Seleccionar página
Mª Xesús López Escudeiro por Ana Santos

Mª Xesús López Escudeiro por Ana Santos

Coincidín con Mª Xesús nunha viaxe a Francia. Ela ía co seu instituto, A Xunqueira I, e fiquei marabillada cos relatos das súas Viaxes, en especial dunha que fixera a Vietnam.
María Xesús López Escudeiro naceu en Santiago de Compostela en 1950.
Foi a única muller entre cinco irmáns e sempre botou en falta unha irmá.
Máis tarde sabería que, antes dela nacer, a súa nai tivera unha nena que morreu de meninxite e que levaba o seu mesmo nome.
O seu pai era militar e a familia materna era moi relixiosa, pero a nai non quixo que a nena fosé a colexios de monxas.
Aprendeu as primeiras letras na escola de Socorrito, na rúa de Santa Cristina. Despois andou na de dona Emma, unha escola feminina cuxo referente masculino era o Peleteiro. Os constantes abusos por parte das profesoras, os castigos físicos e as expulsións ao corredor ás alumnas fixeron que a nai optase por cambiala para o IES Rosalía de Castro onde faría a preparatoria e todo o bacharelato.

Era boa estudante e a súa materia preferida eran as matemáticas, pero en quinto tivo que elixir entre ciencias ou letras e unha mala experiencia cos profesores de matemáticas e física fixeron que se inclinase polas letras. Mesmo un profesor de filosofía, Gonzalo Anaya, dicíalle á nai que fose por ciencias que era moi boa alumna.

A nai non quixo que a nena fora a colexios de monxas

María Xesús López Escudeiro

Ese profesor, Gonzalo Anaya, marcouna de maneira especial porque non era o típico academicista. Facía razoar ás alumnas e que abriesen as súas mentes. Firme defensor dos ideais da ILE, facía das súas clases unha aula de aprendizaxe para a vida. Lembra que en clase de lingua, con Balduino (alcume cariñoso das alumnas) había campionatos de busca rápida de palabras no dicionario e que sempre gañaba ela, menos unha vez na que o profesor a ridiculizou cando respostou “billa” á definición de “grifo” que el acababa de dar. Na súa casa sempre se lle chamaba “billa” ao “grifo”.

Quería estudar psicoloxía pero debía desplazarse a Salamanca e optou por filosofía e letras. A súa nai quería que fixese maxisterio e empezouno examinándose por libre. Estudou os dous anos de comúns de filosofía e letras e xa en terceiro decantouse por filoloxía francesa.

Tamén empezou a viaxar a Francia nos veráns, a primeira vez a un campamento de traballo en Carcassonne onde viaxou coa súa amiga Conchita.

Na casa Dixo que ía a un curso coas monxas. No campamento non aprendeu nada de francés pero serviulle para abrir a mente en moitos sentidos.

Os dous veráns seguintes foi de au pair cunhas familias de París que veraneaban unha na Rochelle e outra na Bretaña. Alí aproveitaba para ler libros do curso seguinte. Lembra Moderato Cantabile e L’amant, ambos de Marguerite Duras. Era inmersión lingüística total xa que convivía as vintecatro horas coa familia francesa.

Ao final do verán, ao rematar o traballo, ficaba uns oito días en París con tres amigas, para disfrutalo e coñecelo a fondo. Como non tiñan moito diñeiro vivían na casa dunha coñecida que lles prestaba unha portería pero tiñan que acceder a ela de noite.

Ao rematar a carreira, foise de lectora a Blois, no val do Loira, ao lycée Augustin Thierry. Alí estivo un ano e pediu e foille concedida unha prórroga, pero renunciou e volveu para comenzar a traballar como profesora nun instituto: ao final de outubro de 1973, unha amiga comentoulle que había unha praza en Ondarroa, Bizkaia, e que se quería ir. Foi e Estivo dous anos moi feliz, mais sempre pensando en voltar á terra.
Un feito que asombrou a súa estadía en Bizkaia foi o asasinato a mans da garda civil de Luis Arriola o 24 de maio de 1975 (enlace á notícia), un alumno cuyo único delito era ir pola rúa cantando en euskera. Eses anos foron moi intensos e mudaron a súa visión do nacionalismo.

En octubro do 75 enteirase de novo por unha amiga da existencia dunha praza en Monforte e como xa empezaran as clases tivo que pedir o traslado. Foille concedido e, despois dun tempo en que a praza foi ocupada por outra profesora, puido por fin dar as súas clases. Ao ano seguinte aprobou as oposicións e foise para Sarria porque xa o amor chamara á súa porta.
Coñeceu a Alberto na presentación da revista Cuadernos de pedagogía organizada polo sindicato do ensino UTEG (Unión de traballadores do ensino galego). Ela non tiña coche e el ofereceuse a levala ata Sarria e aí xurdiu o frechazo. Pasaron once anos en Sarria onde el era profesor de bioloxía e ela de francés. Alí aprendeu a valorar a riqueza do interior de Galicia, as paisaxes de montaña en toda a súa inmensidade. Tiñan unha asociación cultural, Ergueitos, que foi pioneira na iniciación ao coñecemento dos cogomelos. Tiñan tamén un teatro de guiñol e contaban cun guía de excepción, O poeta Manuel María, nas diferentes excursións que organizaban pola zona. El ofrecíase de xeito desinteresado sempre que llo pedían. Desde entón conservan lazos de amizade coa xente de alí.

Entre os anos 2017 e 2019 dirixiu o programa Vivas e visibles, organizado pola concellaría de igualdade. Tamén o comisariado da exposición Esquecidas, con Jaime Félix López Arias. Isto foi moi gratificante porque era a primeira vez que se organizaba en Sarria un programa deste tipo.
Como o seu pai, xa viúvo, estaba a fazerse maior, decidiron aproximarse a Santiago. Obtivo primeiro praza en Carril, onde estivo dous anos e despois, en Pontevedra, no IES Xunqueira I. Tardou en incorporarse á vida social de Pontevedra porque todos os fins de semana os pasaba en Santiago, pero recoñece que Pontevedra sempre lle gustara. Os seus pais casaran en Santa María e adoraba o casco histórico.
Entre os anos 2001 e 2007 exerceu como Concelleira polo BNG no Concello de Pontevedra nas áreas de Cultura, Educación, Normalización lingüística e Igualdade. Como non quería renunciar ao ensino, estivo compaxinando ambas funcións ata que chegou un momento en que xa non puido e decidiu deixar o ensino. Tamén polo BNG foi delegada da Xunta de Galicia en Pontevedra, levando Patrimonio e Cultura e deportes desde 2007 a 2009. Despois volveu ao instituto ata a xubilación en 2013.
Desde entón participa no programa Memoria das mulleres, do Concello de Pontevedra. En 2015, Xunto con Helena Torres e Montse Fajardo elaborou a exposición Do Gris ao Violeta. Actualmente dirixe o roteiro Pontevedra en feminino e imparte charlas sobre As mulleres pioneiras, heterodoxas e rebeldes.
A xubilación supúxolle non ter horários, viaxar e levar a vida ao seu ritmo. Aínda que lle gustaba moito o ensino recoñece que agora tamén está moi ben. Ten tempo para ler, ir ao cine, gozar das amizades, etc.
O primeiro que fixo ao se xubilar foi ir á Arxentina un mes cunha amiga, unha viaxe que desexaba moito facer. Segue estando no BNG, pero colaborando en segunda liña. Di que hai que deixar sitio para as novas xeracións que aporten ideas innovadoras.
Un libro que lle gusta é Lecturas fáciles de Cristina Morales ou Carrusel de Berta Dávila e, por suposto, Follas novas de Rosalía De Castro.
Unha película, O que arde, de Óliver Laxe
Da mocidade de hoxe en día di que ten máis acceso á información, pero que deben saber facer un bo uso dela.

Come mellor desde que ten máis tempo para ela e como restaurantes recomenda O Saudade e O Padal da Santiña.
Camiña todos os días unha media dunha hora e gústalle facelo soa. Tamén lle gusta ir á Praia e ás clases de Pilates que tivo que deixar por vertixe. Agora a única actividade con horario fixo que ten son as clases de pandeireta.
Acabamos o noso café no Carabela, un lugar tranquilo que lle gusta moito. Chus é unha persoa comprometida co feminismo, coa memoria histórica e co nacionalismo. Autora de publicacións sobre a didáctica da língua francesa, estivo na directiva da Asociación de profesores de francés de Galicia.
Quen diría que non naceu aquí? Eu creo que Pontevedra xa ten Filla adoptiva. Grazas por compartir comigo esta mañá e, aínda que penses non merecelo, a túa vida interésanos e inspíranos.

máis artigos

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

Do 5 ao 11 de abril 2021

Do 29 de marzo ao 4 de abril 2021

Do 22 ao 28 de marzo 2021

Do 15 ao 21 de marzo 2021

Elena Ramos Rascado por Ana Santos

Antonio Lois Pérez

Xosé Manuel Gulías Márquez

Carmen Varela Villamarín

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Xosé Álvarez Castro por Ana Santos

Xosé Álvarez Castro por Ana Santos

Xosé naceu en Cons, Mourente, no ano 1953. Era o maior de dous irmáns. Seu pai, ebanista, inculcoulle desde moi novo o hábito do traballo. Súa nai, moi traballadora, facíao estudar na casa porque na escola había demasiados nenos. Tiñan vacas (Cuca e Pinta), segaba na herba, tiraba do arado e non foi ata os sete anos que acudiu a escola pública no Pazo con D. Fernando Quinteiro Filgueira, curmán de Filgueira Valverde, veciño daquel lugar. Lembra mirarlle ao mestre unha revista en portugués “un tiro de espingarda puxo fin a sua vida” referíndose á morte de Hemingway. Iso quedoulle como anécdota. Lembra que na escola pegaban moito aos nenos e había castigos físicos: poñerse de xeonllos, ser golpeados coa vara, etc…

Aos 9 anos marchou para o instituto de Pontevedra para examinarse de ingreso. O seu ídolo indiscutible foi D. Mariano, profesor de ciencias naturais. Con el ían ás Palmeiras recoller plantas e flores. Sempre eran clases prácticas cunha base teórica. Iso marcouno moito a el e a moitos compañeiros.

“A sua lúa de mel foi polo norte de España en tenda de campaña, ían cos días xustos porque tiñan que vir a plantar os repolos

Xosé Álvarez Castro

Cando saíu do instituto fixo maxisterio por ciencias e aprobou as oposicións. Marchou á mili a facer o campamento a Almería e despois enviárono a Melilla e puido escoller destino. Elixiu onde estivera o seu avó, en cabalaría, en carros de combate.

Ao volver da mili en 1976 era propietario provisional dunha praza de mestre en Salceda de Caselas que se converteu en definitiva ao ano seguinte. Por esas datas coñeceu a súa muller, Marisé, nuns cursos de iniciación ao galego que impartía un compañeiro. Casaron no ano 1979 e teñen 2 fillos. Como ela tamén era mestra puideron optar ao dereito de consorte e obter o mesmo destino en Dorrón a onde se desprazaron. 

Decidiu cursar pola UNED a licenciatura de xeografía e historia que cualifica como moi dura. Cando se inaugurou o instituto de Sanxenxo foi adscrito á praza de xeografía e historia.

Da súa estancia en Dorrón lembra que fixo cousas moi novidosas como radio na escola, clases no exterior para coñecer a fauna e flora local, obradoiros de xabróns, de papel… e sempre contou co apoio dos pais dos alumnos.

Continuou estudando e fixo o posgrado en educación ambiental, interesándose pola investigación en áreas de historia contemporánea, a república e o franquismo.

Grazas aos arquivos militares puido investigar, e dinos que eses arquivos son grandes descoñecidos malia seren máis accesibles do que a xente pensa.

Acaba de rematar unha publicación sobre a Resistencia e represión entre 1936-1951

Da mocidade de agora di que ten máis valores e que é moi distinta á de antes. O seu nivel de sinceridade é maior. Agora todos teñen dereito á educación, mentras que antes se non querías ou non valías poñíante a traballar. Hoxe todo o mundo estuda.

Pregúntolle como é como avó e ilumínanselle os ollos: “A verdadeira comunicación dáse entre avó e neta. Notas algo que non tiveches cos fillos, máis proximidade, cousa que non cría ter antes de telos”.

Xubilouse porque xa tiña os anos cotizados e non lle gustaba a burocracia que envolve o ensino. Papeis que non se traducen en nada, máis ben quitan tempo ao profesorado para reflexionar e iso matou a creatividade.

Na televisión gústanlle as reportaxes de viaxes pero detesta as tertulias. Encántalle ler. Cando tiña 9 anos estivo un mes na casa a causa dunha hepatite e un señor que era albanel prestoulle uns libros, En tinieblas de Rudyard kipling e Almas Mortas de Nikolái Gógol ambos os dous gustáronlle moito.

De pequeno lía novela e poesía. Agora le sobre todo historia e recomenda dous libros Soberanos e intervenidos de Juan Garcés e Armas, gérmenes y acero de Jared Diamond.

A radio (cadea SER) acompáñao durante todo o día e mesmo se cabrea con ela. Decote adoita asubiar e cantar e gústalle moito cociñar. Din que fai moi ben a pizza de cabaciño que cultiva na súa propia horta. Tamen ten espárragos e alcachofas e fai viño. É un granxeiro autosuficiente.

Le o Diario de Pontevedra na súa versión en papel e os demais xornais en dixital. Colabora con Nós diario e manda artigos para diferentes publicacións.

No cine, gústanlle os clásicos e se se ten que quedar cunha película sería Casablanca. As redes sociais utilízaas para grupos de traballo. Ten unha páxina Web coa asociación Cedofeita e un blog que se chama os anos do medo

É un pozo de sabedoría. Tanto che fala de cogomelos como de masonería, receitas, de tintes naturais, etc…

Ao alcalde e a todas as administracións lles faría unha suxestión: que fixeran o seguimento das obras que se fan, porque non se controlan na súa execución e non se manteñen e isto supón un gasto terrible.

Unha viaxe que recorda é a sua lúa de mel polo norte de España en tenda de campaña. Ían cos días xustos porque tiñan que vir a plantar os repolos.

Outra viaxe que desfrutou moito foi a volta de Grenoble en Francia e todas as vilas polas que pasou coma Périgord.

Se ten que quedar con alguén para falar ou tomar un café faino no Moderno pola tranquilidade e, para cear, antes tiñan unha tertulia os martes no Saudade.

Como recomendación dime que o mellor é ter iniciativas e divulgar o que un sabe. Aprendemos para ser transmisores e é a nosa obriga continuar para perpetuar a memoria.

Queda pendente, Pepe, esa pizza de cabaciño e xa falaremos dos obradoiros para facer con xente tan vellabella coma ti.

Xosé Álvarez Castro

Xosé Álvarez Castro

Historiador

Xosé Álvarez Castro (Pontevedra, 1953) é mestre, licenciado en Xeografía e Historia e máster en Educación Ambiental pola UNED. Na actualidade, xa xubilado, participa activamente no asociacionismo cultural (Cedofeita), de recuperación da memoria histórica (Sempre con Vós. Cidadanía pola Verdade) e renovación pedagóxica (Nova Escola Galega). É autor de numerosos artigos sobre historia, medio ambiente e didáctica en revistas como Cedofeita, Revista Galega de Educación ou Cuadernos de Pedagogía, entre outras, e participou como relator en diversos congresos. Ademais, é autor do blog «Pontevedra nos anos do medo» (anosdomedo.blogspot.com), dedicado á difusión da historia da represión na comarca pontevedresa. En 2011 a Fundación Alexandre Bóveda concedeulle o VI Premio Día da Galiza Mártir á recuperación da memoria histórica. En 2013 publica Pontevedra nos anos do medo. Golpe militar e represión (1936-1939) (Xerais).

máis artigos

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

Do 5 ao 11 de abril 2021

Do 29 de marzo ao 4 de abril 2021

Do 22 ao 28 de marzo 2021

Do 15 ao 21 de marzo 2021

Elena Ramos Rascado por Ana Santos

Antonio Lois Pérez

Xosé Manuel Gulías Márquez

Carmen Varela Villamarín

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Elena Ramos Rascado por Ana Santos

Elena Ramos Rascado por Ana Santos

Recíbeme Elena na súa casa onde nos preparou un café e castañas asadas. Ela é a nai da miña amiga Elena, a propietaria de Chemasport.

Elena Ramos Rascado naceu en 1935 na aldea de Fixó, na parroquia de Millerada en Forcarei. Era a segunda máis nova de oito irmáns.

De pequena ía a escola a Canibelas onde a mestra, dona Aurelia, dicíalle sempre “grite máis” e lembra que lles pegaba ás rapazas. Esta e outra mestra, Dona Amparo, marcaron a súa vida na aldea dende os 7 ata os 12 anos, idade na que tivo que deixar a escola para “chamar” aos animais. Tiñan oito vacas (Morena, Castaña, Nova, Gallarda, Linda…), un cabalo, galiñas e moitas ovellas.

Ademais de axudar na casa e chamar os animais tamén ía cavar ao monte para botar centeo. ntanos como trataban o liño dende a semente na veiga, a recollida, o espadelado… labores que facían as mulleres cando era o tempo.

Aos 18 anos tocaba nunha ruada a pandeireta, lembra moitas cancións pero dime a letra dunha:

O carballo da retorta

ten as follas reviradas

que llas revirou o aire

unha noite de xiada”

 “Aos 12 anos tivo que deixar a escola para “chamar” aos animais «.

Elena Ramos Rascado

Nesa ruada coñeceu a Eduardo, un mozo de Trasdomonte co que foi bailar e di que ría moito e que nun primeiro momento lle caeu mal. El dela dixo que lle gustaba como moza pero que era un pouco sosa.

Unha amiga soubo que a Eduardo lle gustaba Elena e na festa de San Benito volveron coincidir e saíron bailar. Ela, que tiña outro mozo do Acibeiro, deixouno para empezar a saír con el.

Antes de casar con Eduardo, este foi a Zamora traballar de canteiro durante seis meses, logo xa casaron ela con 19 e el con 26.

Estando ela embarazada con 20 anos, el marchou a Venezuela a traballar de albanel. Cando o seu fillo tiña dous anos deixouno coa avoa e Elena marchou para Caracas.

Alí traballou nunha fábrica de roupa onde cosía e pagábanlle por ducia de prendas feitas. Había que ser moi rápida para gañar cartos. Volveu a España cando seu fillo tiña 4 anos e dixéronlle: “veñen teus pais” e el preguntaba si era un ou dous. Como en España non había traballo ao pouco tempo el volveu marchar e ela esperou un ano máis aquí ata marchar co neno para terras americanas.

Eduardo comprou un posto na praza de abastos que era un bazar ao que lle puxo de nome Elena. A vida dela era traballar e coidar os fillos. En 1974 a bordo do barco Begoña que faría a sua ultima travesía de 16 dias volveron a España. O seu fillo tiña 18 anos e a súa filla 6. A súa idea era quedar definitivamente polo que venderon todo canto tiñan en Venezuela.

Pouco durou a idea xa que tres meses máis tarde volveu marchar toda a familia. Alugaron un piso e compraron un novo negocio propiedade dun italiano que se chamaba “Zapatería Chema”. Estiveron 14 anos con ese negocio. Cando a filla acabou os estudos decidiron, esta vez xa definitivamente, vir vivir a Pontevedra, onde compraran dous pisos e dous baixos comerciais nas novas galerías. Alí puxeron unha tenda de deportes chamada “Chemasport” que a todo o mundo que resida en Pontevedra lle soará, así podedes saber de onde veu ese nome.

 

Elena sempre traballou na sombra e o seu traballo non era remunerado como o de seu marido. Ela atendía a casa, os fillos e ía o negocio. Cando os seus fillos fixéronse cargo das tendas, ela dedicouse a atender a casa e o marido. Como nai, foi máis estrita que como avoa. O único que lamenta foi deixar o fillo só durante dous anos en España mentras ela estaba en Venezuela co marido.

Gústalle ver a tele de entretemento e le libros sobre o corpo humano. Non ten redes sociais, soamente o teléfono móbil para chamar, iso de internet engancha moito.

Sae a pasear todos os días e ía dúas veces por semana ao ximnasio pero coa pandemia deixou de ir.

Gústalle comer de todo aínda que recoñece que morre polos doces.

O seu soño non son as viaxes, “desas fixen dabondo”, ela quere ver as netas casadas.

Se ten que tomar un café fai un alto na cafetería Ero onde entra como se fose a súa casa, e para comer gústalle Casa Conchi en San Xurxo de Sacos.

Quedamos para facer Arepas con polo un dia destes. Miramos os álbums de fotos e tomo máis dunha instantánea de algunhas que creo que poden ilustrar esta historia.

máis artigos

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

Do 5 ao 11 de abril 2021

Do 29 de marzo ao 4 de abril 2021

Do 22 ao 28 de marzo 2021

Do 15 ao 21 de marzo 2021

Elena Ramos Rascado por Ana Santos

Antonio Lois Pérez

Xosé Manuel Gulías Márquez

Carmen Varela Villamarín

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Antonio Lois Pérez

Antonio Lois Pérez

Se deixo que Antonio se defina contéstame cun poema:

Creo que un don ninguén

que tivo a gran sorte

de nacer nun lugar

dunha aldea pequena.

Antonio teño por nome,

por apelidos, Lois Pérez.

Nacín nun lugar pequeno,

onde mellor se ve o Miño

por estar preto do ceo.

Son do Castro de Mourelos.

E, para que siga en verso,

nacín un catro de Xaneiro.

Cando xa vos diga o ano,

acabarase o poema.

Imos ser algo serios!

Acabaremos en prosa

o devir desta historia.

Como di no seu poema, Antonio naceu un catro de xaneiro de 1948 na aldea de San Julián de Mourelos, concello de Saviñao.

Foi á escola da aldea onde lle ensinaron a sumar, restar, multiplicar e case a dividir de forma racional, sen usar as táboas.

Se ten que falar de libros, o que máis o marcou foi Crime e Castigo de Fedor Dostoievski..”

Antonio Lois Pérez

Estudou bacharelato na Academia Cervantes de Escairón, onde tivo por profesores a «Pedrito» e a «Mariño ( Q.E.P.D.), dúas persoas que, en parte, son as responsables de que estea a punto de sacar o seu primeiro libro de poesía. Alí coñeceu tamén ao noso colaborador, Pepe Cerdeira, do que é bo amigo.

Decatouse de que continuar cos estudos supuña un problema  económico para os seus pais e decidiu emigrar a Barcelona onde traballaba e estudaba ao mesmo tempo.

Acabou Económicas e tamén se fixo técnico en tintes, acabados e estampación téxtil.

Comezou periodismo e deixouno porque notou a presión que había para intentar manipulalo.

Fixo a mili pola mariña: Cuartel de marinería de Cartaxena, onde foi profesor de analfabetos e preparador do equipo de «Cesta y Puntos», concurso que se celebraba imitando ao que estaba de moda na TVE por aqueles anos.

Anécdotas da mili ten moitas pero unha das máis graciosas foi que o intentaron captar para o Opus Dei. “A min que sempre fun un pouco por libre”.

Á volta da mili, coñeceu a súa preciosa e querida esposa, Sara. Nótase o grande amor que lle ten.

Teñen dúas fillas marabillosas; todos os pais dirán o mesmo pero neste caso é a pura verdade. Teñen tamén dous netos que, neste momento, son os luceiros que iluminan as súas vidas.

Se ten que falar de libros, o que máis o marcou foi Crime e Castigo de Fedor Dostoievski.

Aínda que vive en Barcelona, a calquera alcalde lle pediría que se preocupase máis das persoas e menos do partido e de manter a poltrona.

Da mocidade actual, pensa que está moito máis capacitada que a do seu tempo nas materias que lle interesan, pero non así no que a cultura xeral se refíre.

Foron moitas as viaxes que lle gustaron. Unha, a que fixo  a Venecia coa súa muller, e tamén cada unha das que fixeron a París onde sempre descobres algo novo. Florencia tamén foi algo especial no que a museos se refire.

O soño que sempre arelou está a piques de cumprirse porque é o poemario que se encontra en fase de elaboración na editorial e que pronto verá a luz

Con este soño a punto de facerse realidade deixamos a Antonio, lonxe da súa terra á que lle adica a maioría dos seus poemas. Volta no verán coma as andoriñas para encherse das paisaxes da súa terra querida.

máis artigos

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

Do 5 ao 11 de abril 2021

Do 29 de marzo ao 4 de abril 2021

Do 22 ao 28 de marzo 2021

Do 15 ao 21 de marzo 2021

Elena Ramos Rascado por Ana Santos

Antonio Lois Pérez

Xosé Manuel Gulías Márquez

Carmen Varela Villamarín

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Xosé Manuel Gulías Márquez

Xosé Manuel Gulías Márquez

Manolo foi o meu compañeiro no IES Valle Inclán durante 18 anos. El tíñanos todo o material en orde e arranxaba o que xa estaba para tirar. Era un “manitas”.

José Manuel Gulías Márquez naceu en Pontevedra en 1952, pero foi bautizado en Forcarei, de onde eran os seus pais. Único fillo de Herculina e Francisco, José Manuel pasou a súa infancia no restaurante que rexentaba a súa nai ao que chamaban “A casa do ministro” facendo alusión a seu avó e a seu pai. Hoxe onde estaba o restaurante hai unha ferretaría.

Estudou ata os 11 anos en Forcarei, na escola que se encontraba no lugar que agora ocupa o concello. Despois veu facer o bacharelato ao instituto masculino de Pontevedra porque en Forcarei, onde hoxe teñen o IES Chano Piñeiro, daquela non había instituto. Estudou primeiro no edificio do actual Valle Inclán e posteriormente se trasladou ao recén estreado Sánchez Cantón no mesmo solar que ocupa na actualidade.

Do instituto lembra que non había calefacción o que provocou que fixesen a primeira folga de estudantes. Entre os profesores véñenlle á memoria Celestino Noya, de historia; Filgueira, de literatura; Ramón Diz (ao que alcuñaban “Pepito Cacahuete” pola baixa estatura), de matemáticas; Yobo, de historia da arte e don Mariano, de ciencias naturais.

“Cando volvín a mili a Jaca por catro meses xa ía casado e con un fillo.

Xosé Manuel Gulías Márquez

Fixo o bacharelato por ciencias porque lle encantaban as matemáticas. En educación sica tivo de profesores a Castillo e a Corrochano. Lembra que, cando non chovía, facían ximnasia no solar do Verxel ou no Estadio da Xuventude. De non ser así, a clase era no ximnasio do centro.

Acabado o bacharelato, estudou maxisterio e despois fixo o servicio militar por milicias. Primeiro, en Figueirido e despois, na academia militar de infanteria de Toledo. Volveu antes de facer as prácticas para traballar nunha ferretería, Ferrocentro de Lérez e despois en Comercial Galícia e como enquisador no Instituto Nacional de Estatistica.

A Concha coñeceuna unha noite de san Xoán nas fogueiras en Pontevedra. Estiveron de mozos tres anos antes de casar. Cando volveu á mili a Jaca xa ía casado e cun fillo.

  Ao se licenciar da mili volveu a Pontevedra e empezou a traballar de mestre en A Lama, Cangas, Mosteiro, A Reigosa, Arcade e Portas. En 1983 aprobou as oposicións por ciencias e o seu primeiro desino foi na Reigosa. Alí estivo dous anos. Despois pasaría por Arcade, Marín e, por fin, Caldas onde obtería a súa praza definitiva no San Clemente onde estivo sete anos. Xa fixera a especialidade de galego e daba as clases nesa lingua. Despois trasaladouse a Vilalonga de especialista en educación sica. Lembro telo de alumno nos cursos de especialización.

O seu derradeiro destino levouno ao instituto onde estudou, o Valle Inclán. Non podía estar máis feliz porque despois de case vinte anos non tiña que voltar a coller o coche para ir traballar. No Valle Inclán estivo 18 anos ata que con 65 decidiu xubilarse porque “xa tiña os anos de servizo e xa tocaba”.

Agora, xa xubilado, ocupa o seu tempo paseando con Concha de dúas a tres horas diarias, se non chove. Antes da pandemia ía á piscina dous días por semana. 

Gústalle, ademais, ir a presentacións de libros e a algunha charla do Ateneo.

Da mocidade de hoxe pensa que se lle dá moito feito, quizais demasiado e que non se pode comparar coa de antes. Antes a maior ilusión era sacar o carné de conducir, agora é ter un móbil. Gústalle ler novela negra. Libros de Domingo Villar como A praia dos afogados ou de Michael Connelly ou Agatha Chistie…

O seu pasatempo é coleccionar moedas. Faino desde os doce anos cando no restaurante da súa familia, frecuentado por emigrantes, entraban moedas de diferentes países que súa nai apartaba. Hoxe ten máis de cinco mil. El chámaas “chatarrilla” porque non hai nungunha de ouro. Moitas delas conseguiunas nas viaxes polo estranxeiro coa súa dona e outras regaladas polos amigos.

Se ten que elixir un restaurante, como lle gusta o marisco, prefire ir a Arcade, ao Acadia ou ao Isape. En Pontevedra gústanlle o Román, casa Digna ou o asador do hotel Virxe do Camiño.

Dos cafés, quédase co Carabela onde vai decote cos amigos.

Sae todos os días para tomar unhas “birras”. Son “bébedos coñecidos”, dime con retranca. Gusta de ir ao Nox ao Camiño ou ao Lola.

Para rematar, fálame dalgunha das súas viaxes: a Rusia, Grecia, China, Nova York, Croacia… onde a estadía media era de oito días, pero en Brasil ou México demorou un mes.

Propóñolle que nos relate algunha das súas viaxes para coñecer eses países e compartir as súas experiencias. Acepta encantado e asegura que se vai poñer á tarefa.

Manolo, seguirei a túa recomendación de non estresarme porque é malo para o corazón. Grazas pola túa charla e compartir comigo esta hora da mañá no Carabela. Estamos encantados coas túas viaxes polo mundo.

máis artigos

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

Do 5 ao 11 de abril 2021

Do 29 de marzo ao 4 de abril 2021

Do 22 ao 28 de marzo 2021

Do 15 ao 21 de marzo 2021

Elena Ramos Rascado por Ana Santos

Antonio Lois Pérez

Xosé Manuel Gulías Márquez

Carmen Varela Villamarín

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Carmen Varela Villamarín

Carmen Varela Villamarín

Carmen me recibe en su casa, es la madre de mis amigas Mari e Inés. La conozco hace más de 30 años pero tengo que reconocer que pocas veces hablamos y menos como hoy.

Carmen nació en Agolada (Pontevedra) en 1936, era la cuarta de cinco hermanos, estudió en la escuela de Eirexe, cerca de la iglesia, en la parroquia de Vilariño. Cuando acabó la escuela con 9 años, su maestro, Belisario García González,  entregándole el diploma le dijo a su hermana “Que pena que no le estudiaran a tu hermana porque tenía mucha memoria” pero no había posibles, me dice.

Se puso a trabajar en casa en las tareas del hogar y cuidando los animales, las vacas (Gallarda y Cachorra), los cerdos, ovejas, gallinas y el caballo, que tenía su padre, al que le faltaba una oreja y le llamaban Fanoco.

Con 7 años se fueron para Goiás, en Lalín, a la casa materna.

A los 15 años aprendió a coser y se hacía su ropa, incluso los sujetadores, pero su historia iba a cambiar al cumplir los 20 años ya que su hermana Concha, mayor que ella, que  se había ido con amigas de la parroquia a trabajar a Venezuela, la convenció para que se fuese también y  le mandó dinero para el pasaje; así que Carmen se embarcó en el buque portugués Santa María. Aquí dejaba un novio, que en breve se iría a cumplir el servicio militar, con la promesa de volver y casarse.

 “Qué pena que no le estudiaran a tu hermana porque tenía mucha memoria” le dijo el maestro a su hermana. «.

Carmen Varela Villamarín

En Caracas empezó a trabajar en una casa de venezolanos ricos, Vilma y Rafael, cuyo cometido era “servicio de adentro”, es decir, plancha, hacer camas y limpiar. Estaba interna con el resto del servicio y tenía libre los domingos, que era cuando solía acudir al Centro gallego donde se reunía con su hermana y vecinos de Lalín. Su sueldo era de 200 bolívares cuando cada bolívar equivalía a 16 pesetas.

Conoció a Eliseo en el Centro gallego y la invitó a ir a la playa. Él era un hombre de 37 años, también gallego, de Forcarei, que tenía coche y le hacía buenos regalos. Su noviazgo apenas duró tres meses, ya que quisieron casarse enseguida. Carmen había cumplido los 22 años.

Le escribió a Manolo, su novio de Goiás, informándolo de su nueva situación. Él no tardó en contestar con una carta en la que usaba un tono entre enfadado y alegre ya que su amada se casaba con otro, que era venezolano, y él un simple paisano.

Decidieron esperar dos años antes de tener un hijo, que llegó en 1960, fue entonces cuando se dieron cuenta de que querían volver a Galicia y embarcaron en el buque Begoña en junio de 1961. El barco tuvo una avería que les obligó a esperar un mes en Curaçao. Carmen recuerda de ese viaje que un cura de Pamplona le pidió si le podía coser la sotana, ya que ella iba cosiendo durante el trayecto.

Se establecieron primero en Forcarei, luego alquilaron una casa en A Caeira. Más tarde decidieron comprar un coche y una finca en A Ruibal, cuyo propietario era Ricardo Prieto, para construir su propia casa.

 

Para ganarse la vida Eliseo adquirió un barco para sacar arena de la ría, mientras Carmen se dedicaba a las tareas del hogar.

Tuvieron otra hija y, cuando se casó la mayor, le dejaron su casa para establecerse en Pontevedra, en un piso que habían adquirido donde estaba antes la bolera. Allí vivieron siete años, pero tras sufrir el robo del coche decidieron vender el piso e instalarse  más cerca de sus hijas, en la urbanización A Graña donde estuvieron 13 años y, cuando su hija hizo una casa, regresaron a su antiguo hogar.

Desde que está sola camina mucho, va a la compra todos los días y el sábado al mercado en el recinto ferial.

Se apuntó a los viajes del Imserso y fue a Canarias dos veces, Benidorm, Málaga, Girona. Me cuenta que le encantó un viaje organizado que hizo a Roma  hace tres años con 25 personas de Pontevedra.

Le gusta mucho leer ahora está leyendo Feijoo de gestor a presidente de Sampedro Orellán.

En la tele ve Saber y ganar, me dice que en Venezuela había mejores programas culturales que aquí.  También escucha la radio por la mañana, Radio María, que le hace mucha compañía.

En cuanto a la alimentación procura no tomar sal y pocas grasas. Le encanta cocinar pota con patacas y caldo gallego, ya la emplazo a que me avise para grabarla.

De la juventud de hoy en día opina  que es muy distinta a la de antes “que sólo estaban para trabajar” ahora están más preparados, pero más consentidos.

Su sueño es vivir y tener salud.

Antes de irme revisamos fotos antiguas y me cuenta anécdotas de cada una de ellas.

Me marcho con la ilusión de haber conocido por fin a Carmen Varela, que antes era la madre de…

Retrato de Alex Vázquez-Palacios

1956 Carmen marcha a Venezuela

máis artigos

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

Do 5 ao 11 de abril 2021

Do 29 de marzo ao 4 de abril 2021

Do 22 ao 28 de marzo 2021

Do 15 ao 21 de marzo 2021

Elena Ramos Rascado por Ana Santos

Antonio Lois Pérez

Xosé Manuel Gulías Márquez

Carmen Varela Villamarín

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Español