Festa das Rosas. Vila Franca do Lima por Manuel Lastra

Festa das Rosas. Vila Franca do Lima por Manuel Lastra

Vila Franca do Lima é unha freguesía do concello miñoto de Viana do Castelo situada na marxe sur do río Lima. Esta poboación que non chega aos dous mil habitantes é coñecida por celebrar cada segunda fin de semana de maio a chamada Festa das Rosas en honra á súa padroeira, a Nosa Señora do Rosario. Trátase dunha romaría popular na que non faltan bandas de música, actuacións folclóricas, tamborradas e foguetes de artificio. O cemiterio e a igrexa énchense de rosas de todas as clases e cores que se contan por milleiros sobre todo no altar da patroa.

É unha das festas máis tradicionais do concello de Viana e este ano vén de cumprir 400 anos de historia pois está documentada desde 1622 en que os frades dominicos fundaron a confraría de Nosa Señora do Rosario.

Nosa senora do rosario

Ofrenda á Virxe

Cartaz da festa

Cartaz deste ano

Esta romaría encádrase na antiga  tradición de festexar a chegada da primavera e o revivir do ciclo vital tan arraigada nos pobos agrícolas e que foi cristianizada pola igrexa. As ofrendas florais á Virxe son moi frecuentes no mes de maio que se converte así no mes das flores e no mes de María.

O prato forte desta Festa das Rosas é sen dúbida o desfile e posterior ofrenda dos Cestos Floridos. Consisten en estruturas de grande tamaño con forma de cestos profusamente decorados con diversos motivos alegóricos, históricos ou relixiosos elaborados integramente con materiais vexetais: flores, follas, sementes… unidos con milleiros de alfinetes e que sosteñen, como non, ducias de rosas na súa parte máis alta.

Cesto na igrexa

As encargadas de transportar os cestos floridos son as Mordomas, mozas da parroquia ataviadas co traxe tradicional e que locen orgullosas as alfaias da familia, cantidades inxentes de ouro en peito, orellas e pescozo. As mordomas son axudadas polas labradeiras que se diferencian daquelas na color do traxe (negro para as mordomas, corido para as labradeiras) e do pano da cabeza (de novo corido o das labradeiras e negro ou branco o das mordomas). O esforzo destas xoves é tremendo pois os cestos poden chegar a pesar máis de 50 quilos e o desfile prolóngase por algúns centos de metros con varias costas pronunciadas. Conclúe o desfile na igrexa parroqial onde os cestos (entre oito e dez) son ofrecidos á Virxe e fican expostos na nave do templo.

Mordomas

Mordomas 

lavradeira

Labradeira

Neste pequeno vídeo pódese apreciar o colorido da festa tradicional portuguesa.

Ano 2012. Festa das rosas onde se destacam os Cestos Floridos, confecionados com sementes e pétalas de flores naturais, transportados à cabeça pelas mordomas em Vila Franca do Lima, Viana do Castelo, Minho, Portugal. 

Manuel Lastra Galiano

Manuel Lastra Galiano

Profesor de Galego

Son Manuel Lastra Galiano. Nacín hai case sesenta e un anos en Salcedo, ao lado de Pontevedra.

Sempre me gustou a literatura polo que decidín estudar Filoloxía e facerme profesor. O curso pasado puxen fin á miña etapa de docente despois de exercer durante trinta e sete anos, trinta deles no IES Valle Inclán desta cidade.

Penso que a xubilación non debe implicar o cese da vida activa. Ao contrario, agora podo dedicarme á realización de moitas actividades lúdicas e culturais que tiña aprazadas pola falta de tempo.

A publicación deste blog responde a esta ansia de manterme activo. Xunto cos meus compañeiros, espero que as propostas que vos fagamos sexan do voso agrado.

Sistelo, o pequeno Tibet portugués

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Florencio Delgado Gurriarán por Manuel Lastra

Florencio Delgado Gurriarán por Manuel Lastra

A Real Academia Galega acordou dedicarlle este ano 2022 o Día das Letras Galegas ao poeta Florencio delgado Gurriarán, recoñecendo tanto a súa valía como escritor como a súa defensa dos valores democráticos e galeguistas nunha época escura da nosa historia que o levaron á persecución e ao desterro.

Delgado Gurriarán naceu en Córgomo (Vilamartín de Valdeorras) en 1903. A causa da profesión do  pai, a familia desprazouse a Palencia cando Florencio contaba seis anos de idade. Estudou en Palencia e Valladolid onde se licenciou en Dereito pero nunca rompeu os lazos coa aldea natal á que volvía todos os veráns.

En 1928 regresou a Córgomo para exercer a avogacía no Barco de Valdeorras e comeza a colaborar no Heraldo ourensano e A Nosa Terra con poemas e artigos. En 1933 ingresa no Partido Galeguista.

Florencio

Pola súa actividade cultural e política tivo que fuxir da represión franquista en xullo do 36. Pasou primeiro a Portugal e de alí a Francia. Despois dun curto periodo en Cataluña, xa acabada a guerra, cruzou de novo a fronteira francesa para embarcar, camiño do exilio, rumbo a México.

En México exerceu diversos oficios e viviu en distintas cidades ata que se estableceu en Veracruz. Continuou a súa actividade política e cultural e xunto con outros exiliados fundou a revista Vieiros e participou na creación do Ateneo de Galicia e o Padroado da Cultura Galega de México.

Regresou varias veces a Galicia pero xa nunca para ficar. Morreu en California en 1987.

A obra poética de Florencio Delgado Gurriarán consta de catro libros: Bebedeira (1934), Galicia infinda (1963), Cantarenas. Poemas (1934-1980) (1981) e O soño do guieiro (1985). Tamén se encargou de escolmar e traducir os poemas franceses de Poesía inglesa e francesa vertida ao galego (1949) e da tradución de Cemeterio mariño de Paul Valéry.

bebedeira
Galicia infinda
cantarenas
o soño do guieiro

Delgado Gurriarán adcríbese na chamada Xeración do 25 e, dentro dela, na corrente hilozoísta ou animista que se caracteriza pola constante animación da paisaxe. O poema hilozoísta é unha sucesión de imaxes animistas ou persnificacións que dotan de ánima a natureza a cal cobra vida e adquire características animais e mesmo humanas: “…O vento / baril mociño das festas / mercou na tenda do souto / seu perfume de candeas…” (Bebedeira). O representante máis recoñecido desta estética vangardista é o pontevedrés Lois Amado Carballo e, ademais de Delgado Gurriarán, tamén foi seguida por poetas como Eugenio Montes, Anxel Sevillano ou Augusto Casas.

Pero Delgado Gurriarán soubo trascender a poesía meramente paisaxista. Sobre todo en O soño do guieiro atopamos poemas de claro contido social e mesmo político. Moi interesantes son os chamados “poemas sociolingüísticos” nos que o poeta fai unha notable defensa da fala e da tradición lingüística galegas. Destacamos nesta liña o poema “Louvanza dos nomes enxebres” no que se critica a torpe castelanización dos topónomos tradicionais: “...Arriba Penouta e abaixo Penota / que é nome en castrapo e rima con Jota. / Afora Jaguaza, nome cacofónico / adiante Xaguaza, enxebre e eufónico…”

Tanto pola súa obra como pola traxectoria persoal, social e política, a elección da Academia deste ano foi plenamente acertada e esperamos que a figura de Florencio Delgado Gurriarán a partir de agora sexa un pouco máis coñecida e recoñecida.

Louvanza dos nomes enxebres” é un dos poemas nos que Florencio Delgado Gurriarán critica a deturpación da toponimia galega e a diglosia. Un grupo de alumnas e alumnos do CEIP Julio Gurriarán do Barco de Valdeorras dramatiza estes versos do protagonista do Día das Letras

Manuel Lastra Galiano

Manuel Lastra Galiano

Profesor de galego

Son Manuel Lastra Galiano. Nacín hai case sesenta e un anos en Salcedo, ao lado de Pontevedra.

Sempre me gustou a literatura polo que decidín estudar Filoloxía e facerme profesor. O curso pasado puxen fin á miña etapa de docente despois de exercer durante trinta e sete anos, trinta deles no IES Valle Inclán desta cidade.

Penso que a xubilación non debe implicar o cese da vida activa. Ao contrario, agora podo dedicarme á realización de moitas actividades lúdicas e culturais que tiña aprazadas pola falta de tempo.

A publicación deste blog responde a esta ansia de manterme activo. Xunto cos meus compañeiros, espero que as propostas que vos fagamos sexan do voso agrado.

O gato

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Sistelo. O pequeno Tibet portugués por Manuel Lastra

Sistelo. O pequeno Tibet portugués por Manuel Lastra

Sistelo. Unha das sete marabillas de Portugal

A pequena vila de Sistelo pertence ao concello de Arcos de Valdevez, distrito de Viana do Castelo e rexión do Alto Miño, no norte de Portugal.

Atópase nunha das entradas ao parque nacional de A Peneda-Gerês, nun enclave de alta montaña de singular beleza. O nome de “Pequeno Tibet portugués” obedece á particuar maneira en que ao longo dos anos os seus moradores organizaron as terras de labor en socalcos e terrazas para intentar suavizar as empinadas pendentes logrando así unha paisaxe moi característica que lembra a do Tibet.

Maravilla Sistelo

No ano 2017 os portugueses escolleron as súas sete marabillas e Sistelo foi elixida unha delas, ao mesmo tempo, os socalcos foron declarados Monumento Nacional e desde entón esta vila converteuse nun destino turístico moi apreciado. Parece ser que os habitantes de Sistelo comezaron a modular as súas montañas xa no S. XVI e desde entón foron estendendo e perfeccionando esta técnica consistente na construción de muros e o enchido do oco resultante con terra para conseguir unha superficie horizontal onde sementar cereais e pastorear o gado. A auga é conducida por un sistema específico de rega que converte os socalcos nunha forma intelixente e ecosustentada de obter proveito agrícola e pecuario.

Pero non son só os socalcos o único motivo polo que visitar Sistelo. O sendeirismo, a arquitectura popular e a gastronomía tamén son elementos salientables.

Trilhos

Trilhos(Rutas de sendeirismo)

Trilhos 2

Trilhos(Rutas de sendeirismo)

Conta Sistelo con numerosos trilhos (rutas de sendeirismo). Algúns seguen o río Vez (Trilho das Pontes) con zonas de baño e parques de merendas, outros soben as montañas (Travessia das Serras ou Trilho das Brandas). As brandas son refuxios de pedra onde os gandeiros gardaban o gado que subía a pastar na montaña. Recomendable é visitar a pequena aldea de Padrão desde onde desfrutaremos dunhas impresionantes vistas dos omnipresentes socalcos.

Ponte sobre o río Vez

Ponte sobre o río Vez

Trilho das Brandas

Trilho das Brandas

As vacas destas zonas caracterízanse pola súa adaptación á alta montaña, non moi grandes e moi habelenciosas para andar sempre entre pendentes. É a vaca cachena dotada de dous impresionantes cornos en forma de lira. Móvense as cachenas entre a vexetación típica da alta montaña: matos (toxos), xestas, uces e carqueixas, piñeiros de diversas especies, carballos, castiñeiros, bidueiros, capudres, loureiros e sobreiras.

Vaca Cachena

Vaca Cachena

Un  sardão

Un sardão

Sorprende a cantidade espigueiros (hórreos) que imos atopar. O espigueiro é moi similar ao galego e a súa función é a mesma: gardar e protexer da humidade e dos ratos a colleita, sobre todo o millo, pero tamén patatas e outros cererais.

Espigueiros

Espigueiros

Mirando pola pechadura

Asexando pola pechadura

As casas son as típicas de campesiños e gadeiros, de pedra e tella, bastante humildes, por iso sorprende en Sistelo a existencia do Castelo do Vizconde, edificio indiano do S XIX con dúas torres a modo de fortaleza que hoxe alberga o centro de interpretación da paisaxe e a oficina de turismo. Tamén atoparemos fontes, cruceiros e lavadoiros xurdidos das hábiles mans de anónimos pedreiros (canteiros).

Castelo do Visconde

Castelo do Visconde

Para comer recomendamos o Cantinho do Abade  ou a Tasquinha Ti Mélia . A carne de cachena é, naturalmente, o prato estrela, pero toda a cociña do alto Minho é excelente: o cabrito, os arroces (famoso é o de sarrabulho), a feijoada, o cocido, os rojoes á minhota… e de peixes, a lamprea e o bacalhau en todas a súas formas e, por suposto, o viño verde e os doces conventuais como o bolo de mel ou os charutos de ovos.

Padrão

A pequena aldea de Padrão

río Vez

O río Vez

Manuel Lastra Galiano

Manuel Lastra Galiano

Profesor de Galego

Son Manuel Lastra Galiano. Nacín hai case sesenta e un anos en Salcedo, ao lado de Pontevedra.

Sempre me gustou a literatura polo que decidín estudar Filoloxía e facerme profesor. O curso pasado puxen fin á miña etapa de docente despois de exercer durante trinta e sete anos, trinta deles no IES Valle Inclán desta cidade.

Penso que a xubilación non debe implicar o cese da vida activa. Ao contrario, agora podo dedicarme á realización de moitas actividades lúdicas e culturais que tiña aprazadas pola falta de tempo.

A publicación deste blog responde a esta ansia de manterme activo. Xunto cos meus compañeiros, espero que as propostas que vos fagamos sexan do voso agrado.

Nós

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Duetos musicais hispano-portugueses por Manuel Lastra

Duetos musicais hispano-portugueses por Manuel Lastra

Falabamos hai uns meses da pouca repercusión que a música portuguesa ten neste lado da raia. Afondando neste tema, hoxe imos comentar un fenómeno  que cada vez vén sendo máis habitual: as colaboracións e intercambios entre cantantes portugueses e españois.

Non é raro que algúns artistas portugueses utilicen o castelán nas súas interpretacións. Pensemos en António Zambujo  cantando Madera de deriva (coa chilena Mon Laferte) de Jorge Drexler ou Nininho Vaz Maia  cantando rumba flamenca como se fose nativo de Granada. En sentido contrario, algúns artistas españois usan o portugués nos seus traballos, con moita menos frecuencia, eso sí. Pero algúns exemplos hai, como a extraordinaria versión de Grandola Vila morena que Cecilia Krull e Pablo Alborán  acaban de gravar en portugués para a serie La casa de papel.

Antonio Zambujo e Mon Laforte, Madera de deriva (Castelán)

Nininho Vaz Maia Pégate a mí

Cecilia Krull e Pablo Alborán, Grandola Vila Morena (La casa de papel) (2021)

Nesta mesma liña, hai anos xa que de cando en vez algún artista hispano ou luso conta coa colaboración dun colega transfronteirizo nas súas actuacións ou traballos gravados. Pensemos na actuación de Carlos Cano xunto con Amalia Rodrigues  en TVE cantando María, la portuguesa ou Antonio Zambujo con Uxía en Da-me uma gotinha de água. Ou o traballo Dulce Estrela (2008) de Dulce Pontes e Estrella Morente . Todos estes son traballos monolingües nos que a lingua  utilizada é sempre a do considerado “artista principal” (castelán no caso de Carlos Cano e Estrella Morente e portugués no caso de Zambujo). O “artista invitado” adáptase e muda a súa lingua habitual. Estas colaboracións explícanse polas conexións existentes no centro e sur da península entre o flamenco e o fado e no norte polas evidentes ligazóns lingüísticas e culturais entre Galicia e a rexión do Minho.

Carlos Cano e Amalia Rodrigues, María la portuguesa

Antonio Zambujo e Uxía, Da-me uma gotinha de água (En portugués) (2014)

Dulce Pontes e Estrela Morente, Dulce Estrela 2008 (En castelán)

Pero o tema que hoxe nos ocupa é diferente. Nestes últimos anos estamos a observar que cada vez é máis frecuente un tipo de colaboracións máis sorprendentes: falamos dos duetos bilingües.  Cooperacións entre artistas españois e portugueses nos que cada un mantén a súa lingua  de maneira que se utilizan ambas. O portugués canta a súa parte en portugués e o mesmo fai o español. Naturalmente, se hai algunha parte na que canten ambos xuntos, deberán optar por unha ou outra. O resultado é peculiar e moi efectivo, un tema bilingüe perfectamente comprensible polos falantes de ambas linguas. A maioría destes traballos son baladas de corte romántico e estrutura musical sinxela destinadas ao grande público, pero non exentas de calidade.

Un dos exemplos máis antigos deste tipo de “duetos bilingües” é o tema Sangue oculto que en 1992 gravaran o grupo GNR xunto con Javier Andreu)  vocalista de La Frontera.

No 2007, Miguel Poveda contou coa colaboración de Mariza para o seu tema Meu fado. Mariza debeu collerlle o gusto ás claboracións con artistas españois porque repetiu a experiencia con Sergio Dalma  en Alma (2015)

GNR e Javier andreu (La Frontera), Sangue oculto (1992)

Mariza e Miguel Poveda, Meu fado (2007)

Mariza e Sergio Dalma, Alma (2015)

e con Vanesa Martín en Pídeme de 2018.

No 2011 Pablo Alborán conta con Carminho para o seu tema Perdóname. De 2013 é a canción Vencer ao amor de Paulo Gonzo e India Martínez

Mariza e Vanessa Martín, Pídeme (2018)

Pablo Alborán e Carminho, Perdóname (2011)

Paulo Gonzo e India Martínez, Vencer ao amor (2013)

e no 2017 Vanesa Martín conta coa colaboración de Matias Damasio para a extraordinaria Porque queramos vernos.

No 2018 Antonio José e Diogo Piçarra  lanzan A dónde Vas e o último dueto mixto castelán-portugués do que temos noticia é Por ti de Nuno Riveiro e Ainoa Buitrago de 2020.

Vanesa Martín e Matias Damásio, Porque queramos vernos 2017

Antonio José e Diogo Piçarra, A dónde vas (2018)

Nuno Ribeiro e Ainoa Buitrago, Por ti (2020)

Como resultado destas colaboracións, algúns artistas lusos empezan a ser coñecidos en España e este coñecemento propicia certa curiosidade pola música portuguesa actual o que, en definitiva, debemos considerar como moi positivo.

Ata a próxima.

Manuel Lastra Galiano

Manuel Lastra Galiano

Profesor de Galego

Son Manuel Lastra Galiano. Nacín hai case sesenta e un anos en Salcedo, ao lado de Pontevedra.

Sempre me gustou a literatura polo que decidín estudar Filoloxía e facerme profesor. O curso pasado puxen fin á miña etapa de docente despois de exercer durante trinta e sete anos, trinta deles no IES Valle Inclán desta cidade.

Penso que a xubilación non debe implicar o cese da vida activa. Ao contrario, agora podo dedicarme á realización de moitas actividades lúdicas e culturais que tiña aprazadas pola falta de tempo.

A publicación deste blog responde a esta ansia de manterme activo. Xunto cos meus compañeiros, espero que as propostas que vos fagamos sexan do voso agrado.

A descoñecida música portuguesa

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Os Maios en Pontevedra por Manuel Lastra -devellabella

Os Maios en Pontevedra por Manuel Lastra -devellabella

Os Maios en Pontevedra

Manuel Lastra

(Ben veñas, maio. O mellor mes de todo o ano)

Cada primeiro de maio, a praza da Ferraría de Pontevedra convértese nunha festa chea de ambiente e colorido, son os maios. A orixe desta festividade é moi antiga, mesmo prerromana. Todos os pobos campesiños conmemoran a chegada da primavera con actividades festivas que celebran a alegría da volta do ciclo agrícola e o renacer da terra.

Os maios non son exclusivos de Pontevedra, tamén hai maios en Marín, Poio, Vilaboa… e en moitos outros lugares de Galiza e o norte de Portugal. Pero cada un deles ten as súas características propias. En Ourense celébrase o día tres e realízanse verdadeiras esculturas vexetais. En Poio adoitaban ter forma de barco.

Maio de Pontevedra Fotografía de juantiagues

En pontevedra o maio é unha estrutura de forma cónica que representa unha árbore. Ten un esquelete de madeira ou canas que se cobre de fiuncho e adórnase con flores (pampullos, camelias, calas…) e tamén con laranxas e ovos… e culmínase coa coroa, auténtica escultura floral que remata o maio. A importancia da coroa é tal que ultimamente é frecuente que se independice do maio e se exhiba aparte. Toda a estrutura repousa nunha plataforma con asas para facilitar o seu movemento e transporte. Arredor do maio xiran uns nenos e nenas cantando coplas de carácter satírico que tamén reciben o nome de maios. Estas coplas son alusivas á realidade local do momento: actualidade política e social, denuncia de situacións ou carencias, etc. Un solista canta as coplas e o coro repite o refrán ou retrouxo mentras se acompasa facendo chocar dous cilindros de madeira que producen un son rítmico moi característico. As coplas impresas en follas soltas son repartidas entre os asistentes a cambio dunha propina. Un xurado vai premiar tanto a feitura do maio como da coroa ou o acertado das coplas e a interpretación.

Nas terras de Pontevedra tamén é costume poñer un ramo de xesta florida nas portas das casas e nos coches. A ese ramallo tamén se lle chama “maio” e ten unha clara función protectora a modo de talismán.

O costume dos maios ten múltiples repercusións literarias, pero sen dúbida a máis coñecida é o famoso poema O maio de Curros Enríquez de Aires da miña terra (1880) no que un grupo de nenos visita a un campesiño pobre para cantarlle un maio a cambio dunhas castañas secas. O home non pode darlles nada porque nada ten pero recíbeos amablemente e pídelles que lle canten un maio diferente: un maio no qe non exista todo aquilo que oprime aos pobres: explotadores, impostos, xuros, preitos, fame ou cregos. Daquela si que chegaría realmente o maio para el.

Como na maioría dos poemas de Curros a temática social aflora por riba do costumismo, Este poema foi magnificamente musicado e interpretado por Luís Emilio Batallán.

O MAIO

Aí vén o maio
de frores cuberto …

Puxéronse á porta
cantándome os nenos;
i os puchos furados
pra min estendendo,
pedíronme crocas
dos meus castiñeiros.

Pasai, rapaciños,
calados e quedos;
que o que é polo de hoxe
que darvos non teño.
Eu sonvos o probe
do pobo gallego:
pra min non hai maio,
pra min sempre é inverno! …

Cando eu me atopare
de donos liberto
i o pan non me quiten
trabucos e préstemos,
e como os do abade
frorezan meus eidos,
chegado habrá estonces
o maio que eu quero …

Queredes castañas
dos meus castiñeiros? …
Cantádeme un maio
sin bruxas nin demos;
un maio sin segas,
usuras nin preitos,
sin quintas, nin portas,
nin foros, nin cregos.

Manuel Curros Enríquez, Aires da miña terra (1880)

Manuel Lastra (Maio 2021)

Manuel Lastra Galiano

Manuel Lastra Galiano

Profesor de Galego

Son Manuel Lastra Galiano. Nacín hai case sesenta e un anos en Salcedo, ao lado de Pontevedra.

Sempre me gustou a literatura polo que decidín estudar Filoloxía e facerme profesor. O curso pasado puxen fin á miña etapa de docente despois de exercer durante trinta e sete anos, trinta deles no IES Valle Inclán desta cidade.

Penso que a xubilación non debe implicar o cese da vida activa. Ao contrario, agora podo dedicarme á realización de moitas actividades lúdicas e culturais que tiña aprazadas pola falta de tempo.

A publicación deste blog responde a esta ansia de manterme activo. Xunto cos meus compañeiros, espero que as propostas que vos fagamos sexan do voso agrado.

O Gato

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥