Este 23 de abril, como todos os anos desde 1930, celébrase O Día Internacional do Libro;  pero non sempre se conmemorou o 23 de abril. Imos lembrar brevemente como xurdiu a idea desta celebración e por que esa data.

Realmente nun primeiro momento e durante cinco anos o día elilxido foi o 7 de outubro por crerse que era a data do nacemento de Cervantes (estudos posteriores revelaron que fora o 29 de setembro). A idea de dita celebración partiu do escritor valenciano Vicente Clavel Andrés, que a propuxo á Cámara Oficial do Libro de Barcelona xa en 1923 e posteriormente foi aprobada polo rei Alfonso XIII en 1926, de maneira que o 7 de outubro dese ano foi o primeiro Día do Libro. Posteriormente xorden dúbidas con esta data e decídese cambiala polo 23 de abril ao coincidir nese día de 1616 o falecemento de Cervantes, Shakeaspeare e Inca Garcilaso de la Vega (en realidade Gómez Suárez de Figueroa, escritor e historiador de ascendencia hispano-incaica, renomeado como Inca Garcilaso de la Vega a partir de 1563, e coñecido tamén como “o príncipe dos escritores do novo mundo)T tamén nun 23 de abril naceron ou morreron outros escritores de recoñecemento mundial como Maurice Druon, K.Laxness, Vladimir Nabokov, Josep Pla ou Manuel Mejía Vallejo. Por este motivo a Conferencia Xeral da UNESCO escolleu ese día para render homenaxe ao libro e aos seus autores en todo o mundo e quedou fixada así desde 1930.

A seguir achegamos distintos textos elixidos por algúns de nós cos que queremos contribuír á celebración do día do libro.

Eu vou recomendar a novela Xente ao lonxe publicada por Eduardo Blanco Amor en 1972. Trátase dun clásico da narrativa galega contemporánea e é unha das mellores obras dos últimos sesenta años.
A novela conta a historia da familia Vilar, desde o nacemento do fillo máis novo, ata a inminencia da morte do pai. O relato apóiase principalmente en tres personaxes desta familia: o Aser, o pai, e os dous fillos maiores, o Suso e a Evanxelina. O Suso é o narrador principal (que non o único) o que pode levar a pensar que se trata dunha novela autobiográfica, pero non é así. O devir destes tres personaxes vainos presentando o auténtico protagonista da novela: a clase traballadora de A. (Abreviatura de Auria, Ourense). Con 170 personaxes estamos ante unha obra coral.

A trama céntrase na primeira década do século XX, caracterizada pola súa conflictividade e ten como fondo un feito real, o mitin de Oseira de 1909 e as revoltas populares que o rodearon. É, polo tanto, unha novela con fondo carácter social. A sociedade de A. está fortemente estamentalizada e non hai lugar para as relacións interclasistas e, de producírense, son sempre conflictivas.
A nivel formal a novela é moi innovadora, tanto polo punto de vista como pola utilización do narrador múltiple e o tratamento do tempo e o espazo. A estrutura caracterízase polo “estreitamento” cara ao final, pasando dunha panorámica inicial a un primeiro plano final no que se reduce o número de personaxes centrándose no mundo obreiro de A.
En fin, é unha lectura que recomendo e que penso que non perdeu actualidade porque hoxe, igual que na A. do principios do S. XX, as clases traballadoras deben seguir loitando para reivindicar os seus dereitos.

Manuel Lastra

A miña recomendación lectora é unha homenaxe a miña nai, por ser o último libro que leu e gozou a conciencia, e que compartimos as mulleres da familia; un libro feminino e feminista que relata a vida ficcionada de Lucrezia de Médici.
El retrato de casada é un relato intimista, na Italia renacentista, que nos permite acompañar a Lucrezia, participando dos seus espazos, realidades, situacións e emocións na traxectoria de súa vida, descritos de xeito exhaustivo e dinámico, que fascina nunha lectura áxil e amena.

Peque González Novoa

“Libre” de LEA YPI é unha narración en primeira persoa que nos permite unha aproximación á historia recente de Albania. A autora era unha nena cando caeu o réxime comunista de tal xeito que as transformacións persoais e sociais resultan paralelas.
Nese pequeno país veremos confluir as tensións que configuraron a Europa do século XX á vez que o conflito entre as diferentes maneiras de entender a liberdade. Creo que o máis valioso desta obra é o moito que nos fai pensar acerca do que significa ser libre e o ligada que está esta posibilidade ás estruturas socio-políticas.
O relato resulta eficaz e non precisa de artificios estilísticos para comunicar de xeito transparente experiencias que son emocionantes de seu.

Isidro Cortízo del Río

Nen sequera coñecía este libro ata que unha amiga mo recomendou, dicindo que era como ver a súa vida reflectida. Picada pola curiosidade, merquei Lágrimas por una medalla, de Tania Lamarca e Cristina Gallo, e dende a primeira páxina quedei atrapada. Sentín como se o soño de moitas e moitos ximnastas se abrise diante dos meus ollos, sendo eu unha atleta sen idade, aparentemente sen importancia. A sinceridade de Tania transporta ao lector a esa intensidade que só se vive no ximnasio, entre suor, esforzo e ilusións, facendo que cada salto e cada caída se sintan propios.

O libro levao ao centro da vida dunha deportista de elite: os adestramentos ata a extenuación, a disciplina férrea, o control do peso, as puntuacións que deciden alegrías e decepcións… todo para perseguir un soño que parece ás veces demasiado grande. Xestionar a presión non é doado, especialmente na adolescencia, e Tania retrata con honestidade e forza cada logro e cada caída. Lágrimas por una medalla non é só un diario persoal; é tamén unha crítica ao desequilibrio entre o esforzo dos atletas e o apoio que reciben, unha voz que recolle momentos fermosos e momentos duros, e que deixa pegadas profundas no corazón de quen lee. Como di un comentario de lectoras: “O libro ábrenos os ollos e nos fai ver que a vida dun deportista unha vez deixado o deporte non é nada fácil.”

Este libro recorda que detrás de cada medalla hai suor, soños e emocións invisibles, e que cada páxina é un testemuño dunha vida dedicada a perseguir aquilo que realmente importa.

Ana Santos Solla

Le ciel tombe, de Lorenza Mazzetti, traduit de l´italien par Lise Chapuis Éditions La Baconnière. 166 p.

Titre original : Il cielo cade,1993.

 Un cadeau de Noël de l´un de mes neveux. Cadeau qui m´a beaucoup plu. Il venait aussi accompagné de caramels et de pâtes de fruit d´un très bon chocolatier-caramélier de Lorient ! (Maison Le Roux !)Voilà pour les circonstances.

Nesta nosa contribución á celebración do Día do Libro, a miña escolla é Hotel Silencio, da escritora islandesa Audur Ava Ólafsdóttir, publicado en 2016 en Islandia e en 2018 en español.

É este un libro que expón a filosofía de vida do seu protagonista cun gran sentido do humor, malia tratar asuntos como a destrución que carrexan as guerras ou o suicidio, convertendo a novela nunha novela salferida de fragmentos tremendamente divertidos, proporcionados polas reflexións sobre distintas cuestións, trascendentais ou menos, que lle afectan, pero que non restan un ápice de relevancia ao que sen dúbida son os temas principais da novela: a aprendizaxe e a esperanza.

Un xove profesor decide tomarse un respiro do ensino e convertese en protagonista e narrador da súa propia vida. No pobo dos seus avós, Gorda-e-Feia, no profundo Alentejo, Joaquim Baiôa, un vello manitas, decidiu recuperar e rehabilitar as casas que os propietarios abandonaron, antes de que a morte veña a reclamalo. Os dous, profesor a Baioa loitan contra a desertización dun mundo condenado a desaparecer. É unha novela poética e irónica, con personaxes memorables, que reúne mundos antagónicos: urbano e rural e un encontro entre dúas xeracións. Recomendable lectura tanto en castelán como en portugués.

Xosé Antonio Pérez Graña

Os camiños da vida (1928) de Ramón Otero Pedrayo

Hai poucos días, o 10 de abril, cumpriuse o cincuentenario do falecemento de don Ramón Otero Pedrayo, o patriarca das letras galegas.  Por iso, co gallo desta efeméride, o Consello da Cultura Galega e outras institucións están a organizar durante esta ano unha serie de actos para homenaxealo e dar a coñecer a súa enciclopédica figura.

Os camiños da vida é unha obra de carácter histórico e realista na que se describe a profunda transformación da sociedade tradicional rural galega durante un período de aproximadamente trinta anos. A novela revélanos unha fidalguía que dimite das súas funcións de liderado e provoca o colapso dun hábitat que se viña mantendo secularmente en equilibrio. Ese baleiro vai ser ocupado por unha burguesía foránea retratada como un grupo social materialista e avarento, non integrado, descoñecedor da realidade, as tradicións e a lingua e cultura galegas e, alén diso, cunha mentalidade colonialista e soberbia de desprezo por todo o que representa a nosa Terra.

   No seu afán didáctico e profesoral, o autor aproveita para ilustrar o lector ou lectora verbo dunha serie de acontecementos históricos, algúns tráxicos, que supuxeron o espertar galeguista e que callaron no nacemento do nacionalismo a comezos do século XX.

   Malia ser unha obra densa e complexa, con referencias históricas e culturais abundantes, toda persoa interesada na realidade galega debería lela, e seguramente gozaría da súa exuberante prosa e dunha fervenza de sabedoría.

Pilar Freitas Juvino

” Las gratitudes”, É un libro de Delphine de Vigan , que acabo de ler, recomendado pola miña filla. A autora sabe como manter o impulso da historia sen recorrer a unha escritura melodramática . Só hai tres personaxes: a propia Sra. Seld, Marie, unha veciña da anciá que está conectada emocionalmente con ela porque pasou moitos días da súa infancia na súa casa, e un logopeda do centro, Jérôme, que a axuda a recuperar as palabras que está perdendo gradualmente.

   É un libro moi conmovedor sobre o desexo dunha anciá de expresar gratitude antes de morrer a unha familia que lle salvou a vida na súa infancia. Michka, a forma única de falar da muller, debido á súa enfermidade, conmove e trae máis dun sorriso . E hai moito humor na historia que che fai sorrir. A través das voces de Marie e Jérôme, establécese un diálogo xeracional, abordando temas como a gratitude, a nobreza e a comunicación. Unha fermosa novela sobre a gratitude, sobre o importante que é poder agradecer a quen nos axudou na vida, e como tantas veces nos esquecemos de facelo…

Sara Valenzuela Viz

Así comeza a edición española de Tokio, estación de Ueno da escritora sur coreana nada en Xapón Yu Miri, que traslada a Kazu, o protagonista da obra, as sensacións e sentimentos da súa complexa infancia, a infancia dunha nena coreana nun Xapón ocluído, pechado á máis feble brisa. Tampouco se esquece no libro dunha visión descarnada e cruel de Xapón, de Tokio.

Este é o mundo no que Kazu, nado en Fukusima, a cidade onde se producíu o desastre nuclear en 2011 que está presente no libro, non consigue atopar unha posición e, séndolle todo alleo, inicia un camiño sen mapa nin equipaxe cara a nada, cara á desaparición que o libere da estancia dun mundo que non é o seu e no que non atopa sentido algún. No libro lese unha historia de tristura e mala sorte, de expulsión e de autoexpulsión,  de tránsito na busca da nada. Pero, a que leva ao protagonista á renuncia á súa propia vida, é tamén unha poética narración desa viaxe cara á nada que o protagonista emprende elixindo a contorna parque da estación de Ueno, onde habitan os abandonados, os senteito, os que carecen dun lugar no mundo que é como se sinte Kazu. Pero a narración non é crúa ou depresiva, é escura, si, pero poética, colorista, cunha descrición precisa das paisaxes e dos seus detalles. Unha contradición entre a inclinación e o desapego. Para que vivo? ou, para que vou morrer? parece estar a preguntarse Kazu mentres percorre o Parque do Obsequio Imperial Ueno.

Benito Andrade

“(…)

Erguémonos no monte do Seixo e vemos pasar mandas de nubes brancas   Van tolas como monxas coas saias levantadas muxindo de gozo humidades e luxuria frétanse coas cimas e os penedos logo míranse atrevidas nas augas do Navia

Ou Navia Navia! Onde irán todas esas nubes silandeiras?

Somos ríos e a vida só é pasar por baixo da ponte Ponte de ponte   Tempo que se vai e non volve   sen cifras nin días nin calendarios   Tempo inantes do tempo   O río que nos leva ata o mar que é o morrer   Morremos   O mar é un violín azul   Nace curta unha melodía doce   A luz cae vermella sobre a costa verdescente

(…)

Chegan as mulleres Agripina a das maos rachadas de lavar sabas nos fríos do regueiro de Corveira Alcira que cebou dous mil cochos e gastou infinidade de fíos na máquina de coser   O tempo é ouro e Sigma é un tesouro   Chega a Carmiña de Ribón que fixo máis de un millón de camas no hotel Albeit de Sión Suíza   Chega Mercedes dos ollos fondos Isabel Juárez con cabelos de Botticelli Lula Laura Carmiña de Lucita Mariví Mela Isolina Rosamari Solucha Magdalena Rosario a máis fermosa Chelo a do Brigada Carmiña de Sabane Clotilde de Trigal a das verdes mazás   Chegan e chegan   Non deixan de chegar

(…)”

 O gran Poema de Tino de Féliz