O home e o neno. Retrato da emigración por Selo Blanco

O home e o neno. Retrato da emigración por Selo Blanco

Se hai unha imaxe icónica representativa da emigración galega é esta.  Un pai e un fillo abrazados choran desconsolados ao despedirse dos seus familiares, que emprenden unha longa viaxe cara a outro continente.

O home e o neno, realizada en 1957 no porto da Coruña, formaba parte dunha reportaxe feita por encargo da Comisión Católica da Emigración. Publicouse por primeira vez en Galicia Hoxe en 1961, sen citar o seu autor, e durante dúas décadas apareceu en diversas revistas de modo anónimo, chegando incluso a apropiarse Blanco Amor da súa autoría nalgunha publicación. Houbo que chegar aos anos oitenta para que revista Foto dera a coñecer ao seu autor: Manuel Ferrol.

Manuel Ferrol, naceu na Costa da Morte en 1923. Era o fillo maior do fareiro do Cabo Vilano. Pode que fora a súa grande vinculación co mar o que o levou á Coruña a estudar Enxeñería Naútica, pero a paixón pola fotografía fixo que abandonara os estudos para dedicarse totalmente a esta arte.

O home e o neno

Despois duns anos de retratista de nenos en Ferrol, Betanzos e A Coruña recibe ese encargo, o de documentar o embarque de emigrantes no trasatlántico Juan de Garay na Coruña. Era de esperar que Manuel Ferrol fixera unha semblanza da emigración máis edulcorada, pero a realidade impúxose ante os seus ollos e , tal como sentía, mostrou a súa cara máis crúa a través do obxectivo. Como dixo máis tarde “eu non sei de fotografía, eu só sei o que vin, a emoción que aquela xente me producía”. A ansia por capturar tantas imaxes levouno a substituír  a súa cámara Leica por unha Rolleiflex, unha cámara que non requería mirar directamente  polo obxectivo e  que lle permitía pasar máis desapercibido e, sobre todo, non interromper eses momentos tan íntimos e delicados da despedida.

Foi un fotógrafo que gozou en vida de moitos premios e recoñecementos, pero esta reportaxe e esta fotografía pódese dicir que marcou a súa traxectoria e foi a que o levou a mostrar a súa obra por todo o mundo, a carón de fotógrafos como Robert Capa ou Cartier Bresson entre outros.

Os protagonistas da fotografía, aos que o fotógrafo chegou a coñecer,  eran Manuel Ángel Calo Marcote e Juan, un dos seus cinco fillos. Manuel abraza ao seu fillo e non pode reprimir as bágoas ao despedir aos seus pais, unha irmá e varios primos que viaxan cara a Bos Aires.

Manuel Ferrol

Nunha entrevista que realizou pouco antes de morrer ao periodista Santiago Romero díxolle:

“Yo viajé en algunas ocasiones a bordo del trasatlántico Juan de Garay desde Coruña a Vigo, última escala antes de la travesía a América  y en cuanto el muelle se perdía de vista, todos desaparecían y se hacía un silencio sepulcral. Parecía un barco fantasma.” 

Manuel Ferrol falece en 2003, á idade de 79 anos. As súas cinzas foron esparexidas polo mar a carón do faro de Cabo Vilano.

Se tivésemos que poñer unha melodía a esta obra non podería ser outra que Lonxe da terriña, tema de Juan Montes (Lugo, 1840-1899), letra de Aureliano J. Pereira (Lugo 1855- Madrid 1906), interpretado por Sara Louraço Vidal de Luar na Lubre. Acompañan á música obras de Manuel Ferrol e doutros autores dos que falaremos en diante.

ENLACES

Web de Manuel Ferrol : https://manuelferrol.com/

 A reportaxe completa Emigración   https://www.manuelferrol.com/emigracion.html

Selo Blanco Blanco

Selo Blanco Blanco

Profesora de dibujo

Selo Blanco Blanco. Nace en Chantada el 28 de mayo de 1961. Dos años después su familia se traslada a Vigo, donde reside hasta 1989. Arquitecto por la E.T.S.A de La Coruña. Ejerce como profesora de Dibujo en el IES Valle Inclán de Pontevedra desde el año 1996 hasta la actualidad.

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Un siglo de Historia: China por Juanjo Guirado

Un siglo de Historia: China por Juanjo Guirado

I

Así como o animal máis grande nace dunha minúscula célula, o xigantesco Partido Comunista Chinés xurdiu hai cen anos nunha reunión de trece delegados, tan fecunda como a dos trece que, segundo conta o evanxeo, foron chamados a outra fundación transcendental.

Tamén naceu hai cen anos o Partido Comunista de España; e outros moitos, á calor da Revolución de Outubro. Celebran agora o seu centenario, aínda que ningún desde a posición dominante do PCCh. A historia da China moderna é inseparable da deste partido.

A primeira interrogante que se plantexa, cuxa resposta esixe unha análise coidadosa máis ca unha resposta rápida, sería: Tería sido posible que este enorme e complexo país sobrevivise a conflitos de clase, loitas internas e tensións centrífugas sen a organización do Estado arredor dun grande partido único de corte socialista? Estamos seguros de que o pluripartidismo liberal é “o menos malo dos sistemas políticos”, como dixo Wiston Churchill?

China 1

Lembremos o caso de Xugoslavia: eran seis repúblicas, con cinco nacionalidades, catro idiomas, tres relixións e dous alfabetos; todo iso vertebrábao un único Partido Comunista. Cando este se debilitou, o país esmoreceu. E outro tanto ocorreu coa desmembrada Unión Soviética.

China tamén sufriu e sofre a presión do modelo occidental de desenvolvemento, e a súa estrutura, polo de agora, resistiu os embates, aínda deixando no camiño algúns logros sociais que poden minala. Ninguén pode estar seguro do incerto porvir. A dúbida que xorde é: Imporase o Capital ao Estado, como en Occidente, ou poderá o Partido estar por riba da súa cega presión?

II

Os revolucionarios de Outubro tiveran a esperanza de estender a revolución dos obreiros aos países industrializados, e o soño fracasou. Décadas despois, os chineses trataron sen éxito de estender aos países colonizados a súa de campesiños. A experiencia de ambos fracasos produciu efectos nas traxectorias dos partidos comunistas, non só nestes países, senón no resto do mundo. Trotskistas e estalinistas, “revisionistas” (prorrusos) e “marsistaleninistas” (prochineses), foron o resultado dos ensaios errados de revolución mundial. Novos intentos non cesaron, poucos con relativo éxito.

O esgotamento do modelo produtivo de desenvolvemento era público e notorio para quen quixera velo desde a publicación do informe ao club de Roma. Pero unha cousa é saber e outra cambiar o rumbo. A carreira co capitalismo continuou e acabou coa derrota da Unión Soviética, que a diferenza dos países capitalista carecía de ricas colonias para seguir explotándoas.

Se na URSS a consecuencia foi unha volta ao capitalismo de corte occidental (e a súa propia disgregación), o PPCh resistiu o embate, adiantándose aos feitos mediante un profundo cambio de estratexia, pero mantendo o control do país. Tras a desorganización causada pola Revolución Cultural, en 1978 China cambiou a vía igualitaria pola de desenvolvemento, con resultados espectaculares pola banda da economía, erradicando a miseria que ata entón sufría o país.

A prosperidade, non obstante, non atinxe a todos por igual, e a desigualdade cébase nos inmigrantes que acoden ás cidades e sofren discriminacións, porque quen sae da pobreza non sempre é quen de “ollar para abaixo”, empeñado en facelo “para arriba”.

O éxito desta política expansiva non está asegurado, tendo en conta as nubes de tormaneta que ameazan o planeta, pero debemos considerar que, por unha banda, a carreira desenvolvista non pode deterse de golpe sen provocar graves conflitos. Occidente non o vai facer, porque o capitalismo é unha maquinaria cega que controla os estados. China é o único grande país no que o capitalismo parece ser (aínda) un “paxaro engaiolado”. O paxaro (forzas do merado) ten certa liberdade para voar, pero non pode saír da gaiola (planificación central).

As democracias occidentais dificilmente poden planificar o futuro ao longo prazo, sometidas aos vaivéns da alternancia dos grandes partidos e ás presións do capital, que foxe ao seu control por fronteiras permeables. No seu lugar, China pode facelo en condicións moito mellores. Quen poderá realizar con maior eficacia a necesaria transición ecolóxica, un partido que aspira a ser un “intelectual colectivo”, ou un mecanismo cego que pretendidamente se “autorregula”? Ou non será tan cego, e os seus algoritmos especulativos obedecerán as instrucións dese selecto club de tolos financeiros, adoradores do lucro incesante?

III

Para o ideario liberal hexemónico en Occidente, a democracia pluripartidista é a única posible. Un concepto abstracto e direccional de “liberdade”, que a efectos prácticos non existe para moitos, considera crucial elixir, cada catro ou cinco anos, o rumbo dos países entre candidatos previamente elixidos por partidos dominantes, moitas veces oligárquicos. A disparidade de crierios e intereses frustran calquera planificación ao longo prazo, que se volta quimérica. Como sinala Rafael Poch de Feliu: 

Occidente leva varias décadas contemplando o vigoroso ascenso de China, pero ten dificultades para explicalo e diagnosticalo. Por exemplo, ante a pregunta cal é a diferencia fundamental entre o sistema chinés e os sistemas occidentais?, a ortodoxia liberal occidental adoita respostar falando de “ditadura”, “dereitos humanos” e “democracia”. A verdadeira diferencia é a superior capacidade de goberno. A política demográfica como exemplo.

En todas partes os gobernos gobernan máis ou menos, no senso de que frecuentemente é a inercia, a corrente das cousas e a forza das circunstancias a que os goberna a eles. En China, por suposto, tamén. Pero menos. Porque o sistema político ten as rendas da gobernanza mellor suxeitas. O poder político controla os nomeamentos dos principais banqueiros do país e os multimillonarios están sometidos sexa cal sexa a súa fortuna. O país está plenamente inserido na globalización, pero a propiedade estranxeira dos principais bancos comerciais ten un tope establecido, pese as décadas de presións occidentais para que se liberalice todo o sector.

Aquí son os banqueiros, e con eles o casino, os que gobernan aos políticos, por dicilo dunha maneira esquemática, mentres que na tradición chinesa mandan os políticos.

O sistema político chinés é unha mestura flexible de meritocracia (no cume), democracia (na base) e experimentación entre ambos extremos, aproveitando a súa capacidade para limitar os ensaios políticos e económicos a un sector, cidade ou rexión, ensaiando as innovacións sociais, políticas ou económicas, para avaliar despois meticulosamente os resultados antes de xeralizalos.

Préstase especial atención ás sondaxes de opinión sobre as políticas (e os políticos). En función delas aplícanse correccións. Ademais, os dirixentes están acostumados a admitir e corrixir erros, exercicio autocrítico pouco frecuente entre nós.

Nada disto asegura o futuro, porque os problemas mundiais o son para toda a humanidade. China afronta varios nos planos social, económico e político. As migracións interiores, o paso de ser país exportador a satisfacer o mercado interno e a convivencia entre distintas etnias son algúns. Agora medra a preocupación por temas ecolóxicos: a contaminación, o cambio climático e a transición enerxética (e a escaseza crecente de materiais e fontes de enerxía non renovables).

China 3

O maior problema plantéxao a confrontación cos Estados Unidos, que seguen empeñados en manter unha hexemonía mundial que decae pouco a pouco e ven en China un inimigo ao que combater por todos os medios, sen excluir o militar. Pero ao meu modo de ver, hai unha cuestión máis difícil de manexar, e plantéxase na mente das persoas.

Mentres a prioridade é a loita pola igualdade, a cohesión social é sentida pola maioría como unha necesidade, e a solidariedade é considerada un valor de primeira orde. Cando pasa a primeiro plano o desenvolvemento, e moitas veces é inevitable, para fomentar a produtividade elíxese a vía da emulación económica. Entón, para moitos, o prestixio social e a carreira pola riqueza sustitúen aqueles valores.

Aconteceu en Cuba, cando no “periodo especial” apareceu o dobre mercado e a dupla moeda. O cebo dunha prosperidade persoal e a liberdade para enriquecerse creou un caldo de cultivo para o descontento. É difícil nesta circunstancia que os “triunfadores” e os aspirantes a selo se conformen coas ataduras que suxeitan ao capital. A ideoloxía burguesa pode gañar a partida, se non é quen de explicar moi ben que o medre ilimitado é imposible.

Isto ocorre tamén, e a moita maior escala, na China actual. Sentirse superior é facil se consegues o ascenso social, e tamén sentirse inferior se fracasas no intento. É doado que a solidariedade sexa un valor á baixa.

Chino rico e poderoso” é o nome dun bazar da miña vila.

Juanjosé Guirado

Juanjosé Guirado

Arquitecto

Juan José Guirado Fernández, sevillano de nacemento (Écija 1946) e pontevedrés de adopción, tras rematar os seus estudos de arquitectura desenvolveu a maior parte do seu traballo como arquitecto en Pontevedra, traballo que, por circunstancias da vida, foi abandonando para dedicarse ao ensino, comezando por unha substitución no IES Concepción Arenal de Ferrol e aprobando posteriormente as oposicións a profesor de debuxo, profesión que exerceu en Pontevedra durante sete anos, seis deles no IES Valle Inclán.
Despois de rematar a súa tese doutoral, acabou na Escola de Enxeñería Industrial de Vigo, no Departamento de Deseño, no que traballou ata a súa xubilación hai agora sete anos. Ao longo dese tempo participou en diversos congresos e cursos dentro e fóra de España e realizou estudos sobre xeografía, historia, antropoloxía, filoloxía e literatura.
Desde hai dez anos escribe puntualmente no seu blog esencial o menos sobre estas e outras materias. Ademais da súa tese é autor de tres libros sobre xeometría e deseño.

Versos de acero

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Destino caprichoso por Manel Monteagudo

Destino caprichoso por Manel Monteagudo

Nun luns calquera, un plan improvisado lévame a atopar un escrito, un corazón magoado desafoga a súa saudade. Un fillo escribe ao seu pai falecido unha carta e arrebólaa do máis alto da montaña situada na beira do mar. Ese luns calquera, a casualidade ou o caprichoso destino puxo nas miñas mans esta historia, escríboa baseada nesa carta.

 Ola papá:

Sempre me dicías que as augas deste belo lugar da costa atlántica eran máxicas, porque cambian de cor segundo o momento do día, eu quedaba horas e horas, cando era neno, embobado véndoas. Asustábame a idea de volver a velas e non miralas coa mesma ilusión que cando tiña dez anos, que non esteas para explicarme para que serve cada unha das cousas que construíu o home, ou repetirme que nin o mellor enxeñeiro de camiños conseguiu aínda, romper a regra de que “Todo o que se quita ao mar, este recupérao por outro lado”.

Volvo aquí despois de tanto tempo, volvo para purgar as miñas culpas.

A brisa mariña acaríñame agarimosamente os cabelos, finxo ser un neno por breves instantes que non teme a nada porque estás ao meu lado. Percibo todas as sensacións de paz e acougo que se fan palpables neste máxico paraxe, síntote aquí onde compartimos tantos momentos que por un tempo se volveron dolorosos , síntote en min.

Vén á miña memoria o recordo dun feito que me impactou profundamente, unha persoa espallou dende o alto desta montaña as cinzas da súa irmá. Este sitio é sagrado sóubeno desde entón.

Quero recuperar a ilusión perdida o día que ti te fuches para sempre, o día que se silenciou o teu alento, e eu despedinte cun bico e unha promesa. Fronte a este mar que amabas pídoche perdón, papá, por incumprir esa promesa.

A crueldade da enfermidade arrincoute deste mundo sen darme tempo de asimilalo, vivir o día a día contigo e ver como o cancro facía estragos en ti foi algo moi duro para todos, a min encheume dunha furia e unha ira contida. A miña ledicia foise contigo e, vivir convertérase en algo indiferente para min. Unha parte importante de min morreu contigo e esquecín vivir por un tempo.

Todas as túas ensinanzas, o teu exemplo como o meu guía, o teu apoio nos meus proxectos, todo o ignorei afogado na miña mágoa, sentíndome unha vítima . O meu amor propio esfumouse como se evapora a auga a cen graos de calor, no meu caso de furia. Todo o que saía de min era dor e odio cara ao mundo, o vitimismo era agora o meu compás.

Afasteime de todo o que me lembraba a ti para non sentir a túa ausencia, convertinme nunha persoa mediocre e gris, falto de sentimentos válidos para dar a quen máis me quería.

Ela deixoume un día, dous meses despois da túa morte, cansada de aguantar as miñas culpas cara a todo ao meu arredor, incapaz de vivir ao meu lado unha vida de sufrimento carente de esperanzas, de degoiros. Vivir a través dela facíame distanciarme da realidade e non notaba a túa ausencia. Ao non notar a fatiga de ter que remar nas turbulentas augas da vida non notaba que ti non estabas. Ti aprendíchesme a navegar, déchesme as suficientes ferramentas a través dos teus valores para saber guiarme polo mar de noite, polas estrelas. Estiven cego, deixara o leme da miña vida nas mans doutros.

Ela deixoume, e nese momento fun consciente do só que estaba, só co meu quebrado espírito.

Miro ao horizonte e respiro unha calma envolvente, a miña mente e o meu espírito comezan a curar. Aprendín a lección de como xestionar a miña dor, apoiándome nos meus seres queridos e dándolles apoio porque eles tamén te perderon.

Non te preocupes papá, volvín a ordenar de novo a miña vida e comecei a cumprir a promesa que che fixen, quería que te sentiras orgulloso de min. Estráñote tanto que pensar en ti alíviame a alma, sinto unha inmensa soidade ao lembrarte.

Hoxe remato esta carta que escribín oitenta e dous días despois da túa morte, e léocha aquí na cima desta montaña fronte a este mar testemuña das nosas vivencias compartidas, por sempre lembradas.

Quérote moito papá, botareite tanto de menos que non notarei a túa ausencia.

Até sempre, eternamente no meu pensamento.

 O protagonista desta historia é un mozo valente con inquedanzas, o seu sorriso chegoume ao corazón. Tiven o pracer de compartir con el unha agradable conversa fronte a un descafeinado. A carta volveu ás súas mans, grazas a que asinou cunha inicial e un apelido e nas redes sociais atopeina.

Manel Monteagudo

Manel Monteagudo

Escritor

Nacín en Cando, concello de Outes aínda que cando só tiña  dous anos trasladeime coa miña familia ó lugar de Corral de Orro, pertencente ao concello de Noia. Ao saír da escola, con 14 anos, enroleime como engraxador nun buque pesqueiro-conxelador que facía a campaña de pesca en Sudáfrica, na captura da pescada. Despois nun buque mercante español, pero como o salario non cubría as miñas perspectivas (14.000 pesetas), marchei para Hamburgo; após de estar hospedado durante catro días no Stella Maris, conseguín enrolarme, tamén de engraxador, nun buque mercante alemán cun moi bo salario que permitiu que a economía no eido familiar mellorase. Entón comecei a estudar electricidade e electrónica naval por correspondencia. Despois de rematar o servizo militar marchei de novo para Alemaña e reincorporeime á mesma navieira que estivera. Enroláronme como oficial electricista nun mercante novo que saíra dos estaleiros no tempo que eu estivera facendo a mili. Salientar que tiven a prestixiosa honra de ser o oficial máis novo de toda a mariña mercante alemá (tiña 21 anos). Neste buque estiven tan só cinco meses e medio dado que o 28 de febreiro do ano 1979 (ese día cumpría 22 anos) tiven un accidente gravísimo ao caer dende seis metros de altura á adega do barco. A causa das secuelas que me deixou o accidente, estiven practicamente vexetal durante 35 anos, pero o 15 de outubro de 2014  déronme a alta médica, no entanto teño que tomar medicación o resto da miña vida.
No ano 2015 escribín un pequeno poemario que titulei Reflexións Poéticas, auto-editado. Na actualidade, ademais de escribir relatos, que publico semanalmente nas redes sociais, escribo poemas e prosa poética e no 2019 saíu do prelo o meu segundo poemario   Camiño á Lagoa dos Bardos.

Dende o ceo

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

El barro de mi destino por Isabel García Uría

El barro de mi destino por Isabel García Uría

por Isabel García Uría 

Necesito un momento luminoso

aunque sea fugaz

sobre las ruinas de este tiempo futuro

porque me estoy apagando

 

mientras la lluvia cruza el día

mojada por la penumbra de la noche

que permite que no nos encontremos

 

que seamos columnas solitarias

soportando el peso de la incertidumbre.

 

Camino por la calle.

 

Los árboles se mueven lentamente

en los espejos de las aguas estancadas

 

Ahí estoy yo, junto a ellos

contemplándome ensimismada

con el propósito de continuar.

 

Entre tanto la lluvia inexorable empapa

el barro de mi destino.

                        Isabel García Uría

Isabel García Uría

Isabel García Uría

Profesora de Música

Mª Isabel García Uría naceu en Bilbao e pasou a súa infancia en Asturias. Cando era adolescente a familia trasladouse a Vigo e alí estudou o bacharelato e a carreira de música no Conservatorio Elemental e posteriormente no Real Conservatorio Superior de Música de Madrid. É licenciada en Filoloxía Románica pola Universidade de Santiago de Compostela onde tamén realizou os cursos de doutoramento. Traballou como profesora en varios institutos de Galicia ata que obtivo destino definitivo en Pontevedra, cidade na que actualmente reside. Tamén impartiu clases na UNED. A súa gran afección desde nena foi escribir e recitar poesía. Ten publicados dous libros: Pingas de Luz e A Realidade Extraviada, ademais de varios poemas en antoloxías e revistas. Foi unha das organizadoras do XIII Encontro de Poetas na Rede que se realizou no Palacio da Deputación de Pontevedra no ano 2015. Colabora habitualmente co Brumario Poético que organiza cada ano a Fundación Cuña- Casasbellas. Edicións Casiopea seleccionoulle un microrrelato, titulado Unha Emoción Inexplicable, para publicalo no VII Premio Internacional de Mujeres Viajeras. Un dos seus haikus está no Muro dos Poetas de Vigo. Varios poemas seus foron traducidos ao árabe e publicados na Letra Nazarí, cadernos que edita a Embaixada Española en Marrocos. Na actualidade ten inédito un libro de poemas que espera que pronto poida ver a luz.

En la distancia

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Os “MODS”: A segunda batalla de Hastings por Pascasio Radberto

Os “MODS”: A segunda batalla de Hastings por Pascasio Radberto

En Hastings na costa sur de Gran Bretaña desenvolvéronse dúas grandes batallas da historia de Inglaterra. A primeira tivo lugar o 14 de outubro do ano 1066, cando o exército franco normando, dirixido polo duque de Normandía, Guillermo II o Conquistador, despois de desembarcar na costa británica,  esnaquizou un exército saxón que se enfrontou a el, mandado polo rei Harold II. Esta batalla significou o comezo da conquista de Inglaterra por parte dos normandos e así mesmo o comezo dunha nova era para este territorio.

Xusto oitocentos noventa e oito anos despois, en maio de 1964, desenvolveuse a segunda batalla de Hastings. Nela, durante unha longa fin de semana, dúas tribos urbanas xuvenís, os  <<Mods>> e os <<Rockers>>, invadiron as praias do sur de Inglaterra e enfrontáronse por toda a costa entre Brighton e Hastings. Un dos contendentes desta segunda batalla de  Hastings os <<Mods>>, son os protagonistas desta historia. 

O movemento <<Mod>>, acrónimo de <<Modernism>>, foi unha subcultura urbana de gran  complexidade que xurdiu a finais dos anos cincuenta e que estivo de moda en Inglaterra na primeira metade dos anos sesenta. Unha definición desta corrente deuna Peter Meaden (manager de The Who  e unha das figuras deste movemento), <<Mod  é un aforismo para  vida limpa en circunstancias difíciles>>.

Hai varias versións sobre a súa orixe. Uns din que foi promovido por mozos de clase media-baixa, con familias que estaban relacionadas con negocios de xastrería, en concreto co estilo italiano. Outros, como o sociólogo Simon Frith, aseguran que xurdiron a partir da  <<Beatnik Culture>> que tivo gran predicamento entre os estudantes de arte interesados no  existencialismo, os poetas beat e o jazz moderno. Estes mozos estudantes, pululaban polos cafés e locais do Londres máis underground.

Os antecedentes habería que buscalos no movemento <<Teddy Boys>> británico dos  anos 50 do século pasado, unha das primeiras subculturas urbanas británicas. Os <<Teddy  Boys>>, eran mozos entregados ao Rock and Roll  e ao Rhythm and blues e que vestían cunha roupa  inspirada nos dandis do período eduardiano. Este estilo dérase en  Inglaterra na primeira década do século XX, durante o reinado de Eduardo VII (1901-1910).

Os <<Mod>> empezaron a finais dos anos 50, sendo un grupo urbano de culto, moi  minoritario. Eran mozos que se movían semiocultos en pequenos clubs de jazz e blues do Soho de Londres. Co tempo, estes pequenos grupos, chegaron a converterse na Illa británica na tendencia estética e mundial predominante na primeira metade dos anos sesenta.

Os membros desta subcultura eran adolescentes que afrontaban a vida cunha actitude  positiva e onde a estética era algo fundamental na súa forma de ser. Un aspecto moi  importante para eles era o concepto de amizade. O cal facía que enlazaran un individualismo exacerbado cun sentimiento de pertenza ao grupo, á tribo, que lles daba  un punto de fraternidade e confianza que os facía ser máis fortes. <<Mod é a forma curta de  dicir: mozo, guapo e estúpido. Todos estivemos aí>> (Pete Townshend, guitarrista de  The Who).

A inmensa maioría dos “mods” eran rapaces de clase media baixa  e de poucos recursos. Moitos deles deixaban os estudos na adolescencia para pórse a traballar. O normal era que conseguiran empregos pouco cualificados, de escaso nivel social e moi mal pagados. O principal motivo de abandonar os estudos era poder pagar a roupa e comprar unha <<Lambretta>>, a moto que era un dos seus signos de identidade.

Na cultura <<Mod>>, había un par de cuestións que eran fundamentais. A primeira, como xa se dixo, a imaxe e a aparencia física. Querían ser o máis do máis cool. Soían ir a  locais londinenses que frecuentaban estudantes franceses, para observalos  e plaxiarlles o  <<look>>. Aos <<mods>> encantáballes todo o que viña do continente, sobre todo de Francia e Italia. Eran fanáticos de filósofos, escritores, cineastas e incluso deportistas e marcas  de todo tipo. 

Levaban o cabelo curto <<estilo tazón>>, ou con raia ao lado. Vestían chaquetas  feitas a medida, loxicamente os que podían pagalas, que levaban tres ou catro botóns e de lapela estreita. As camisas eran de colo curto rematado tanto en punta como redondeado e gustáballes moito empregar xemelgos. Levaban  habitualmente a gravata con nó moi estreito. No que respecta ao calzado usaban mocasíns de distintas cores e mesmo podían ser de pel de crocodilo. Non desprezaban tampouco a roupa de marca, como podían ser os polos  Fred Perry, os pantalóns Levi`s con pequenas dobreces ou os zapatos Clarks e Hush Puppies. Pero a realidade era que moitos deles utilizaban traxes de corte barato, posto que non soían andar sobrados de cartos.

Tribus urbanas

A imaxe do <<mod>> non se pode comprender sen a moto: a Scooter <<Vespa ou  Lambretta>> de orixe italiana, que podía ser con ou sen sidecar. A moto  permitíalles moverse por toda a urbe londinense e ademais era máis barata ca o automóbil. Personalizadas ata o imposible, levábanas acuguladas de espellos retrovisores ( para cachondearse dunha lei que obrigaba a levar un en cada moto), faros, bucinas, etc.

 Debido ao  clima máis ben  desapacibre de Londres, usaban a parka do exército estadounidense con multitude de adornos e símbolos entre os que non podía faltar a bandeira británica. En moitos caso esta prenda  estaba totalmente desgastada por efecto do duro clima da capital. 

Se ben polo día podían levar, de feito levaban, unha vida anódina cos seus traballos servís e mal pagados, pola noite, coas súas Scooters, a súa roupa a medida e ateigados ata o cocote de anfetaminas e de café expresso, percorrían freneticamente a cidade dun local a outro do barrio londinense do Soho.  Nese momento estes adolescentes eran literalmente os reis da noite. Segundo a revista <<Sunday Times>> a vida do <<mod>> consistía  basicamente <<en saír a clubs os sete días da semana>>.

Lambreta
Chicas Mods

As <<Modettes>>, eran a versión feminina. Eran mozas que, nun principio, levaban roupas de tipo masculino, pero pouco a pouco e segundo avanzaron os anos sesenta, foron cambiando as súas vestimentas influenciadas polo <<Op Art>>. Entón os seus vestidos pasaron a estar decorados con formas xeométricas, propias deste estilo artístico, e a ter moitas cores e, sobre todo moi luminosas. Non faltaban os traxes de saia e chaqueta sen mangas para poder bailar máis libremente. A saia sempre por debaixo dos xeonllos. As verdadeiras <<modettes>> non usaban minisaia. Gustábanlles moito os abrigos de plástico, pero podían ser doutros materiais como coiro ou ante.  O cabelo adoitaban levalo liso con raia ao medio ou corte de pelo ao garçón. A modelo Twiggy, moi popular nos anos sesenta, foi un icono destas mozas.

Os “Mods” querían ter o mellor do mellor. Querían ser os máis “cool”. Ter a mellor roupa, a mellor moto, escoitar a mellor música, etc. Pero non significa que todo isto tivera que ser o máis caro, xa se dixo que non andaban sobrados de cartos, nin tampouco o máis popular. Ao contrario, gustáballes ser moi exclusivos. En moitos casos nos seus discos tapaban con cinta adhesiva o nome do grupo para que ninguén máis os coñecese. E se o disco, e mesmo o vestiario, se facían populares, perdían o interese e abandonábano porque xa non podían rumbar con el no barrio cos amigos. Neste sentido eran sumamente ególatras.

Jimmy Cooper, o personaxe do filme <<Quadrophenia>>, fai unha definición perfecta  <<Eu non quero ser coma os demais, por iso son un mod>>.

quadrophenia

Para os <<mods>>, a música era o máis importante. Era parte esencial da propia estética desta subcultura. Eran uns adolescentes que crían estar descubrindo e inaugurando un novo mundo. Mozos e mozas que desexaban vivir a vida a toda a velocidade que lles permitía a Scooter  e as correspondentes anfetaminas, que lles facilitaban aguantar bailando dun club a outro  durante toda a noite os sete días da semana. Estes mozos estaban abertos a unha gran variedade de estilos musicais que tiñan en común ser sempre unha música moi bailable. Esta música, os  <<mods>> fixérona súa. Primeiro, porque era rara e orixinal; segundo  porque era de e para a clase traballadora; e por último, e sobre todo, porque era moi <<cool>>.

Nun primeiro momento, a finais dos anos 50, os primeiros mods, comezaron a escoitar o   Jazz moderno que chegaba de América, frecuentando pequenos locais do West End  londinense. Máis tarde entregáronse ao Soul con auténtica paixón, sobre todo debido ao seu amor  pola música bailable, vida do outro lado do Atlántico. Seguíronlle o Bogaloo, música de  orixe latina que fusiona ritmos afrocubanos con soul estadounidense e que se pode cantar  tanto en inglés como en español. Non desprezaron tampouco o bailable Ska xamaicano, que en  moitos  casos era importado pola poboación inmigrante da illa caribeña que chegaba a Inglaterra. Pero os dous estilos musicais que os <<mods>> abrazaron con verdadeiras ganas  foron o Blues e o Rhythm & Blues, ambos os dous mesturados máis tarde co Soul.

Ata que o gran Moody Waters fixo  unha xira por Inglaterra coa súa guitarra eléctrica o Blues para os ingleses era acústico e rural. Pero a partir dese acontecemento, ano 1962, unha serie  de bluesman ingleses empezaron a electrificar os seus instrumentos e a reunirse e tocar Rhythm &  Blues no <<Ealing Club>>, o primeiro club deste estilo que houbo en Londres. Neste local comezaron a dar os seus primeiros pasos músicos  lendarios como  Eric Clapton, Eric  Burdon, Rod Steward, Pete Tomwsend, Jimi Page e o núcleo duro de The Rolling Stones. Este  estilo musical comezou a ter un auxe tremendo  e só un ano despois podían contarse por centos os grupos de Rhythm & Blues británico. Máis adiante, mesturouse coa <<música  beat>> e estendeuse a outras cidades do norte como Manchester ou Liverpool. Moitos destes  grupos que se ían consolidando eran seguidos con verdadeira fruición polos <<mods>>. Entre eles estaban os <<Small Faces>>, probablemente o máis auténtico grupo  mod de todos eles, <<The Who>>; <<The Kinks>>; <<Spencer Davis Group>>; <<The  Animals>>; <<The Zombies>>; <<Gerry and The Pacemakers>>; e <<The Creation>> entre  outros.

Unha gran parte da música que escoitaban os <<mods>> era a través da radio. Pero había un  problema, a emisora gubernamental tiña o monopolio da emisión e practicamente  non programaba nada para eles. Comezou entón un feito moi curioso e foi que empezaron a xurdir e proliferar as <<radios piratas>>. Eran emisoras sen licenza, pero con intereses comerciais, que transmitían desde vellas embarcacións ou mesmo desde plataformas petrolíferas abandonadas que se situaban en augas internacionais. Esta primeira  metade da década dos sesenta foi a época dourada deste tipo de emisoras que  programaban a música que querían escoitar estes mozos. Foron desaparecendo debido a  distintos factores, entre eles un escuro caso de homicidio sucedido entre os directores de dúas  delas. Tamén influíu que a radio e a televisión gubernamental empezaron a prestarlle  atención a estes mozos ávidos de escoitar estoutra música. Grande éxito de audiencia entre o público xuvenil <<mod>> tivo o programa de televisión <<Ready Steady Go>> cuxa  presentadora, Cathy McGowan, chegou a ter status de icono <<mod>>, entre outras razóns por ter acento de clase obreira.

Xa se escribiu que aos <<mods>> encantáballes a música bailable e polo tanto os bailes. Neses anos popularizáronse uns cantos deles. Algúns eran absolutamente demenciais. O máis famoso de todos foi o <<twist>>. Normalmente  calquera mozo ou moza mod, en calquera  club mod, poñíase a bailar cunha coreografía inventada por el ou ela. Na maioría dos casos pasaban desapercibidos, pero de vez en cando o resto da cuadrilla imitábao e durante unhas semanas corríase a voz e todos querían bailalo. Estes  bailes adoitaban bailarse en solitario, en parella (do mesmo ou de distinto sexo) e/ou en grupo. Todo isto sen contacto físico. Os bailes mods descartaban totalmente o contacto físico. Máis ou menos tiñan dous requisitos fundamentais: un era a rapidez (non esquezamos a afección que esta xente tiña polas anfetaminas) e o outro que se puidera bailar en espazos pequenos e abarrotados como eran os clubs aos que acudían

A hostilidade entre os <<Mods>> e os <<Rockers>>, que culminou en <<a segunda batalla de  Hastings>, comezou en maio de 1963. Nese ano produciuse o primeiro enfrontamento entre ambos os dous grupos, cando dous pequenos “exércitos” atopáronse no medio da pista do local  Lyceum Ballroom de Londres. Só foi unha escaramuza pero, de igual forma, foi un agoiro da futura guerra.

A orixe desta rivalidade sería a diferenza de estilo de vida a todos os niveis entre ambas as dúas tribos. Os dous grupos tiñan unha orixe económica e social similar. Eran de clase media baixa ou  humilde. Pero a forma de vestir, o hedonismo na forma de afrontar a vida dos mods,  facía que os  rockers os considerasen uns “pijos” que o único que desexaban era presumir de roupa  cara de marca e de pretender ser moi orixinais. Pola contra os propios rockers, ademais de ser fanáticos do puxante Rock and Roll norteamericano dos anos cincuenta, sobre todo o rei <<Elvis>>, levaban peiteado topete, usaban pantalón vaqueiro con dobrez abaixo, chaquetas  de coiro e zapatillas brancas rotas. En comparación cos mods, vestían bastante deslucidos.  Os seus vehículos tamén se diferenciaban. Utilizaban <<motos café racer>> que eran de  estrada, rápidas, con gran potencia e personalizadas a partir de modelos de serie.

A violencia entre estas subculturas, que se ben é certo nun principio non existía, foi  xurdindo pouco a pouco a medida que ían  coincidindo nos locais de ocio. A importancia dos medios de comunicación no fomento deste odio,  foi trascendental.

A finais de marzo de 1964 producíronse os primeiros enfrontamentos serios en Clacton,  Essex, saldándose a liorta con 94 detidos e os corresponnentes danos no mobiliario  urbano e nos hoteis da cidade. Semanas máis tarde, no mes de maio, a loita trasladouse a toda a costa entre Hastings e Brighton, onde se produciron os enfrontamentos máis graves, os coñecidos como  <<a segunda batalla de Hastings>>.

Esa zona da costa sur de Inglaterra ten un clima bastante benigno para o que soe ser o normal na illa, polo tanto, fórase convertendo na zona de turismo de fin de semana e festivos  da clase media londinense. Por esa zona empezaron a pasearse ambos bandos para gozar dos locais de ocio que abundaban por alí.

Tras un período de calma tensa, comezaron os tropezos entre ambos “exércitos”  que duraron unha longa fin de semana. Segundo a versión máis clásica, mentres un grupo de  rockers estaba na praia gozando do tenue sol británico, outro bastante grande de  mods enfurecidos atacounos con todo tipo de armamento. Outra versión conta que foron os  rockers os que atacaron a un pequeno grupo de mods, aos que pouco a pouco, ao longo de hora e media, forónselles unindo máis unidades ata contar cunha clara superioridade numérica. Na batalla usarónse desde os  puños americanos ata as patadas, pasando polos paus, pedras, armas brancas, hamacas de praia e, sobre todo, a arma máis letal das batallas nas rúas entre tribos urbanas: as cadeiras das terrazas.

Malia a expansión policial, que xa sospeitaba algo por anteriores fins de semana e que tivo  que protexer aos rockers da praia para que os mods non lles desen unha malleira, a  escaramuza converteuse axiña na batalla a campo aberto na que, segundo algunhas fontes, participaron uns 2000 combatentes. Durante o resto do sábado e todo o domingo sucedéronse as liortas. Moitos remataron sangrando, pero a auténtica realidade é que non  houbo ningún ferido grave por parte de ningún dos dous bandos. Os que si tiveron baixas  foron os policías, xa que dous dos seus membros foron hospitalizados con feridas de carácter leve.

altercados
mods e rock
mods1

Os tabloides (prensa sensacionalista) británicos da época, consideraron os sucesos como desastrosos e presionaron  as autoridades para que tomasen medidas que freasen o vandalismo de ambos os grupos. Falsearon en  gran parte a realidade. Magnificaron os acontecementos. Fomentaron o medo e fixeron  crer á burguesía e clase media británica que gran parte da xuventude do seu país estaba  perdendo os valores tradicionais. Chegouse a acuñar o termo <<moral panic>>.

A prensa  española tamén se fixo eco dos acontecementos. O xornal La Vanguardia escribía, <<Dúas especies de mozos, os «mods» e os «rockers», invadíronas (dúas cidades),  loitaron uns con outros, cos policías e contra a cidade e os seus cidadáns. Ademais de ser  uns vándalos, a cuestión estriba en que «mods» e rockers» non se poden ver, mellor  dito, verse si, pero isto é abondo para que entren nunha lea>>.

O balance de <<a segunda batalla de Hastings>> de maio de 1964, consistiu en que uns cen  membros tanto dos <<mods>> como dos <<rockers>>, foron detidos e encarcerados durante varios meses. Outros tantos foron condenados a pagar fortes multas. Aínda que en  principio acougou a situación, a rivalidade entre as dúa bandas xuvenís non cesou e durante  varios anos continuaron producíndose pelexas e enfrontamentos entre eles.

Os feitos narrados, serían anos despois reflectidos en: <<Quadrophenia>>, ópera rock  publicada en outubro de 1973, composta por Pete Townshend, guitarrista de The Who, un  dos grupos máis emblemáticos do movemento mod. Anos máis tarde, novembro de 1979, estreouse un filme co mesmo título, dirixido por Franc Roddam.

Quadrophenia

Na segunda metade dos anos sesenta, sobre todo a partir de 1966, a subcultura <<mod>>  comezou a transformarse. Moitos dos músicos mod, que máis tarde serían estrelas do rock, abandonaron o movemento. Este foi o caso de The Kinks; The Who; The Rolling Stones;  Rod Stewart; Marc Bolan; David Bowie; Sting, etc. Pero o ideal mod non desapareceu. Foi transformándose e reinventándose, xurdindo a partir del un número significativo de  movementos. Desde os <<skinhead>>, pasando polo <<northern soul>> británico, ata os  <<acid house>> de finais dos 80. Na actualidade segue existindo en moita xente ese ideal  mod de ter o mellor, o máis exclusivo e orixinal, e telo xa. Pero moitos dos desexos daqueles rapaces dos sesenta que, como cantaban os Who no himno mod por excelencia <<My Generation>>, <<espero morrer antes de chegar a vello>>, foron quedando polo  camiño e agora moitos deles son avoíños de setenta anos.

Dani LLabrés: El estilo y la estética de los Mods originales (Lenoir editorial).

 Dani Llabrés/Jaime Pantoja: La música de los Mods originales (Lenoir editorial).

Ángeles Rubio Gil/Mª Ángeles San Martín Pascual: Subculturas juveniles: Identidad, idolatrías  y nuevas tendencias.

https://es.wikipedia.org/wiki/Movimiento_mod

https://generacionmodblog.wordpress.com/2014/02/21/historia-de-la-cultura-mod/ www.utilidad.com/mods-y-rockers-estilos-de-vida-diferentes_2400

https://archivoshistoria.com/brighton-64-rockers-y-mods/

FOTOS E VÍDEOS

archivoshistoria.com

detribusurbanas.com

Vídeos de Youtube

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥