Tinta do mar de Luisa Villalta por Marcos Seixo

Tinta do mar de Luisa Villalta por Marcos Seixo

O día 20 de marzo celebrouse no Museo de Pontevedra a I Mostra de Versos a dúas voces, coa colaboración do Ateneo de Pontevedra. 

Membros do desaparecido grupo Quinta Feira, Marcos Seixo, Tito Maquieira, Toño Dominguez e Roi Xesteira, interpretaron, entre outras pezas, Tinta do mar de Luisa Villalta.

 Tinta do mar, escrebo, cando toca

as escumas da letra e o seu son

obstinado de baixo contra a roca

da man a producí-lo en percusión.

 

 Rítmico, o pensamento, o son mais leve.

cai goleando o tempo reincidente

ao muíño teimoso que recebe

a água azul-negra da memória quente.

 

 Así, tinta do mar, e logo nube

a pairar sobre os ciclos deste mundo.

Estrépito é o eco cando sube

da escura palabra en que me fundo.

 

E o mar, interminábel danza, borra

o nome escrito sen que o ritmo morra.

Marcos Seixo Pastor

Marcos Seixo Pastor

Profesor de Galego

Chámome Marcos Seixo. Aínda que a miña chegada ao mundo tivo lugar en 1959 na rúa de San Marcos en Lugo, na casa da miña avoa, fun concibido e criado en Navia de Suarna, onde pasei unha feliz infancia e a onde regreso cando menos dúas ou tres veces ao ano. Por mor da profesión do meu pai, estivemos vivindo en distintos concellos. Asentámonos finalmente en Cuntis (Pontevedra), onde vivo a día de hoxe na aldea de Castrolandín.

Fixen estudos de Filoloxía en Compostela e os últimos 16 anos fun profesor no IES Valle Inclán de Pontevedra, até a miña “xubilación forzosa por incapacidade” no ano 2016. Neste instituto coñecín aos compañeiros do grupo de teatro Argallada, algúns deles impulsores do blog devellabella, no que ando a colaborar con algún traballo.

A miña vida na actualidade segue a ser bastante activa, pois podo dedicar o tempo ás miñas moitas afeccións, entre elas escribir. Alén diso tamén son afeccionado á música tradicional, ás motos, sobre todo ás clásicas, a coidar as viñas, e tamén a nadar, podendo ser, no río de Navia

Blog

O día da clse obreira galega

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

O Día da Clase Obreira Galega por Marcos Seixo Pastor

O Día da Clase Obreira Galega por Marcos Seixo Pastor

O Día da Clase Obreira Galega. Represión nas loitas sociais do tardofranquismo

 Conmemórase cada 10 de marzo en lembranza da morte, a mans da policía, de dous traballadores e sindicalistas galegos: Amador Rei e Daniel Niebla; un sanguento suceso que se produciu no lusco-fusco da ditadura, en 1972, cando axentes do réxime dispararon contra unha numerosa manifestación obreira (arredor de 4000 persoas) das empresas de construción naval Bazán e Astano, de Ferrol, o que causou a morte de dúas persoas e ducias de feridos por bala ou por traumatismos. Todo isto prodúcese nun clima de moita axitación social e sindical, no que os traballadores demandaban, alén de melloras nas condicións laborais e retributivas, tamén dereitos tan elementais como o dereito de folga, de reunión, amnistía… Circunstancias que se viron agravadas polo despedimento de varios traballadores de CC.OO. que protestaban polo afogo económico e laboral ao que estaban sometidos. Como consecuencia, a cidade de Ferrol foi tomada pola Garda Civil e a Policía Armada, e o paro foi total até o día 20. Unicamente a prensa estranxeira se fixo eco da situación con veracidade.

cartaz de Amador e Daniel

Cartaz do SOG

Manifestación Astano

Manifestación dos obreiros de Bazán e Astano (Ferrol 10-03-1972)

Noticia prensa do franquismo

A noticia na prensa do franquismo

As mobilizacións axiña tiveron resposta noutras cidades galegas, nomeadamente en Vigo, con manifestacións contra a represión policial e a ditadura franquista. Moitos obreiros foron detidos, encarcerados e sancionados economicamente. A día de hoxe aínda ninguén foi responsabilizado nin procesado por estes brutais sucesos. A partir de 1981 a rúa Recimil, na que se produciron os feitos, pasou a ser chamada rúa Dez do Marzal. En 1987 o Parlamento Galego aprobou a declaración institucional desta data como Día da Clase Obreira Galega.

Manifestación en Vigo

Manifestación en Vigo

Mais este non será o derradeiro acto de represión sanguenta do réxime, pois durante os últimos anos do franquismo continúa a haber unha grande turbulencia social en todo o Estado, na que cómpre encadrar a morte de militantes antifascistas como o anarquista catalán Salvador Puig Antich, executado por garrote vil en 1974, ou a do activista da UPG Moncho Reboiras, cosido a tiros nas rúas de Ferrol en agosto do  1975, así como os derradeiros inmolados do franquismo (setembro de 1975): os militantes de ETA político-militar Juan Paredes Manot e Ángel Otaegui  e os do FRAP Ramón García Sanz e os galegos Xosé Humberto Baena e Xosé Luís Sánchez Bravo, aos que non conseguiron zafar do fusilamento nin as teimosas presións de sinalados organismos internacionais nin as do propio Estado Vaticano.

En 1978, xa na etapa que adoitamos denominar como a transición, malia que aínda se estaba a loitar pola legalización das organizacións sindicais de clase, violentamente esfareladas e masacrados os seus cadros coa sublevación fascista, o monstro da crise bateu de novo no sector naval. Paralelamente ao artellamento dun novo sindicalismo vaise producindo toda unha cadea de conflitos, que acadarían o punto álxido coa reconversión industrial levada a cabo polo goberno de Felipe González e especialmente protagonizado polo ministro de Industria Carlos Solchaga, quen perante a desfeita que se estaba a levar a cabo no sector industrial limitouse a sinalar “¿qué malo hay en que nos convirtamos en un país dedicado a los servicios?”.

Escultura en Ferrol

Escultura conmemorativa do 10 de marzo en Ferrol

A reconversión supuxo a destrución de millares de postos de traballo e a reactivación das loitas obreiras contra o desmantelamento da nosa industria. Loitas que tiveron como actor principal a clase obreira e como individualidades máis visíbeis a combativos traballadores do naval como Emilio Viéitez “Miluco”, Fran Guizán, Manolo Puxeiros, Manuel Currás “Meiriña”, Xulio Torres e un longuísimo etcétera.

O ambiente en Vigo era dunha grande tensión, con continuas mobilizacións na rúa, onde se entoaban lemas tan recorrentes como “Non non non ao peche de Ascón”, “Nin fondo nin paro, queremos traballo”, “PSOE, AP a mesma merda é”, “goberno escoita Galiza esta en loita”… As asembleas eran constantes e nelas chegaron a proxectarse actuacións tan afoutas como o foron o reivindicativo secuestro do Catamarán que facía o traxecto Vigo-Cangas, levado a cabo por traballadores de Ascón e mariñeiros do Morrazo en 1978, a retención de directivos de Ascón, a irrupción de traballadores en oficinas e dependencias oficiais como a alcaldía de Vigo, o corte da vía ferroviaria Irún-Vigo por douscentos traballadores deitados sobre ela, queima de autocarros de Vitrasa… Mesmo habería que lamentar a dramática morte dunha moza, Elvira Parcero, a consecuencia das pancadas recibidas durante unha carga policial en 1978.

Manifestación

Manifestación contra o desmantelamento industrial

secuestro do catamarán

Secuestro do catamarán

Nunha atmosfera anímica de total abatemento e desesperación, de ansiedade, de incerteza…, o ministro Solchaga estabelecía continuos expedientes de regulación de emprego e outras medidas encamiñadas a redución drástica dos cadros de traballadores, así como baixas incentivadas e prexubilacións sen cubrir vacantes, que comportaron perda de emprego para as clases operarias e perda de riqueza para o noso país. Incrementáronse os problemas de saúde da poboación, afeccións cardíacas, problemas psiquiátricos, ludopatías, ruptura de parellas, suicidios… Foron moitas as persoas que se viron na rúa e que optaron por montar un negocio botando man dun préstamo e mais dos cartos da indemnización polo despexo laboral (un taller de carpintaría ou de chapa e pintura, un bar, un comercio…), e que nun ambiente global de grandes estreitezas, fracasaron abocándoas a unha emigración forzada, a intentar voltar a comezar de cero… E chegado a este punto non podo deixar de facer unha referencia ao meu amigo Xulio Torres, de quen tracei unha breve semblanza no xornal A Nosa Terra con motivo do seu pasamento en xuño de 2005. Foi ben coñecido pola súa militancia no independentismo, xa desde os tempos do PGP e de Galicia Ceibe (OLN), e un dos máis combativos activistas contra a reconversión. Sobre el cinguíronse con saña algunhas das máis tráxicas secuelas deste proceso: paro, ruptura sentimental e social, soidade, problemas de saúde, proxectos fracasados e ilusións frustradas, ostracismo e morte.

Xulio Torres

Xulio Torres

A pesar de toda a dor e de todas as penalidades que se produciron neste período da nosa historia, habería que destacar, como riscos positivos, o incremento da consciencia de clase e as conquistas no ámbito da solidariedade proletaria e a autoorganización, que callaron no artellamento dun rexo sindicalismo de clase en clave nacional galega, xérmolo do sindicalismo nacionalista actual, e que iría desde o Sindicato Obreiro Galego (SOG) e a Intersindical Nacional Galega (ING) até a Intersindical Nacional dos Traballadores Galegos (INTG) e a Confederación Xeral de Traballadores Galegos (CXTG). Un novo sindicalismo moi crítico cos sindicatos de ámbito estatal aos que nalgunha ocasión chegan a acusar de pactistas e mesmo de colaboracionistas e vendidos por algúns acordos acadados en Madrid de costas aos intereses dos traballadores galegos. Pola súa banda o sindicalismo estatal atribuía ás centrais nacionalistas unha orixe pequenoburguesa e censurábaas por estar a xerar un divisionismo prexudicial para a causa da clase obreira, aínda que afinal el mesmo vai ter que ir mudando nas formas e no fondo para axeitar a súa semiótica á natureza das nosas clases populares. En todo caso o que subxaceu durante algún tempo foi a crítica a un modelo sindical inédito adaptado á realidade singular dos nosos traballadores e da nosa estrutura industrial e a teima de asimilar os símbolos nacionais (himno e bandeira), de empregar na comunicación  interna e externa só a lingua galega e mesmo reclamar a necesidade da loita pola liberación nacional. E precisamente esta foi a principal razón do amplísimo medre de afiliación que se produciu nestes anos.

cartaz INTG

Cartaz INTG

Esta etapa será reflectida cun grande realismo na obra creativa de artistas como o poeta Méndez Ferrín, así como o grupo xeracional Rompente, especialmente Antón Reixa. Guillermo Cameselle, coñecido como o fotógrafo da reconversión industrial viguesa, tamén soubo plasmar con mestría as brigas obreiras en instantáneas que foron aparecendo na prensa do momento, especialmente no Faro de Vigo. A reconversión tamén deixou unha importante pegada nas composicións musicais das bandas da movida (Siniestro Total, Os Resentidos, Radio Océano, Golpes Bajos…). O cinema social tampouco foi alleo a este momento e así a película Los lunes al sol do director Fernando León é un coidadoso reflexo do ambiente vigués deste período que estamos a tratar, e con moito acerto fóronlle outorgados cinco premios Goya e a Concha de Ouro do festival de San Sebastián, entre outras distincións.

los lunes al sol

Bibliografía:

BERAMENDI, Justo-NÚÑEZ SEIXAS, Xosé Manuel, O Nacionalismo Galego, Historia de Galicia, ed. A Nosa Terra, Vigo 1996.

MÁIZ, Bernardo-ALONSO, Bieito, O Sindicalismo nacionalista galego 1972-1982, Promocións Culturais Galegas S. A., Vigo 2003.

SEIXO PASTOR, Marcos,  “Júlio Torres Couso”, A Nosa Terra. 22-28 de setembro de 2005.

Recursos informáticos:

https://www.fundacionmonchoreboiras.gal/centro-de-documentacion-do-sindicalismo-nacionalista-galego.html

https://www.youtube.com/watch?v=9Byiv7eJHxQ&ab_channel=manu77gz

https://loquesomos.org/transicion-sangrienta-elvira-parcero-rodriguez-una-victima-viguesa/

https://www.farodevigo.es/sociedad/2013/06/10/camaras-enfocaron-vigo-lunes-sol-17436855.html

https://www.farodevigo.es/gran-vigo/2022/08/25/muere-sandokan-simbolo-lucha-sindical-73850325.html

Marcos Seixo Pastor

Marcos Seixo Pastor

Profesor de Galego

Chámome Marcos Seixo. Aínda que a miña chegada ao mundo tivo lugar en 1959 na rúa de San Marcos en Lugo, na casa da miña avoa, fun concibido e criado en Navia de Suarna, onde pasei unha feliz infancia e a onde regreso cando menos dúas ou tres veces ao ano. Por mor da profesión do meu pai, estivemos vivindo en distintos concellos. Asentámonos finalmente en Cuntis (Pontevedra), onde vivo a día de hoxe na aldea de Castrolandín.

Fixen estudos de Filoloxía en Compostela e os últimos 16 anos fun profesor no IES Valle Inclán de Pontevedra, até a miña “xubilación forzosa por incapacidade” no ano 2016. Neste instituto coñecín aos compañeiros do grupo de teatro Argallada, algúns deles impulsores do blog devellabella, no que ando a colaborar con algún traballo.

A miña vida na actualidade segue a ser bastante activa, pois podo dedicar o tempo ás miñas moitas afeccións, entre elas escribir. Alén diso tamén son afeccionado á música tradicional, ás motos, sobre todo ás clásicas, a coidar as viñas, e tamén a nadar, podendo ser, no río de Navia

Blog

O conto popular Galego

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

O conto popular galego por Marcos Seixo Pastor

O conto popular galego por Marcos Seixo Pastor

Introdución

 O conto é un xénero literario difícil de delimitar, pois os seus lindes confúndense en moitas ocasións cos doutros xeitos narrativos como o relato curto ou a novela breve. Caracterízase pola simplicidade no que atinxe a personaxes e asuntos (normalmente posúen un só eixo argumental), así como pola ausencia de digresións e descricións rigorosas.

Cómpre facer unha distinción entre conto popular e conto literario. O primeiro forma parte, ao igual que as coplas populares, refráns, adiviñas…, do caudal cultural dun pobo. É anónimo e de transmisión oral, e precisamente por iso tende a sufrir modificacións e mesmo a presentar diferentes versións.

Canto á estrutura, temos que destacar o uso recorrente de fórmulas temporais e espaciais tópicas (especialmente no inicio e no final), paralelismos, repeticións…

Na Galiza rural o conto sempre tivo unha grande importancia e difusión, especialmente en determinados contextos, como os parladoiros de inverno ao pé da lareira ou na taberna, onde se mesturaban relatos de bandidos, meigas, trasnos, pantasmas, mouros e lobos, e onde non podían faltar referencias á Santa Compaña, que naquelas noites de inverno facía tremer de medo aos mozos máis afoutos das nosas aldeas cando voltaban á casa. Nestas xuntanzas era especialmente celebrada a presencia de determinados veciños que, debido á súa idade e experiencia, coñecían multitude de lendas e historias reais que eles mesmos, co seu enxeño e graza naturais, sabían enfeitar con elementos da súa invención e entoar do xeito máis acaído, demostrando posuír auténticos dotes literarios e escénicos.

Os contos populares contaron desde o séc. XVII con ilustrados e escritores que se encargaron da súa recollida. Os pioneiros foron Perrault en Francia (A bela adormecida, Carapuchiña vermella, Barba azul, O gato con botas, Cincenta…), Grim en Alemaña (Brancaneves, Hansel e Gretel…) e Andersen en Dinamarca (O patiño feo, o soldadiño de chumbo…). En Galiza non topamos coleccións de contos populares ata que, a finais do séc. XIX e comezos do XX, este labor é levado a cabo por escritores como Lugrís Freire, Anxo Vázquez Taboada, Laureano Prieto ou Lois Carré Alvarellos.

Polo que se refire ao conto literario, foi un xénero que tivo e ten un intenso cultivo na literatura galega. No Rexurdimento (séc. XIX) temos o primeiro precedente co Conto gallego de Rosalía, relato cargado de agulla no que a autora padronesa nos mostra o seu dominio das técnicas da literatura popular. Outros autores do século XIX que cultivaron o xénero foron Benito Losada, Carré Aldao, Lamas Carbajal…

Neira Vilas

Neira Vilas

Anxel Fole

Ánxel Fole

Alvaro Cunqueiro

Álvaro Cunqueiro

Manuel Lugrís Freire

Manuel Lugrís Freire

No séc. XX os escritores do Grupo Nós, e en xeral os autores do tempo das Irmandades da Fala, comezarán a acomodar a nosa literatura ás tendencias europeas do seu tempo, e lograrán que o conto, ao igual que o resto da narrativa, atinxa un lugar senlleiro nas nosas letras. Cabería salientar obras como O lobo da xente de Vicente Risco, Contos do camiño e da rúa de Otero Pedrayo, Contos de Nadal de Cotarelo Valledor, Retrincos de Castelao, Dos arquivos do trasno de Rafael Dieste, Contiños da terra de Manuel García Barros…

Coa Guerra Civil o conto literario, ao igual que o resto da literatura en galego, entra nun período de silencio que non racha até a década dos 50 coa edición de obras como: Entre a vendima e a castañeira de Otero Pedayo, Os biosbardos de Blanco Amor, A lus do candil de Ánxel Fole…

Os escritores do movemento chamado Nova Narrativa Galega comezarán a aplicar ao xénero novas tendencias experimentais, dando cabida nos seus relatos a influencias diversas como a do Nouveau Roman francés ou de narradores como Kafka e Faulkner. Os seus membros máis significativos son Méndez Ferrín, con obras como O crepúsculo e as formigas e Pércival e outras historias, Carlos Casares con Vento ferido e Neira Vilas con Xente no rodicio

Espazo aparte merece Álvaro Cunqueiro, que soubo misturar con mestría realidade e ficción, e que en contos como os recollidos en Os outros feirantes, soubo entender e reflectir como ninguén a esencia do conto popular galego.

Contos galegos
Contos
Contiños da terra
o patiño feo

Dúas mostras de conto popular

 Imos reproducir aquí dous curiosos relatos que recollemos no Caeiro, parroquia de Arcos de Furcos (Cuntis), nos que se pon de manifesto a vea humorística e enredante propia do xénero. A nós chegounos un relato moi simple e sen ningún tipo de elaboración, polo que tivemos que levar a cabo unha redacción propia e idear algúns personaxes, lugares e mesmo feitos, pois só se conservaba unha feble lembranza da anécdota central.

Juan de Juanes

 Xa hai moito tempo había un vello crego na parroquia de Troáns, no concello de Cuntis, máis coñecido pola súa mesquindade que polas súas calidades humanas. Era pola Coresma, e a caixa de caudais da reitoral estaba ateigada de cartos procedentes do cobro das bulas, que algunhas familias podentes pagaran para eludir a prohibición de comer carne.

Chegou un día en que o cura, a pesar da obsesión que tiña por contar os cartos todas as noites antes de deitarse, coidando que o diñeiro non estaba demasiado seguro na casa, resolveu que conviría levalo o antes posíbel para Compostela. O sancristán da parroquia, Bieito do Folgar, alertou ao señor cura da presencia na zona de Vea dun grupo de bandoleiros liderados por un sonado bandido asturiano coñecido como O Fabián. A pesar da insistencia de Bieito de levar o diñeiro nun coche de cabalos, o crego xulgou máis discreto e económico que un pequeno grupo de veciños os levasen a pé aquela mesma noite.

Seis homes saíron a iso da media noite. Dous deles eran da Hervés, un da Sobrada e o resto de San Ildefonso. O que levaba o fardo era un tal Xan García, un home honrado e íntegro, moi respectado en toda a bisbarra.

Despois dun bo percorrido, cando xa estaban chegando á Ramallosa, viron achegarse ao lonxe a dous homes de hábito, e pensaron que serían romeiros de regreso á súa terra. Cando chegaron a onda eles, o máis vello, un home de barba branca e un pouco rubio de cara, faloulles deste xeito:

-Boas noites, meus señores, desculpen que os interrompa pro importaríalles dicirme a onde se dirixen nunha noitiña tan fresca?

-Por suposto que non. Somos veciños da parroquia de Troáns, aló en Cuntis, e imos a Santiago por encarga do noso abade, a levar o diñeiro das bulas –respondeu Xan confiadamente.

-Home, pois precisamente eu son Carlos Bernal, cóengo do Bispado de Santiago, e este home que me acompaña é persoa de confianza da nosa institución. O propio bispo mandou que viñésemos ao seu encontro e que nós mesmos levásemos, como é costume, eses cartiños tan precisos para a causa cristiá.

Ao escoitar Xan ao bondadoso vello non dubidou un instante.

-Tomen, pois, señores os cartos que máis seguros estarán nas súas mans, e ademais así aforraremos un bo treito de camiño. Mais supoño que me darán vostedes algún tipo de recibo, pois o noso crego é home moi severo para estas cousas das contas.

-Non faltaría máis – dixo o tal Bernal- Por certo, sabe algún de vostedes ler?

-Non, señor.

-Cada ves millor -respondeu Bernal de xeito pícaro -E como se chama vostede? – dixo, collendo un papel e facendo nel un apuntamento.

-Chámome Xan García. Son home de moita sona na miña terra, como tamén o foi  meu pai e mais meu avó, que tamén levaban o mesmo nome. Saiba que aló en Troáns pode contar comigo para todo aquilo que precise…

Xan colleu a nota e regresou camiño de Troáns coa satisfacción do deber cumprido. Ao chegar á reitoral e contarllo todo ao abade, este,  encarnado de ira, púxose a berrar como se toleara.

-Que fixeches, papán? Se eu non tiña avisado a ninguén en Santiago de que iades aló! Déixame acó ese recibo!

O crego caeu ao chan esvaecido cando leu o papel, que dicía: “Juan de Juanes, de la parroquia de Troanes, dió el dinero de las bulas a dos malandranes.”

Juan de juanes

O reparto das troitas

 Isto sucedeu haberá uns setenta anos na aldea cuntiense de Vilar de Mato. Aló vivían dous curmáns, Eladio e Emilio, que a pesar de que eran moi distintos e de que sempre andaban a rifar, estaban sempre xuntos como se fosen uña e carne. O Eladio era o máis vello dos dous e, aínda que non era ben listo, tiña habilidades innatas para a arte da pesca.

Foi o caso que un día Emilio propúxolle ao seu parente ir botar unhas canadas ao Comeixe, e acordaron repartir a pesca a partes iguais ao final da xornada. Tal como era de esperar Eladio colleu moitas máis pezas que o seu curmán.

 Pero un trato é un trato. Para facer o reparto apuntouse axiña Emilio, que fora un par de anos á escola e sabía algo de cálculos.

-Unha pra min, outra pra ti e outra pra min… –contaba o máis novo en voz alta.

-Unha pra min, outra pra ti e outra pra min; unha pra min, outra pra ti e outra pra min…

E así até partillar coa súa peculiar pillaría un total de cincuenta e oito peixes. Ao rematar, mirando Eladio para un e outro monte de troitas, e ficando pampo ao ver que a parte do seu curmán avultaba ao menos o dobre da súa, dixo abraiado:

-Manda carallo, Milio!, se non chas vise contar pensaba que me enghanabas.

o reparto das troitas

Bibliografía:

CARVALHO CALERO, Ricardo, Historia da literatura galega contemporánea, ed. Galaxia (Vigo, 1975).

Fontes orais: Xoán Touriño Ferro

Ilustracións dos contos: Isidro Cortizo del Río

 

Marcos Seixo Pastor

Marcos Seixo Pastor

Profesor de Galego

Chámome Marcos Seixo. Aínda que a miña chegada ao mundo tivo lugar en 1959 na rúa de San Marcos en Lugo, na casa da miña avoa, fun concibido e criado en Navia de Suarna, onde pasei unha feliz infancia e a onde regreso cando menos dúas ou tres veces ao ano. Por mor da profesión do meu pai, estivemos vivindo en distintos concellos. Asentámonos finalmente en Cuntis (Pontevedra), onde vivo a día de hoxe na aldea de Castrolandín.

Fixen estudos de Filoloxía en Compostela e os últimos 16 anos fun profesor do IES Valle Inclán de Pontevedra, até a miña “xubilación forzosa por incapacidade” no ano 2016. Neste instituto coñecín aos compañeiros do grupo de teatro Argallada, algúns deles impulsores do blog devellabella, no que ando a colaborar con algún traballo.

A miña vida na actualidade segue a ser bastante activa, pois podo dedicar o tempo ás miñas moitas afeccións, entre elas escribir. Alén diso tamén son afeccionado á música tradicional, ás motos, sobre todo ás clásicas, a coidar as viñas, e tamén a nadar, podendo ser, no río de Navia

Blog

Fernández del Riego no río do tempo

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Fernández del Riego no río do tempo por Marcos

Fernández del Riego no río do tempo por Marcos

O 9 de xullo de 2022 o plenario da Real Academia Galega decidiu dedicarlle o Día das Letras Galegas do ano 2023 a Fco. Fernández del Riego (Vilanova de Lourenzá, 1913 – Vigo, 2010) como recompensa a toda unha vida de traballo incesante a prol do noso país e a nosa cultura.

Unha apaixonada laboura cultural e política

Mostra da súa actividade entusiasta foi o importante labor que desempeñou no eido organizativo desde o ámbito corporativo, político, xornalístico, literario, cultural… Foi membro do Seminario de Estudos Galegos, do Partido Galeguista, do consello galego de Galeuzka, da agrupación Ultreya, na que ostentou o cargo de secretario xeral…

Fdez del Riego

Xa na posguerra, sería fundador da editorial Galaxia (1950) xunto a Xaime Illa Couto, e da revista Grial, da que foi director, membro da Real Academia Galega, na que ocupou a presidencia entre 1997 e 2001. El mesmo sería promotor da idea de celebrar o Día das Letras Galegas, pois en 1963, xunto a Ferro Couselo e Gómez Román, propuxo a celebración desta xornada conmemorando o centenario da publicación de Cantares Gallegos de Rosalía de Castro.

Por estes tempos integrouse no Partido Socialista Galego (PSG), xunto a Xosé Manuel Beiras, e ocupou o cargo de Secretario Xeral, desenvolvendo unha intensa actividade política durante o tardofranquismo e a transición democrática.

Durante os seu anos en Compostela era un asiduo integrante dos faladoiros da librería Niké, así como os do café Suízo, os do Derby ou os do café Español, aos que acudían decote Luís Seoane, Arturo Cuadrado, Luís Manteiga, García Sabell, Maside, Cunqueiro, Bal y Gay, Dieste, Anxel Fole, Carvalho Calero, Colmeiro, Santiso Girón, Xoán Xesús, Manuel Antonio, Amado Carballo…

Cunqueiro, Fernández del Riego e Carballo_Calero

Cunqueiro, Fernández del Riego e Carvalho Calero

Nos tempos de estudante tópase cun axitado ambiente universitario, con protestas estudantís encamiñadas a que se impartisen aulas en galego e a que se asumise a necesidade da implantación de materias relacionadas coa realidade histórica, xeográfico, económica e cultural de Galiza. Demandas que se agudizarían coa chegada da República, cando a FUE (Federación Universitaria Escolar) compostelá, integrada por significados estudantes nacionalistas como Anxel Fole, Seoane, Xoán Xesús, Carvalho Calero ou o propio Fernández del Riego…, se pronun-

carné do PartidoGaleguista1932

Carné do Partido Galeguista 1932

cia con rotundidade: “O corpo escolar compostelán decrárase integramente en comuñón  co esprito do galeguismo que será o xerme da nova estruiturazón de Galiza dentro da República Federal Española”. Por estes anos tamén participa activamente nas asembleas da Asociación de Estudantes de Dereito, que sería a que achegaría un espírito máis combativo e comprometido ao movemento estudantil. Del Riego chega a ocupar a presidencia e desde ela exerce un papel destacado en numerosas mobilizacións estudantís.

Estivo presente durante a Asemblea de Concellos de 1932, e participou, arredor de sete meses despois, e agora exercendo un papel moi salientábel, na reunión do denominado Comité Central Pro-Autonomía de Galicia, que se formou en 1933 co fin de que se materializara o tan arelado como demorado Estatuto de Autonomía de Galiza. Nunha concorrida xuntanza, celebrada en Compostela o día 9 de xuño, acordan que o plebiscito teña lugar no mes de setembro dese mesmo ano, aínda que sen fixar o día exacto, que se determinaría nunha nova reunión do Comité Central. Presidiu a asemblea Manuel Insua, presidente da deputación da Coruña, por toparse en Madrid Bibiano Fernández Osorio Tafall. Asistiron Raimundo López Pol, alcalde de Santiago; Rodríguez Cadarso, reitor e deputado; Alonso Ríos, da Federación Agraria de Pontevedra; Poza Juncal, deputado de Acción Republicana; Arias Sanjurjo, polo Partido Radical; Ramón Martín Otero, pola Cámara da Propiedade; Álvarez de Neira, polo Partido Progresista; Adrio, polo Partido Radical-socialista; Alexandre Bóveda, polo Partido Galeguista; Álvarez Gallego, por El Pueblo Gallego; Xoán Xesús González, por Unión Socialista Galega; Fernández del Riego, por A Nosa Terra; Domingo Rozas, pola Comarcal Agraria; Xosé Carnero Valenzuela, por Irquierda Federal; e Castelao como deputado Galeguista.

Xuntanza do PG 1932

Dezanove de xuño de 1932. Xuntanza do PG. Entre outros, Ramón Vilar Ponte, Fdez del Riego, Antón Vilar Ponte, Plácido Castro, Otero Pedrayo, Ramón Rguez Somoza, M. Beiras, Manuel Lugrís, Castelao, Suárez Picallo, Maside e Alexandre Bóveda

As palabras do laurentino no xornal El Compostelano eran contundentes:

“Non queremos unha Galicia escrava, suxeita sempre a titorías alleas, separada sempre da vida civil; impotente para o seu rexurdimento; escrava dun caciquismo dono absoluto de vilas e aldeas (…) Chegou a hora de escoller entre una Galiza galega gobernada por galegos para ben da humanidade; ou unha Galiza sen alma, corpo podre, escravo do xugo de amor alleo, indigna da dignidade, eterna colonia política e eterna colonia espiritual doutras razas que nos desprezan.”

En marzo do 36 queda constituída a Sociedade de Escritores Galegos, na que será designado presidente Gonzalo López Abente; secretario xeral, Álvaro das Casas; secretario de actas, Francisco Fernández del Riego, e Aquilino Iglesia Alvariño, Roberto Blanco Torres, Xulio Sigüenza e M. Lustres Rivas como vocais. Esta asociación tivera o primeiro precedente en Ourense en agosto de 1930 no acto fundacional dunha entidade que non chegaría a ter unha grande operatividade real, a Asociación de Escritores Galegos. Á fronte estaba Otero Pedrayo, e como vicepresidente primeiro, segundo e terceiro, A. Villar Ponte, Castelao e Noriega Varela respectivamente.

O levantamento militar

Pertence Del Riego a unha xeración de galeguistas que pugnaron con fonda paixón pola emancipación do seu pobo, tanto desde a perspectiva política como cultural; unha xeración á que lle tocou vivir un dos episodios máis crueis da nosa historia, como foi o levantamento fascista de 1936, que se cebou especialmente neles, pois ao feito de seren grandes amantes da liberdade e a democracia, uníase a teimosa defensa da cultura e os sinais de identidade do seu país.

Unha paixón pola terra que levaría aos sañudos militantes da Falanxe a acabar coa vida de intelectuais como Alexandre Bóveda, Xaime Quintanilla, Ánxel Casal, Díaz Baliño, Xoán Xesús González, Xohán Carballeira, Roberto Blanco Torres, Lustres Rivas, Xosé Adrio Barreiro, Xacinto Santiago, Darío Álvarez Limeses, Bernardo Mato Castro… Máis sorte tiveron os que lograron esquivar a furia asasina fuxindo ao exilio, como no caso de Castelao, Maruxa Mallo, Alonso Ríos, Arturo Souto, Luís Seoane, Ramón de Valenzuela, Blanco Amor, Mariví Villaverde, Uxío Souto, María Casares, Delgado Gurriarán… E algúns, como no caso que nos ocupa, puideron permanecer na terra padecendo mil penalidades, e impedidos, ou ao menos moi limitados, para poder levar a cabo o labor intelectual para o que estaban destinados en prol do florecemento do seu país, o que comunmente chamamos exilio interior; tendo que soportar en moitos casos prisión, recrutamento forzoso no bando insurxente, arrepiantes procesos xudiciais, sancións económicas, embargos de bens, depuracións e inhabilitacións laborais, deportacións, tundas, vexacións, denigrantes cortes de pelo, insultos, rexistros domiciliarios, detencións, interrogatorios… Xohana Torres, Paz Andrade, R. Piñeiro, García Sabell, Pura Vázquez, Herminia Fariña, Carvalho Calero, Díaz Pardo, Gonzalo Adrio e un longuísimo etcétera…, forman parte da inmensa listaxe de intelectuais que, contra vento e maré, perseveraron na custodia da nosa cultura en condicións tan adversas como as que xeraron as autoridades apócrifas establecidas de xeito espurio pola ditadura franquista.

O 18 de xullo de 1936 produciuse o alzamento militar en África contra a legalidade democrática republicana. Coas primeiras novas, o propio día 18 constitúese o Comité de Defensa da República en Santiago, do que formou parte Fernández del Riego. Este comité estaba integrado polo socialista Fernando Barcia (presidente), o republicano federal Miguel Alcalde, o cenetista Celestino García, Cándido Sánchez (anarquista), o trotskista Luís Rastrollo (Unión Obrera), Rafael Frade (Izquierda Republicana), Modesto Pasín (comunista), Marcial Villamor (Partido Sindicalista) e Fernández del Riego polo Partido Galeguista.

A Guerra civil española supuxo para Del Riego, como pagamento ao seu inmenso labor en prol do seu país, a inhabilitación na docencia, séndolle arrebatada a súa praza de profesor de Dereito Penal na Universidade de Santiago de Compostela.

Nos primeiros intres do alzamento tivo que permanecer agochado un tempo tras ter noticia do asasinato dalgúns dos seus máis queridos amigos e compañeiros. Finalmente, optou por alistarse nas ringleiras do exército sublevado para así zafar dunha morte que intuía segura. Con todo abríuselle expediente, tendo que afrontar unha dura sanción e a inhabilitación para exercer cargo público.

Durante a posguerra o seu traballo clandestino en prol da democracia e o galeguismo comportou o seu arresto e reclusión durante un tempo até que o caso foi sobresido e foi posto en liberdade.

Ao rematar a guerra instalouse en Vigo desde onde seguiu a traballar na clandestinidade polo galeguismo nacionalista e a cultura do seu país desde múltiples iniciativas, asumindo os riscos que isto comportaba naqueles tempos. Na cidade olívica ocupou, nos últimos tempos, a dirección da Fundación Penzol…

Labor literario dun galeguista

É autor dunha vastísima obra, centrada sobre todo na cultura e na literatura galega, nomeadamente ensaios como a Historia da literatura galega (1951), Galicia no espello (1954), Dicionario de escritores en lingua galega (1990), O río do tempo (1990), A xeración Galaxia (1996)…

Cultivou tamén con acerto a narrativa: O cego de Pumardedón (1992), San Andrés de Teixido (1993), Na espera do amigo (1994)…

Como xornalista publicou tamén artigos en multitude de medios como El Pueblo Gallego, El Faro de Vigo, A Nosa Terra, Heraldo de Galicia, Amanecer, La Noche, Galicia, Galicia Emigrante, Raza Celta, Vieiros, Vida Gallega, Heraldo de Galicia, Nós, Grial, La Voz de Galicia…, ás veces empregando o seu propio nome e outras botando man de pseudónimos, especialmente durante o franquismo (Adrián Solovio, Adrián Soutelo, Salvador Lorenzana…).

O escritor na lembranza

Tiven a fortuna de coñecer a Francisco Fernández del Riego e de conversar con el en varias ocasións. Fun falar con el un par de veces no seu estudio na Porta do Sol en Vigo, na sede da Fundación Penzol, para documentarme sobre distintos aspectos da vida de escritores como Blanco Torres e Xoán Xesús González, aos que el coñeceu ben durante a súa mocidade, e dos que me achegou datos de grande interese para poder levar a cabo publicacións de carácter biográfico.

Abraioume a súa inmensa erudición e afabilidade. En 1998 partillei estrado con el, con Isaac Díaz Pardo, Mario Blanco Fuentes e J. L. Blanco Valdés, durante as xornadas dedicadas a Blanco Torres na Casa da Cultura de Cuntis, ás que o mestre achegou moitas luces sobre o autor e a súa época, co seu testemuñal e versado relato “Memoria dun gran escritor e bo amigo”, que sería publicado, xunto coas restantes intervencións, por Edicións Xerais.

Xornadas en Cuntis

Tamén puiden falar con el durante un xantar no Parador de Pontevedra, pois viñera dar unha charla aos alumnos do instituto Valle Inclán. Lembro moi ben aquela animada sobremesa con el e con compañeiros do centro, e sobre todo a vitalidade e a enerxía que desprendía aquel erudito octoxenario que rematou o banquete cun café só e un enorme xaruto.

Relendo, non hai moito, o seu fascinante libro O río do tempo, unha historia vivida –por certo, unha obra que non podo evitar que me evoque a El río que nos lleva de José Luis Sampedro e a recorrente imaxe literaria universal do río como símbolo da vida- topeime cunha información que me resultou moi grata, pois nela alude nunha breve reseña á recorrente estancia do laurentino na cidade de Lugo, cando era estudante, como hóspede do hotel Alicia, “(…) establecido na rúa San Marcos, a poucos pasos do instituto (…)”.

O certo é que esta alusión evocoume a miña propia “historia vivida”, momentos da miña infancia, aló polos anos sesenta, que recordo con moito agarimo e algo de saudade. O hotel Alicia, instalado na cidade das murallas no primeiro terzo do século XX, era propiedade dos meus bisavós Alicia Fernández e Manuel Crespo. Posteriormente, xa falecida a propietaria, foi reformado o predio e dividido en vivendas para os seus fillos. Nunha delas, a da miña avoa Mercedes, nacemos eu e mais os meus irmáns. Ademais de distintos momentos puntuais vividos nesta casa, conservo na memoria os anos 1969-1970 en que morei neste lar coa miña querida avoa mentres era alumno do grupo escolar Quiroga Ballesteros. Non puiden evitar que me viñera á cabeza o popular dito: “Que pequeno é o mundo”…     

Bibliografía e fontes hemerográficas:

MASCATO, Antón – CARREIRO, Pepe, Francisco Fernández del Riego. O home que valía por mil, ed. Galaxia, Vigo 2023.

MASCATO, Antón, De Compostela ao exilio interior, Albarellos Editora, Santiago de Compostela 1923.

FERNANDEZ DEL RIEGO, Francisco. O río do tempo, unha historia vivida, Ediciós do Castro, Sada 1990.

NICOLÁS, Ramón, Francisco Fernández del Riego. Vida e obra dun obreiro do galeguismo, Edicións Xerais, Vigo 2022.

El Pueblo Gallego, Vigo (1932-1933).

El Compostelano: diario independiente, Santiago de Compostela (1932).

Marcos Seixo Pastor

Marcos Seixo Pastor

Profesor de Galego

Chámome Marcos Seixo. Aínda que a miña chegada ao mundo tivo lugar en 1959 na rúa de San Marcos en Lugo, na casa da miña avoa, fun concibido e criado en Navia de Suarna, onde pasei unha feliz infancia e a onde regreso cando menos dúas ou tres veces ao ano. Por mor da profesión do meu pai, estivemos vivindo en distintos concellos. Asentámonos finalmente en Cuntis (Pontevedra), onde vivo a día de hoxe na aldea de Castrolandín.

Fixen estudos de Filoloxía en Compostela e os últimos 16 anos fun profesor do IES Valle Inclán de Pontevedra, até a miña “xubilación forzosa por incapacidade” no ano 2016. Neste instituto coñecín aos compañeiros do grupo de teatro Argallada, algúns deles impulsores do blog devellabella, no que ando a colaborar con algún traballo.

A miña vida na actualidade segue a ser bastante activa, pois podo dedicar o tempo ás miñas moitas afeccións, entre elas escribir. Alén diso tamén son afeccionado á música tradicional, ás motos, sobre todo ás clásicas, a coidar as viñas, e tamén a nadar, podendo ser, no río de Navia

Blog

Os caretos de Podence

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Donald Trump no concello da Estrada por Marcos Seixo

Donald Trump no concello da Estrada por Marcos Seixo

Corría o ano 1904 cando os dirixentes municipais do Concello da Estrada, na provincia de Pontevedra, puxéronse en contacto co arquitecto vigués José Franco Montes para levar a cabo unha ambiciosa obra arquitectónica, para a que contaban co apoio económico do “Americano”, como chamaban daquela a Gregorio Sanmartín de Baliñas y Camba, que fixera unha inmensa fortuna en Venezuela, validando dese xeito o importante papel económico que xogaron os emigrantes retornados, tamén denominados “indianos” ou “americanos”, que coas súas achegas económicas contribuíron substancialmente ao progreso dos seus concellos de orixe unha vez reinstalados no seu país.

O xa mencionado Franco Montes proxectou un inmenso edificio de inspiración histórica para a que axiña sería a flamante Casa do Concello estradense, e o contratista Juan Fontán y Fontán comezaría as obras no 1908, rematándose a fachada exterior en 1912.

Os planos iniciais en que se inspirou o proxecto tiñan un orzamento de perto de 900.000 reás, que incluía, entre outras instalacións, o cárcere municipal, un restaurante con terraza, parque infantil, sala de xogos, cinematógrafo…,  e foi desbotado finalmente perante a morte inminente do Americano a causa dun altercado nun prostíbulo do concello limítrofe de Cuntis e ás ríxidas trabas legais postas polos seus herdeiros. A causa da mingua económica a respeito do orzamento inicial optouse posteriormente, de mutuo acordo, por unha versión máis modesta dos planos por unha contía de tan só 132.165 reás.

O novo predio foi construído consonte a uns novos planos que simplificaban e retallaban en grande medida os iniciais, en 1912, tal e como lembra a inscrición emprazada na fachada posterior da casa consistorial, aínda que non se inauguraría até ben entrado o ano 1916.

Os primeiros planos, os orixinais, foron recuperados por un millonario estadounidense chamado Donald John Trump, que chegou á Estrada de incógnito en 2014 xunto con outros representantes dun grupo inversor de Miami e pagou por estes gráficos ao Concello a nada desprezábel cantidade de 1.000.000 de dólares. Da discreta visita do célebre empresario e político conservador norteamericano á Estrada, a única que fixo ao noso país ao longo da súa vida, queda constancia pola documentación relativa á compra dos famosos planos, que reproducirei en breve nun traballo aparte, e dúas fotografías do distinguido visitante no interior da casa consistorial estradense.

Donald Trump

Donald Trump no interior do consistorio da Estrada

Os planos materializaríanse en tan só tres anos, dando lugar a un establecemento hoteleiro de cinco estrelas, un dos hoteis más emblemáticos de Washington, o Luxury Trump International Hotel Washington D.C.. Este icónico edificio neorrenacentista abriría as súas portas durante a Presidencia de Trump. Para a súa construción contratou un arquitecto de grande prestixio, Arthur Cotton Moore. Trump investiu un total de 200 millóns de dólares nesta estancia de luxo de estilo neorrománico, que conta con 263 amplísimos cuartos. Está situado na avenida Pensilvania, a quince minutos da Casa Branca, no camiño entre a Casa Branca e o Capitolio. Todo parece suxerir a manifesta pretensión do empresario de anunciar o seu inminente salto á presidencia do país máis poderoso do mundo. Só para darse unha idea do nivel de suntuosidade deste hotel podemos indicar que o prezo da estadía nun dos cuartos máis normais é de perto de 1000 dólares a noite.

concello da estrada

Concello da Estrada

Hotel luxury

Hotel Luxuri Trump 2

O primeiro de abril van os burros a onde non teñen que ir

Marcos Seixo Pastor

Marcos Seixo Pastor

Profesor de Galego

Chámome Marcos Seixo. Aínda que a miña chegada ao mundo tivo lugar en 1959 na rúa de San Marcos en Lugo, na casa da miña avoa, fun concibido e criado en Navia de Suarna, onde pasei unha feliz infancia e a onde regreso cando menos dúas ou tres veces ao ano. Por mor da profesión do meu pai, estivemos vivindo en distintos concellos. Asentámonos finalmente en Cuntis (Pontevedra), onde vivo a día de hoxe na aldea de Castrolandín.

Fixen estudos de Filoloxía en Compostela e os últimos 16 anos fun profesor do IES Valle Inclán de Pontevedra, até a miña “xubilación forzosa por incapacidade” no ano 2016. Neste instituto coñecín aos compañeiros do grupo de teatro Argallada, algúns deles impulsores do blog devellabella, no que ando a colaborar con algún traballo.

A miña vida na actualidade segue a ser bastante activa, pois podo dedicar o tempo ás miñas moitas afeccións, entre elas escribir. Alén diso tamén son afeccionado á música tradicional, ás motos, sobre todo ás clásicas, a coidar as viñas, e tamén a nadar, podendo ser, no río de Navia

Blog

Os caretos de Podence

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥