Catecúmeno por Xosé Manuel Gulías Márquez

Catecúmeno por Xosé Manuel Gulías Márquez

Catecúmeno

Xosé Manuel Gulías Márquez

XXII VIXÉSIMO CUARTO CONTO

DÍA DE SAN AGRIPINO

SÁBADO

CATECÚMENO

Na aldeíña de Tramalleiro da parroquia de santo Estevo de Noalla, concello de Sanxenxo, vivía un tal Ceferino Castro Carballo a quen os poucos vecinos que vivían preto del e outros de un pouco máis lonxe, cando era novo, lle chamaban “Ces”.

El xa nacera na aldea de Tramalleiro e fora bautizado na igrexa parroquial de santo Estevo de Noalla, non lonxe da súa casa, por don Ramiro que era o cura que estaba daquela a cargo da parroquia, pero de seu pai Cástulo e súa nai Constancia ninguén sabía nada, apareceran alí na localidade sendo moi novos e non houbo un veciño que soubera nunca de onde viñeran, eran algo raros por calados pero boa xente.

Cando xa foi un home completo, a Ceferino Castro Carballo, polo alias de “Ces” coñecíano en Aios, Soutullo, Cova de Pazos, Salgueiro de Mato… por non dicir en Padriñán, Bordóns, Dorrón… e dicir, en tódalas aldeas e parroquias do municipio de Sanxenxo.

-Bos días “Ces”.

-Bos días.

Todo o mundo saúdaba a Ceferino cando se cruzaba con el ou lle falaban se a cousa se prestaba, pero se podían non cruzarse, pois non se cruzaban.

Cando tiña a idade de trece anos unha pedrada, que lle dou na cabeza o seu amigo máis intimo, Brais, deixouno sin sentido un bo tempo, seus país levárono ó menciñeiro que había preto de San Amaro de Arra para que o vira; o menciñeiro, no alpendre ó lado da casa, no que consultaba, mirouno ben mirado e púxolle unhas herbas de verbena molladas en vinagre e cun chisco de aceite tapadas cun pano no sitio onde máis lle doía, como resume díxolle que aquelo non era nada, cousas de rapaces non fan nunca mal. Ó cabo dunha semana non tiña nin rastro da ferida.

“Ces” era un solteirón que vivía só na súa casa en Tramalleiro, seus pais xa morreran, e vivía coma quen di da labranza, vendía bastantes patacas e algún millo. É certo que tamén tiña galiñas e vendía algún ovos en Sanxenxo e tódolos anos mataba un porco, que criaba, e vendía os xamóns e algúns chourizos despois de curalos. Da vaca que tiña e que lle axudaba na labranza das terras, aproveitaba o leite para tomar el e facía algún queixo de cando en vez.

Cando ía facer a venda dos seus productos a Sanxenxo a súa ilusión era comer nunha taberna onde facían unhas costilletas que parecían manteiga e remataba cun café que aínda saboreaba polo camiño indo para a casa.

Pero a pesar de ser boa xente e ser un bo traballador, tamén traballaba algo ó xornal, a xente en xeral tíñalle respeto…ou medo…

O aspecto físico de Ceferino Castro Carballo era o dun home corrente e normal: medianamente alto, non é gordo pero é corpulento, ten o pelo negro medio rizado e os ollos azuis. Cando sorrí fánxelle un socos nas fáculas e o seu sorriso é contaxioso. Ás mulleres gústalle.

-Adeus “Ces”.

-Adeus Emérita.

Emérita Cerdeira Valadares era unha veciña de Tramalleiro solteirona, tiña vinteoito anos, e facíalle as beiras a Ceferino sen moito disimulo. Emérita non lle tiña medo a Ceferino nin a ninguén.

Pero a pedrada, que o menciñeiro dixo que non era nada, si que tivo consecuencias. Dende aquela, o rapaz “Ces”, empezou a ter dores de cabeza, se ben poucas veces era forte.

Con vinte anos cumpridos comezou a darse conta de que cando lle doía moito a cabeza ó pasar por diante dunha casa, de alí a uns días nesa casa ía morrer alguén. Cando lle pasou as primeiras veces non lle dou a maior importancia, pero logo douse conta de que despois desa forte dor de cabeza, el sempre se atopaba co morto en vida, e dicir, antes de que esa persoa morrera el ía tropezar con ela en algún sitio.

Pedra

       CEFERINO LEVOU UNHA PEDRADA SENDO NENO

-Boas tardes “Ces”, e logo que fas por aquí hoxe.

-Boas tardes teña tamén vostede señor Raimundo, veño a falar con Redesindo para ver se lle vendo un xamón que xa teño na casa curado.

Rudesindo é o dono da taberna que hai preto da Ermida da Nosa Señora da Lanzada e de cando en vez compralle algo a “Ces” das cousas que el produce.

“Ces” con Emérita tiña confianza.

-Mañá vai morrer Raimundo do Crego.

-Ti estás tolo, Raimundo ten os seus anos pero está san coma un buxo.

-Vai morrer, xa o verás.

-¡Bo! Non che creo nada.

-Ti xa verás.

Ó día seguinte Raimundo do Crego era un cadáver. Xa o can da súa casa laiara toda a noite.

Emérita non era de andar a contos con ninguén, pero ó cabo…na aldea sabía todo o mundo a cualidade de Ceferino Castro Carballo “Ces”.

A xeneralidade das persoas non evitaba cruzarse con el por mal pero…

-Bos días “Ces”.

-Bos días.

-Adeus “Ces”

-Adeus.

Pouca xente se paraba a falar con el, e el tampouco era de moitas palabras. Coas mozas si, coas mozas falaba sempre que podía e gustáballe enredarse con elas.

Os que non lle querían ben, a pesar de que el non se metía con ninguén, chamábanlle polo baixo xentil ou catecúmeno. Dician que fora mal bautizado, que o día que tomou as augas bautismais o cura, don Ramiro que en paz estea, tiña unha copiña de augardente branca do ulla a máis.

-Dentro de dous días vai morrer Dorinda da Machorra.

-“Cesiño”, non digas iso.

Emérita en confianza chamáballe “Cesiño”.

Ós dous días a campá da igrexa da parroquia  de San Estevo de Noalla non repenicaba, tocaba a morto por Dorinda da Machorra.

Ceferino Castro Carballo sabía con antelación cando ía morrer alguén en calquera lugar de calquera parroquia do concello de Sanxenxo. Primeiro había pasar por diante da casa do futuro defunto cuha forte dor de cabeza e logo había de cruzarse con el en algún lugar do concello.

Sorte que Ceferino saía pouco do entorno das casas de Tramalleiro, pero cando ía a vender algo ou a mocear, e con bastante éxito por certo, ía a outras aldeas dos arredores.

Emérita Cerdeira Valadares sabía das andanzas de “Ces” pero non era muller de rendirse, e “Ces” comezou a saír menos da súa aldea e a falar máis con Emérita.

Ó cabo duns meses a cousa dou en casamento.

Coa entrada do mes de maio Emérita Cerdeira Valadares e Ceferino Castro Carballo celebraron o seu casamento na igrexa parroquial de santo Estevo de Noalla acompañados polos padriños e unha ducia e media de invitados que viñan sendo tódolos veciños vivos de Tramalleiro.

O tempo pasa para todos e para o feliz matrimonio tamén. Logo de dous anos de casados Emérita quedou preñada e ó cabo de nove meses menos unha semana tivo un meniño na casa asistida pola comadrona señora Aurora da Bica.

Co aumento da familia Emérita e Ceferino chegaron ó acordo de que terían que mercar un armario para a roupa, no que tiñan non lle cabía a deles e a do meniño.

-Mañá vai morrer Agripina a Coella, cando ía preto da súa casa ó lado da igrexa de Padriñán empezoume a doer moito a cabeza e diante da casa estaba ela.

-Bos días Ceferino.

-Bos días señora Agripina.

-E logo que te trae por aquí, que tan lonxe vés.

-Non é tan lonxe señora Agripina, veño para mercar un armario roupeiro que agora co meniño fainos moita falta.

-Pois moi ben filliño, vai en paz.

-O mesmo lle digo señora Agripina.

O armario roupeiro que mercou Ceferino Castro Carballo en Sanxenxo, nunha das portas tiña posto un espello para verse de corpo enteiro, nel podíase mirar calquera persoa moi ben sen necesidade de facer posturas raras.

Trouxéronllo á casa á noitiña do día en que bautizaron ó neno. Por aquelo da tradición, máis ou menos, ó neno puxéronlle o nome de Cástulo que era como seu avó paterno se chamara.

Fixeron unha comida na casa á que invitaron ós padriños e a catro veciños dos máis achegados.

Coa chegada da noite e cansos do traballo do día, preparáronse para deitarse, levantarse ó día seguinte para facer as labores do campo e da casa requería un pouco de descanso para o corpo.

Antes de ir para a cama Ceferino abreu a porta do armario e mirouse no espello, nese mesmo instante comezoulle unha forte dor de cabeza.

-Que boa xente vexo no espello.

-Pero Ceferino, pareces un rapaz mirando se é guapo…

A Emérita, por veces, Ceferino parécelle un neno.

-¿E logo non o son, verdade espelliño?

-Pois si.

Ceferino contéstase coma se fose o espello quen fala.

A parella, cansa do longo, día deitouse para durmir.

Á mañá Emérita espertou cedo, mirou para Ceferino que estaba teso e pálido como a morte.

Ceferino Castro Carballo finou con trinta e dous anos, catro meses e sete días despois do seu nacemento e trinta e dous anos, catro meses e catro días despois de ser bautizado por don Ramiro que aquel día tiña unha copiña demais.

A Cástulo Castro Cerdeira, debido ó nome e ós apelidos moi posiblemente tamén lle chamarían “Ces” coma ó pai.

Se ía ver mortos en vida ou non ¿quen o sabía?

Cando fora grandiño, ¿Daríalle algún amigo unha pedrada na cabeza?

Manolo Gulias Márquez

Manolo Gulias Márquez

Docente

Xosé Manuel Gulías Márquez naceu en Pontevedra en 1952, pero foi bautizado en Forcarei de onde eran seus pais. En 1983 aprobou as oposicións por ciencias logo fixo a especialidade de galego e daba as clases nesa lingua. O seu último destino levouno ao instituto onde estudou, é dicir ao Valle Inclán, non podía estar máis feliz xa que despois de case 20 anos non tivo que volver coller o coche. Neste instituto estivo 18 anos ata que con 65 xubilouse, porque xa tiña o tempo de servizo e xa tocaba. Colabora con nós relatando as súas viaxes.

Historia de vida

O carballo do Pelete

O pozo do Pego

O meniño co rabo no cu

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Fendas por Aarón Franco e Elena Lameiro

Fendas por Aarón Franco e Elena Lameiro

Fendas

A todas esas mulleres ás que                                                o franquismo encarceirou, rapou e escravizou.

Asfixia de cal,

pezas de tea penduradas no arame da humillación.

Dedos fendidos na xistra,

ollada cara a dentro.

As agullas incrustadas no coiro cabizbaixo,

e a carne ofertada aos uniformes do odio.

Os marcos da ría foron celas,

acubillo de ordes rosmadas en castelán.

Os corpos eran domesticados coa bota do patriarca

e o facho convertido en cadea.

As máis novas,

afeitas ao leite de eira,

vestiron o trapo da obediencia

baixo a mirada virada dos varóns do altar.

Unha traíña de sal afundía no lombo

baixo a orde do cal e o gume.

A dignidade é rasurada baixo o fel da obediencia

mentres nos beizos,

un mar de aceite amargo

fai nacer estralos no pulso do ventre.

E aínda así,

unha mirada porfiaba

detrás do farrapo do tempo.

Había un latexo agochado,

clandestino.

Unha trenza soterrada no fondo da rede,

un berro que non apodrecía,

furando as tapias

e escribindo nos muros

que aquí houbo verdugos.

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Amar una ciudad por Luis P. Molano

Amar una ciudad por Luis P. Molano

Al ir hacia la escuela, sus ojos de niño miraban el enlosado de las calles con su alma blanca y se posaban en los muros construidos con sillares de granito, extraídos del paisaje rocoso que rodea la ciudad. Sabía, muy vagamente, por qué estaba allí la Catedral, la Plaza Mayor, la Casa de las Dos Torres, el Palacio del Marqués de Mirabel y otros tantos edificios que destacaban por su magnificencia y su singularidad ; pero los veía como puede ver un pequeño animal las rocas, los árboles o los arroyos del bosque en el que habita : de una manera instintiva, irreflexiva, con una especie de convicción primigenia de que ello era así desde el principio de los tiempos y así seguiría hasta el final de los mismos.

Al principio, bastante antes de recibir la Primera Comunión, casi toda su existencia transcurría en los mismos lugares : la larga diagonal –trazada sobre el gran Puente de Trujillo y varias largas calles- que atraviesa la ciudad de sur a norte, cruzando la Plaza Mayor hasta llegar al Colegio de La Salle o, de vuelta, a su casa ; y en algunas plazoletas y callejuelas recoletas donde jugaba con sus amigos a pídola, a los bolindres, a la lima, a los trompos y otros hoy ya en desuso. El paisaje propiamente urbano, como decía, era para él algo –en cierto modo– inexistente : estaba allí, pero el niño no lo percibía de manera diferente a como percibía las nubes, la luz del sol o la lluvia : eran elementos consustanciales a la propia vida que él no se detenía a contemplar como el particular, único y diferenciado escenario de la misma.

Mucho antes de la Confirmación, oficiada en la Catedral por el entonces obispo de la diócesis, el niño ya había detenido su atención en la muralla granítica que circundaba casi toda la ciudad : algunos días, sentado en un pequeño promontorio adentrado en el río que abrazaba la pequeña urbe, se sorprendía sintiendo admiración por la mole protectora –de ataques de moros y de pestes, según palabras del Padre Ceferino– de la muralla y se preguntó quiénes la habrían construido y cómo. Aquella mole –se decía– que sobrevolaban al final de las tardes, con gran jolgorio de grajeos, las negruzcas bandadas de chovas que iban a dormitar en los entresijos pétreos de la catedral ; 

y los vencejos, alborotadores con sus trinos agudos en los atarderes caniculares, mientras dibujaban velocísimos e imposibles filigranas acrobáticos aéreos. Aquella mole, con su ancha barbacana, por encima de la que vio una noche estival desde el extramuros Camino de los Tristes, casi incrédulo, como ascendían Los Bordinis –a pesar del intenso viento de ese día– hasta una altísima torreta metálica –alumbrada contrastando con la oscuridad– que habían instalado para deslumbrar a la gente con sus arriesgadas acrobacias.

Bordini

Actuación de los Bordini en Plasencia

Pasaban los años ; y aquel niño, luego adolescente, luego adulto, se percataba ahora de que veía la ciudad con unos ojos ya conocedores de aquella “biografía” urbana, porque había vivido larga, intensa y estrechamente en su devenir y, al posarlos en los sillares graníticos de aquellas calles, en la imagen perenne de aquellas construcciones, había una emoción que parecía provenir de ellas y le inundaba : de alguna manera –pensaba ahora– aquellas piedras que conformaban las calles y los edificios (cuya Historia había leído también en “Las siete centurias de la ciudad de Alfonso VIII” de A. Matías Gil, en los excelentes escritos de Luis de Toro y de otros) formaban también ya parte de él : eran el escenario de todo lo vivido, impreso indeleblemente en su memoria ; algo del todo inseparable de su propio discurrir vital. Recordó –por ejemplo– aquella mañana invernal en que a dos metros de las gruesas cadenas catedralicias protectoras de perseguidos otrora por la jurisdicción civil (el afortunado que las alcanzara quedaba ya a salvo bajo la compasiva jurisdicción eclesiástica), Martina le descerrajó su adiós sin ninguna contemplación. Ahora, aquellas cadenas, por el cambio de signo de los tiempos, han quedado prendidas con clavos a la fachada como símbolo de su utilidad de antaño : y a él, se le antoja que son también un símbolo de aquel adiós de Martina ; y de mil y una cosa más acaecidas en aquel entorno.

rua encarnacion

La placentina calle de la Encarnación

Dominicas

Portada del convento de clausura de las Dominicas en la placentina calle de la Encarnación

catedral de Plasencia

Extremo de la calle de la Encarnación que da al ábside de la Catedral Nueva de Plasencia

Ahora, hoy, cuando pasa por cualquier lugar de la ciudad (especialmente, por algunos), resuena en él el eco profundo de otros tiempos atrás. Mira, observa : y ve que apenas ha cambiado algo, que los muros del Convento de San Vicente Ferrer, las ventanas de la Casa del Deán o las rejas del Convento de las Carmelitas han atravesado indemnes los diversos avatares del tiempo, han sobrevivido a los vientos, a la intemperie : y allí están, testigos invariables, firmes, del transcurrir de su vida pasada (excepto aquellos que sucumbieron antes de que él llegara al mundo, como -por ejemplo- el Alcázar). Se detiene al pasar por la siempre solitaria y silente calle de La Encarnación : una calle que, a pesar de ser céntrica y larga, explica su silencio su particular situación en el entramado urbano. Todo lo que le rodea –piensa, más reflexivamente– es la forma “orgánica” del tiempo, con su faz invariable, mientras presencia inmóvil nuestro paso fugaz ; y la calle de La Encarnación –se dice–podría ser el túnel hacia el final definitivo, aunque aparentemente vaya hacia la Calle Talavera o a la Puerta de Santa María. Observa –y siente– la ciudad mientras camina : no son solo piedras ordenadas, dispuestas por sus antepasados de una forma determinada : forman indisoluble parte de él, entrelazadas a cuerpo y a su espíritu. Sabe que son también su ser, que permanecerá allí tras su último viaje.

Fdo. : Luis P. Molano. 14 de febrero de 2026

Luis Palomo Molano

Luis Palomo Molano

Breve semblanza.
Luis Palomo Molano. Nací en Plasencia (Cáceres), estudié Psicología en la Universidad Autónoma de Madrid y me especialicé en Psicología Clínica en la E. de Psicología y Psicotecnia de la Universidad Complutense de Madrid.
Muy interesado en la temática psicosocial -dada la estrecha relación entre lo individual y lo social- y las desigualdades, realicé un Máster de Gerencia de Servicios Sociales en la Universidad de Extremadura de dos cursos académicos, además de otra variada formación en el mismo ámbito.
Mi actividad laboral ha sido diversa : deficiencia mental en INSERSO (hoy, competencias ya transferidas a las comunidades autónomas) ; marginación social, en CÁRITAS, ALDEAS INFANTILES SOS (en la Aldea del barrio tinerfeño de El Tablero), etc. ; dirección de programas formativos y laborales de Atención Sociosanitaria a personas dependientes en el ámbito privado e institucional, Inadaptación de Menores, etc. ; Psicología Clínica, etc. Mi principal ámbito laboral, ha sido el de los Servicios Sociales, particularmente en programas de Familia e Infancia y en Dependencia.
Durante un tiempo, colaboré con los diarios regionales “Hoy” y “Extremadura”, como articulista sobre temas básicamente profesionales, referidos -en general- a la Comunidad Autónoma Extremeña.
Luis. 11/10/2022

Identidad & Libertad

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

“A BEIRARRÚA do SOL” por Pousseu

“A BEIRARRÚA do SOL” por Pousseu

Adoitamos camiñar pola vida cun rumbo fixo marcado, cada cual co seu destino diario e intentando cumprir coa tarefa que nos propoñemos acometer. Ao lonxe parecémonos moito a esas formiguiñas laboriosas, enchendo a despensa do niño e todo o día atarefadas.

Pode acontecer que a miúdo non saibamos exactamente se o que nos move é o deber, as imposicións da sociedade ou a propia vontade que nos esixe marcar o noso propio territorio, nús e libres de ataduras. En calquera caso, sempre estamos dun lado para outro, sen reparar en todas esas persoas que nos cruzamos en tódalas partes, protagonistas de historias das cales non adoitamos ter a máis mínima información nin despertan o noso interese.

Máis de súpeto, como ben dicía Almudena Grandes, “un bo día os sonos desaparecen e xa non é posible recuperalos“. Semella que o paso do tempo arrasa con todo.

 Nunca tivemos tanta información ao noso alcance, quizais esteamos a sufrir unha especie de embriaguez de coñecementos, que nos pode cegar cual tinta de calamar e desviarnos do que no noso foro interno máis íntimo desexamos cimentar na nosa vida… e é que, como dicía Víctor Frankl: “o que alcance a ser o home ten que construilo el mesmo“… quere iso dicir que cando vaiamos camiñando en post dos nosos sonos debemos de esforzarnos en desprendernos dese lastre informativo, educativo e mesmo ideolóxico para poder outear con claridade o noso horizonte.

arxila

E debemos de facelo buscando sempre a beirarrúa do sol, co alivio dunha canción, pois a rutina e a manipulación mediática que cada día tratan de impoñernos, poderían conseguir que camiñásemos pola penumbra, con estremecementos e, o peor de todo, desprendidos de nós mesmos.

Unha nova sociedade só pode xurdir cando os homes libres de prexuízos sexan máis fortes que os dogmáticos” (Anouar Hatem). Quizais o exercicio da Arte sexa unha magnífica opción para logralo, aínda que nos poida custar unha dolorosa soidade e a incomprensión dos nosos coetáneos.

En calquera caso, vale a pena intentalo, pois sempre o faremos enarborando a bandeira da liberdade.

URBANITA “arxila”

Xerografía s/papel verjurado

27 x 23 cm 2022

Agustín Pousseu Loira

Agustín Pousseu Loira

Arquitecto

Agustín Pousseu Loira. Nace en Río Grande do Sul, Brasil en 1958. Fillo de emigrantes galegos. Arquitecto pola E.T.S.A de A Coruña.

Dende moi novo mostra paixón pola pintura e compaxina esa arte coa profesión  de arquitecto.

Recibiu o 1º  premio do concurso nacional Ferrogrés-Arquitectura 1995 pola obra do Pavillón Polideportivo de Bueu. Accésit Premio 25 anos, convocado polo colexio Oficial de Arquitectos na súa delegación de Pontevedra.

Na pintura e na escultura ten unha longa traxectoria en exposicións individuais e colectivas.

Tamén ten obra literaria inédita “En procura da verdade”, “Cousas de mente preñada”, “Kroatopía e o poemario “Poesía de corto metraje”.

Ten publicado un relato ilustrado coa súa propia obra: “El bosque de Acivro”.

O seu traballo plástico é amplio e abrangue obras de linóleo, plumas a tinta chinesa, pinturas ao óleo e acrílicas, etc. Na escultura ten traballos esculpidos en madeira, en terracota e esculturas de bronce.

Na actualidade está a levar a sua obra plástica á xoería en prata, ouro e resina.

Desexo poliédrico

Monte Umbe

Un porvir tardío

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Bourré (Francesa) por Cibrán, Marcos e Migui

Bourré (Francesa) por Cibrán, Marcos e Migui

Bourré (Francesa) de Jean Blanchard

Migui Carballido (Buzuki) Cibrán Seixo (Violín) e Marcos Seixo (Zanfona)

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥