Seleccionar página
De que vai o novo plan forestal galego por Benito Andrade

De que vai o novo plan forestal galego por Benito Andrade

O novo plan forestal

A febre do ouro ten chegado de novo a Galicia, pero esta vez o ouro non se atopa nos praceres das ribeiras do Sil, agora o ouro chega de Europa en forma de Fondos, Fondos Estruturais, de Cohesión, de Recuperación… Millóns e millóns de euros que a Xunta vai repartir de forma totalmente opaca.

E onde hai ouro hai, neste caso, proxectos cos que facerse con el; por suposto véndense como “sostibles”, “multifuncionais”, “neutros de carbono”, que “contribúen á economía circular”, bla bla, bla bla. Parques eólicos xigantescos, produción de biocombustibles, plantas de fabricación de téxtiles, centrais eléctricas de biomasa e outros que irán facéndose públicos nos próximos meses. Algúns destes proxectos precisan materia prima forestal polo que a Administración galega ten que facilitarlles ás empresas que elaboran estes proxectos estes produtos.

O monocultivo de eucalipto para a fabricación de madeira, chapa, fibra téxtil, ou para queimar como biomasa é a principal aposta do novo Plan Forestal Galego

Entón nace a necesidade dun Plan Forestal ad hoc.

Pero, que é un plan forestal? A lei de montes de Galicia, de 2012, indica que é “o instrumento básico para o deseño e execución da política forestal galega, no que se avalía a situación do monte galego e se establecen as directrices e programas de actuación da política forestal de Galicia”. Sendo a base da política forestal está claro que é un documento moi importante e a tomar moi en serio, que terá fortes consecuencias ambientais, económicas e sociais.

Pois ben, no 2015 iniciouse un proceso de renovación do anterior, PFG de 1992, que se incumprira manifestamente, e seguiu unha lenta tramitación ata que agora, co anuncio da concesión dos Fondos de Recuperación da UE, que se suman a outros xa dispoñibles, o proceso acelerouse e presentouse en febreiro un PFG renovado para os próximos 20 anos no Parlamento de Galicia.

E como é este plan? Pois, por resumilo nun par de frases, podemos dicir que cun abuso de charlatanaría pseudoambientalista e escasa concreción, lonxe de analizar a situación dos montes e de establecer programas para favorecer o seu desenvolvemento sostible, trala súa aparente vaguidade, pretende abrir a porta para que as empresas de celulosa, e agora tamén de viscosa fabricada a partir de celulosa e as de produción de enerxía a partir de biomasa, dispoñan de materia prima en abundancia para a súa actividade.

O primeiro problema é que non se sabe con exactitude o estado dos montes en Galicia, o último inventario forestal é de hai      máis de 10 anos e sábese que o panorama cambiou moito dende entón. Por iso non se poden marcar obxectivos de evolución xa que non sabemos ou non se quere saber de onde partimos.

Pero, que nos vai traer o novo plan? En primeiro lugar, incendios, xa que vai aumentar a superficie de cultivo de especies pirófitas, é dicir que favorecen a propagación do lume, como o eucalipto e o piñeiro. Pretenden que se reduza a superficie de eucalipto nun 5% pero que nos 5 primeiros anos din que aumentará un 3%, estes obxectivos son imposibles, na actualidade, grazas á expansión dunha nova especie (Eucaliptus nitens) que soporta condicións que non soportaba o Eucaliptus globulus, os eucaliptos estanse a estender polo interior de Galicia a un ritmo rapidísimo. 

Eucaliptal abandonado. A nula rendibilidade da plantación do eucalipto fai que os propietarios abandonen o monte. A invasión con alta densidade de árbores que non crecen pola competencia crea unha situación de grave perigo de incendio.

É curioso que no plan se  utilice o termo “eucaliptais degradados”, terreos con moitos anos de eucaliptización e incendios, recoñecendo implicitamente que a plantación de eucaliptos só conduce á degradación. O que non contempla o novo PFG  é a protección dos ecosistemas continentais, que forman parte do que denominamos monte, non se contempla a eliminación de especies pirófitas ou invasoras dos espazos protexidos, nin a protección dos bosques de ribeira indispensables para manter o bo estado das augas de ríos e regatos, nin a protección da biodiversidade fundamental para manter o equilibrio dos ecosistemas e dos cultivos, nin a do solo fértil que nin se cita no plan. Cada ano, Galicia perde 36 millóns de toneladas de solo fértil por mor de malas prácticas forestais e agrícolas e polos incendios.

Erosión na Fracha. As malas prácticas forestais e os incendios son causas principais da perda de 36 millóns de Toneladas de solo fértil ao ano.

Os lumes e as malas prácticas destrúen os solos provocando perdas de solo e desertificación. Eucaliptal degradado en Xeve

O plan tamén fala de neutralidade carbónica, asegura que se vai lograr un equilibrio entre o dióxido de carbono, o principal causante do efecto invernadoiro, que absorben as árbores e o solo e o que se volve a emitir ao queimar a madeira o na súa descomposición ou na dos seus produtos ou restos forestais, pero sería necesario saber canto entra e canto sae xa que si empobrecemos o solo en materia orgánica, utilizamos medios mecánicos que consumen combustibles fósiles e emiten CO2 ou usamos a madeira para usos de curta duración como para fabricar papel ou para queimar podemos estar nunha situación de emisión neta deste gas de invernadoiro. Considérase que o monte, como nel hai fotosíntese, e dicir transformación de CO2 en materia orgánica vexetal, é un sumidoiro neto de CO2. Pero se nos fixamos en que predominan os cultivos forestais de ciclo curto, con moita mecanización e polo tanto uso de combustibles fósiles, sometidos a frecuentes incendios onde se desprende todo o CO2 captado, coa erosión que elimina tamén a materia orgánica do solo, con usos da madeira de pouca duración como a fibra ou a biomasa, entón as contas non cadran e estamos emitindo dióxido de carbono.

Os forestalistas aseguran que en Galicia se corta o 60% da madeira de España, o que non explican e que esa madeira supón só o 13% das ventas no estado. Estamos a destrozar os nosos solos e a nosa biodiversidade para cultivar a madeira  de baixa calidade, destinada aos usos que implican menos ingresos, madeira para queimar e triturar. Non sería mellor reducir as cortas, digamos a un 40%, plantar a máis longo prazo árbores que non ardan para madeira de maior calidade e outros usos e aproveitamentos, para que o monte sexa verdadeiramente multifuncional, axudando a restaurar e acumular carbono nos solos, protexendo os espazos de interese, co que elevariamos o valor económico das ventas e mellorariamos a nosa paisaxe?. Parece que os intereses non van nese camiño e o novo Plan Forestal Galego tampouco.

más articulos

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

Do 5 ao 11 de abril 2021

Do 29 de marzo ao 4 de abril 2021

Do 22 ao 28 de marzo 2021

Do 15 ao 21 de marzo 2021

Elena Ramos Rascado por Ana Santos

Antonio Lois Pérez

Xosé Manuel Gulías Márquez

Carmen Varela Villamarín

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Eliminemos os plásticos das nosas praias

Eliminemos os plásticos das nosas praias

Eliminemos os plásticos

-Aaaaahh isto está cheo de porcallada! Pero onde está o servizo de limpeza do concello? Isto está cheo de lixo, é noxento! E que cheiro!

Quen non ten escoitado e aínda mesmo pronunciado estas palabras cando despois dun temporal ou dun día de mar de fondo, a praia aparece cuberta dun  manto de algas arrincadas que forman unha masa ás veces de grandes dimensións. Esta materia orgánica fermenta e produce un cheiro característico. Pero habería que dicirlle a esta persoa:

-Non, amigo, non se trata de lixo, son arribazóns e teñen un importante papel no ecosistema litoral, son vitais para milleiros de organismos dende os “micro” ata as aves polo que non se deben retirar. O lixo é outra cousa, pode estar no medio destes restos ou directamente na area, son materiais sintéticos de lenta degradación coma latas, cabichas ou, sobre todo, plásticos.

Arribazóns na praia de Lourido en Pontevedra

Restos plásticos no medio das arribazóns

Pero, a pesar da alarma que produce na xente algo tan natural coma a arribazón, case nos imos acostumando a atoparnos nas praias o verdadeiro lixo, parece algo case normal atoparse plásticos e cabichas, é cousa destes tempos, que lle imos facer? E si se pode facer algo, se nos fixamos, cando estamos na praia, case ninguén se agocha para recoller unha bolsa abandonada, un cacho de rede plástica, vemos que aínda hai xente que apaga o cigarro na area e deixa a cabicha enterrada. A nós mesmos non nos resulta agradábel recoller este lixo, probablemente ficara gravado na nosa mente aquilo que nos repetían os maiores cando eramos nenos “non collas nada do chan!”

En realidade nós podemos ser decisivos na eliminación dos plásticos da natureza evitando así non só a imaxe noxenta e desagradable da praia -ou de calquera entorno natural- contaminada, senón tamén os danos que os plásticos producen ao ser inxeridos por animais ou ao ficar estes enredados neles. Os plásticos, por acción da radiación ultravioleta do sol van sufrindo transformacións químicas que producen substancias tóxicas e vanse fragmentando ata formar microplásticos que en grande cantidade, por inxestión, se incorporan ás cadeas tróficas nos ecosistemas acuáticos.

A primeira acción que podemos desenvolver e tal vez a máis importante é a de procurar reducir a eliminación destes residuos e animar os demais a facelo, tendo en conta que o 80% dos refugallos que hai no mar proceden da terra, é moito o que podemos conseguir rexeitando o sobreenvasado e procurando evitar o consumo de produtos que conteñan plásticos non reutilizables que teñen que terminar no lixo, aínda que non é fácil, é posible reducir o uso destes materiais case a cero.

Pero aínda que a redución é o piar esencial da eliminación de plásticos, por moitos anos imos seguir atopándonos na natureza infinidade de obxectos e fragmentos deste material. E aquí podemos facer unha tarefa importante: recollelos e levalos a un punto de eliminación.

Plásticos recollidos «un día de praia»

Fóra plásticos da praia. Retíraos

Podemos aproveitar días libres ou fins de semana para achegarnos á natureza, gozar dela e levar a cabo algo que lle proporcionará un grande beneficio. Calquera día é bo, aínda que tendo en conta que no verán moitas praias están cheas de xente, nesta época é mellor facer a nosa recollida a primeira hora da mañá ou á última da tarde. Interesa levar sempre unha bolsa ou saco para a recolleita, existen sacos específicos para estas tarefas, pero calquera recipiente reutilizábel basta. Só debemos ter en conta algunhas medidas lóxicas como procurar non levar area adherida, eliminar só restos inertes, podendo incluír tamén metais, xa que tamén se depositan no colector do lixo amarelo, sempre que todo o recollido sexa reciclábel e non vale deixalo  acumulado nunha morea ao lado da praia dende onde poidan volver a dispersarse.

Tamén podemos participar en campañas desenvoltas por grupos ecoloxistas nas que é frecuente a coordinación a nivel estatal ou internacional como é o caso de Libera, organizada pola Sociedade Española de Ornitoloxía, tamén podemos participar coa Asociación Española de Basuras Marinas AEBAM.

más articulos

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

Do 5 ao 11 de abril 2021

Do 29 de marzo ao 4 de abril 2021

Do 22 ao 28 de marzo 2021

Do 15 ao 21 de marzo 2021

Elena Ramos Rascado por Ana Santos

Antonio Lois Pérez

Xosé Manuel Gulías Márquez

Carmen Varela Villamarín

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Imos ver paxaros!!!

Imos ver paxaros!!!

A observación de aves é unha actividade que está a experimentar un crecemento rápido en todo o mundo e nela participan cada vez máis persoas que a practican individualmente, coas súas familias, cos seus amigos e con grupos e asociacións de defensa ambiental. Y é que o birding é unha actividade que ten multitude de aspectos beneficiosos, para nós e para a natureza. Hoxe, nun mundo cun clima cambiante, o seguimento das poboacións das aves pode axudarnos a entender en que sentido se están a operar estes cambios e cal é a súa magnitude.

Haberá quen pense “pero se eu non distingo un pardal dunha gaivota”, quen nunca se teña fixado neses pequenos ou grandes compoñentes da nosa fauna, pero non fai falla ser un experto en ornitoloxía, non é en absoluto complicado iniciarse na observación c dende cero e comezar a gozar dende o primeiro día. Ben é certo que a introdución ideal sería nunha saída organizada das moitas que se convocan dende diversos ámbitos ou das que ofertan operadores turísticos cando viaxamos, o birding é unha actividade que frecuentemente se realiza en grupo, pero sen dúbida podemos comezar a observar por nós mesmos.

Podemos logo gozar dende o principio dunha actividade que nos reportará numerosas satisfaccións e beneficios, sobre todo destacan os que son consecuencia do feito de que se trata dunha actividade de contacto coa natureza co que implica para a nosa saúde física e o noso benestar mental, axudándonos a disipar a nosa ansiedade e a acadar a harmonía que todos desexamos. O coñecemento da natureza animaranos sen dúbida a adoptar unha actitude fundamentada de defensa da natureza. 

POR ONDE COMEZAR?

Hoxe en día dispoñemos de información de abondo para iniciarnos nesta actividade, a través de internet de organismos públicos e de asociacións de defensa ambiental poderemos introducirnos ou coñecer mellor o mundo da ornitoloxía, só un par de consellos, comecemos pouco a pouco buscando algún lugar próximo (en Pontevedra pódese ir camiñando á enseada de Campelo), podemos facer unha busca en internet ou nunha guía turística da zona, aparentemente non hai moita diversidade pero podemos identificar facilmente especies comúns e ocasionalmente aparecen exemplares de especies moi interesantes. Non pretendamos identificar un grande número de especies, familiaricémonos coas máis comúns para logo poder identificar outras menos frecuentes, é interesante levar sempre un caderniño no que apuntamos todo o observado, non só o nome das aves vistas senón tamén o seu comportamento e abundancia, tarde ou cedo nos daremos conta da utilidade deste rexistro.

Que necesitamos? Vista e oído atentos é o máis importante, pero non está de máis axudarnos duns prismáticos e dunha guía de aves. Guías existen centos e poderemos comparalas nunha librería ben surtida, a mítica e a de Svensson “GUÍA DE AVES. España, Europa y región mediterránea. L. Svensson y K. Mullarney” e en galego a “GUIA DAS AVES DE GALICIA” de Carlos Pedreira López con debuxos de Carlos Silvar, unha moi boa guía con información actualizada e con bos debuxos, iso si, cando saiamos de Galicia podemos precisar outra xa que nos imos atopar especies que non están nela. Aínda que en xeral, os “senior” preferimos guías en papel resulta cómodo e práctico utilizar aplicacións telefónicas que conteñen non so imáxes dos paxaros senón tamén outra información como, moi importante para a identificación, gravacións dos cantos; tamén existen moitas pero por citar dúas gratuítas pódese probar con “OrnitO”, en castelán, moi completa, ou coa guía de aves da SEO/Birdlife “Aves de España”, suficiente para identificar as especies de aves que podemos atoparnos no noso estado e que posúe abundante información sobre as especies como fotos, gravacións de cantos e mapas de distribución. Outra aplicación da SEO, “Aves acuáticas de SEO/Birdlife”, ábrenos a porta a colaborar nos censos desa avifauna rexistrando os nosos avistamentos.

Tamén é importante utilizar uns prismáticos. Á hora de conseguir uns útiles para a observación de aves debemos elixilos de acordo, en primeiro lugar co noso presuposto, e en segundo coas numeracións que indican a súa capacidade de aumento e a amplitude do campo de visión e luminosidade. A numeración está formada por dúas cifras, por exemplo, eu uso uns 10X50, o primeiro número indica a capacidade de aumento, estes aumentan 10 veces a imaxe que vemos cos nosos ollos, para a observación interesan aumentos entre 7 e 12, sendo o mellor intervalo entre 8 e 10, teñamos en conta que un aumento moi grande non nos vai ofrecer unha mellor imaxe e porén son difíciles de utilizar sen un apoio xa que a  imaxe é pouco estable se os usamos coa man. O segundo número é o diámetro da lente obxectivo, indícanos a amplitude de campo e a cantidade de luz que entra e polo tanto a luminosidade da imaxe. Para observar aves precisamos duns prismáticos que teñan unha lente ampla que nos permite localizar e seguir o paxaros en voo con facilidade, o ideal son diámetros entre 40 e 50 sendo os máis comercializados 42 e 50.

ONDE OBSERVAR?

As áreas máis importantes de observación, con figuras de protección (zonas RAMSAR, parques naturais, Lugares de Importancia Comunitaria) son as que nos proporcionarían maior cantidade e diversidade de observacións pero talvez sexa mellor comezar en lugares máis próximos nos que existan esteiros ou nas beiras dos ríos ou incluso na propia vila ou cidade, precisamente con menor diversidade será máis fácil realizar as nosas propias identificacións e familiarizarnos coa observación para logo, pouco a pouco desprazarnos ás grandes reservas de avifauna onde, xa iniciados, poderemos desfrutar máis e mellor. Dous apuntes, non nos frustremos se non conseguimos identificar unha ou moitas especies, a habilidade para fixarse nos detalles de importancia sistemática e logralo adquírese co tempo; cando visitemos zonas de observación atoparémonos con outros afeccionados que se prestarán encantados a resolver as nosas dúbidas e nos achegarán información valiosa para mellorar na nosa actividade.

más articulos

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

Do 5 ao 11 de abril 2021

Do 29 de marzo ao 4 de abril 2021

Do 22 ao 28 de marzo 2021

Do 15 ao 21 de marzo 2021

Elena Ramos Rascado por Ana Santos

Antonio Lois Pérez

Xosé Manuel Gulías Márquez

Carmen Varela Villamarín

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Español