ALTRI: Eucalipto, futuro e futuro do eucalipto por Benito Andrade

ALTRI: Eucalipto, futuro e futuro do eucalipto por Benito Andrade

Cando a principios de marzo soubemos a través dos medios de comunicación que a fábrica de pasta e fibra proxectada por ALTRI no concello de Palas de Rei ía consumir o 20% do eucalipto en Galicia, ficou claro que non sería como resultado de repartir o que se produce actualmente para que a corporación poda dispoñer desa porcentaxe, non, ese 20% será o resultado incrementar a produción para atender as necesidades crecentes dos demandantes actuais e subministrar, ademais, os 1,2 millóns de toneladas que precisaría ALTRI.

Efectivamente o panorama é de demanda crecente de eucalipto en Galicia. ENCE manterá a súa produción e cambiará a tecnoloxía en Pontevedra para incorporar as grandes cantidades de Eucalyptus nitens que se están a producir; agardan que esta especie substitúa polo menos parcialmente a E. globulus, a que tradicionalmente se plantaba, xa que resiste mellor as condicións de frío, hasta -12ºC e máis de 50 días de xeada ao ano, o que permitirá expandir o eucalipto a zonas de montaña nas que antes non crecía. Esta será unha das vías para incrementar a produción do eucalipto, cara terreos nos que non existía porque a especie plantada ata agora, Eucalyptus globulus, tiña o seu límite de crecemento a uns 600 metros de altitude..

 Por outro lado, Portucel, agora co nome de The Navigator Company, trala moratoria a novas plantacións en Portugal de 2017, comezou a buscar terreos para aluguer e compra en Galicia; dende 2020 á actualidade ten triplicado a superficie xestionada e continuará a súa implantación que comezou nas provincias de Lugo e A Coruña, está a expandirse agora tamén pola de Pontevedra; cómpranse e alúganse superficies nas que se plantaba eucalipto pero tamén a matogueira e terreos agrícolas, que levan xa anos transformándose en eucaliptais.

eucalipto 1
Oferta de aluguer e compra de terreos para plantacións de eucalipto da compañía Navigator que se ten estendido por Lugo, A Coruña e agora tamén pola de Pontevedra.

Temos entón unha demanda de eucalipto que practicamente se multiplica por tres e un Plan Forestal Galego revisado en 2021 que se marca como obxectivo unha redución do 5% que “debe de ser un mínimo de partida que é necesario revisar dunha forma máis ambiciosa” sen que se saiba aínda nada desa ambiciosa revisión. A realidade é que a superficie ocupada por eucalipto crece e segue a crecer a pesar da moratoria para novas plantacións que estableceu a xunta hasta 2025 e todo indica que a expansión das plantacións vai seguir crecendo de forma desmedida tras esta data.

De que modo afectará isto a Galicia? Non é difícil sabelo, trátase dunha especie moi destrutiva; na última versión do Plan Forestal Galego, aprobada polo parlamento galego foi necesario crear o concepto de “eucaliptal degradado” o que significa admitir o elevado potencial de degradación que posúen as especies do xénero Eucalyptus e recoñecer que unha parte importante dos nosos solos forestais xa se se atopan degradados. Os eucaliptos coma especies pirófitas favorecen a propagación dos incendios forestais e os solos desprotexidos tralo incendio son arrasados pola erosión superficial das choivas posteriores, ficando empobrecidos e improdutivos, en solos sen capacidade para soportar máis que a pobre, e perigosa, vexetación oportunista, incapaces de reter e acumular auga ou de acumular carbono en formas orgánicas. Si temos en conta que todos os investigadores recoñecen que o número e extensión dos incendios forestais seguirán a crecer a medida que o cambio climático avance podemos facernos unha idea bastante clara do futuro. Atopámonos na era dos megaincendios e os eucaliptos aportan combustible para que o lume progrese e a destrución avance. Tal e como recoñece a Administración forestal o eucalipto xa ten degradado extensas áreas en Galicia.

incendio
Nos últimos anos os incendios en plantacións de eucalipto son cada vez máis frecuentes no norte de Galicia e en Asturias, como este da vaga que asolou Asturias no ano 2023.

eucaliptos 3
Na parte superior da plantación pode verse unha zona con troncos de eucalipto queimados e que xa non resulta produtiva, un “eucaliptal degradado” nunha plantación de ENCE.

Pero os produtores de pasta están tentando de transmitir a falsa idea de que as plantacións de eucalipto levan asociados algún tipo de beneficio social, económico ou incluso ambiental. En tódolos casos de forma demagóxica e mesmo falseando a realidade, pero as contas indican o contrario, e o que é peor, a expansión do eucalipto que vai forzar a industria, que obrigará á Administración a deixar de lado a redución de superficie planificada no PFG, vai supor unha grave ameaza para o futuro dos solos, da biodiversidade e dos recursos hídricos e vai supor a incorporación á atmosfera de millóns de toneladas de CO2.

É certo que durante o seu crecemento as árbores absorben grandes cantidades de CO2 para transformalo nos compostos orgánicos dos tecidos da árbore, e isto é o que aseguran os produtores e consumidores que resulta beneficioso para a loita contra o cambio climático, os eucaliptos crecen rápido e absorben rápido moito CO2, pero cal é o problema? que pronto son cortados e convertidos en pasta de papel e residuos que se descompoñen e devolven á atmosfera o carbono retido en forma de CO2. De acordo co Regulamento da UE “sobre a inclusión das emisións e absorción de gases de efecto invernadoiro resultantes do uso da terra, o cambio de uso da terra e a silvicultura no marco da actuación en materia de clima e enerxía ata 2030”, que establece as fórmulas para o cálculo dos fluxos de carbono entre a atmosfera e os sistemas naturais, o período de “semioxidación” é dicir o tempo que tarda en reducirse á metade o carbono orgánico almacenado na madeira utilizada para fabricar pasta de papel é de 2 anos co que podemos asegurar que tras 4 anos a inmensa maioría do carbono contido na madeira está xa de novo circulando pola atmosfera en forma de CO2, pero non so se libera este CO2, tamén o emitido pola maquinaria de tala, reunión e transporte da madeira e do emitido durante os procesos de produción de pasta nos que se utilizan combustibles fósiles. ENCE por exemplo declara unhas emisións netas dunhas 700.000 toneladas ao ano e é un dos principais emisores de gases de invernadoiro de España, a implantación de ALTRI, si se producira, implicaría unha cantidade similar. Si, o eucalipto, leva asociadas unha elevadísimas emisións netas de gases de invernadoiro e contribúe xa que logo ao quecemento que favorece a propagación dos incendios forestais nos que á súa vez se emiten grandes cantidades de CO2, todo un bucle destrutivo. En Chile, despois de devastadores megaincendios en plantacións de piñeiro e eucalipto, os cultivos destas especies non se consideran como posibles sumidoiros de carbono, aquí preténdese disfrazar as plantacións de eucaliptos de proxectos de desenvolvemento sostible.

Pero o eucalipto non so ten este efecto, a transformación de solos fértiles en eucaliptais e dos eucaliptais en “eucaliptais degradados” implica unha grave perda de biodiversidade, de capacidade de retención de auga, de materia orgánica na que se acumula carbono e dos solos que poderían soportar a vexetación que actuase como sumidoiro de carbono no futuro, que podería proporcionar os recursos e servizos que necesitamos. A expansión do eucalipto na era dos megaincendios favorecidos polo cambio climático vai carrexar unha catástrofe que todos sabemos que xa está anunciada, so fica agardar.

eucaliptos queimados
Arrastres erosivos posteriores a un incendio forestal. Estes arrastres eliminan solo fértil e favorecen a transformación de materia orgánica en CO2. A degradación en plantacións de eucalipto aumentará co cambio climático.

Mentres, as plantacións seguen e seguirán a expandirse sobre terreos que ocupaba a matogueira e os terreos agrícolas, incumprindo a lexislación en materia de montes e de incendios e destruíndo ecosistemas protexidos, moitas matogueiras albergan hábitats protexidos pola lei, e os terreos que se dedicaron á produción de alimento probablemente non podan volver a utilizarse. Mal futuro para os nosos montes e a nosa terra.

Benito Andrade

Benito Andrade

Profesor de Bioloxía

Son Benito Andrade, nacín en Salcedo, moi cerca de Pontevedra, no 59.

Cando terminei o bacharelato tiña decidido estudar Filoloxía Hispánica pero no último momento matriculeime en Bioloxía, coa ilusión de poder estudar o medio mariño.

Pero non, non era ese o meu camiño, acabei dando clases de Bioloxía en varios centros de Galicia, o último o IES Valle Inclán de Pontevedra.

Pero non perdín de vista o mar, como afección, como desfrute e como compromiso, na Asociación Pola Defensa da Ría, defendendo dentro das miñas posibilidades a saúde dos ecosistemas da Ría de Pontevedra.

Tamén quixen acercarme aos mares do pasado, estudando uns bichiños ben fermosos dos mares do Xurásico de bacía portuguesa desta época, anos recollendo e estudando braquiópodos mesozoicos fixeron que lles teña un grande cariño a estes amiguiños de pedra, unha compañía que quero seguir buscando.

O tempo é unha fera destrutiva que pasa case sempre moi rápido, pasan os meses, os cursos, os anos e chegou o momento de deixar de traballar no instituto.

Somos maiores dende logo pero agora libres para poder dedicarnos ás cousas que consideramos importantes, como este blogue de maiores e para maiores feito entre amigos xubiletas.

O xenxibre do Himalaia

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

O Xenxibre do Himalaia, unha grave ameaza para a nosa biodiversidade por Benito Andrade

O Xenxibre do Himalaia, unha grave ameaza para a nosa biodiversidade por Benito Andrade

Cando un chega á Illa de São Miguel, nas Azores, chama a atención a súa vexetación. Os bosques de laurisilva autóctonos so se conservan en pequenos espazos protexidos relícticos e, aparte das fincas de pasto para o gando ou as adicadas a agricultura, predominan os bosques do invasor cedro xaponés levado polos mariñeiros portugueses baixo os que aparece a ubicua e tamén invasora Hedychium gardnerianum. Coñecida como xenxibre do Himalaia, falso xenxibre, xenxibre branco, xenxibre hawaiano, edichio ou kahili, é unha especie da familia das Zingiberaceae universalmente recoñecida como invasora moi perigosa pola súa capacidade de adaptación a diferentes condicións ambientais e a rapidez do seu crecemento e da súa expansión, desprazando ás especies autóctonas.

Agora, dende fai non moitos anos, tense comprobado a súa rápida expansión en Galicia, onde se atopa aínda en fases iniciais de establecemento no territorio. En efecto, de acordo coa ficha publicada polo Ministerio de Medio Ambiente desta especie, no momento no que se elaborou, en 2012, non había datos sobre a súa presenza naturalizada na España peninsular si ben xa se sabía que se tiña naturalizado e expandido amplamente por Azores e Madeira, ademais de  por Nova Zelandia, Sudáfrica, a Illa de Reunión e Hawai. O xenxibre do Himalaia está incluído dentro das “100 especies exóticas invasoras máis daniñas do mundo” segundo a Unión Mundial para a Conservación da Natureza (UICN).

Souvenir da Illa de São Miguel, nas Azores. O xenxibre do Himalaia tense convertido nun icono da illa a pesar de tratarse dunha perigosa invasora.
Souvenir da Illa de São Miguel, nas Azores. O xenxibre do Himalaia tense convertido nun icono da illa a pesar de tratarse dunha perigosa invasora.

Exemplares de xenxibre do Himalaia no concello de Ribeira
Exemplares de xenxibre do Himalaia no concello de Ribeira.

No Estado Español está considerada oficialmente como especie invasora dende o ano 2013 en que se publica o Real Decreto 630/2013, polo que se regula o Catálogo español de especies exóticas invasoras no que figura, estando xa que logo prohibida a súa introdución no medio natural, a posesión, transporte, tráfico e comercio.

H. gardnerianum ten amosado ser unha planta que una vez adaptada, algo que non require moito tempo, non permite que a flora autóctona se recupere. Tal e como indica o Plan Estratéxico Galego de xestión das Especies Exóticas Invasoras “O xenxibre branco é altamente tolerante á sombra, chegando a formar densas masas nas zonas que invade, asfixiando ás especies nativas e impedindo o seu crecemento ou establecemento. De feito, nalgunhas zonas a rexeneración das especies nativas foi completamente imposibilitada. Tamén provoca alteracións no solo (por exemplo, redución do nitróxeno dispoñible) alterando o ciclo dos nutrientes co conseguinte impacto sobre a fauna edáfica” tratándose dunha “especie invasora de alto impacto sobre a biodiversidade en Galicia”. Sitúase tamén na lista de “EEI de maior impacto rexistradas nas áreas protexidas”. A especie estaba presente xa fai anos no Parque Nacional Marítimo-Terrestre das Illas Atlánticas de Galicia e nas proximidades do Parque Natural das Fragas do Eume. Hoxe en día tense comprobado tamén a súa presenza naturalizada polo menos nos concellos de Cedeira, Cariño, Ortigueira, Pontedeume, Valdoviño, Corcubión, Miño, Sada, Carnota, Cee, A Coruña, Muros, Malpica, Ribeira (nas proximidades do PN de Corrubedo) e Porto do Son na provincia de A Coruña; Poio, Covelo, Gondomar, Redondela e Bueu na de Pontevedra e Foz e Viveiro  na de Lugo.

Non hai dúbida xa que logo da perigosidade desta especie, nin da súa grande capacidade para ocupar territorio de forma rápida, cunha grande versatilidade ecolóxica, desprazando as formacións naturais e provocando alteracións dos hábitat dificilmente reversibles. Parece tamén claro que esta especie ten capacidade adaptativa para establecerse en Galicia, polo de agora e segundo os datos dispoñibles, nunha extensa faixa próxima á costa, colonizando todo tipo de terreos e hábitat afectando a bosques de ribeira, sistemas forestais, terreos agrícolas ou zonas húmidas

Características morfolóxicas de H. Gardnerianum
Características morfolóxicas de H. Gardnerianum

Débese ter en conta de todos modos que a especie se atopa aínda en fase de establecemento polo que se podería aínda abordar de forma sinxela a súa erradicación, erradicación que posiblemente resulte moi difícil ou mesmo imposible en poucos anos. É xa que logo importante nesta situación a detección temperá dos focos de invasión, debido ós graves prexuízos, tanto ambientais como económicos, que provoca, e debido ós elevadísimos custos económicos que noutras áreas (por exemplo, nas Azores) levou aparellada a súa presenza. Posteriormente, faise necesario realizar accións concretas para a súa eliminación descartando as que implican un tratamento químico debido á elevada toxicidade e á inespecifidade dos produtos que adoitan ser utilizados neste tipo de tratamentos e que provocarían un maior dano ambiental.

O Plan Estratéxico Galego de xestión das EEI indica que “as infestacións desta especie poden ser controladas por remoción manual, principalmente nas primeiras etapas de invasión. As plantas máis novas poden ser eliminadas facilmente a man, incluíndo o rizoma. Quitar simplemente as flores non mata a planta, aínda que ralentiza a súa expansión; se as sementes non están de todo formadas, as flores poden ser depositadas no chan, pero, se non é así, deben ser metidas en bolsas de lixo para a súa posterior eliminación xunto cos rizomas. Desfacerse dos restos non é unha tarefa doada, xa que non poden ser compostados e son difíciles de queimar, sendo a incineración unha opción efectiva no caso de contar cos medios económicos necesarios”

Resulta logo necesario solicitar da Administración a posta en marcha de actuacións de vixilancia e eliminación manual dos exemplares naturalizados que se podan atopar, tanto nas proximidades de espazos protexidos como en calquera outro lugar onde a especie se teña naturalizado.

Pero tamén nos debemos estar alerta da posible presencia desta especie en xardíns ou terreos da na nosa contorna, eliminar os exemplares que aparezan na nosa propiedade e solicitar aos propietarios dos terreos onde a vexamos a súa eliminación; tamén podemos comunicar ás autoridades ambientais a presenza desta invasora para que procedan a eliminala. A nosa biodiversidade está cada vez máis ameazada, a loita contra as invasións biolóxicas é fundamental para evitar a desaparición das especies que conforman os nosos ecosistemas.

Benito Andrade

Benito Andrade

Profesor de Bioloxía

Son Benito Andrade, nacín en Salcedo, moi cerca de Pontevedra, no 59.

Cando terminei o bacharelato tiña decidido estudar Filoloxía Hispánica pero no último momento matriculeime en Bioloxía, coa ilusión de poder estudar o medio mariño.

Pero non, non era ese o meu camiño, acabei dando clases de Bioloxía en varios centros de Galicia, o último o IES Valle Inclán de Pontevedra.

Pero non perdín de vista o mar, como afección, como desfrute e como compromiso, na Asociación Pola Defensa da Ría, defendendo dentro das miñas posibilidades a saúde dos ecosistemas da Ría de Pontevedra.

Tamén quixen acercarme aos mares do pasado, estudando uns bichiños ben fermosos dos mares do Xurásico de bacía portuguesa desta época, anos recollendo e estudando braquiópodos mesozoicos fixeron que lles teña un grande cariño a estes amiguiños de pedra, unha compañía que quero seguir buscando.

O tempo é unha fera destrutiva que pasa case sempre moi rápido, pasan os meses, os cursos, os anos e chegou o momento de deixar de traballar no instituto.

Somos maiores dende logo pero agora libres para poder dedicarnos ás cousas que consideramos importantes, como este blogue de maiores e para maiores feito entre amigos xubiletas.

O triunfo da ignominia

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Historia de Rebecca por Benito Andrade

Historia de Rebecca por Benito Andrade

Entrevista con:

Rebbeca

Viaxabamos polo suroeste dos USA, por unha zona desértica que contrastaba coas Montañas Rochosas das que viñamos. Partiramos de Denver e agora queriamos visitar os parques naturais do  sur de Utah e a cidade ideal para instalarnos e visitar a zona era Moab, pero cando nos puxemos a buscar aloxamento resultou que era imposible atopar nada por menos de 250 dólares a noite, algo moi fóra do noso presuposto. Comezamos entón a buscar pola contorna e o único sitio onde atopamos algo razoable foi nunha pequena vila “pantasma” xa que nacera pola minería que se explotaba na zona e que se tiña abandonado, chamábase…..

 Thompson Springs e alí había un vello e pequeno hotel mineiro “de película” pero a 75 euros a noite, non o dubidamos e reservamos uns días no “The Desert Moon Hotel”. Cando chegamos vimos unha vila esmendrellada con todos os locais e moitas casas pechados salvo un 7-11 nunha gasolineira. Foi unha parada na América profunda nun deserto no que apenas crecían algunhas plantas que agora se vían secas. Podemos ver imaxes de Thompson Springs en Thelma e Louis para a que se rodaron escenas nesta zona.

Hotel Rebbeca

Os clientes do Hotel eran persoas en tránsito, a maioría con aspecto de ser verdadeiros nómadas. Viámolas na terraza pola noite, tomando unhas cervexas que enfriabamos na neveira do hotel. Había unha cociña básica na que coincidiamos á hora do almorzo, sobre todo cunha muller coa que conversabamos mentres organizabamos o día. Explicábanos cal era o mellor momento para visitar os parques e desfrutar das mellores vistas sen ter que pagar, contabámonos cousas das nosas terras e axudounos a entender que moita xente se está movendo constantemente nos USA, por traballo, para viaxar, ou por rutina. Era Rebbeca, e ao cabo duns días separamos os nosos camiños; ela ía cara ao sur, a Santa Fe, en Novo México dunha tirada, e nós cara ao norte a Colorado e Waioming; Rebbeca saíu moi cedo o día da partida e non nos despedimos, regalounos a súa reserva de cervexas e deixounos unha nota desexando boa viaxe e o seu correo electrónico.

Pareceunos unha persoa interesante, con grandes vivencias e unha gran coñecedora da sociedade americana, por iso, á volta escribímoslle e propuxémoslle que contara as súas vivencias en DE VELLA A BELLA. Aceptou inmediatamente e, cando puido, escribiunos esta pequena escolma do que está a ser unha vida intensa, dende unha perspectiva diferente, sen dúbida interesante, e que nos axudará a coñecer un estilo de vida que se aproxima ao de moitos cidadáns alá nos USA. Así o conta.

HISTORIA DE REBBECA

Nacida en Oregón, un estado ao norte de California, na costa do océano Pacífico, nos Estados Unidos eu, Rebecca, viaxaba moito en coche, tren e avión coa miña familia cando era pequena. Os meus pais e eu acampamos a miúdo nas montañas, na praia e no alto deserto, si, Oregón ten os tres!. Unha vez que percorremos todo o camiño cara ao norte ata Alaska, por unha estrada sen asfaltar, a través de Canadá nunha viaxe dun mes, ficamos marabillados cos glaciares, as baleas e a maxestade das enormes montañas alá arriba. Crucei en tren os Estados Unidos, de Oregón a Nova York, uns 3.500 quilómetros nunha semana de viaxe en tren, varias veces coa miña avoa, que coidaba dos seus numerosos netos durante o verán na illa de Viña de Martha, fronte a Massachusetts no Océano Atlántico. Alí os meus curmáns e mais eu xogabamos na area, aprendemos a nadar no océano bravo. Non tiñamos auga quente para lavar a louza ou bañarnos e tiñamos que quentala na cociña de gas, xogabamos a moitos xogos de cartas durante os días de choiva e xeralmente pasaba o tempo divertido. Estando alí, tamén asistín a unha escola dun cuarto con seis nenos de 6 a 12 anos mentres os meus pais viaxaban por todo o mundo.

Ao ano seguinte, cando eu tiña nove anos, fomos os tres ao outro lado do mundo  vivir un ano a Indonesia. Pasamos a maior parte do tempo viaxando polas illas de Bali, Xava e Sumatra. Isto foi durante os turbulentos principios da década de 1960, cando os indonesios estaban amotinados contra os propietarios de tendas chineses en Xava. A miña xeadaría favorita foi queimada ata o chan, unha experiencia inesquecible e ilustradora. Tamén foi inesquecible e ilustradora a noite que pasamos na elegante casa dun príncipe en Bali, asistindo á súa voda ao día seguinte.

Cando deixamos Indonesia, volvemos aos EUA, pouco despois de que o presidente Kennedy fose asasinado.

(Unha nota á marxe: aos tres anos, tiña febre alta e administráronme unha droga, o que provocou que perdera a maior parte da miña audición. Aprendín a ler os beizos (véndome falar no espello,  ha ha) e os meus pais elixiron sabiamente “integrarme”, é dicir, que fun a escolas normais, non a un internado para xordos. Tiven moitos anos de logopedia para axudarme a aprender a falar para que os demais puidesen entenderme. Isto significaba que a miña voz sonaba coma se estivese escoitando á xente pero eu non escoitaba, como fai a maioría ao longo da súa vida sen decatarse, todos escoitades conversas en restaurantes ou a través das paredes, as letras de cancións populares, programas de radio e noticiarios, etc.)

Rebecca
Rebbeca activista

Then and now, Rebecca as an activist (1970 and 2021)

Cando regresamos aos EE. UU., mudámonos de Oregón a California polo traballo de meu pai que era un líder nacional dun sindicato de profesores; miña nai continuou traballando co goberno federal para prestar asistencia ás comunidades desfavorecidas e conseguir un emprego remunerado. Convertinme en nadadora de competición aos 10 anos en California e continuei logo practicando na universidade. Tamén fun activista en varias mobilizacións contra a inxustiza social; participei nas protestas polas intolerables condicións de traballo e de vida dos traballadores agrícolas migrantes na California rural e agrícola (ver foto). Eu veño dunha longa liña familiar de activistas, polo que se consideraba natural tratar de facer algo para mellorar a vida dos demais. Mentres viviamos en California, os meus pais e mais eu seguimos facendo viaxes por estrada: ao sur a México e por toda California e o oeste dos EUA.

Durante todas estas viaxes cos meus pais aprendín que a xente de todos os sitios era interesante e amable e sentía curiosidade por nós. Especialmente en Indonesia e México, os veciños estaban fascinados por estes viaxeiros de cara pálida. Recordo unha vez, mentres estaba parada nunha plantación de té en Xava agardando no coche a que meu pai conseguira unhas direccións, como os nenos da plantación e da aldea gateaban ao redor do noso vehículo intentando ver polas fiestras a aquela estraña nena de cabelo roxo  no coche!

Marchei á facultade, licenciándome en Benestar Social e Correccional, cunha especialidade en Ciencias da Saúde. A miña formación posterior incluíu un Máster en Traballo Social (Planificación, Administración de Políticas e Avaliación de Programas), unha licenciatura en Dereito (chamada Doutoramento en Xurisdición nos EUA) e un EMT (técnico de emerxencias médicas). Estou sobreeducada, si! Non obstante, cada un destes graos requiría traballo de campo, o que significaba que aprendín aínda máis sobre o que é estar nos Estados Unidos. Plantei árbores en centros penitenciarios, visitei centros de detención de menores, ensinei conceptos e dereitos básicos da lei a estudantes de secundaria e axudei aos lexisladores do Capitolio do estado a responder ás preocupacións dos constituíntes. Experiencias iluminadoras para dicir o mínimo!

A miña carreira foi principalmente a mediación e a resolución de conflitos, mesturada con competencia cultural e de diversidade, cun pouco de benestar infantil, conservación de enerxía e secretaria xudicial federal no medio. Tendía a cambiar de traballo cada dous ou tres anos, sempre pretendendo traballar en varios niveis de goberno dentro do estado de Oregón, de onde agora recibo a miña pensión. Cambiar de traballo a miúdo dábame máis perspectivas e facíame comprender que ninguén é indispensable e sempre hai máis que aprender.

Cando a miña filla chegou a ser maior, con oito anos máis ou menos, tamén comezamos a viaxar: México, Costa Rica, Australia, Canadá, Inglaterra e, por suposto, polos Estados Unidos para visitar familiares e amigos. Naquelas viaxes fixemos uns amigos de toda a vida, cos que seguimos en contacto. Durante os seus anos de bacharelato, tivemos un ano connosco unha estudante de intercambio de Arxentina, coa que tamén seguimos en contacto. Despois de graduarse na universidade e traballar a tempo completo, comecei a viaxar soa a Cuba, Chile, Arxentina e, finalmente, durante dous anos e medio, convertinme en voluntaria do Corpo de Paz dos Estados Unidos na Commonwealth de Dominica, unha pequena nación insular en Antillas. Alí traballei co Consello Nacional da Muller de Dominica axudando na súa reorganización, no Ministerio de Educación ensinando habilidades de mediación a administradores, educadores e estudantes e na Oficina de Xestión de Desastres avaliando os refuxios de emerxencia en caso de desastre e sobre todo aprendendo moito sobre como vivir nunha cultura sutilmente diferente. Volvín alí a principios deste ano 2023 para saudar aos meus amigos e ver o ben que se está a recuperar a illa da completa devastación que produciu o furacán María, de categoría 5, en 2017. As miñas experiencias alí reforzaron o convencemento do pouco que os EUA respectan ás persoas maiores (daquela tiña 60 anos), coas súas experiencias e sabedoría, mentres que a maioría dos outros países do mundo o fan.

A mellor decisión da miña vida, ser voluntaria do Corpo da Paz!

Estas viaxes de adulta reforzaron o meu amor anterior por coñecer xente de culturas diferentes á miña, coñecer os seus costumes, desfrutar da beleza en todos os tipos de paisaxes diferentes, xa fose a beira do mar, no deserto, na montaña ou no urbano, este último, a verdade é o que menos me gusta, e deleitarme cos sentidos da vista, o son (si, con tecnoloxías avanzadas hoxe en día podo escoitar paxaros por primeira vez!), sentir as diferenzas atmosféricas entre o alto aire do deserto e a brisa do océano, impresionante!, aromas coma os recendos a lavanda ou as primeiras pingas de choiva no deserto seco. O meu asombro ante a fermosa e marabillosa diversidade da nosa Terra é interminable!

yoda

Yoda at Crater Lake National Park (Oregon Fall 2021)

Yellowstone

Yellowstone National Park wild buffalo (fall 2021)

Great plains

Where the Great Plains meet the southern tip of the Rocky Mountains (New Mexico, USA 2022)

Utah

Utah 2022

Tras a pandemia, como estaba xa practicamente xubilada e xa non me necesitaba a miña filla para axudar co seu recen nacido que agora ten tres anos, a finais de 2021, cansa de estar encerrada na casa debido aos confinamentos polo COVID, comecei a realizar viaxes por estrada. A primeira viaxe foi unha traxectoria de 1500 millas co meu can pequeno, Yoda, saíndo da miña daquela casa en Oregón dirixíndome cara ao leste polas montañas Cascade ata o desfiladeiro do río Snake, ¡fermosísimo!, logo ao norte polo leste do estado de Washington, despois a través de Idaho e Montana ata Yellowstone e os parques nacionais de Grand Tetons. Afortunadamente, a multitude estival desapareceu, polo que puiden ver as fantásticas vistas sen ter que facer cola: geyseres, búfalos, acantilados multicolores, follas de outono que cambian de cor, cumes irregulares e nevados, ríos cristalinos con pescadores. en todas partes…

Olympic national park

Olympic National Park (Washington state, Fall 2021)

Bandoliers

Ancient peoples cave dwelling at Bandolier National Monument (New Mexico 2022)

cedar breaks

At 10300 feet (3100 meters) Cedar Breaks National Monument (Utah 2022)

Pouco despois de regresar, entroume o desexo de viaxar unhas semanas despois. Durante unha semana, dirixinme cara ao Norte ata o Olympic National Park, no estado de Washington, un tapiz de praias rochosas e de madeira flotante, montañas maxestosas, fermosas vistas panorámicas, mariscos deliciosos e illamento pacífico da “multitude tola”. Un par de meses despois decateime de que realmente non estaba preparada para establecerme en ningún lado. Empaquetei o meu apartamento nun almacén, despedinme da miña familia e comecei unha viaxe de nove meses de 13.000 millas, polo oeste e o suroeste dos Estados Unidos. ¡Menos mal que aforrei e fixen unha excelente quilometraxe grazas ao meu Prius híbrido! Visitei moitos dos parques nacionais, coñecín aos encantadores Sara e Benito nun remoto hotel nunha cidade “pantasma”, deleitada coas espectaculares paisaxes e vistas dun horizonte tan distante como o ollo poida ver.

Despois de viaxar, vivindo só do que había no meu coche, aloxada en airbnbs con cociña, durante nove meses decateime de que realmente se necesita un domicilio permanente por varios motivos: para votar nas eleccións, matrícula e licenza do coche, seguro do coche e de saúde, carnés da biblioteca e unha clínica veterinaria para as medicinas do meu can. Ao final deses meses de viaxe, achegueime xunto á miña filla para axudarlle co seu segundo recén nacido había uns meses, dándome de  conta de que realmente quería vivir no suroeste dos Estados Unidos (a miña filla vive no NO). Entón atopei e merquei unha casa encostada aquí en Santa Fe, Novo México que si, é un estado dos Estados Unidos!, agora facendo excursións dun día ás montañas próximas de Sangre de Cristo, a 10.000 pés de altura e aos monumentos nacionais locais con vivendas rupestres e pictoglifos dos pobos antigos que viviron aquí, paseos polo deserto co meu can e animando aos viaxeiros a que visiten (teño dous dormitorios adicionais para que te quedes mentres visitas o Estado do Encanto, a cidade diferente). A miña filla e a miña neta de tres anos veñen de celebrar o meu 70 aniversario en outubro, durante o festival anual de globos aerostáticos aquí. Cando ides vir de visita?

Por suposto, seguirei as miñas viaxes internacionais e xa fixera unha a principios deste ano de volta a Dominica. Quizais a miña próxima parada, quen sabe, sexa a Nova Zelanda e as viaxes por estrada; o seguinte é visitar a amigos e familiares na costa leste, aproximadamente unha viaxe de 2000 millas desde aquí, sen esquecer a viaxe de 1500 millas dende o Estado de Xeorxia a Maine!

Onde vas  estar?

Benito Andrade González

Benito Andrade González

Profesor de Bioloxía

Son Benito Andrade, nacín en Salcedo, moi cerca de Pontevedra, no 59.

Cando terminei o bacharelato tiña decidido estudar Filoloxía Hispánica pero no último momento matriculeime en Bioloxía, coa ilusión de poder estudar o medio mariño.

Pero non, non era ese o meu camiño, acabei dando clases de Bioloxía en varios centros de Galicia, o último o IES Valle Inclán de Pontevedra.

Pero non perdín de vista o mar, como afección, como desfrute e como compromiso, na Asociación Pola Defensa da Ría, defendendo dentro das miñas posibilidades a saúde dos ecosistemas da Ría de Pontevedra.

Tamén quixen acercarme aos mares do pasado, estudando uns bichiños ben fermosos dos mares do Xurásico de bacía portuguesa desta época, anos recollendo e estudando braquiópodos mesozoicos fixeron que lles teña un grande cariño a estes amiguiños de pedra, unha compañía que quero seguir buscando.

O tempo é unha fera destrutiva que pasa case sempre moi rápido, pasan os meses, os cursos, os anos e chegou o momento de deixar de traballar no instituto.

Somos maiores dende logo pero agora libres para poder dedicarnos ás cousas que consideramos importantes, como este blogue de maiores e para maiores feito entre amigos xubiletas.

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Parques Eólicos en Onda cero

Parques Eólicos en Onda cero

Parques eólicos: a veciñanza toma a palabra en defensa do seu territorio

 Recuperamos a nosa cita quincenal co colectivo pontevedrés “De vella a bella”en compañía de Benito Andrade, Genma Figueroa e Xan Nartallo para fala falar da súa preocupación ante os numerosos proxectos de parques eólicos en Pontevedra, Moraña e Sabucedo.

Onda cero, eólicos
Ana Santos Solla

Ana Santos Solla

Profesora de Educación Física

Son Ana Santos, nacín en Pontevedra no ano 1960, a miña infancia estivo moi ligada a Santa María de Xeve, a terra da miña nai, son a terceira de 8 irmáns, a maior das mozas, a máis vella como me dicían de pequena. Sempre me gustou o deporte e estudei INEF en Madrid, estiven 34 anos no IES Valle Inclán impartindo Educación Física alí foi onde coñecín ao resto dos meus compañeiros que agora me acompañan neste proxecto. Decidín xubilarme para dar un novo rumbo á miña vida e levar a cabo este tipo de iniciativas como @devellabella ue pretende que o envellecemento activo convértase en embelecemento persoal e poder achegar a miña experiencia nesta etapa da vida.

Nós os maiores aínda temos moita guerra que dar, espero que este blogue motívevos a querer colaborar connosco.

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

O triunfo da ignominia por Benito Andrade

O triunfo da ignominia por Benito Andrade

Cando, en xullo de 2021, a Audiencia Nacional ditou unha sentenza clara e axustada á lexislación existente que regula, tamén con total nitidez, todo o relativo ás prórrogas de concesións de espazos no dominio público marítimo terrestre, parecía que chegaba a solución definitiva a un xa moi vello problema de ocupación do que é de todos, de contaminación do aire e do mar, de freo ao desenvolvemento urbanístico, de perda de recursos naturais, de impacto na paisaxe, de degradación dos montes, de molestias e perigos.

Como membro da Asociación Pola Defensa da Ría, veño seguindo con meticulosidade dende principios dos noventa moitos, case todos, os informes ambientais relacionados coa actividade de ENCE e teño estudado os que se fixeron en etapas anteriores. Podo  asegurar que a empresa contaminou de forma desmedida durante moitos anos, tanto pola cantidade de emisións como pola toxicidade das mesmas, as augas da ría e o aire da nosa contorna dende a súa posta en funcionamento.

Celulosa

Durante moitos anos sufrimos a presenza desta contaminación visible e cheirenta, e tamén a da invisible e imperceptible pero extremadamente perigosa; quen sabe os prexuízos que causou, a administración nunca quixo saber, por máis que se lle pedira, sempre se negou a estudar a epidemioloxía asociada ás emisións. A mobilización cidadá, mantida durante moitos anos e dende antes de que a factoría comezase a funcionar, exerceu unha presión que obrigou aos gobernantes e á empresa a reducir, en pequena medida, o seu dano ambiental. Aínda hoxe segue a verter máis de 30 millóns de litros diarios de augas contaminadas que conteñen hasta 9 toneladas de sólidos en suspensión, microorganismos que proliferan no proceso industrial e materia orgánica que afoga os fondos da ría. Frecuentemente sufrimos “episodios olorosos” e ameázasenos cun “susto medioambiental maiúsculo” mentres a Administración do Partido Popular, estrañamente, protexe a empresa, tendo chegando a nomear a parella do director da factoría subdirectora xeral da dependencia encargada de vixiar a súa actividade.

Fotografía da UME

Fotografía da UME durante un dos incendios en Pontevedra

Os nosos montes son o que ENCE ten decidido que sexan, un monte empobrecido, sen diversidade, unha paisaxe estraña, moreas de combustible para os incendios. Teño seguido dende hai moitos anos a evolución desta desfeita, con ondadas de expansión polo territorio cando conviña á empresa, probablemente a máis forte a que realizou cando vendeu as plantacións que posuía en Uruguai nos anos noventa, grazas á cooperación de Carlos del Álamo, daquela Conselleiro de Medio Ambiente, hoxe membro do consello de administración da empresa. Chegamos xa ás 600.000 hectáreas que a Administración, no seu plan forestal, segue favorecendo.

Por que negalo?, preocupoume a admisión a trámite do recurso de casación presentado pola empresa e os seus apoios diante do Tribunal Supremo que, teoricamente, non debería atender a intereses persoais xa que as súas sentenzas deben fortalecer a seguridade xurídica. Pero, efectivamente, o tribunal ditou unha sentenza que satisfai intereses persoais e os estraños intereses políticos do PP,  é de supoñer que imposta polos “maxistrados conservadores” que fan valer eses intereses con desprezo á lexislación existente, a Lei de Costas, a Lei de Patrimonio do Estado e o Regulamento de Costas.

fábrica celulosa

Pode que a sentenza do supremo sexa celebrada como un éxito pola empresa e polos seus accionistas, por todos os que reciben cartos por dividendos ou por “programas sociais” e polos políticos do Partido Popular. Estou convencido de que, en realidade, é un gran triunfo da ignominia e que terá un gran custo para toda a sociedade.

Benito Andrade

Benito Andrade

Profesor de Bioloxía

Son Benito Andrade, nacín en Salcedo, moi cerca de Pontevedra, no 59.

Cando terminei o bacharelato tiña decidido estudar Filoloxía Hispánica pero no último momento matriculeime en Bioloxía, coa ilusión de poder estudar o medio mariño.

Pero non, non era ese o meu camiño, acabei dando clases de Bioloxía en varios centros de Galicia, o último o IES Valle Inclán de Pontevedra.

Pero non perdín de vista o mar, como afección, como desfrute e como compromiso, na Asociación Pola Defensa da Ría, defendendo dentro das miñas posibilidades a saúde dos ecosistemas da Ría de Pontevedra.

Tamén quixen acercarme aos mares do pasado, estudando uns bichiños ben fermosos dos mares do Xurásico de bacía portuguesa desta época, anos recollendo e estudando braquiópodos mesozoicos fixeron que lles teña un grande cariño a estes amiguiños de pedra, unha compañía que quero seguir buscando.

O tempo é unha fera destrutiva que pasa case sempre moi rápido, pasan os meses, os cursos, os anos e chegou o momento de deixar de traballar no instituto.

Somos maiores dende logo pero agora libres para poder dedicarnos ás cousas que consideramos importantes, como este blogue de maiores e para maiores feito entre amigos xubiletas.

Os incendios que vivimos

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥