Seleccionar página
Os Campos de Concentración Franquistas en Galicia por Sara Valenzuela Viz

Os Campos de Concentración Franquistas en Galicia por Sara Valenzuela Viz

Os campos de concentración franquistas en Galicia

Os Mozos e mozas, e tamén adultos,  teñen que coñecer o seu pasado É a nosa obriga

En primeiro lugar quero agradecer a Carlos Hernández de Miguel o seu excelente traballo, reflectido na publicación  Os campos de concentración de Franco, e sobre todo a boa información con respecto a Galicia, xa que, non moitos dos Galeg@s, nin sequera os historiadores e profesores, coñéceno e creo que é unha obriga de todos nós saber o que pasou na España franquista

O autor investiu tres anos nesta investigación, na que atopou varios «problemas», xa que «houbo unha destrución masiva de documentación e a que hai está moi dispersa, xa que “ houbo unha verdadeira política arquivística seria do Estado español con recursos económicos e humanos «, relata. Malia todo, despois de visitar ducias de arquivos, lugares e falar con algúns dos poucos sobreviventes que quedan, identificou 296 campos de concentración oficiais, abertos noutras tantas cidades e vilas españolas.

Esta «ignorancia» significa que, en opinión do autor, España está «menos preparada para afrontar o ascenso da extrema dereita». «Hai unha ameaza moi grave que se está producindo en países de todo o mundo, pero hai unha gran diferenza na forma de tratar con ela: mentres en España non sabemos realmente o que pasou, noutros países como Alemaña os estudantes visitan a concentración dos campamentos nazis e o que pasou está nos libros de texto, na historia e nos medios de comunicación»

Os seus nomes e apelidos aparecen na lista  e tamén a data da súa morte en Mauthausen ou no subcampo de Gusen, unha minoría en Dachau. O centro austríaco foi o destino da maioría dos republicanos que saltaron a fronteira cara a Francia. Unha vez que o país galo caeu nas forzas de ocupación alemás, os españois foron capturados polos nazis. Nos campos identificáronse cun S de spaniers. Foron, segundo o BOE, 46 da provincia da Coruña, 20 de Pontevedra, outros 22 de Ourense e 21 de Lugo. En Galicia, grupos como a Asociación para a Recuperación da Memoria Histórica (ARMH) dirixida por Carmen García-Rodeja levan tempo recollendo a vida destas vítimas esquecidas.

Carlos Hernández de Miguel ten recollido testemuñas na que se reflexa esa crueldade:

Inxectáronnos contra non sei que, case todos caeron enfermos. En todo o campo había homes tendidos con febres moi altas. Aos enfermos máis graves ordenáronnos que os colocásemos preto da porta do patio. Como a porta non se deixou pechar, alí había moita corrente; o paciente colleu pneumonía e morreu ”.

O testemuño de José Enrique Llera, preso no campo de Rianxo, dá unha idea da crueldade que se practicou nestes lugares ”-O feito de que Galicia caera en mans das tropas franquistas cando estalou a guerra tamén determina as características dos seus campos de concentración. Instálanse en moitas ocasións en edificios civís -fabricas de salgadura, fábricas de conservas- ou edificios relixiosos -como os mosteiros de Oia e Leiro-

Hernández de Miguel destaca outra peculiaridade do caso galego:

“A enorme solidariedade, en xeral da poboación local, pero en particular das mulleres dos pobos próximos. Todos os testemuños falan de como se achegaron ao arame de espiño ou ás fiestras para darlles comida ”.

Tamén comenta que a figura da «madriña» tivo aquí unha incidencia especial, veciños que ían aos campos para facerse cargo da roupa dalgún interno para lavala e fervela, sacarlle os piollos . Porque as condicións eran como as descritas por Evaristo Olea:

 “Puxeron os pantalóns no chan e camiñaron sós, os piollos

Hoxe non queda nada en Galicia, nin en España, nin vagamente semellante ás instalacións nazis que se poden visitar en Alemaña ou Polonia . Creo que é unha obriga tanto por parte dos profesores e estudantes como da xente común que se coñeza isto

No mosteiro de Oia hai inscricións dos prisioneiros nas paredes, documentadas graficamente por Carlos Méixome.

Había campos de concentración en toda Galicia, nas catro provincias, once en total.

As 11 «portas do inferno»,  o nome dado por Carlos Hernández, que Franco instalou en Galicia. Este xornalista documenta os campos de concentración en territorio galego, polos que pasaron polo menos 30.000 persoas entre 1936 e 1940

En Padrón, estaba situado na fábrica de azucre da parroquia de Santa María de Iria. Foi o último campo de concentración en Galicia en pechar. A súa recoñecida capacidade era de 1.700 prisioneiros.

O aeroporto de Lavacolla, o Bispado de Ourense ou o pazo de Adai (Lugo) foron algunhas das obras encargadas por Franco aos presos políticos. Dos nove campos de concentración que o réxime instalou en Galicia despois do estalido da Guerra Civil,  Lavacolla recibiu o maior número de represalias. Entre 2.000 e 3.000 homes participaron na construción dunha escola de aviación e do futuro aeroporto.

Desde 1940, varios batallóns traballaron nas instalacións co obxectivo de converter Lavacolla nun aeroporto transoceánico. Así o recolle Víctor Santidrián Arias, doutor en Historia Contemporánea pola Universidade de Santiago en Diario do soldado republicano Casimiro Jabonero. Campo de concentración de Lavacolla. Prisión de Santiago de Compostela, 1939-1940

Hernández de Miguel incluíu só aos que aparecen con esa terminoloxía na documentación das autoridades do bando rebelde, que creou a Inspección Xeral dos Campos de Concentración. Por exemplo, a prisión de Figueirido en Pontevedra reflíctese como un campo na prensa franquista da época, pero non era oficial. Tampouco o sitio da Illa de San Simón, a pesar de que por estética e condicións se axusta á idea popular.

Os campos de concentración clasificáronse segundo a súa función, segundo a duración, segundo a súa dependencia orgánica e segundo a súa data de creación.

En Galicia están clasificados pola duración:

Campos provisionais. As que permaneceron abertas durante menos de dous meses, por exemplo o de Oleiros (Ourense).

Campos estables. Os que estiveron operativos entre dous meses e dous anos, foron os de Muros, A Pobra do Caramiñal, Santiago de Compostela na provincia de Coruña e Oia en Pontevedra.

Campos de longa duración. En Betanzos, Cedeira, Ferrol, Padrón, Rianxo na provincia de Coruña, e  A  Guardia na provincia de Pontevedra.

CORUÑA

BETANZOS Campo de longa duración. Situado na fábrica de curtidos Echeverría. Carlos Hernández asegura que un documento oficial indica que, polo menos durante unha etapa, tamén estivo no parque do Pasatempo. A Asociación de Amigos do Parque nega esta posibilidade. Tiña unha capacidade para 2.000 presos. Recibiu prisioneiros desde agosto de 1937 ata polo menos maio de 1939. O parque está relativamente ben conservado, mentres a fábrica permanece en ruínas.

Estes son algúns dos campos de concentración mellor coñecidos.

CEDEIRA Campo de longa duración. Situado nunha antiga fábrica de salgadura á beira da praia. Achegouse a mil prisioneiros cando a súa capacidade era de só 180 homes. As propias autoridades franquistas recolleron nun informe que «debido ás súas pésimas condicións hixiénicas debería desaparecer» Estivo en funcionamento dende máis ou menos outubro de 1937 ata polo menos novembro de 1938. O edificio foi destruído e hoxe o paseo atravesa o seu emprazamento antigo. Hai un monólito na memoria dos prisioneiros.

FERROL Campo de longa duración. Complexo de concentración habilitado no arsenal da cidade. Situado nos Almacéns de La Escollera, os buques Contramaestre Casado, Plus Ultra e Genoveva Fierro tamén se empregaron en varios momentos para confinar aos prisioneiros. Permaneceu en funcionamento dende xullo de 1936 ata polo menos abril de 1939. O lugar segue a ser o arsenal e a base naval da Mariña.

MUR0S Campo estable: había dous campos na localidade que funcionaban con certa autonomía entre si. Localizáronse na fábrica de salgadura, situada xunto á praia da Rocha, e nos Almacéns da empresa conserveira Vieta, moi preto do faro de Rebordiño. Funcionou polo menos desde outubro de 1937 ata polo menos febreiro de 1938. Hoxe en día a fábrica de salgadura é un restaurante e parte do edificio permanece en pé, aínda que nun estado ruinoso.

PADRÓN. Campo de longa duración. Situado na fábrica de azucre da parroquia de Santa María de Iria. A súa capacidade recoñecida foi de 1.700 prisioneiros. Funcionou entre decembro de 1937 e abril de 1940, aínda que o seu peche oficial debería producirse en novembro de 1939. O edificio foi destruído e o seu emprazamento foi utilizado para uso residencial. Foi o último campo de concentración galego en pechar.

A POBRA DO CARAMIÑAL Campo estable. Había dous campamentos que tiñan certa autonomía. A máis longa abriuse na Fábrica de conservas coñecida como El Pozo, xunto á desembocadura do río Pedras, na ría de Arousa. Tiña unha capacidade oficial de 1.000 presos e funcionou polo menos desde xaneiro de 1939 ata novembro dese mesmo ano. O segundo, situado nunha fábrica de conservas da zona do Areal, xa recibía prisioneiros en abril de 1939. Só quedan en pé as ruínas do Pozo.

RIANXO Campo de longa duración. Situado nunha Fábrica de salgadura pertencente á familia Goday, situada xunto á ría de Arousa, o recinto tiña unha capacidade de 2.000 prisioneiros e funcionou desde polo menos outubro de 1937 ata polo menos decembro de 1939. O seu lugar está ocupado hoxe por unha urbanización. O Concello de Rianxo erixiu un monólito coa seguinte inscrición: «Neste lugar, para a maior ignominia e desprezo pola condición humana, existiu un campo de concentración entre 1937 e 1939. Este monumento é unha homenaxe aos presos republicanos que máis sufriron e sufriron «. Ou pobo de Rianxo. Outubro do 2003 »

SANTIAGO DE COMPOSTELA Campo estable. Nun campo e algúns antigos almacéns situados xunto ao aeroporto de Lavacolla. Tiña unha capacidade para 2.000 presos. Operou desde polo menos marzo de 1939 ata novembro dese mesmo ano, cando se converteu en sede dos batallóns de traballadores. Un dos edificios é agora albergue e restaurante.

OURENSE

LEIRO . Campo, ao parecer, provisional. Situado no Mosteiro de San Clodio. Funcionou, polo menos, durante abril de 1939. Hoxe é un hotel de luxo.

PONTEVEDRA

OIA Campo intermitente e estable. Situado no Mosteiro de Santa María. Chegou a congregar a 3.000 prisioneiros. Operou durante os últimos meses de 1937 e entre febreiro de 1939 e, polo menos, maio dese ano. O edificio atopábase, mentres funcionou como campo de concentración, en mal estado de conservación, na actualidade estase a converter hotel de luxo.

CAMPOSANCOS Campo de longa duración. Situado no Convento e Colexio dos xesuítas. Aínda que a súa capacidade oficial era de 868 homes, superábanse sobradamente os 2.000 reclusos. Foi coñecida como «a porta do inferno». O edificio utilizouse como lugar de confinamento desde xullo de 1936, aínda que a proba documental como campo de concentración comeza en outubro de 1937 e remata en novembro de 1939, cando estaba controlado por prisións. O monumental edificio está abandonado e en ruínas.

E algún outro, non confirmado…

No libro, Os Campos de Concentración de Franco, o autor, inclúe información sobre algúns campos cuxa existencia non puido certificar por completo, pero sobre os que si existen referencias orais ou documentais. Tres deles son galegos

  • A Coruña. Na documentación oficial aparecen citados en 1939 dous campos de concentración de nova creación na cidade da Coruña, que meses despois non figuran nos rexistros, aínda que si se menciona o traslado de presos a un campo da cidade. Tamén se cita en ocasións a Praza de Touros como «campo proposto».
  • Santiago de Compostela. Ademais do campo de Lavacolla, na documentación oficial cítase un predio de catro quilómetros ofrecido para acoller 1.000 prisioneiros.
  • Ribadeo. Na documentación oficial franquista fálase da existencia dun campo en 1938.

No campo de concentración de Camposancos celebráronse consellos de guerra, sábese que o 4 de xuño de 1938 celebráronse tres, nos que foron xulgados 20 homes en cada un deles, ditando un total de 28 sentenzas de morte das que 21 foron executadas.

Hai moitas testemuñas do medo que pasaron os presos, porque sabían que a garda civil pasaba pola noite, sacábaos, a calquera, pegaban catro tiros e tirábanos no cemiterio. Cando os sacaban durante o día era para cambiar de cárcere, se era de noite era para pegar catro disparos, dinos Carlos Iglesias.

Os veciños das localidades próximas aos campamentos non eran alleos ao que estaba a suceder, os veciños de Rianxo, o son que máis os inquietaba era o dos camións que pasaban pola cidade pola noite, cargados de presos e dirixíndose cara a un destino incerto. Así o contou Berlamina Ordoñez, que tiña ao seu marido no interior do campo. Comentárono entre os cidadáns «pola noite non pasearon a ninguén, eu non oín nada. Pola noite si, dicía outro.» Estaban asustados e sobresaltados e con moito medo.

Estaban baixo ameaza permanente de morte, o único xeito que levaba á liberdade, ou polo menos á supervivencia, era obter un papel que identificase ao prisioneiro como «apoio» ao Movemento, o obxectivo era buscar avais para que os sacaran de alí; políticos, sacerdotes, xente de dereitas … Garda Civil … Algúns conseguírono pero moi poucos foron apoiados, non tiñan xente que os apoiase. “Ás veces, as garantías  chegaban despois de que o prisioneiro morrera”, segundo contaba o sancristán de Santa María de Oia,  os rostros  dos pais cando preguntaron polo seu fillo e obtiveron a resposta de que estaba morto,  que chegaran demasiado tarde cos avais, non o esquecerá.

As condicións eran infrahumanas, fame, sede, isto causaba enfermidades, desnutrición, deshidratación, e moitos morrían . As relacións entre os presos, as necesidades, estaban marcadas polo egoísmo pero non sempre foi así, en moitos campos prevaleceu a solidariedade.

Se houbo un campo de concentración franquista creado para cubrir as necesidades de traballo escravo, foi o aeródromo de Lavacolla en Santiago de Compostela no primeiro trimestre de 1939. A pesar de que o campo de Lavacolla pechouse en novembro de 1939, uns meses despois instaláronse no centro varios batallóns de traballadores. En xuño de 1935 abriuse un campo de aviación no lugar. O traballo espertou tanto interese que se solicitou ás autoridades franquistas a creación dunha academia de aviación. Santiago podería converterse no aeroporto galego, pero para iso era fundamental ampliar a capacidade das instalacións. Franco viu nos presos republicanos derrotados na Guerra Civil a solución aos futuros aeroportos galegos. Desde 1940, varios batallóns traballaron nas instalacións co obxectivo de converter Lavacolla nun aeroporto transoceánico

Hai moitos testemuños sobre o maltrato, a tortura, o medo e como algúns gardas que deixaron a súa pegada nos presos.

Na Pobra do Caramiñal, M H, Que traballou para a empresa que subministraba electricidade ao campo de concentración, describe así: O sarxento que nos guiaba daban unhas patadas aos enfermos que estaban no chan.

Raro é o prisioneiro que non fala en primeira persoa de torturas ou golpes; segundo informou Santos Vidal, un preso en Camposancos, cando recibiu unha monumental malleira por capricho «Golpéanche co que pillaran, cun pau….» Houbo gardas que deixaron a súa pegada, fixéronse famosos pola súa extrema crueldade, en Padrón tremeron cando souberon do Rabioso e do Manco, como deixou claro Marcos Agrasar, o veciño de Padrón, « por calquera motivo nos golpeaban, cando saímos ao patio, os que estaban na porta,  descargaban toda a súa  furia contra nós”. Tamén houbo gardiáns franquistas que deixaron un bo recordo entre os cativos, como nos conta Enrique Llera. LLera foi enviado ao campo de concentración de Rianxo, onde coñeceu a un cabo que arriscou a vida para axudar a un preso  que “os piollos estaban coméndoo «. Despois de curalo e lavar a súa  roupa .

Chegada ao campo. En Rianxo por exemplo, as autoridades franquistas intentaron evitar que os habitantes contemplasen a chegada dos presos. Os traslados fixéronse pola noite, pero os veciños sabíano xa que había un apagón de luz na zona por onde pasaron os cativos, os presos, e o ruído das botas quedou gravado na memoria de moitos nenos.

Hai testemuños sobre relixiosos que acabaron sendo verdugos de palabras ou feitos, que se repite en toda a xeografía. Na escollera  de Ferrol, os prisioneiros viron con horror como os sacerdotes que atendían aos que ían ser fusilados se enfurecían con eles se se negaban a aceptar a comuñón antes de ir ao paredón.

En San Simón os prisioneiros dicían do padre Nieto: Vén a insultarnos, é un tolo, Antonio Duran detalla o que dixo o relixioso «Anxeliños de Deus, fillos da Pasionaria Debemos queimarvos a todos como se queimaron aos xudeus …”

Tamén hai que dicir que na Pobra e Rianxo os prisioneiros recibían comida dos párrocos. Para  mantemento do campo foron feitos en moitos casos pagos por parte dos concellos, pero non se rexistraron estes pagos aínda así en moitos arquivos locais, en Rianxo, conservaron como os veciños pagaban boa parte da comida, material de ferraxería, o cal para calear o edificio …

Practicamente non había letrinas, Casimiro Jabonero descríbeo en Lavacolla / 1939) :

“Para aliviarnos, prepararon unha cuneta no recuncho do campo que está a ser evacuado, somos 2000 homes e poucos días despois, o cheiro é imposible

En Santa María de Oya dixeron, como lembra Francisco Miñarro:

«se ías ao baño — non había baño era unha cuneta e, cando estabas alí, viña un soldado, dábate unha patada e botábache a cuneta con toda a merda «

Centos de miles de homes e mulleres en España permaneceron presos nas localidades nas que residían. Despois da vitoria dos rebeldes, como sucedeu en todos e cada un dos campos de concentración, elimináronse os vestixios do seu pasado. É importante que se saiba, xa que só se sabe o que quería o réxime franquista, e queda moito que estudar, coñecer e transmitir. Os mozos teñen que coñecer o seu pasado. A historia é hoxe, onte e mañá. Para que non se repita, e este é un resumo moi pequeno, non podemos esquecer o que ocorreu. Todos temos dereito a saber, e tamén que se faga xustiza coas vítimas do ditador Franco.

Sara Valenzuela Viz

Sara Valenzuela Viz

Profesora de Xeografía e Historia

Aos nove anos mandáronme estudar a Santiago e alí pasei uns cantos anos da miña vida, xa que logo fixen Filosofía e letras e liciencieme en Xeografía-Historia.

Exercín de profesora percorrendo moitos centros educativos das catro provincias, penso que de aí vén o que me gusta viaxar.

Levo en Pontevedra 27 anos, nesta fermosa cidade coñecín a unha parte dos integrantes do blog devellabella, no IES Valle Inclán e tamén no Frei Martín Sarmiento. Con eles vivín moitas aventuras, dende a nosa dedicación común ao teatro a festas diversas relacionadas co noso traballo, e sempre me sentín en total confianza.

máis artigos

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

Do 5 ao 11 de abril 2021

Do 29 de marzo ao 4 de abril 2021

Do 22 ao 28 de marzo 2021

Do 15 ao 21 de marzo 2021

Elena Ramos Rascado por Ana Santos

Antonio Lois Pérez

Xosé Manuel Gulías Márquez

Carmen Varela Villamarín

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Sobre os alugueres por Juan José Guirado

Sobre os alugueres por Juan José Guirado

"Sobre os alugueres"

Juanjosé Guirado

Aínda que a especulación inmobiliaria chegou ao seu apoxeo  cos gobernos de Aznar, foi durante o de Zapatero cando se empezaron a tomar medidas para intentar paliar os seus peores efectos. Iso antes de que o pánico que invadiu aquel goberno socialista frease en seco as políticas sociais, chegando a poñer por diante de calquera consideración o pago da débeda. Así, a reforma nocturna e desleal da Constitución, ata entón tan sagrada e intocable, limou os dereitos humanos para reforzar os do diñeiro.

Nas zonas turísticas especialmente, os prezos de aluguer repercutiron tan desfavorablemente que moitos funcionarios desistían de ocupar os seus postos en Baleares porque o aluguer reducía os seus salarios á mínima expresión.

A solución daquel goberno non foi desde logo limitar o prezo, senón axudar ao inquilino a pagalo e conceder axudas fiscais ao propietario para mantelo. Sobra dicir que o primeiro, en condicións de desequilibrio entre oferta e demanda, só podía conducir a que aumentase a posibilidade de pago, e con ela o prezo. Estaba claro que en realidade a axuda era para o propietario. En canto ao segundo, estes eran subvencionados con diñeiro público. É dicir, en ambos casos empregábase o diñeiro de todos  en beneficio do diñeiro dos propietarios.

Viñeron logo os peores anos, a imposibilidade de pagar alugueres e hipotecas, os desafiuzamentos, impacables, deixaban sen teito tanto a debedores insolventes como a inquilinos empobrecidos. Sen acubillo nin amparo, nenos, anciáns, discapacitados físicos ou psíquicos, ficaban na beirarrúa. Os seus mobles, os seus recordos, toda a súa vida, na beirarrúa, sen ter moitas veces onde reconstruír ese pasado perdido, onde deixar os seus pobres cachifallos, cheos de sentimentos xa sen ancoraxe posible.

Xurdiu todo un movemento antidesafiuzamentos, mentres xuíces e policías cumprían implacables co seu deber.

Claro que sempre podía darse o caso do “okupa” delincuente que impedía á pobre anciá complementar a súa mísera pensión… Pero non sería máis frecuente o caso do banco que expulsaba ao desesperado que xa non podía pagar a súa débeda leonina? ou o fondo voitre que se fixera con vivendas sociais e facía impagable a renda?

Escenas sangrantes repetíanse a centos, a milleiros, cada día. E seguen dándose en tanto non se cambie toda unha lexislación feita á medida da propiedade; só que agora estes casos diarios están fóra de foco.

Por iso, cando os números electorais no daban para máis, o novo goberno de coalición incluíu, entre os seus acordos, este artigo:

2.9.3.- Frenaremos las subidas abusivas del alquiler. Para ello:

  • Se impulsarán las medidas normativas necesarias para poner techo a las subidas abusivas de precios de alquiler en determinadas zonas de mercado tensionado.
  • Se habilitará a las comunidades autónomas y/o ayuntamientos para que a partir del Sistema Estatal de Índices de Referencia de Precios del Alquiler de Vivienda que está desarrollando el Ministerio de Fomento puedan establecer su índice de precios de acuerdo a una metodología objetiva y sujeto a revisión periódica. Se tomarán en cuenta los avances de aquellas comunidades autónomas que tengan definido un sistema Referencia de Precios del Alquiler, agilizando los mecanismos que hagan posible su puesta en marcha.

Hai que destacar a moderación extrema, que se refire soamente a certas zonas de mercado tensionado, o que deixa aberto o campo a interpretacións restritivas, e que se fale, non de pór teito aos sen teito, senón só ás subidas abusivas.

E como se pon ese teito? É difícil interpretar que un teito non signifique un límite, porque se salto na miña casa e dou contra el non podo aparecer máis arriba.

Por iso, a interpretación de que ese teito non pode contravir as regras do mercado, a oferta e a demanda, porque a vivenda, ademais dun dereito, é un ben de mercado, como dixo o ministro Ábalos, só pode significar que o único teito teno o goberno  e que llelo impoñen os bancos e quen especula cos dereitos humanos, ese negocio sempre é redondo.

Cando as hipotecas se viñeron abaixo pola incertidume sobre o futuro (incertidume que xa non nos abandonará), a venda de pisos tamén o fixo, e inmobiliarias e bancos atopáronse cun enorme parque de vivendas invendibles. Entón a especulación saltou ao aluguer.

A periodista e escritora Cristina Fallarás fala en primeira persoa no seu artigo Qué sabrá usted, Ábalos, de un techo:

“Una no se recupera de un desahucio. Al menos yo era adulta, tenía entonces 44 años. UNA NO SE RECUPERA DE UN DESAHUCIO y lo sé seguro porque corría el putísimo año 2008 cuando el director del diario ADN y su consejero delegado me echaron a la puta calle preñada de 8 meses. 

Supe que no volvería a encontrar trabajo, que pasarían cuatro años sin pagar el piso, que me lo quitaría el banco, en mi caso el BBVA, en mi caso en 2012.

Pero, igual que no se recupera del desahucio, una no puede imaginárselo si no lo ha vivido. Resulta ABSOLUTAMENTE imposible.

Venga, JOSÉ LUIS ÁBALOS MECO, venga colega socialista, tengo entendido que tiene usted varios hijos. Venga, vamos allá:

Yo, Cristina Fallarás, periodista, escritora, activista, personaje televisivo incluso le admito que políticamente excéntrico, tengo dos: a la pequeña la echaron de casa cuando acababa de cumplir los 4; al mayor, recién cumplidos los 10.

O argumento da necesidade de que a lei da oferta e a demanda regule os alugueres cae por completo, porque  desde a antigüidade reguláronse os prezos. Organismos reguladores utilizáronse e seguen utilizándose cada vez que os Estados o consideran conveniente. O artigo ¿El mercado es así? recorda algúns casos “de palpitante actualidade”:

“¿Podemos creernos que en verdad la sociedad y el Estado dejan que el mercado sea así, esto es, que sea la ley de la oferta y la demanda quien asigne y distribuya racionalmente los recursos en todos los casos? Pues no. La solución a la crisis sanitaria y económica generada por la Covid 19 no se ha dejado en manos del mercado, al albur del juego ciego y libre de la oferta y la  demanda. La sociedad por medio del Estado ha empleado varios mecanismos económicos para solucionar los graves problemas sanitarios y económicos generados por la pandemia. Se han empleado los ERTES, que permite a las empresas reducir de manera significativa sus costes laborales; se han empleado los préstamos ICO, que han permitido a las empresas financiar sus deudas, con tipos de interés bajos, con dos años de carencia y seis años de pago; se han empleado o se emplearán cuantiosas ayudas directas para que las empresas no se ahoguen por los préstamos ICO; y se está vacunando a la población de forma gratuita. Por lo tanto, es obvio que la sociedad por medio del Estado no ha dejado en manos del mercado y del libre y ciego juego de la oferta y la demanda que resolviera la grave crisis sanitaria y económica provocada por la pandemia. Repetimos: La sociedad por medio del Estado no ha permitido que el mercado sea así, esto, libre y ciego.”

Parece claro que a diferenza neste caso está na esixencia dos grandes posuidores de vivendas e o seu inmenso poder. De novo ofrécense vantaxes fiscais aos donos, ata o punto de que unha modesta rebaixa do 10%, que pouco resolve ao inquilino, recompensa ao arrendador cunha rebaixa fiscal do 90%.

Outra vez o partido hexemónico no goberno mostra o teito que o capitalismo  pon aos seus bos propósitos e ao acordado no pacto de investidura.

Juanjosé Guirado

Juanjosé Guirado

Arquitecto

Juan José Guirado Fernández, sevillano de nacemento (Écija 1946) e pontevedrés de adopción, tras rematar os seus estudos de arquitectura desenvolveu a maior parte do seu traballo como arquitecto en Pontevedra, traballo que, por circunstancias da vida, foi abandonando para dedicarse ao ensino, comezando por unha substitución no IES Concepción Arenal de Ferrol e aprobando posteriormente as oposicións a profesor de debuxo, profesión que exerceu en Pontevedra durante sete anos, seis deles no IES Valle Inclán.
Despois de rematar a súa tese doutoral, acabou na Escola de Enxeñería Industrial de Vigo, no Departamento de Deseño, no que traballou ata a súa xubilación hai agora sete anos. Ao longo dese tempo participou en diversos congresos e cursos dentro e fóra de España e realizou estudos sobre xeografía, historia, antropoloxía, filoloxía e literatura.
Desde hai dez anos escribe puntualmente no seu blog esencial o menos sobre estas e outras materias. Ademais da súa tese é autor de tres libros sobre xeometría e deseño.

máis artigos

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

Do 5 ao 11 de abril 2021

Do 29 de marzo ao 4 de abril 2021

Do 22 ao 28 de marzo 2021

Do 15 ao 21 de marzo 2021

Elena Ramos Rascado por Ana Santos

Antonio Lois Pérez

Xosé Manuel Gulías Márquez

Carmen Varela Villamarín

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

A dor infinda: Sofía Kuper por Xosé Álvarez

A dor infinda: Sofía Kuper por Xosé Álvarez

A dor infinda: Sofía Kuper

Xosé Álvarez

O medo dominaba a Pontevedra posterior ao 20 de xullo de 1936. A memoria daqueles anos achéganos nomes de pontevedreses relevantes a nivel social ou político que foron fortemente castigados; ben está que se lembren, pero para comprender fielmente o sucedido debemos sacar á luz as chamadas memorias subalternas, ou sexa, a memoria de sectores sociais silenciados e esquecidos como a esquerda obreira e agraria ou as mulleres. Nos últimos anos comeza a poñerse o foco, tanto no mundo memorialístico como na historia académica, na represión sufrida polas mulleres.

As mulleres sufriron dúas modalidades de represión: unha represión global, que afectou a todas as mulleres, incluídas as partidarias dos sublevados, e que veu dada polo retroceso en materia de dereitos e visibilidade social que, aínda de xeito incompleto, acadaran na 2ª República. No novo réxime  imponse a visión tradicional de limitación do seu papel ao ámbito privado con tarefas de coidado da familia e submisión ao varón. Por outra banda, sumada a esta, existe unha represión “individualizada”, directa, que se centra naquelas mulleres que, por diferentes motivos, non encaixan no lugar que os “novos” tempos lles reservan; son mulleres que tiveran un papel activo na vida política ou sindical, mulleres que participaran en manifestacións, en mitins e celebracións, e, sobre todo, que axudaran e ocultaran fuxidos.  Estas mulleres están suxeitas a unha dobre represión, a determinada polo seu compromiso político e a que vén dada pola súa condición de mulleres.

Pero, a maiores do sinalado, tamén sofren a represión por razón de ser familiares de desertores, de fuxidos, presos, fusilados, en fin, do conxunto identificado dalgunha maneira coa República. Estas mulleres son as que, cando os seus compañeiros son encarcerados ou fusilados, teñen que sobrevivir, facer fronte á penuria económica e tirar para adiante cos fillos e demais familia; non esquezamos que,  á parte do cárcere ou da morte, as penas conlevaban sancións económicas derivadas da lei de responsabilidades políticas que non se anulaban coa morte senón que repercutían sobre os herdeiros. E engadir a infinita dor da perda ou distanciamento dos seres queridos, das visitas aos cárceres, ao lazareto de San Simón, da lectura das cartas dos fillos ou compañeiros escritas horas antes de ser fusilados.

            Se hai unha muller na historia pontevedresa que pode ser o símbolo desta represión, sen lugar a dúbidas é a odontóloga Sofía (Scheiva) Kuper Hornstein; descoñecida para a maioría da sociedade pontevedresa actual, foi vítima destacada das actuacións citadas en parágrafos anteriores.

Nos anos vinte do século pasado chegara á nosa cidade unha familia rusa, de orixe xudeu, composta por Sofía, o seu home Abraham Zbarsky Geller e os seus fillos Elías e Jacobo; outros membros da familia tamén se estableceran en distintas localidades galegas. Todos eran odontólogos e tiveron moita oposición por parte dos dentistas nativos, que eran contrarios á legalización dos seus títulos; as autoridades tamén receaban pois temían que fosen axentes bolxeviques. Non viñeran, como afirmaban algúns, por motivos políticos; houbo membros da familia que permaneceron en Rusia, foi o caso do seu cuñado Boris, que co tempo sería un dos embalsamadores de Lenin; os seus irmáns Ita Lia e Simeón Kuper xa se estableceran en Galicia antes da revolución soviética.

Sofía abre clínica en Vigo, Abraham exerce na capital, Elías establécese en Ferrol e, máis tarde, en Vigo; Jacobo comparte clínica co seu tío Simeón Kuper na cidade olívica.  Abraham Zbarsky participa activamente na vida social e política pontevedresa, militante do PSOE, directivo da Filarmónica, era moi querido e respectado na cidade.

A Abraham detéñeno o 21 de xullo e ábrenlle unha causa militar; as acusacións de “Jefe de una organización Soviética y Judía” ou os informes que o consideraban comunista, membro da directiva do Socorro Rojo e masón non se sosteñen e queda sobresida; aínda así non o poñen en liberdade e ingresa como preso gobernativo na illa de San Simón.

     Co pretexto de trasladalo ao cárcere de Ponte Caldelas, unha noite sácano do lazareto e o seu cadáver aparece no cemiterio de San Amaro o 29 de decembro de 1936 xunto a outros dous “paseados”. Tiña 54 anos.

A versión oficial (e falsa) do sucedido atopámola nunha comunicación enviada polo comandante Velarde, xefe accidental da Garda Civil, ao xuíz instrutor:

Al ser conducido en la noche de ayer por fuerza del puesto de esta Capital el preso Abrahan Zbarsky Celler (sic), según orden al efecto, desde el Lazareto de San Simón a la cárcel de esta Capital al llegar al punto conocido por “La Fracha” y debido a una avería que tuvo el coche que lo conducía hubo necesidad  de parar para repararla, en cuyo momento el conducido aprovechando la oscuridad de la noche intentó fugarse, no consiguiéndolo por que (sic) a los primeros disparos de la fuerza fué gravemente herido falleciendo a los pocos momentos, siendo transportado su cadáver al depósito del cementerio de esta Localidad.

Tengo la distinción de participarlo a V. para su debido conocimiento.

Dios guarde a V. muchos años

Pontevedra 30 de Diciembre 1.936

          Para Sofía a morte do seu home non era a primeira que sufrira nese ano, o seu fillo Jacobo Zbarsky Kuper, de 22 anos, odontólogo e militante socialista, fora un dos primeiros executados tras o golpe militar. Estaba cumprindo o servizo militar como brigada da escala de complemento e, o 19 de xullo, o gobernador civil nomeouno xefe das milicias antifascistas, que tiñan como misión oporse ao golpe e defender a legalidade republicana. Tras a rendición do gobernador, parece ser que foi un dos que chegou a ameazalo de morte pois consideraban unha traizón a decisión de renderse aos militares. Detéñeno na madrugada do 21 de xullo e ábreselle unha causa sumarísima.

O consello de guerra celébrase o sete de agosto no salón de actos da Deputación; acúsano de tomar parte activa na formación de milicias opoñéndose á declaración do estado de guerra, actuar como xefe das forzas resistentes, ameazar cunha pistola ao gobernador se se rendía e disparar  contra un hidroavión da base Janer de Marín que sobrevoaba a cidade.

            O tribunal dita condena a morte. Ás cinco da mañá do dez de agosto fusílano no campo de tiro de artillería en Figueirido, logo de refusar os auxilios espirituais que lle ofrecían. Recibiu catro balazos no tórax e abdome e dous na cabeza. A súa nai, Sofía, recibe as pertenzas que Jacobo entregara antes de ser fusilado: un cinto, un peite, un reloxo de pulseira, un espello, un moedeiro con cento sete pesetas con corenta e cinco céntimos e a seguinte carta.

            Pontevedra, 9 de agosto de 1936.

                        Queridos míos: Querida madre, perdóname este último gran disgusto que te doy. Dentro de 3 horas  moriré, tú bien sabes cuanto te quiero, sin embargo no he querido ver a ninguno de vosotros por última vez, porque si así lo hiciera no tendría el valor de afrontar mi suerte.

            Mis últimos pensamientos serán en todos vosotros, sobre todo en ti, madre mía.

            Estoy tranquilo, creo que esta tranquilidad me acompañará hasta el último momento.

            Piensa, madre mía, que si pierdes un hijo, por ningún ideal más justo. Yo puedo sacrificar mi vida, te queda otro hijo y mucha más familia que harán todo lo posible por consolarte.

            Os beso y abrazo a todos queridos, sobre todo a ti, madre.

            Tu hijo, que siempre te ha querido y te querrá mientras viva.

Pero non rematan os sufrimentos de Sofía coas mortes do seu home e do seu fillo; queda na miseria económica pois incáutanlle os bens familiares, incluído o material da clínica. Ademais, outros membros da familia son perseguidos: o seu irmán Simeón Kuper e o outro fillo, Elías, foron detidos en Vigo; un informe do Estado Mayor aseguraba que toda a familia pertencía a unha organización de espionaxe soviético. O tribunal militar non acredita nas delirantes acusacións e declara o sobresemento da causa.

            En agosto de 1938 cruzan a fronteira por Irún, os irmáns Simeón, Elisa (Ita Lia) e Sofía Kuper Hornstein, xunto con Elías Zbarsky Kuper, fillo de Sofía. O goberno español decidira a súa expulsión. Sirvan estas páxinas de lembranza desta esquecida pontevedresa de adopción.

Xosé Álvarez Castro

Xosé Álvarez Castro

Historiador

Xosé Álvarez Castro, mestre, profesor de historia (xubilado) .Licenciado en Xeografía e Historia. 

Máster en Educación Ambiental. Fundación Universidad-Empresa. UNED. 

VI premio Galiza Mártir da Fundación Alexandre Bóveda á recuperación da memoria histórica en 2011. 

 Enlace ao Blog de Xosé Álvarez Castro

máis artigos

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

Do 5 ao 11 de abril 2021

Do 29 de marzo ao 4 de abril 2021

Do 22 ao 28 de marzo 2021

Do 15 ao 21 de marzo 2021

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

A chegada das redes sociais por José Cerdeira

A chegada das redes sociais por José Cerdeira

A rede informática Internet nace en 1989 e dende esa data ata o día de hoxe o cambio que está producindo na sociedade global é verdadeiramente espectacular, podemos velo nos cambios tecnolóxicos e nas redes sociais. A comunicación actual a nivel global non ten nada que ver coa do ano no que botou a camiñar esta ferramenta poderosísima e os seus “brazos” correspondentes.

O Estado ten un competidor para saber de nós, para controlar os nosos movementos. Google, Apple, Facebook, Amazon… usan un “telescopio monumental” sobre a nosa actividade máis minuciosa. Cando a próxima intelixencia artificial e a tecnoloxía 5G estean entre nós, a organización da sociedade e da política van ser completamente distintas, diferentes, moi afastadas das de hoxe.

A primeira revolución na información, a Escritura, a segunda, a Imprenta e a terceira Internet. Nas dúas primeiras son moi doados de discernir os extraordinarios cambios que produciron en todas as actividades dos diferentes campos do laborar diario, a guerra, o pensamento, a industria, a relixión, os descubrimentos da ciencia… Internet é un novo universo no que temos que “navegar” moi ben, a contracorrente, para sacudirnos ao “Gran Irmán” que nos vixía; as grandes multinacionais, os grandes poderes financeiros, o capitalismo global e… o Estado. Eles están nunha situación de privilexio neste novo universo, como o estiveron nos precedentes.

 Entrando xa en materia do que verdadeiramente significa a época de Internet (e o que pasará no futuro, porque verdadeiramente estamos nos inicios e a conformación do novo espazo social, político, sociolóxico, tecnolóxico…, aínda terá un longo percorrido, pero, iso si, continuo) o escritor, periodista, sociólogo, xeopolítico, un dos líderes máis importantes do movemento antiglobalización: Ignacio Ramonet, director de Le Monde diplomatique (en español), descríbenos os novos tempos nos que Internet é a actriz principal:

         “Vivimos en un universo en el que nuestra privacidad está muy amenazada; estamos más vigilados que nunca mediante la biometría o las cámaras de videoprotección, mucho más de lo que imaginó el mismísimo George Orwell en su novela distópica 1984. Además, la robótica, los drones y la inteligencia artificial amenazan con crear un ecosistema del que el ser humano podría acabar siendo expulsado; sin hablar de la “crisis de la verdad” —en materia de información—, sustituida por las fake news, la postverdad, las nuevas manipulaciones o las verdades alternativas. En este punto el futuro podría estar acercándose más rápido de lo que pensamos a nuestro pasado más aterrador”.

    Por outra parte non cabe dúbida de que hoxe podemos conectarnos con calquera persoa de calquera parte do mundo ao instante e ter acceso a plataformas do coñecemento de forma instantánea tamén. Explícao moi ben Ramonet:

  “Sobre el aspecto emancipador de la actual revolución digital, lo más notable es la “democratización efectiva de la información”. Un ideal que constituía una reivindicación fundamental, y en cierta medida un sueño, desde la revuelta social de mayo de 1968 —es decir, el deseo de que los ciudadanos se apoderaran de los medios de comunicación y sobre todo de información— en cierta medida se ha realizado. Hoy en día con el equipamiento masivo de dispositivos ligeros de comunicación digital (teléfonos inteligentes, computadoras portátiles, tabletas y otros) los ciudadanos disponen, individualmente, de una potencia de fuego comunicacional superior a la que poseía, por ejemplo, en 1986, el primer canal de televisión de alcance planetario, Cable News Network (CNN). Es mucho más barato y fácil de operar. Cada ciudadano es ahora lo que antes se llamaba un mass media. Mucha gente lo ignora o no conoce el poder real del que dispone. Hoy, frente a las grandes corporaciones mediáticas, ya no estamos desarmados. Otra cosa es saber si estamos haciendo un uso óptimo del superpoder comunicacional del que disponemos.”

    O feito de ter acceso a este  potente universo e poder conectar con quen sexa e onde sexa no momento, poder procurar no buscador de Google calquera cousa, a que sexa! da que ignoramos o seu significado e que precisamos sabelo xa é cuestión de poñer o nome no buscador e ter de forma inmediata unha correcta información. Non é necesario acudir a ningún dicionario en papel, apoiando o móbil na man e tecleando xa está, xa o temos.  O lado negativo provócano o abuso, o exceso, o seu gran poder de control e desorde das mensaxes e mentiras prefabricadas creadas polas redes sociais ( Facebook, Twitter, Tinder…) evaporándose a transmisión da realidade dos feitos, é dicir, facendo que a verdade sexa relativa. Que llo pregunten a Trump!

     Novamente botamos man de Ignacio Ramonet para que dunha forma clara e concisa nos amose a realidade destes comportamentos:

   Así que podríamos, en efecto, decir que por una parte, las redes sociales y las mensajerías de nuevo tipo (Twitter, Facebook, Instagram, Telegram, Signal, Snapchat, WhatsApp, Zoom, TikTok y otras) han ampliado indiscutiblemente el espacio de nuestra libertad de expresión, pero a la vez han multiplicado al infinito las capacidades de manipulación de las mentes y de vigilancia de los ciudadanos. Es clásico. Podríamos afirmar, parafraseando a Marx, que la Historia es la historia de las innovaciones tecnológicas. Cada innovación tecnológica aporta una solución a un problema, y a su vez, como ya subrayamos, cada solución crea un nuevo problema. O sea, siempre que se produce un salto hacia adelante en las tecnologías de la comunicación, nos hallamos efectivamente ante un progreso en materia de capacidades de expresión, y también, ante un peligro de confusión, de confrontación y de nuevas intoxicaciones mentales. Es normal. En ese aspecto no hay nada nuevo. Todo poder que posee el monopolio de la expresión pública se desespera ante cualquier aparición de una tecnología comunicacional democratizante que amenaza su uso solitario de la palabra. Piénsese, de nuevo, en la invención de la imprenta en 1440, y el pánico de la Iglesia y del trono ante una máquina que les arrebataba de repente el monopolio de la verdad.”

 Malia o matizado e exposto en liñas anteriores, grazas a Internet e ás redes sociais moitas sociedades espertaron do seu letargo pasivo e submiso e  conseguiron meter en verdadeiros apuros a certos países que exercían un enorme poder sobre as súas cidadanías. Para mostra “as primaveras árabes” ou os movementos dos indignados en España que foron a semente doutros partidos políticos que lograron romper o bipartidismo reinante desde o comezo da democracia en 1977, como exemplo Unidas Podemos que mesmo chegou ao goberno, e outros como Cidadáns que por unha mala actuación dalgúns dos seus dirixentes non puideron estar onde está Podemos. Non nos esquezamos do movemento”Occupy Wall Stret” en Estados Unidos.

O correo electrónico, a mensaxería e o teléfono intelixente xogaron un papel primordial. As ditaduras de Túnez e Exipto  cambalearon ante a explosión de descontento das súas cidadanías apoiándose nestas novas tecnoloxías. O mesmo pasou en Libia e Siria, as cales desembocaron en guerras civís. A partir de aí, as auténticas redes sociais (Facebook, Twitter) xogaron un papel contraemancipador da cidadanía por parte do poder político e financeiro e outro papel moi activo na espionaxe e en facer caer gobernos. É unha loita política no ciberespazo..

Hoxe en día o uso das redes sociais é espectacular. Ante esta nova realidade, estamos abocados a ser dominados por esta posverdade que nos fai claudicar en deixar de ser nós con carácter crítico, cuestionador, emancipador e ser suxeitos activos no camiño dunha sociedade máis humana, máis colectiva.

O capitalismo globalizador, neste novo universo de Internet, dá a impresión de ter todas as de ganar, facéndonos consumir nas redes, entreternos, xogar… ao mesmo tempo que damos, non sendo moi conscientes, todos os datos da nosa personalidade a través dos distintos “consumos” que realizamos ao “Gran Irmán”, que sabe todo de nós e nos manexa á perfección. Ofrécenos a gratuidade e a cambio convértenos nun produto.

 Ignacio Ramonet regálanos unhas “pingas” de esperanza:

        Sí, las redes sociales son el medio dominante hoy, como lo fueron en otras épocas la televisión, la radio, el cine o la prensa. Es una revolución considerable, como no la ha habido jamás en el campo de la comunicación. Repetimos, todo cambio importante en el ámbito de la comunicación acaba fatalmente por tener repercusiones decisivas en lo social y lo político. No hay excepciones. Desde la invención de la escritura hasta Internet, pasando por la imprenta.

En cualquier país, las redes obligan a todos los demás medios de masas (prensa escrita, radio, cine, televisión) a tener que repensarse. Hay un darwinismo mediático en marcha. El medio que no se adapte al nuevo ecosistema desaparecerá. Adaptarse no quiere decir que los otros medios deben hacer lo que hacen las redes. No. Las redes son también el territorio, ya lo dijimos, de la manipulación, de la intoxicación, de las fake news, de las “verdades emocionales”, de las “verdades alternativas”, de los relatos conspiracionistas. La prensa escrita, por ejemplo, debe concentrarse en sus cualidades: la calidad de la escritura, la brillantez del relato, la originalidad de la temática, la realidad del testimonio, la autenticidad de la información, la inteligencia del análisis y la garantía de la verdad verificada”

Un é pesimista ante esta nova era que empezamos a vivir, porque no fondo está, creo, moi ben deseñada polos grandes poderes económicos ocultos, que son unha minoría, pero cun poder inmenso, son os que dirixen o mundo. Como imos contrarrestar este dominio se cada día estamos máis engulidos, máis submisos, con menos forza, con menos vontade de ser nós mesmos, de ser os auténticos autocreadores da nosa formación humanista, intelectual, técnica… e de emanciparnos dos grandes poderes devoradores de todo o humano?

Internet é un campo onde o capitalismo nos ha levar “ao seu rego”, xa  o está facendo con gran facilidade.

  Miguel Benasayag, psicanalista e epistemólogo franco-arxentino, autor de tres libros, entre outros xa publicados: La tiranía del algoritmo, El cerebro aumentado, El hombre disminuido, elogio del conflicto, escrito coa súa compañeira Angélique del Rey, describe que a tiranía do algoritmo elimina a singularidade do ser humano, suprime o conflito, o debate. Desmaterializa e descorporiza, convértenos en datos binarios inscritos en chips, paralízanos e alinéanos no individual.

A actual política ten un poder insignificante ante as grandes empresas da información, empresas que poden bloquear as contas dos presidentes do Imperio. Non podemos minimizar o seu poder de anular os seres humanos.

 Non somos quen aínda de enfrontarnos a esta revolución dixital, non para prescindir dela senón para que non nos destrúa como seres pensantes. Matiza Miguel Banasayag que non nos decatamos de que nada pode cambiarse se nos conformamos coa pequena política de palacio.

  Confusión e incertidume, certa esperanza, certo pesimismo, unha inferior ilusión invádenos.  O tempo dirá, pero deberiamos estar ben atentos para non deixar de ser nós mesmos. Que non nos guíen!

José Cerdeira Soto

José Cerdeira Soto

Topógrafo

Estou xubilado desde o ano 2004 e vivo en Pontevedra desde 1982.

Nacín en Soutelo de Montes, no Concello de Forcarei, no ano 1946 e xa no 63 entrei na empresa na que transcorrería toda a miña vida laboral Dragados y Construcciones, onde me formei como topógrafo, profesión que exercín ata a miña xubilación.

Pasar a formar parte das “clases pasivas” non se converteu nunha situación traumática para min, ao contrario, enchín as miñas horas de lecer de múltiples actividades para as que, cando traballaba, non tiña tanto tempo: a lectura, a implicación en diversas iniciativas culturais, sociais e políticas;a participación no voluntariado da Cruz Vermella, ir á universidade de maiores, ser moi activo nas redes sociais, etc.

A miña intención é seguir facendo cousas e aprendendo outras, deica o último suspiro.

máis artigos

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

Do 5 ao 11 de abril 2021

Do 29 de marzo ao 4 de abril 2021

Do 22 ao 28 de marzo 2021

Do 15 ao 21 de marzo 2021

Elena Ramos Rascado por Ana Santos

Antonio Lois Pérez

Xosé Manuel Gulías Márquez

Carmen Varela Villamarín

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Un perfil de nuestra sociedad por Aloisio Suárez

Un perfil de nuestra sociedad por Aloisio Suárez

"Un perfil de nuestra sociedad"

Aloisio Suárez

Vivimos en una sociedad de consumo, controlada por el gran capital, que difícilmente pierde poder y dinero. Es la clase dominante.

Su poder le permite imponer sus valores y su visión del mundo a los demás. Por eso nuestra sociedad está deshumanizada. Los verdaderos valores humanos como solidaridad, fraternidad, amistad, generosidad, sinceridad, honradez, no son valores asociados al éxito social, que en nuestra sociedad viene dado por otros conceptos.

En nuestra sociedad el reconocimiento y la valoración real de las personas está relacionada al tener, al poseer y no al ser. La mayoría de la gente se pasa la vida buscando tener bienes, eso ocurre porque vivimos bajo el dominio ideológico de la clase dominante que controla a la mayor parte de las grandes empresas y a la banca, ejerciendo el poder fáctico. Sus valores y su visión del mundo son inculcados a la ciudadanía diariamente por distintas formas, principalmente la publicidad y algunos medios de comunicación.

Es por eso que la mayoría de la gente se siente bien e integrada en la sociedad cuando reproduce sus valores y principios, principalmente cuando consume. Consumir bienes, en especial los de gran valor, está muy bien visto. La gente siempre comenta positivamente cuando un amigo o familiar se hace con un bien valioso. Es un indicador de éxito.

La clase dominante maniobra de distintas maneras para acumular más poder y principalmente dinero. En ese contexto el aspecto más grave está relacionado con la acumulación de capital debido a sus consecuencias. Aquí tenemos un artículo del periódico Infolibre sobre ese tema.

Esa acumulación se consigue principalmente pagando bajos sueldos. En realidad estos son tan bajos que existen trabajadores pobres que llevan una vida miserable.

Para conocer más detalles sobre la pobreza severa en nuestro país tenemos un artículo del periódico publico.es

En España un 33% de la población está en riesgo de exclusión, según datos del INE. Visite la página web del INE con datos de la población excluida.

Por un lado la alta acumulación de capital y por otro la pobreza extrema que, debido a la pandemia, se ha acercado a los 5 millones de personas son los elementos que explican el problema de la desigualdad que hay en nuestro país, uno de los más graves que tenemos. Este artículo del periódico El País trata bien este problema.

Uno de los colectivos que más está sufriendo las consecuencias de todo eso son los jóvenes. El paro entre menores de 25 años supera el 40%. Estamos hablando de la generación futura de este país que vive la imposibilidad de programar su futuro con un mínimo de dignidad. Esta situación de precariedad laboral y paro a la que está sometida esta generación ya dura algunos años y colabora mucho en agravar el problema del envejecimiento de la población pues compromete de manera directa el tema de la natalidad. Muchos de nuestros jóvenes no tienen posibilidades ni siquiera de independizarse, mucho menos de mantener a una familia.

Hace poco más de un año que tenemos un gobierno progresista y espero y deseo que tome medidas capaces de mejorar este panorama socioeconómico tan devastador, aunque sea difícil de aceptar que este año no se haya decidido aumentar el salario mínimo. Aquí tenemos un artículo del economista Juan Torres López sobre ese tema. Por otra parte el IMV (ingreso mínimo vital) tal y como fue diseñado y está siendo administrado parece difícil que reduzca la pobreza severa como sería deseable.

máis artigos

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

Do 5 ao 11 de abril 2021

Do 29 de marzo ao 4 de abril 2021

Do 22 ao 28 de marzo 2021

Do 15 ao 21 de marzo 2021

Elena Ramos Rascado por Ana Santos

Antonio Lois Pérez

Xosé Manuel Gulías Márquez

Carmen Varela Villamarín

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

«Un príncipe dos Albións entre nós» por Xoán Bernárdez

«Un príncipe dos Albións entre nós» por Xoán Bernárdez

       Nicer Clutosi,  ) Cariaca, principis Albionum,
annorum LXXV, hic situs est.

                                       Nicer, fillo de Clutoso, do Castro Cariaca,
príncipe  dos Albións, de 75 anos, xace aquí.
(Inscrición  atopada ás beiras do río Eo).

 

Resultaría moi pouco satisfactorio que un feito como o do que nos imos ocupar,  acaecido no ano 1933,  no que un veciño da parroquia de Piantón, cuxo nome ficou lamentablemente   esquecido, descubrise no lugar de A Corredoira,  -tamén denominado La Pereira-, no Concello de Vegadeo,  á beira do río  Eo, hoxe  no  Principado de Asturias,  atopase a inscrición latina que encabeza este comentario. E dicimos pouco  satisfactorio, porque estamos convencidos de que ninguén aceptaría que  un  descubrimento coma este  non se recoñecera como merece.

         Vaiamos, non obstante, por partes. En primeiro lugar,  indiquemos que o achado ao que nos referimos consiste nunha lápida de 117 centímetros  de longo, por 32 de ancho,  na actualidade  propiedade do Museo Arqueológico de Asturias, en  Oviedo,  sobre a que os expertos que a estudaron, ademais de decatarse de que o material co que fora elaborada non era lousa, coma inicialmente se pensara, senón cuarcita,  datárono no século I d. C.    

        Unha data importante, porque, á marxe do que supón que tal  lousa sexa apenas posterior no tempo ao intre no que a Galaecia e a Asturia foran ocupadas polas lexións de Roma,  pouco despois do achado, concretamente no ano 1942, o historiador, arqueólogo e indagador, Antonio García y Bellido, (1903-1972),  entre outras investigacións por el  realizadas,  preocupouse de analizar a inscrición,  e  publicara despois unha reprodución manuscrita da mesma, que xa  naquel mesmo intre conseguiu un  enorme recoñecemento.

        A transcendencia desta lápida non era para menos. Tratábase, nada menos,  do único testemuño relacionado coa existencia dese Nicer, fillo de Clutoso, Príncipe, –ou “principal”-, dos Albións, enterrado  aos setenta e cinco anos de idade onda o río Eo, actualmente a extrema de Galicia e Asturias. Así mesmo, e para  confirmar a  importancia histórica do feito,   informámosvos de  que, arredor do ano 75 d. C., ou sexa, nunha data  próxima á do falecemento dese fillo de Clutuoso,   Plinio o “Vello”, (c. 20 a. C. – 79 d. C.),   compilador e investigador romano,  ademais  de procurator  na Provincia Hispania Citerior, sobre o que se conservan datos que permiten  saber que tamén desempeñou  un cargo na Asturia e na Gallaecia, con residencia  na cidade de Astúrica Augusta, hoxe Astorga, recolleu na súa famosa “Historia Natural”, Libro IV, 111) , o tamén importante dato de que, no Conventus Lucensis, que naquel tempo chegaba ata o río Navia,  límite  entón entre ambos territorios, e a uns 25 quilómetros ao leste do Eo, existía un populus denominado dos Albións. Lembremos, así mesmo, que no Eo, precisamente, foi onde apareceu  a lauda sepulcral  mencionada.

         Para completar a reconstrución prosopográfica do feito,  o que  nos permitiría coñecer canto acerca dese misterioso Nicer  nos gustaría,  indicamos tamén que,  uns cen anos máis tarde, o destacado xeógrafo, astrónomo e matemático alexandrino, Claudio Ptolomeo, ( c. 100 – c. 170),  recolleu máis informes a cerca  de tales  Albións, situados nas proximidades do que el,  na súa ”Geographia”, Libro II. 5, denomina Navialavionis, por interpolación das denominacións: Navia e  Albións, (Gran Enciclopedia Gallega, Tomo 1, pax. 207, Gijón, 1974), ou ben Nabialvion(Historia de Asturias, Tomo 1, pax. 157, Gijón, 1978),  que os investigadores interpretan coma Navia dos Albións.

          En canto á  división xurídica do Conventus Lucensis, que, como adiantamos, chegaba polo leste ao río Navia, xa  así  denominado naquel tempo, sábese que acadaba, polo oeste, o océano Atlántico,  mentres que, polo sur, alcanzaba  as actuais canles da Ría de Vigo e dos ríos Verdugo, Miño e Sil.

         É importante que  advirtamos que, dende hai  máis de dous mil anos,   moitos investigadores sostiveron   que os Albións  mencionados na Lápida  enriba indicada, non eran  outros que os habitantes da illa de Britania,  -o actual Reino Unido-,   baseándose na  opinión de autores de tanta reputación  coma  Plinio o “Vello”  e  Ptolomeo, que aseguraron  que tal territorio se chamara antes   Albión, polo que  resultaban facilmente  extrapolables  á “Illa dos Albións”.

         Como remate expliquemos que arredor do ano 400, o procónsul romano, Rufio Festo Avieno, utilizando antigos textos dos séculos  VI  a IV a. C.,  maioritariamente gregos, ademais dun almirante cartaxinés,  reconstruíu  as costas de Europa, -“Ora Maritima”, en latín-, que, malia terse perdido en parte,  permite coñecer aquela remota xeografía, que abrangue dende o mar Cantábrico ata antiga cidade de Pirene, próxima a Perpiñan, recollendo ao mesmo tempo  as distancias exactas entre os accidentes que describe.   O autenticamente importante é que, de acordo con elas, semella bastante difícil que  os Albións, dos que nos falaron tanto Plinio o “Vello” coma Claudio Ptolomeo, sexan distintos aos da Lápida da Corredoira.

                                                                                                                                     Xoán Bernárdez Vilar, Vigo, 7 de febreiro de 2021

Xoán Bernárdez Vilar

Xoán Bernárdez Vilar

Historiador

NOTA BIOGRÁFICA DE XOÁN BERNÁRDEZ VILAR

Doutor en Xeografía, Arte e Historia pola Universidade de Vigo e desde o 2003 membro correspondente de Real Academia Galega.

Conta cunha importante obra ensaística (libros e artigos en revistas) froito da súa condición de historiador entre a que destacamos algúns títulos como: 

 Galicia no século VI antes de Cristo. Estudo Histórico-Xeográfico da Ora Maritima de Rufo Festo Avieno.  

Xeografía do mito de Tristán e Iseu. 

A etapa portuguesa de Colón e a súa viaxe Ultra Tile.

O comezo da nosa Idade Media. A Gallaecia que se emancipou de Roma.

O rei Artur: Mito e realidade

Ademais dedicouse tamén á  narrativa acadando varios premios, coma o Xerais no ano 86 por No ano do cometa, unha das súas obras máis coñecidas, aínda que xa no 76 fora premiado polo  Padroado da Cultura Galega de Montevideo por Un home de Vilameán: anatomía da revolución Irmandiña, tamén recibiu o Premio Concello de Vilalba no 93 e no 99 por: Big-Bang e A saga da illa sen noite respectivamente e a Homo sapiens concedéuselle un accésit no Modesto R. Figueiredo no 83. 

Ten tamén unha obra teatral O valedor do reino (Premio de teatro da Universidade de Vigo no 2002) e así mesmo foi premiado polo seu labor como tradutor de obras latinas ao galego.

Blog de Xoan Bernárdez

máis artigos

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

Do 5 ao 11 de abril 2021

Do 29 de marzo ao 4 de abril 2021

Do 22 ao 28 de marzo 2021

Do 15 ao 21 de marzo 2021

Elena Ramos Rascado por Ana Santos

Antonio Lois Pérez

Xosé Manuel Gulías Márquez

Carmen Varela Villamarín

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Español