O Xenxibre do Himalaia, unha grave ameaza para a nosa biodiversidade por Benito Andrade

O Xenxibre do Himalaia, unha grave ameaza para a nosa biodiversidade por Benito Andrade

Cando un chega á Illa de São Miguel, nas Azores, chama a atención a súa vexetación. Os bosques de laurisilva autóctonos so se conservan en pequenos espazos protexidos relícticos e, aparte das fincas de pasto para o gando ou as adicadas a agricultura, predominan os bosques do invasor cedro xaponés levado polos mariñeiros portugueses baixo os que aparece a ubicua e tamén invasora Hedychium gardnerianum. Coñecida como xenxibre do Himalaia, falso xenxibre, xenxibre branco, xenxibre hawaiano, edichio ou kahili, é unha especie da familia das Zingiberaceae universalmente recoñecida como invasora moi perigosa pola súa capacidade de adaptación a diferentes condicións ambientais e a rapidez do seu crecemento e da súa expansión, desprazando ás especies autóctonas.

Agora, dende fai non moitos anos, tense comprobado a súa rápida expansión en Galicia, onde se atopa aínda en fases iniciais de establecemento no territorio. En efecto, de acordo coa ficha publicada polo Ministerio de Medio Ambiente desta especie, no momento no que se elaborou, en 2012, non había datos sobre a súa presenza naturalizada na España peninsular si ben xa se sabía que se tiña naturalizado e expandido amplamente por Azores e Madeira, ademais de  por Nova Zelandia, Sudáfrica, a Illa de Reunión e Hawai. O xenxibre do Himalaia está incluído dentro das “100 especies exóticas invasoras máis daniñas do mundo” segundo a Unión Mundial para a Conservación da Natureza (UICN).

Souvenir da Illa de São Miguel, nas Azores. O xenxibre do Himalaia tense convertido nun icono da illa a pesar de tratarse dunha perigosa invasora.
Souvenir da Illa de São Miguel, nas Azores. O xenxibre do Himalaia tense convertido nun icono da illa a pesar de tratarse dunha perigosa invasora.

Exemplares de xenxibre do Himalaia no concello de Ribeira
Exemplares de xenxibre do Himalaia no concello de Ribeira.

No Estado Español está considerada oficialmente como especie invasora dende o ano 2013 en que se publica o Real Decreto 630/2013, polo que se regula o Catálogo español de especies exóticas invasoras no que figura, estando xa que logo prohibida a súa introdución no medio natural, a posesión, transporte, tráfico e comercio.

H. gardnerianum ten amosado ser unha planta que una vez adaptada, algo que non require moito tempo, non permite que a flora autóctona se recupere. Tal e como indica o Plan Estratéxico Galego de xestión das Especies Exóticas Invasoras “O xenxibre branco é altamente tolerante á sombra, chegando a formar densas masas nas zonas que invade, asfixiando ás especies nativas e impedindo o seu crecemento ou establecemento. De feito, nalgunhas zonas a rexeneración das especies nativas foi completamente imposibilitada. Tamén provoca alteracións no solo (por exemplo, redución do nitróxeno dispoñible) alterando o ciclo dos nutrientes co conseguinte impacto sobre a fauna edáfica” tratándose dunha “especie invasora de alto impacto sobre a biodiversidade en Galicia”. Sitúase tamén na lista de “EEI de maior impacto rexistradas nas áreas protexidas”. A especie estaba presente xa fai anos no Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia e nas proximidades do Parque Natural das Fragas do Eume. Hoxe en día tense comprobado tamén a súa presenza naturalizada polo menos nos concellos de Cedeira, Cariño, Ortigueira, Pontedeume, Valdoviño, Corcubión, Miño, Sada, Carnota, Cee, A Coruña, Muros, Malpica, Ribeira (nas proximidades do PN de Corrubedo) e Porto do Son na provincia de A Coruña; Poio, Covelo, Gondomar, Redondela e Bueu na de Pontevedra e Foz e Viveiro  na de Lugo.

Non hai dúbida xa que logo da perigosidade desta especie, nin da súa grande capacidade para ocupar territorio de forma rápida, cunha grande versatilidade ecolóxica, desprazando as formacións naturais e provocando alteracións dos hábitat dificilmente reversibles. Parece tamén claro que esta especie ten capacidade adaptativa para establecerse en Galicia, polo de agora e segundo os datos dispoñibles, nunha extensa faixa próxima á costa, colonizando todo tipo de terreos e hábitat afectando a bosques de ribeira, sistemas forestais, terreos agrícolas ou zonas húmidas

Características morfolóxicas de H. Gardnerianum
Características morfolóxicas de H. Gardnerianum

Débese ter en conta de todos modos que a especie se atopa aínda en fase de establecemento polo que se podería aínda abordar de forma sinxela a súa erradicación, erradicación que posiblemente resulte moi difícil ou mesmo imposible en poucos anos. É xa que logo importante nesta situación a detección temperá dos focos de invasión, debido ós graves prexuízos, tanto ambientais como económicos, que provoca, e debido ós elevadísimos custos económicos que noutras áreas (por exemplo, nas Azores) levou aparellada a súa presenza. Posteriormente, faise necesario realizar accións concretas para a súa eliminación descartando as que implican un tratamento químico debido á elevada toxicidade e á inespecifidade dos produtos que adoitan ser utilizados neste tipo de tratamentos e que provocarían un maior dano ambiental.

O Plan Estratéxico Galego de xestión das EEI indica que “as infestacións desta especie poden ser controladas por remoción manual, principalmente nas primeiras etapas de invasión. As plantas máis novas poden ser eliminadas facilmente a man, incluíndo o rizoma. Quitar simplemente as flores non mata a planta, aínda que ralentiza a súa expansión; se as sementes non están de todo formadas, as flores poden ser depositadas no chan, pero, se non é así, deben ser metidas en bolsas de lixo para a súa posterior eliminación xunto cos rizomas. Desfacerse dos restos non é unha tarefa doada, xa que non poden ser compostados e son difíciles de queimar, sendo a incineración unha opción efectiva no caso de contar cos medios económicos necesarios”

Resulta logo necesario solicitar da Administración a posta en marcha de actuacións de vixilancia e eliminación manual dos exemplares naturalizados que se podan atopar, tanto nas proximidades de espazos protexidos como en calquera outro lugar onde a especie se teña naturalizado.

Pero tamén nos debemos estar alerta da posible presencia desta especie en xardíns ou terreos da na nosa contorna, eliminar os exemplares que aparezan na nosa propiedade e solicitar aos propietarios dos terreos onde a vexamos a súa eliminación; tamén podemos comunicar ás autoridades ambientais a presenza desta invasora para que procedan a eliminala. A nosa biodiversidade está cada vez máis ameazada, a loita contra as invasións biolóxicas é fundamental para evitar a desaparición das especies que conforman os nosos ecosistemas.

Benito Andrade

Benito Andrade

Profesor de Bioloxía

Son Benito Andrade, nacín en Salcedo, moi cerca de Pontevedra, no 59.

Cando terminei o bacharelato tiña decidido estudar Filoloxía Hispánica pero no último momento matriculeime en Bioloxía, coa ilusión de poder estudar o medio mariño.

Pero non, non era ese o meu camiño, acabei dando clases de Bioloxía en varios centros de Galicia, o último o IES Valle Inclán de Pontevedra.

Pero non perdín de vista o mar, como afección, como desfrute e como compromiso, na Asociación Pola Defensa da Ría, defendendo dentro das miñas posibilidades a saúde dos ecosistemas da Ría de Pontevedra.

Tamén quixen acercarme aos mares do pasado, estudando uns bichiños ben fermosos dos mares do Xurásico de bacía portuguesa desta época, anos recollendo e estudando braquiópodos mesozoicos fixeron que lles teña un grande cariño a estes amiguiños de pedra, unha compañía que quero seguir buscando.

O tempo é unha fera destrutiva que pasa case sempre moi rápido, pasan os meses, os cursos, os anos e chegou o momento de deixar de traballar no instituto.

Somos maiores dende logo pero agora libres para poder dedicarnos ás cousas que consideramos importantes, como este blogue de maiores e para maiores feito entre amigos xubiletas.

O triunfo da ignominia

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Historia de Rebecca por Benito Andrade

Historia de Rebecca por Benito Andrade

Entrevista con:

Rebbeca

Viaxabamos polo suroeste dos USA, por unha zona desértica que contrastaba coas Montañas Rochosas das que viñamos. Partiramos de Denver e agora queriamos visitar os parques naturais do  sur de Utah e a cidade ideal para instalarnos e visitar a zona era Moab, pero cando nos puxemos a buscar aloxamento resultou que era imposible atopar nada por menos de 250 dólares a noite, algo moi fóra do noso presuposto. Comezamos entón a buscar pola contorna e o único sitio onde atopamos algo razoable foi nunha pequena vila “pantasma” xa que nacera pola minería que se explotaba na zona e que se tiña abandonado, chamábase…..

 Thompson Springs e alí había un vello e pequeno hotel mineiro “de película” pero a 75 euros a noite, non o dubidamos e reservamos uns días no “The Desert Moon Hotel”. Cando chegamos vimos unha vila esmendrellada con todos os locais e moitas casas pechados salvo un 7-11 nunha gasolineira. Foi unha parada na América profunda nun deserto no que apenas crecían algunhas plantas que agora se vían secas. Podemos ver imaxes de Thompson Springs en Thelma e Louis para a que se rodaron escenas nesta zona.

Hotel Rebbeca

Os clientes do Hotel eran persoas en tránsito, a maioría con aspecto de ser verdadeiros nómadas. Viámolas na terraza pola noite, tomando unhas cervexas que enfriabamos na neveira do hotel. Había unha cociña básica na que coincidiamos á hora do almorzo, sobre todo cunha muller coa que conversabamos mentres organizabamos o día. Explicábanos cal era o mellor momento para visitar os parques e desfrutar das mellores vistas sen ter que pagar, contabámonos cousas das nosas terras e axudounos a entender que moita xente se está movendo constantemente nos USA, por traballo, para viaxar, ou por rutina. Era Rebbeca, e ao cabo duns días separamos os nosos camiños; ela ía cara ao sur, a Santa Fe, en Novo México dunha tirada, e nós cara ao norte a Colorado e Waioming; Rebbeca saíu moi cedo o día da partida e non nos despedimos, regalounos a súa reserva de cervexas e deixounos unha nota desexando boa viaxe e o seu correo electrónico.

Pareceunos unha persoa interesante, con grandes vivencias e unha gran coñecedora da sociedade americana, por iso, á volta escribímoslle e propuxémoslle que contara as súas vivencias en DE VELLA A BELLA. Aceptou inmediatamente e, cando puido, escribiunos esta pequena escolma do que está a ser unha vida intensa, dende unha perspectiva diferente, sen dúbida interesante, e que nos axudará a coñecer un estilo de vida que se aproxima ao de moitos cidadáns alá nos USA. Así o conta.

HISTORIA DE REBBECA

Nacida en Oregón, un estado ao norte de California, na costa do océano Pacífico, nos Estados Unidos eu, Rebecca, viaxaba moito en coche, tren e avión coa miña familia cando era pequena. Os meus pais e eu acampamos a miúdo nas montañas, na praia e no alto deserto, si, Oregón ten os tres!. Unha vez que percorremos todo o camiño cara ao norte ata Alaska, por unha estrada sen asfaltar, a través de Canadá nunha viaxe dun mes, ficamos marabillados cos glaciares, as baleas e a maxestade das enormes montañas alá arriba. Crucei en tren os Estados Unidos, de Oregón a Nova York, uns 3.500 quilómetros nunha semana de viaxe en tren, varias veces coa miña avoa, que coidaba dos seus numerosos netos durante o verán na illa de Viña de Martha, fronte a Massachusetts no Océano Atlántico. Alí os meus curmáns e mais eu xogabamos na area, aprendemos a nadar no océano bravo. Non tiñamos auga quente para lavar a louza ou bañarnos e tiñamos que quentala na cociña de gas, xogabamos a moitos xogos de cartas durante os días de choiva e xeralmente pasaba o tempo divertido. Estando alí, tamén asistín a unha escola dun cuarto con seis nenos de 6 a 12 anos mentres os meus pais viaxaban por todo o mundo.

Ao ano seguinte, cando eu tiña nove anos, fomos os tres ao outro lado do mundo  vivir un ano a Indonesia. Pasamos a maior parte do tempo viaxando polas illas de Bali, Xava e Sumatra. Isto foi durante os turbulentos principios da década de 1960, cando os indonesios estaban amotinados contra os propietarios de tendas chineses en Xava. A miña xeadaría favorita foi queimada ata o chan, unha experiencia inesquecible e ilustradora. Tamén foi inesquecible e ilustradora a noite que pasamos na elegante casa dun príncipe en Bali, asistindo á súa voda ao día seguinte.

Cando deixamos Indonesia, volvemos aos EUA, pouco despois de que o presidente Kennedy fose asasinado.

(Unha nota á marxe: aos tres anos, tiña febre alta e administráronme unha droga, o que provocou que perdera a maior parte da miña audición. Aprendín a ler os beizos (véndome falar no espello,  ha ha) e os meus pais elixiron sabiamente “integrarme”, é dicir, que fun a escolas normais, non a un internado para xordos. Tiven moitos anos de logopedia para axudarme a aprender a falar para que os demais puidesen entenderme. Isto significaba que a miña voz sonaba coma se estivese escoitando á xente pero eu non escoitaba, como fai a maioría ao longo da súa vida sen decatarse, todos escoitades conversas en restaurantes ou a través das paredes, as letras de cancións populares, programas de radio e noticiarios, etc.)

Rebecca
Rebbeca activista

Then and now, Rebecca as an activist (1970 and 2021)

Cando regresamos aos EE. UU., mudámonos de Oregón a California polo traballo de meu pai que era un líder nacional dun sindicato de profesores; miña nai continuou traballando co goberno federal para prestar asistencia ás comunidades desfavorecidas e conseguir un emprego remunerado. Convertinme en nadadora de competición aos 10 anos en California e continuei logo practicando na universidade. Tamén fun activista en varias mobilizacións contra a inxustiza social; participei nas protestas polas intolerables condicións de traballo e de vida dos traballadores agrícolas migrantes na California rural e agrícola (ver foto). Eu veño dunha longa liña familiar de activistas, polo que se consideraba natural tratar de facer algo para mellorar a vida dos demais. Mentres viviamos en California, os meus pais e mais eu seguimos facendo viaxes por estrada: ao sur a México e por toda California e o oeste dos EUA.

Durante todas estas viaxes cos meus pais aprendín que a xente de todos os sitios era interesante e amable e sentía curiosidade por nós. Especialmente en Indonesia e México, os veciños estaban fascinados por estes viaxeiros de cara pálida. Recordo unha vez, mentres estaba parada nunha plantación de té en Xava agardando no coche a que meu pai conseguira unhas direccións, como os nenos da plantación e da aldea gateaban ao redor do noso vehículo intentando ver polas fiestras a aquela estraña nena de cabelo roxo  no coche!

Marchei á facultade, licenciándome en Benestar Social e Correccional, cunha especialidade en Ciencias da Saúde. A miña formación posterior incluíu un Máster en Traballo Social (Planificación, Administración de Políticas e Avaliación de Programas), unha licenciatura en Dereito (chamada Doutoramento en Xurisdición nos EUA) e un EMT (técnico de emerxencias médicas). Estou sobreeducada, si! Non obstante, cada un destes graos requiría traballo de campo, o que significaba que aprendín aínda máis sobre o que é estar nos Estados Unidos. Plantei árbores en centros penitenciarios, visitei centros de detención de menores, ensinei conceptos e dereitos básicos da lei a estudantes de secundaria e axudei aos lexisladores do Capitolio do estado a responder ás preocupacións dos constituíntes. Experiencias iluminadoras para dicir o mínimo!

A miña carreira foi principalmente a mediación e a resolución de conflitos, mesturada con competencia cultural e de diversidade, cun pouco de benestar infantil, conservación de enerxía e secretaria xudicial federal no medio. Tendía a cambiar de traballo cada dous ou tres anos, sempre pretendendo traballar en varios niveis de goberno dentro do estado de Oregón, de onde agora recibo a miña pensión. Cambiar de traballo a miúdo dábame máis perspectivas e facíame comprender que ninguén é indispensable e sempre hai máis que aprender.

Cando a miña filla chegou a ser maior, con oito anos máis ou menos, tamén comezamos a viaxar: México, Costa Rica, Australia, Canadá, Inglaterra e, por suposto, polos Estados Unidos para visitar familiares e amigos. Naquelas viaxes fixemos uns amigos de toda a vida, cos que seguimos en contacto. Durante os seus anos de bacharelato, tivemos un ano connosco unha estudante de intercambio de Arxentina, coa que tamén seguimos en contacto. Despois de graduarse na universidade e traballar a tempo completo, comecei a viaxar soa a Cuba, Chile, Arxentina e, finalmente, durante dous anos e medio, convertinme en voluntaria do Corpo de Paz dos Estados Unidos na Commonwealth de Dominica, unha pequena nación insular en Antillas. Alí traballei co Consello Nacional da Muller de Dominica axudando na súa reorganización, no Ministerio de Educación ensinando habilidades de mediación a administradores, educadores e estudantes e na Oficina de Xestión de Desastres avaliando os refuxios de emerxencia en caso de desastre e sobre todo aprendendo moito sobre como vivir nunha cultura sutilmente diferente. Volvín alí a principios deste ano 2023 para saudar aos meus amigos e ver o ben que se está a recuperar a illa da completa devastación que produciu o furacán María, de categoría 5, en 2017. As miñas experiencias alí reforzaron o convencemento do pouco que os EUA respectan ás persoas maiores (daquela tiña 60 anos), coas súas experiencias e sabedoría, mentres que a maioría dos outros países do mundo o fan.

A mellor decisión da miña vida, ser voluntaria do Corpo da Paz!

Estas viaxes de adulta reforzaron o meu amor anterior por coñecer xente de culturas diferentes á miña, coñecer os seus costumes, desfrutar da beleza en todos os tipos de paisaxes diferentes, xa fose a beira do mar, no deserto, na montaña ou no urbano, este último, a verdade é o que menos me gusta, e deleitarme cos sentidos da vista, o son (si, con tecnoloxías avanzadas hoxe en día podo escoitar paxaros por primeira vez!), sentir as diferenzas atmosféricas entre o alto aire do deserto e a brisa do océano, impresionante!, aromas coma os recendos a lavanda ou as primeiras pingas de choiva no deserto seco. O meu asombro ante a fermosa e marabillosa diversidade da nosa Terra é interminable!

yoda

Yoda at Crater Lake National Park (Oregon Fall 2021)

Yellowstone

Yellowstone National Park wild buffalo (fall 2021)

Great plains

Where the Great Plains meet the southern tip of the Rocky Mountains (New Mexico, USA 2022)

Utah

Utah 2022

Tras a pandemia, como estaba xa practicamente xubilada e xa non me necesitaba a miña filla para axudar co seu recen nacido que agora ten tres anos, a finais de 2021, cansa de estar encerrada na casa debido aos confinamentos polo COVID, comecei a realizar viaxes por estrada. A primeira viaxe foi unha traxectoria de 1500 millas co meu can pequeno, Yoda, saíndo da miña daquela casa en Oregón dirixíndome cara ao leste polas montañas Cascade ata o desfiladeiro do río Snake, ¡fermosísimo!, logo ao norte polo leste do estado de Washington, despois a través de Idaho e Montana ata Yellowstone e os parques nacionais de Grand Tetons. Afortunadamente, a multitude estival desapareceu, polo que puiden ver as fantásticas vistas sen ter que facer cola: geyseres, búfalos, acantilados multicolores, follas de outono que cambian de cor, cumes irregulares e nevados, ríos cristalinos con pescadores. en todas partes…

Olympic national park

Olympic National Park (Washington state, Fall 2021)

Bandoliers

Ancient peoples cave dwelling at Bandolier National Monument (New Mexico 2022)

cedar breaks

At 10300 feet (3100 meters) Cedar Breaks National Monument (Utah 2022)

Pouco despois de regresar, entroume o desexo de viaxar unhas semanas despois. Durante unha semana, dirixinme cara ao Norte ata o Olympic National Park, no estado de Washington, un tapiz de praias rochosas e de madeira flotante, montañas maxestosas, fermosas vistas panorámicas, mariscos deliciosos e illamento pacífico da “multitude tola”. Un par de meses despois decateime de que realmente non estaba preparada para establecerme en ningún lado. Empaquetei o meu apartamento nun almacén, despedinme da miña familia e comecei unha viaxe de nove meses de 13.000 millas, polo oeste e o suroeste dos Estados Unidos. ¡Menos mal que aforrei e fixen unha excelente quilometraxe grazas ao meu Prius híbrido! Visitei moitos dos parques nacionais, coñecín aos encantadores Sara e Benito nun remoto hotel nunha cidade “pantasma”, deleitada coas espectaculares paisaxes e vistas dun horizonte tan distante como o ollo poida ver.

Despois de viaxar, vivindo só do que había no meu coche, aloxada en airbnbs con cociña, durante nove meses decateime de que realmente se necesita un domicilio permanente por varios motivos: para votar nas eleccións, matrícula e licenza do coche, seguro do coche e de saúde, carnés da biblioteca e unha clínica veterinaria para as medicinas do meu can. Ao final deses meses de viaxe, achegueime xunto á miña filla para axudarlle co seu segundo recén nacido había uns meses, dándome de  conta de que realmente quería vivir no suroeste dos Estados Unidos (a miña filla vive no NO). Entón atopei e merquei unha casa encostada aquí en Santa Fe, Novo México que si, é un estado dos Estados Unidos!, agora facendo excursións dun día ás montañas próximas de Sangre de Cristo, a 10.000 pés de altura e aos monumentos nacionais locais con vivendas rupestres e pictoglifos dos pobos antigos que viviron aquí, paseos polo deserto co meu can e animando aos viaxeiros a que visiten (teño dous dormitorios adicionais para que te quedes mentres visitas o Estado do Encanto, a cidade diferente). A miña filla e a miña neta de tres anos veñen de celebrar o meu 70 aniversario en outubro, durante o festival anual de globos aerostáticos aquí. Cando ides vir de visita?

Por suposto, seguirei as miñas viaxes internacionais e xa fixera unha a principios deste ano de volta a Dominica. Quizais a miña próxima parada, quen sabe, sexa a Nova Zelanda e as viaxes por estrada; o seguinte é visitar a amigos e familiares na costa leste, aproximadamente unha viaxe de 2000 millas desde aquí, sen esquecer a viaxe de 1500 millas dende o Estado de Xeorxia a Maine!

Onde vas  estar?

Benito Andrade González

Benito Andrade González

Profesor de Bioloxía

Son Benito Andrade, nacín en Salcedo, moi cerca de Pontevedra, no 59.

Cando terminei o bacharelato tiña decidido estudar Filoloxía Hispánica pero no último momento matriculeime en Bioloxía, coa ilusión de poder estudar o medio mariño.

Pero non, non era ese o meu camiño, acabei dando clases de Bioloxía en varios centros de Galicia, o último o IES Valle Inclán de Pontevedra.

Pero non perdín de vista o mar, como afección, como desfrute e como compromiso, na Asociación Pola Defensa da Ría, defendendo dentro das miñas posibilidades a saúde dos ecosistemas da Ría de Pontevedra.

Tamén quixen acercarme aos mares do pasado, estudando uns bichiños ben fermosos dos mares do Xurásico de bacía portuguesa desta época, anos recollendo e estudando braquiópodos mesozoicos fixeron que lles teña un grande cariño a estes amiguiños de pedra, unha compañía que quero seguir buscando.

O tempo é unha fera destrutiva que pasa case sempre moi rápido, pasan os meses, os cursos, os anos e chegou o momento de deixar de traballar no instituto.

Somos maiores dende logo pero agora libres para poder dedicarnos ás cousas que consideramos importantes, como este blogue de maiores e para maiores feito entre amigos xubiletas.

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Parques Eólicos en Onda cero

Parques Eólicos en Onda cero

Parques eólicos: a veciñanza toma a palabra en defensa do seu territorio

 Recuperamos a nosa cita quincenal co colectivo pontevedrés “De vella a bella”en compañía de Benito Andrade, Genma Figueroa e Xan Nartallo para fala falar da súa preocupación ante os numerosos proxectos de parques eólicos en Pontevedra, Moraña e Sabucedo.

Onda cero, eólicos
Ana Santos Solla

Ana Santos Solla

Profesora de Educación Física

Son Ana Santos, nacín en Pontevedra no ano 1960, a miña infancia estivo moi ligada a Santa María de Xeve, a terra da miña nai, son a terceira de 8 irmáns, a maior das mozas, a máis vella como me dicían de pequena. Sempre me gustou o deporte e estudei INEF en Madrid, estiven 34 anos no IES Valle Inclán impartindo Educación Física alí foi onde coñecín ao resto dos meus compañeiros que agora me acompañan neste proxecto. Decidín xubilarme para dar un novo rumbo á miña vida e levar a cabo este tipo de iniciativas como @devellabella ue pretende que o envellecemento activo convértase en embelecemento persoal e poder achegar a miña experiencia nesta etapa da vida.

Nós os maiores aínda temos moita guerra que dar, espero que este blogue motívevos a querer colaborar connosco.

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

O triunfo da ignominia por Benito Andrade

O triunfo da ignominia por Benito Andrade

Cando, en xullo de 2021, a Audiencia Nacional ditou unha sentenza clara e axustada á lexislación existente que regula, tamén con total nitidez, todo o relativo ás prórrogas de concesións de espazos no dominio público marítimo terrestre, parecía que chegaba a solución definitiva a un xa moi vello problema de ocupación do que é de todos, de contaminación do aire e do mar, de freo ao desenvolvemento urbanístico, de perda de recursos naturais, de impacto na paisaxe, de degradación dos montes, de molestias e perigos.

Como membro da Asociación Pola Defensa da Ría, veño seguindo con meticulosidade dende principios dos noventa moitos, case todos, os informes ambientais relacionados coa actividade de ENCE e teño estudado os que se fixeron en etapas anteriores. Podo  asegurar que a empresa contaminou de forma desmedida durante moitos anos, tanto pola cantidade de emisións como pola toxicidade das mesmas, as augas da ría e o aire da nosa contorna dende a súa posta en funcionamento.

Celulosa

Durante moitos anos sufrimos a presenza desta contaminación visible e cheirenta, e tamén a da invisible e imperceptible pero extremadamente perigosa; quen sabe os prexuízos que causou, a administración nunca quixo saber, por máis que se lle pedira, sempre se negou a estudar a epidemioloxía asociada ás emisións. A mobilización cidadá, mantida durante moitos anos e dende antes de que a factoría comezase a funcionar, exerceu unha presión que obrigou aos gobernantes e á empresa a reducir, en pequena medida, o seu dano ambiental. Aínda hoxe segue a verter máis de 30 millóns de litros diarios de augas contaminadas que conteñen hasta 9 toneladas de sólidos en suspensión, microorganismos que proliferan no proceso industrial e materia orgánica que afoga os fondos da ría. Frecuentemente sufrimos “episodios olorosos” e ameázasenos cun “susto medioambiental maiúsculo” mentres a Administración do Partido Popular, estrañamente, protexe a empresa, tendo chegando a nomear a parella do director da factoría subdirectora xeral da dependencia encargada de vixiar a súa actividade.

Fotografía da UME

Fotografía da UME durante un dos incendios en Pontevedra

Os nosos montes son o que ENCE ten decidido que sexan, un monte empobrecido, sen diversidade, unha paisaxe estraña, moreas de combustible para os incendios. Teño seguido dende hai moitos anos a evolución desta desfeita, con ondadas de expansión polo territorio cando conviña á empresa, probablemente a máis forte a que realizou cando vendeu as plantacións que posuía en Uruguai nos anos noventa, grazas á cooperación de Carlos del Álamo, daquela Conselleiro de Medio Ambiente, hoxe membro do consello de administración da empresa. Chegamos xa ás 600.000 hectáreas que a Administración, no seu plan forestal, segue favorecendo.

Por que negalo?, preocupoume a admisión a trámite do recurso de casación presentado pola empresa e os seus apoios diante do Tribunal Supremo que, teoricamente, non debería atender a intereses persoais xa que as súas sentenzas deben fortalecer a seguridade xurídica. Pero, efectivamente, o tribunal ditou unha sentenza que satisfai intereses persoais e os estraños intereses políticos do PP,  é de supoñer que imposta polos “maxistrados conservadores” que fan valer eses intereses con desprezo á lexislación existente, a Lei de Costas, a Lei de Patrimonio do Estado e o Regulamento de Costas.

fábrica celulosa

Pode que a sentenza do supremo sexa celebrada como un éxito pola empresa e polos seus accionistas, por todos os que reciben cartos por dividendos ou por “programas sociais” e polos políticos do Partido Popular. Estou convencido de que, en realidade, é un gran triunfo da ignominia e que terá un gran custo para toda a sociedade.

Benito Andrade

Benito Andrade

Profesor de Bioloxía

Son Benito Andrade, nacín en Salcedo, moi cerca de Pontevedra, no 59.

Cando terminei o bacharelato tiña decidido estudar Filoloxía Hispánica pero no último momento matriculeime en Bioloxía, coa ilusión de poder estudar o medio mariño.

Pero non, non era ese o meu camiño, acabei dando clases de Bioloxía en varios centros de Galicia, o último o IES Valle Inclán de Pontevedra.

Pero non perdín de vista o mar, como afección, como desfrute e como compromiso, na Asociación Pola Defensa da Ría, defendendo dentro das miñas posibilidades a saúde dos ecosistemas da Ría de Pontevedra.

Tamén quixen acercarme aos mares do pasado, estudando uns bichiños ben fermosos dos mares do Xurásico de bacía portuguesa desta época, anos recollendo e estudando braquiópodos mesozoicos fixeron que lles teña un grande cariño a estes amiguiños de pedra, unha compañía que quero seguir buscando.

O tempo é unha fera destrutiva que pasa case sempre moi rápido, pasan os meses, os cursos, os anos e chegou o momento de deixar de traballar no instituto.

Somos maiores dende logo pero agora libres para poder dedicarnos ás cousas que consideramos importantes, como este blogue de maiores e para maiores feito entre amigos xubiletas.

Os incendios que vivimos

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Os incendios que vivimos. E os que viviremos, por Benito Andrade

Os incendios que vivimos. E os que viviremos, por Benito Andrade

Agora que pasou o verán e está a terminar o outono, talvez sexa o momento de falar fría e desapaixonadamente dos incendios forestais, dos que se produciron e dos que se producirán, e das súas consecuencias. Este verán estremeciámonos todos polos lumes que queimaron polo menos 60.000 hectáreas en Galicia e que nalgún dos casos constituíron megaincendios nos que arderon superficies inmensas de máis de 10.000 hectáreas, no caso do incendio que afectou á zona do Courel arderon 13.500, si, 135 millóns de metros cadrados nunha zona simbólica ambiental e socialmente das nosas montañas interiores. A finais de agosto, Galicia concentraba o 24% dos grandes incendios, de máis de 500 hectáreas, de toda España cun total de 12.

O escenario parece novo, realmente este mes de xullo foi o máis cálido do planeta nos últimos 140 anos e, aínda que non se pode establecer unha conexión directa entre clima máis cálido e máis incendios forestais provocados, xa que por exemplo na Amazonía ten diminuído o número de incendios forestais nos últimos 20 anos aínda que se teñen producido incendios de grandes dimensións, as condicións para que se produzan os incendios son cada vez máis frecuentes e aparecen cada vez máis ao norte.

incendio 1

Nos últimos 10 anos os incendios van sendo peores, cada vez hai incendios de maiores dimensións e arden zonas onde os lumes apenas se producían antes. Dáse ademais o feito de que vai habendo máis e máis incendios desestacionalizados, fóra do verán, como ocorreu en Galicia no ano 2017 no que a maior parte da superficie queimada ardeu no mes de outubro cando os incendios provocaron tres vítimas mortais. Increméntanse as condicións que favorecen a ignición e a expansión do lume como as temperaturas máis altas, humidades relativas cada vez máis baixas, tormentas secas e refachos de vento de forza crecente fan que os incendios acaden maiores extensións. E estas condicións de incendio aparecen en calquera estación ao longo do ano.

incendio 2
Incendios no centro de Portugal en xuño de 2017, daquela faleceron 66 persoas como consecuencia dos lumes. En fronte un inmenso eucalipto, unha árbore que convive co lume.

En Galicia os lumes forestais son máis frecuentes e extensos comparando con outras zonas da península; neste mes de novembro, o Conselleiro do Medio Rural facía balance dunha campaña aínda non terminada e informaba de que levaban ardido 51.643 has. (debemos ter en conta que as autoridades responsables sempre proporcionan cifras falsas inferiores ás reais), o terceiro maior rexistro deste século tras os dos anos 2006 e 2017, e que se levaban producido un total de 1.609 incendios. A grande superficie queimada nalgúns destes incendios ten que ver coas condicións climáticas de baixa humidade con temperaturas extremas de ata 44ºC, vento e grandes tormentas secas que provocaron a ignición en moitos puntos co que se produciron un gran número de incendios simultáneos nas provincias de Ourense e Lugo, o estado do monte no que se acumulaban grandes cantidades de biomasa e a nocturnidade na aparición de moitos destes lumes. Nestas condicións as actuacións dos equipos de extinción vólvense case imposibles e frecuentemente teñen que centrarse na primeira prioridade que é a defensa dos núcleos habitados e o desaloxo cando se considera que existe perigo para os habitantes. Os lumes, xa que logo, esténdense a grande velocidade sen que sexa posible a extinción ata que se acade unha barreira natural ou artificial.

Todos nos sobrecollemos cando vemos un incendio ou cando temos noticia del polos medios de comunicación. Pensamos no sufrimento dos habitantes ou sufrimos nós mesmos a proximidade do lume, imaxinamos ou mesmo comprobamos o perigo para o persoal de extinción e os cidadáns, dóenos a vexetación e a fauna que se eliminan, os fumes que contaminan o aire, a desolación que sobrevén.

Os incendios son en verdade unha ameaza para a vida e a saúde das persoas nas zonas afectadas e para os traballadores dos equipos antiincendios, danan bens e propiedades e supoñen unha das máis importantes ameazas para a biodiversidade; ademais liberan grandes cantidades de fumes que teñen efectos para a saúde, de vapor de auga, metano e de dióxido de carbono que son os máis potentes gases de invernadoiro e contribúen polo tanto á agravar a emerxencia climática. Pero os lumes forestais teñen moitas máis consecuencias desastrosas que se multiplican pola superficie queimada, consecuencias importantes pero que resultan ser menos apreciables para a sociedade, cando menos directamente. Así supoñen grandes perdas económicas, en primeiro lugar polo propio gasto na loita contra o lume. Tras moitos anos de incendios tense organizado toda unha industria do lume que mobiliza grandes cantidades de diñeiro. Se se tivesen en conta todos os gastos que realizan os diferentes organismos, institucións e particulares acadariamos unha cifra que estaría moi por encima dos 100 millóns de euros en Galicia. A isto habería que sumar as perdas dos produtos forestais que se poderían recoller e os orzamentos que se teñan realizado para xestionalos. Tamén se poden engadir as perdas en recursos cinexéticos e pesqueiros no caso dos ríos na área queimada e nas zonas de litoral ás que chegan os diferentes produtos erosionados provocando unha grande mortaldade de moluscos e outros grupos de especies susceptibles de pesca.

É tal a sinrazón dos incendios forestais que todos nos preguntamos, como é posible? E tamén xorde outra pregunta, nada se pode facer? As causas dos lumes forestais, á parte das naturais que parecen estar a xogar un papel que aumenta en importancia, son múltiples e diferentes en cada zona e van dende inicio accidental debido a unha imprudencia ou ao descoñecemento ata os provocados polas causas máis diversas, dende as claramente patolóxicas ata os intereses económicos pasando polo uso do lume en situacións conflitivas pola propiedade ou os usos do monte. 

Incendio 3
Un incendio ocorrido este verán na Fracha, no concello de Pontevedra, desencadeou fortes procesos erosivos cando chegaron as chuvias. Os materiais erosionados acabaron no Río Gafos e na Ría de Pontevedra.

O problema é que, aínda que as campañas de concienciación e a persecución dos autores dos lumes probablemente teñen tido efectos na diminución dos actos de ignición, aínda quedan persoas dispostas a prender lume. As actuacións que se poden levar a cabo pasan por cambios na política e planificación forestal no sentido de adaptarse á emerxencia climática, elixindo especies adaptadas aos cambios que se están a producir, diminuíndo a extensión que ocupan as especies invasoras e as máis xeneradoras de combustible como o piñeiro ou o eucalipto, rompendo a continuidade das plantacións con bosques autóctonos con menor combustibilidade. A utilización de especies de ciclo longo que producen madeira de maior calidade e permiten conservar as paisaxes ecolóxicas, a mellora na valoración e consideración social dos sistemas forestais tamén contribuirán a crear montes máis resilientes e menos combustibles.

Existen moitas posiblidades, moitas medidas a adoptar, pero parece difícil que se adopten. O novo plan forestal galego ten entre os seus obxectivos o aumento en máis de 30.000 has. da superficie ocupada por unha pirófita, o piñeiro, e o mantemento das cerca de 600.000 plantadas doutra, o eucalipto; así será difícil conseguir que os grandes incendios deixen de ocorrer.

incendio 4
Imaxes de Google earth de 2003 e 2007 amosando como, en Santa María de Xeve, despois da vaga de lumes de agosto de 2006 e dos procesos erosivos conseguintes o solo desapareceu e quedou a rocha ao descuberto na zona. A ponte que se ve á dereita foi destruída polas riadas de outono de 2006 que arrastraron a unha persoa que foi rescatada.

O fenómeno, evidentemente, non é exclusivo de Galicia ou do Mediterráneo, en todo o mundo a superficie queimada e a gravidade dos lumes están a aumentar cada ano, e tamén as emisións de metano, vapor de auga e dióxido de carbono, os principais gases de invernadoiro. No mapa pódense ver os incendios que ocorreron no mes de xullo deste ano. Á parte do seu número, chama a atención que chegaron a zonas dentro do Círculo Polar Ártico onde eran raros como Siberia, Alaska ou Grenlandia. Algúns deles teñen incendiado solos de turba que poden arder sen chama durante meses e eliminar grandes depósitos de carbono que pasa á atmosfera como dióxido de carbono. En xeral os incendios favorecen os procesos de oxidación da materia orgánica retida nos solos co que non só se destrúen os depósitos senón que se facilitan os procesos de erosións que degradan a súa capacidade para soportar vexetación e, xa que logo, a zona perde capacidade para actuar como sumidoiro, para que poidan crecer plantas e árbores que retiran CO2 da atmosfera para incorporala aos solos.

Incendio 5
Incendios que se produciron entre o 2 e o 31 de xullo deste ano (FIRMS, NASA)

É dicir, a nivel planetario se pode comprobar unha tendencia máis que preocupante ao aumento do número, extensión e capacidade destrutiva dos incendios forestais, podemos dicir que a Terra é hoxe un planeta en chamas no que cada vez se dan mellores condicións para o lume co que cabe agardar incendios cada vez máis numerosos, máis grandes e con maior poder destrutivo. Estes incendios van acelerar procesos de degradación en toda a Terra, favorecendo a destrución de solo fértil, a eliminación de depósitos de carbono orgánico transformado en CO2, a perda de recursos hídricos, a perda de biodiversidade e de necesarios recursos para a nosa supervivencia. Pero ocorre ademais que a destrución de depósitos orgánicos dos solos e a emisión de gases de invernadoiro como CO2 e metano levan a un círculo vicioso que se retroalimenta, máis incendios provocan máis efecto invernadoiro e máis elevación de temperatura e polo tanto mellores condicións de lume que a súa vez fan aumentar o número de incendios. Con estas tendencias o noso futuro pinta bastante mal, está claro que, ou enfrontamos con contundencia os incendios e a emerxencia climática ou, máis ben pronto, o lume queimará os instrumentos para a nosa supervivencia. Que estamos a facer?

Benito Andrade

Benito Andrade

Profesor de Bioloxía

Son Benito Andrade, nacín en Salcedo, moi cerca de Pontevedra, no 59.

Cando terminei o bacharelato tiña decidido estudar Filoloxía Hispánica pero no último momento matriculeime en Bioloxía, coa ilusión de poder estudar o medio mariño.

Pero non, non era ese o meu camiño, acabei dando clases de Bioloxía en varios centros de Galicia, o último o IES Valle Inclán de Pontevedra.

Pero non perdín de vista o mar, como afección, como desfrute e como compromiso, na Asociación Pola Defensa da Ría, defendendo dentro das miñas posibilidades a saúde dos ecosistemas da Ría de Pontevedra.

Tamén quixen acercarme aos mares do pasado, estudando uns bichiños ben fermosos dos mares do Xurásico de bacía portuguesa desta época, anos recollendo e estudando braquiópodos mesozoicos fixeron que lles teña un grande cariño a estes amiguiños de pedra, unha compañía que quero seguir buscando.

O tempo é unha fera destrutiva que pasa case sempre moi rápido, pasan os meses, os cursos, os anos e chegou o momento de deixar de traballar no instituto.

Somos maiores dende logo pero agora libres para poder dedicarnos ás cousas que consideramos importantes, como este blogue de maiores e para maiores feito entre amigos xubiletas.

Qué ves?

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥