XXII VIXÉSIMO CUARTO CONTO

DÍA DE SAN AGRIPINO

SÁBADO

CATECÚMENO

Na aldeíña de Tramalleiro da parroquia de santo Estevo de Noalla, concello de Sanxenxo, vivía un tal Ceferino Castro Carballo a quen os poucos vecinos que vivían preto del e outros de un pouco máis lonxe, cando era novo, lle chamaban “Ces”.

El xa nacera na aldea de Tramalleiro e fora bautizado na igrexa parroquial de santo Estevo de Noalla, non lonxe da súa casa, por don Ramiro que era o cura que estaba daquela a cargo da parroquia, pero de seu pai Cástulo e súa nai Constancia ninguén sabía nada, apareceran alí na localidade sendo moi novos e non houbo un veciño que soubera nunca de onde viñeran, eran algo raros por calados pero boa xente.

Cando xa foi un home completo, a Ceferino Castro Carballo, polo alias de “Ces” coñecíano en Aios, Soutullo, Cova de Pazos, Salgueiro de Mato… por non dicir en Padriñán, Bordóns, Dorrón… e dicir, en tódalas aldeas e parroquias do municipio de Sanxenxo.

-Bos días “Ces”.

-Bos días.

Todo o mundo saúdaba a Ceferino cando se cruzaba con el ou lle falaban se a cousa se prestaba, pero se podían non cruzarse, pois non se cruzaban.

Cando tiña a idade de trece anos unha pedrada, que lle dou na cabeza o seu amigo máis intimo, Brais, deixouno sin sentido un bo tempo, seus país levárono ó menciñeiro que había preto de San Amaro de Arra para que o vira; o menciñeiro, no alpendre ó lado da casa, no que consultaba, mirouno ben mirado e púxolle unhas herbas de verbena molladas en vinagre e cun chisco de aceite tapadas cun pano no sitio onde máis lle doía, como resume díxolle que aquelo non era nada, cousas de rapaces non fan nunca mal. Ó cabo dunha semana non tiña nin rastro da ferida.

“Ces” era un solteirón que vivía só na súa casa en Tramalleiro, seus pais xa morreran, e vivía coma quen di da labranza, vendía bastantes patacas e algún millo. É certo que tamén tiña galiñas e vendía algún ovos en Sanxenxo e tódolos anos mataba un porco, que criaba, e vendía os xamóns e algúns chourizos despois de curalos. Da vaca que tiña e que lle axudaba na labranza das terras, aproveitaba o leite para tomar el e facía algún queixo de cando en vez.

Cando ía facer a venda dos seus productos a Sanxenxo a súa ilusión era comer nunha taberna onde facían unhas costilletas que parecían manteiga e remataba cun café que aínda saboreaba polo camiño indo para a casa.

Pero a pesar de ser boa xente e ser un bo traballador, tamén traballaba algo ó xornal, a xente en xeral tíñalle respeto…ou medo…

O aspecto físico de Ceferino Castro Carballo era o dun home corrente e normal: medianamente alto, non é gordo pero é corpulento, ten o pelo negro medio rizado e os ollos azuis. Cando sorrí fánxelle un socos nas fáculas e o seu sorriso é contaxioso. Ás mulleres gústalle.

-Adeus “Ces”.

-Adeus Emérita.

Emérita Cerdeira Valadares era unha veciña de Tramalleiro solteirona, tiña vinteoito anos, e facíalle as beiras a Ceferino sen moito disimulo. Emérita non lle tiña medo a Ceferino nin a ninguén.

Pero a pedrada, que o menciñeiro dixo que non era nada, si que tivo consecuencias. Dende aquela, o rapaz “Ces”, empezou a ter dores de cabeza, se ben poucas veces era forte.

       CEFERINO LEVOU UNHA PEDRADA SENDO NENO

-Boas tardes “Ces”, e logo que fas por aquí hoxe.

-Boas tardes teña tamén vostede señor Raimundo, veño a falar con Redesindo para ver se lle vendo un xamón que xa teño na casa curado.

Rudesindo é o dono da taberna que hai preto da Ermida da Nosa Señora da Lanzada e de cando en vez compralle algo a “Ces” das cousas que el produce.

“Ces” con Emérita tiña confianza.

-Mañá vai morrer Raimundo do Crego.

-Ti estás tolo, Raimundo ten os seus anos pero está san coma un buxo.

-Vai morrer, xa o verás.

-¡Bo! Non che creo nada.

-Ti xa verás.

Ó día seguinte Raimundo do Crego era un cadáver. Xa o can da súa casa laiara toda a noite.

Emérita non era de andar a contos con ninguén, pero ó cabo…na aldea sabía todo o mundo a cualidade de Ceferino Castro Carballo “Ces”.

A xeneralidade das persoas non evitaba cruzarse con el por mal pero…

-Bos días “Ces”.

-Bos días.

-Adeus “Ces”

-Adeus.

Pouca xente se paraba a falar con el, e el tampouco era de moitas palabras. Coas mozas si, coas mozas falaba sempre que podía e gustáballe enredarse con elas.

Os que non lle querían ben, a pesar de que el non se metía con ninguén, chamábanlle polo baixo xentil ou catecúmeno. Dician que fora mal bautizado, que o día que tomou as augas bautismais o cura, don Ramiro que en paz estea, tiña unha copiña de augardente branca do ulla a máis.

-Dentro de dous días vai morrer Dorinda da Machorra.

-“Cesiño”, non digas iso.

Emérita en confianza chamáballe “Cesiño”.

Ós dous días a campá da igrexa da parroquia  de San Estevo de Noalla non repenicaba, tocaba a morto por Dorinda da Machorra.

Ceferino Castro Carballo sabía con antelación cando ía morrer alguén en calquera lugar de calquera parroquia do concello de Sanxenxo. Primeiro había pasar por diante da casa do futuro defunto cuha forte dor de cabeza e logo había de cruzarse con el en algún lugar do concello.

Sorte que Ceferino saía pouco do entorno das casas de Tramalleiro, pero cando ía a vender algo ou a mocear, e con bastante éxito por certo, ía a outras aldeas dos arredores.

Emérita Cerdeira Valadares sabía das andanzas de “Ces” pero non era muller de rendirse, e “Ces” comezou a saír menos da súa aldea e a falar máis con Emérita.

Ó cabo duns meses a cousa dou en casamento.

Coa entrada do mes de maio Emérita Cerdeira Valadares e Ceferino Castro Carballo celebraron o seu casamento na igrexa parroquial de santo Estevo de Noalla acompañados polos padriños e unha ducia e media de invitados que viñan sendo tódolos veciños vivos de Tramalleiro.

O tempo pasa para todos e para o feliz matrimonio tamén. Logo de dous anos de casados Emérita quedou preñada e ó cabo de nove meses menos unha semana tivo un meniño na casa asistida pola comadrona señora Aurora da Bica.

Co aumento da familia Emérita e Ceferino chegaron ó acordo de que terían que mercar un armario para a roupa, no que tiñan non lle cabía a deles e a do meniño.

-Mañá vai morrer Agripina a Coella, cando ía preto da súa casa ó lado da igrexa de Padriñán empezoume a doer moito a cabeza e diante da casa estaba ela.

-Bos días Ceferino.

-Bos días señora Agripina.

-E logo que te trae por aquí, que tan lonxe vés.

-Non é tan lonxe señora Agripina, veño para mercar un armario roupeiro que agora co meniño fainos moita falta.

-Pois moi ben filliño, vai en paz.

-O mesmo lle digo señora Agripina.

O armario roupeiro que mercou Ceferino Castro Carballo en Sanxenxo, nunha das portas tiña posto un espello para verse de corpo enteiro, nel podíase mirar calquera persoa moi ben sen necesidade de facer posturas raras.

Trouxéronllo á casa á noitiña do día en que bautizaron ó neno. Por aquelo da tradición, máis ou menos, ó neno puxéronlle o nome de Cástulo que era como seu avó paterno se chamara.

Fixeron unha comida na casa á que invitaron ós padriños e a catro veciños dos máis achegados.

Coa chegada da noite e cansos do traballo do día, preparáronse para deitarse, levantarse ó día seguinte para facer as labores do campo e da casa requería un pouco de descanso para o corpo.

Antes de ir para a cama Ceferino abreu a porta do armario e mirouse no espello, nese mesmo instante comezoulle unha forte dor de cabeza.

-Que boa xente vexo no espello.

-Pero Ceferino, pareces un rapaz mirando se é guapo…

A Emérita, por veces, Ceferino parécelle un neno.

-¿E logo non o son, verdade espelliño?

-Pois si.

Ceferino contéstase coma se fose o espello quen fala.

A parella, cansa do longo, día deitouse para durmir.

Á mañá Emérita espertou cedo, mirou para Ceferino que estaba teso e pálido como a morte.

Ceferino Castro Carballo finou con trinta e dous anos, catro meses e sete días despois do seu nacemento e trinta e dous anos, catro meses e catro días despois de ser bautizado por don Ramiro que aquel día tiña unha copiña demais.

A Cástulo Castro Cerdeira, debido ó nome e ós apelidos moi posiblemente tamén lle chamarían “Ces” coma ó pai.

Se ía ver mortos en vida ou non ¿quen o sabía?

Cando fora grandiño, ¿Daríalle algún amigo unha pedrada na cabeza?

XXII VIXÉSIMO TERCEIRO CONTO

DÍA DE SAN EMETERIO

SEGUNDA FEIRA

INFALIBLE

O primeiro que lle oíron dicir a parella de axentes que acudiron á chamada dos veciños foi:

-Esta escopetiña nunca me fallou, cantos animais de pelo e pluma levo cazado con ela…

Aínda tiña a arma na man, que lle tremía ostensiblemente.

Edelmiro Couselo Bugallo, cando contaba con oitenta e tres anos de existencia, un bo día díxolle ó xenro que ía deixar de ir de caza, a idade que tiña non lle permitía xa andar monte arriba monte abaixo ¡Cantos coellos e perdices cazara nos seus bos tempos…!

-A última vez que fun cazar dei un tombo que se non é polos compañeiros que ían comigo non me dou levantado do sitio, case non me poño en pé, os ósos xa non responden como respondían. Un xa non é o que era.

-¡Home! Á idade de vostede debe haber ben pouca xente que ande de caza polo monte…

-Non hai, non, pero a min aínda me tira ir pegar uns cartuchazos ós coellos ou cortarlle o voo a unha boa perdiz…

-Pero se volve ó monte calquera día pega outra vez un tropezón e vaise mancar ben mancado…

Ós poucos días de ter esta conversa Edelmiro chamou a Apolinar para dicirlle que lle ía regalar as escopetas a el. Tiñan que poñer un día e unha hora para ir ó cuartel da Garda Civil e alí facer a transferencia dun para o outro.

-Se che parece ben ¿ou?

-¡Home! Eu non son cazador, pero se iso vale para evitar que vostede vaia ó monte eu quédome coas escopetas encantado da vida, e a súa filla asegúrolle que estará moito máis tranquila sabendo que vostede non anda por aí polo monte saltando como as cabras.

Meu dito meu feito. O día sinalado e á hora marcada fíxose a transferencia das escopetas de Edelmiro para Apolinar. A que máis usara era unha Félix Sarasqueta do calibre 12 de dous canos paralelos e a outra era unha Sears dun solo cano do calibre 16 que lle regalara a Edelmiro un cuñado que viñera dos Estados Unidos facía moitos anos. A Sears levaba oito cartuchos nunha recámara, pero había que cargar dun en un dándolle á palanca que tiña para metelos no cano e iso nunca lle gustara moito, perdíase un tempo precioso.

Edelmiro Couselo Bugallo fora un gran cazador nos seus tempos, onde el puña o ollo podía ir confesada a peza á que enfilaba porque a ía mandar para o outro mundo sen remedio.

Pola súa zona dicíase que non houbera cazador coma el.

Aínda que se correra iso, tampouco o mérito era todo seu, “Meteoro” tiña moita parte nas aventuras cinexéticas de Edelmiro Couselo Bugallo.

Meteoro ía xogando constantemente monte adiante, agora si, no momento en que empezaba a camiñar a modo, e ía cada vez máis de vagar ata que quedaba parado coa pata dereita encollida apoiado tan só nas outras tres patas, o pescozo estirado e a cabeza ergueita, a menos dunha ducia de metros había perdices seguro. Tan só un movemento máis e as perdices emprendían voo. Ese era o momento esperado por Edelmiro.

“Meteoro” era un fermoso setter irlandés como non había outro, era a envexa de tódolos cazadores do contorno.

Xa con noventa anos, a Edelmiro Couselo Bugallo empezaba a patinarlle algo o cerebro, os miolos non rexían como deberan, pero aínda así el seguía coa súa teima da caza. E onde ía xa que “Meteoro” marchara para o outro mundo… Tan bo can fora que seguramente estaría no ceo dos animais…

Os lugares preferidos por Edelmiro para ir a practicar a súa afección favorita, nos bos tempos, eran as fecundas terras de Fornelos de Montes, os contornos do monte Galiñeiro e os terreos do concello de Gondomar e limítrofes. Despois ía a outros moi diversos lugares, para cazar case todo lle valía aínda que loxicamente tiña como preferencia os primeiramente nomeados.

O SETTER IRLANDÉS METEORO

-Ei comer, muller, ei comer… non te preocupes que eu ben me sei coidar.

Asunción era unha gran cociñeira, preparaba a caza que Edelmiro traía cun xeito que todo aquel que a probaba chupaba nos dedos. Tamén se dicia que preparaba moi ben o gato en escabeche, pero eso non se sabe se é verdade ou se é un conto que alguén se inventou para incomodala.

Xa viúvo, Edelmiro non preparaba nada para comer no monte, nin siquera o que é a parva de media mañá. Logo non comía senón que algún compañeiro de caza o invitara do que el levaba e lle insistirá para que lle meterá ó corpo algo.

Cando chegaba ó monte, sempre con outros compañeiros, nunca ía só, lebres, coellos, perdices ou pombos escapaban del coma do lume.

-Xa te viron –dicialle Isidro, que era un dos compañeiros de caza máis asiduos, por meterse con el- Non miraremos unha soa peza por culpa túa, é só chegar ti e fuxir a caza a fume de carozo…

Cando se xuntaba con calquera amigo na taberna, xa cos seus noventa anos cumpridos, aínda seguía falando da caza, o seu tema de conversación era case exclusivamente a caza.

-Hoxe toca fútbol Edelmiro que vai xogar o Celta ¡Esquece por un momento a caza home!

-O fútbol é bo para vós que sodes novos, pero digades o que digades como a caza non hai outro deporte…

A Edelmiro non lle saía a caza da cabeza.

-Pero Edelmiro, no mundo hai outras cousas moi interesantes aínda que non se trate da caza.

-Home si, pero como a caza non hai nada…

-Contigo non hai maneira…

A Edelmiro non había quen o baixara da burra, a caza era a súa teima.

Os vecinos xa chamaran máis dunha vez á Garda Civil, pero estes coñecían ben a Edelmiro e non facían moito caso porque as denuncias tampouco eran formais, sempre era un sinxelo aviso do que ocorría na casa de Edelmiro Couselo Bugallo.

Pero aquel día, despois de varios avisos dos vecinos máis próximos, xa a Garda Civil non puido facerse máis a desentendida, tiveron que ir a detelo, Edelmiro ademais de dispararlle ó gato disparáballe a todo canto concidadán pasaba por diante da súa casa.

Cando chegaron os axentes da Garda Civil Edelmiro non lles fixo frente, estaba nu fóra da casa a carón da porta da entrada. Ben afirmado cos pés no chan, co rabo dunha escoba apoiado no ombreiro, pegáballe tiros a todo aquel que pasaba por diante súa. A Garda Civil non…

Edelmiro Couselo Bugallo era moi boa persoa, pero…

O último que se soubo de Edelmiro Couselo Bugallo é que estaba no Hospital Psiquiátrico de Conxo, e que a filla Hortensia, que nunca dera feito bo del, ía con Apolinar a visitalo con moita frecuencia.

Coas escopetas hai que ter moito coidado que as carga o diaño…