AFTER DARK de Haruki Murakami por Charo Valcárcel

AFTER DARK de Haruki Murakami por Charo Valcárcel

Esta novela de Murakami  ten, como non!, o seu selo característico. O desacougo, a suxestión dun outro mundo que quizais está en nós mesmos, que quizais coexiste sen que o saibamos ou… quen sabe? poida que haxa quen si o intúa ou mesmo o poida percibir.

            A historia de After dark transcorre ao longo dunha noite dende as 11.55 deica as 6.52. Sabemos con absoluta precisión a hora na que ocorren as distintas accións xa que un reloxo, que forma parte da tipografía textual e encabeza o texto que corresponde a cada unha desas accións, sinala a hora exacta.

            No transcurso desas horas imos descubrindo os personaxes protagonistas. Algúns deles coñécense e comparten momentos desa noite, outros, aínda que están relacionados non chegan a coincidir.

            As irmás Mari e Eri Asai son dúas das protagonistas. Mari pasa a noite fóra, está nun local dos que permanecen abertos toda a noite: Denny´s. Alí atópase con Takahashi, un mozo que coñeceu hai tempo nunha cita á que acudiu coa súa irmá.

Haruki Murakami

Takahashi toca o trombón nun grupo e ensaian pola noite. Cóntalle a Mari como descubriu o jazz: foi cando encontrou un disco e nel a canción Five Spot After Dark. Canción que, como vemos, contén o título que elixiría Murakami para a novela ( xa somos coñecedores da afección do autor polo jazz e do amplo coñecemento do mesmo).

            Mari entrará en contacto máis tarde con varias mozas que traballan no local Alphaville (de citas): Kaoru, Komugi e Kôrogi ás que axudará cunha rapaza chinesa á que un cliente dera unha malleira.

Saberemos quen foi ese cliente, trátase de Shirakawa. Un home que traballa nunha oficina ata tarde. Un home estraño ao que está agardando a súa familia, pero que apenas coincide con ela polos seus horarios de traballo. Un home que sofre unha transformación durante a noite ( a poderosa influencia das tebras?)

            Mari percorrerá varios lugares nesas horas nocturnas, algúns deles en compañía de Takahashi con quen ao final da noite chega a ter unha importante conexión que vai máis alá da amizade.

            Mentres, a súa irmá Eri Asai dorme, dorme de forma continuada desde hai meses, desde que un día advertiu que ía durmir. O cuarto no que dorme descríbese con precisión, igual que á propia Eri.  É un lugar desacougante no que un aparato de televisión semella reflectir o mundo no que entra no seu soño interminable, ata o punto de que desaparece do cuarto e aparece na pantalla; alí un ser inquietante, co rostro oculto, míraa imperturbable, sen descanso. Ela, nun momento, esperta dentro da pantalla e berra como querendo fuxir.  Alguén que parece flotar  entre os dous mundos, a testemuña oculta do seu soño, descríbeo todo coma se fose o obxectivo dunha cámara. Finalmente Eri regresa, o seu corpo aparece de novo na súa cama real, dentro do cuarto real, pero segue durmindo.

            O ambiente de After dark é un ambiente nocturno, no que ás veces se desdibuxa a realidade, coma nos soños, porén todo parece estar unido e relacionado: os personaxes que vagan nas horas nocturnas polos barrios que permanecen espertos da cidade, fiel reflexo desa vida na escuridade, á espera da luz, dunha luz que convirta en po os pesadelos, igual que converte en po os tenebrosos vampiros.

Xorde unha esperanza coa chegada do día: Mari volve acadar a unión coa súa irmá, volven ser unha como non o eran desde había demasiado tempo e esa unión quizais nos traia de novo a Eri Asai , quizais a esperte do seu soño interminable porque agora a súa irmá está con ela, deitada na mesma cama e abrazada a ela, facéndolle chegar a súa calor:

“Pero poco después los pequeños labios de Eri se mueven ligeramente, como si estuviera reaccionando a algo”

            Con esa esperanza remata a novela, mais tamén co anuncio de que as tebras volverán:

“La noche se ha acabado por fin. Aún falta mucho tiempo para que nos visiten de nuevo las tinieblas”

            Chama a atención a técnica narrativa utilizada:

            O narrador actúa, como quedou xa sinalado, como unha cámara que vai escollendo o mellor punto de vista, a mellor perspectiva para describir o que ocorre, xa desde as primeiras liñas da novela:

            “Perfil de una gran ciudad.

                Captamos esta imagen desde las alturas, a través de los ojos de un ave nocturna que vuela muy alto”

          “Nuestra mirada escoge una zona donde se concentra la luz, enfoca aquel punto. Empezamos a descender despacio hacia allí”

            E permanece ese punto de vista obxectivo que deixa que os personaxes se vaian dando a coñecer ao lector a través dos seus actos e das súas conversas ata o final:

            “Nuestra mirada se aleja del cielo sobre el centro de la ciudad y se traslada a una tranquila zona residencial de las afueras…

                Elegimos una de esas viviendas que parecen iguales y nos dirigimos directamente hacia allí abajo. Atravesamos la ventana del primer piso, con la persiana de color crema bajada, y entramos, sin hacer ruído, en la habitación de Eri Asai”

            Por suposto tamén chama a atención a utilización dos reloxos: o debuxo dun reloxo –sempre o mesmo, de gran sinxeleza- marcando as horas, precisando os minutos, nas que acontecen os distintos feitos.

Sempre volvo a Murakami e non me decepciona. Quedei presa desde o principio desta historia de personaxes que deambulan pola cidade nocturna, que os acolle no seu mundo poboado de seres perdidos nas tebras, que pasean por elas a súa soedade, ás veces voluntaria, mesmo perseguida; outras froito das circunstancias, e en ocasións esas mesmas tebras semellan ser as responsables da crueldade que se asenta nalgúns dos seus asiduos habitantes.   

UNHA BREVE PERO NECESARIA PRESENTACIÓN DE HARUKI MURAKAMI

Haruki Murakami (村上 春樹 Murakami Haruki?) naceu en Kioto o 12 de xaneiro de 1949) .

Foi candidato ao Premio Nobel de literatura en repetidas ocasións, aínda que de momento non foi galardoado con el (Preguntado sobre este punto Murakami di que a Academia non publica finalistas, que son especulacións dos editores e que non lle interesan, el é feliz escribindo, que o demais non é tan importante).

É considerado un dos grandes escritores da literatura posmoderna. The Guardian situouno entre os maiores novelistas da actualidade.

É escritor e tradutor, autor de novelas e ensaios, obtendo numerosos premios como o Franz Kafka, o Mundial de Fantasía, o Jerusalén ou o Hans Christian Andersen de literatura.

Murakami

Desde moi novo estivo influído pola cultura occidental, sobre todo pola música (principalmente o jazz) e a literatura. Estas influencias occidentais distíngueno doutros escritores xaponeses e quizais por iso tamén o establishment literario xaponés critícaa como “non xaponesa.”

É un grande afeccionado ao deporte participando en maratóns e triatlón. En 1996 correu o seu primeiro ultramaratón, unha carreira de 100 quilómetros arredor do lago Saroma en Hokkaido, Japón, que completou. Sobre esta afección escribiu ensaios como o coñecido: De qué hablo cuando hablo de correr.

A súa obra está traducida a 50 idiomas, influída polo surrealismo céntrase en temas como a soedade e a alienación. Nela ten unha grande importancia a música, nomeadamete o jazz, o seu gran coñecemento deste estilo musical ten a súa orixe nos seus anos universitarios nos que traballou nunha tenda de discos e pasaba moito tempo en bares de jazz, máis tarde abriu un propio ( Peter Cat) que rexentou coa súa muller dende o 74 ao 81.

Non lle gusta conceder entrevistas, malia iso nunha das últimas no xornal El País 

recóllense declaracións súas altamente reveladoras da súa personalidade como escritor:

“Todos vivimos nunha especei de gaiola. Pode ser de ouro e fermosa, pero é a gaiola que supón ser só un mesmo. Como escritor de ficción podes saír e ser diferente”

“Eu non soño, ou non lembro os soños, pero a miña literatura está chea deles; imaxínoos. Un amigo psiquiatra dicíame: escribes, non tes que soñar”

“Cando escribo penso en música”

…”Se alguén no libro enferma, gustaríame que o lector vivise os seus síntomas. Ese é o propósito do relato”

Entre as súas obras destacamos:

NOVELAS:

El fin del mundo y un despiadado país de las maravillas (2009)

Tokio blues (Norwegian Wood) (2005)

Baila, baila, baila (2012, Tusquets)

Al sur de la frontera, al oeste del sol (2003, Tusquets)

Crónica del pájaro que da cuerda al mundo (2001, Tusquets)                                                

Kafka en la orilla (2006, Tusquets)

After Dark (2008, Tusquets)

1Q84 (2011, Tusquets)

La muerte del comendador (2018, libro 1; 2019,

libro 2; Tusquets)

LIBROS DE RELATOS:

Sauce ciego, mujer dormida (2008, Tusquets)

Hombres sin mujeres (2015, Tusquets)

ENSAIOS:

Underground (1997-1998), Tusquets, 2014

Retrato en jazz (1997), no publicado en español

Retrato en jazz 2 (2001), no publicado en español

De qué hablo cuando hablo de correr (2007), Tusquets, 2010

De qué hablo cuando hablo de escribir (職業としての小説家, Novelista como profesión, 2015), Tusquets, 2017

 

Webgrafía:

https://es.wikipedia.org/wiki/Haruki_Murakami

https://elpais.com/elpais/2019/01/21/eps/1548073413_533993.html

Charo Valcárcel Mato

Charo Valcárcel Mato

Profesora de Galego

Nacín nunha pequena freguesía da Estrada (Sta. Cristina de Vinseiro) hai 60 anos, pero xa levo trinta e cinco vivindo en Pontevedra, case tantos como os que traballei no IES Valle Inclán (trinta e dous), toda unha vida…

Estudei Filoloxía Hispánica, aínda que me presentei e aprobei as oposicións para profesora de Lingua galega e sempre exercín como tal, do cal me sinto e sentirei sempre moi orgullosa.

Formamos parte dun grupo de teatro de profesores (en activo e xubilados) que naceu no 2005 no seo do Valle Inclán, Argallada, e que está esperando tempos mellores para retomar a súa actividade.

Agardo que as miñas contribucións no blog devellabella sexan merecedoras do voso beneplácito ou, polo menos, non do voso desgusto.

O paraíso dos inocentes

máis artigos

Contacto

Ana Santos & De Vella a Bella

Hablemos ♥♥♥ No dudes en ponerte en contacto con nosotros, enviándonos un mensaje mediante el formulario siguiente.

Ana Santos & De Vella a Bella

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Sibila de Rosa Aneiros por Charo Valcárcel

Sibila de Rosa Aneiros por Charo Valcárcel

Acabo de rematar a lectura desta novela engaiolante e máxica, mais tamén crítica e valente que pon o punto de mira en problemas que xa hoxe nos están afectando, denunciándoos abertamente  ao introducilos como pezas cruciais na historia.

Pero para falar máis polo miúdo deste libro quixera destacar  o tratamento de varios elementos narrativos:

En primeiro lugar quizais o TEMPO.  Efectivamente reparamos deseguida en que o xogo temporal é fundamental no discurso narrativo, mais non é unha carga pesada que o lector deba superar para a comprensión dos feitos. A novela comeza in extrema res, algo do que nos decatamos ben avanzada a lectura, case ao final; tamén da frecuente ida e vida do pasado da protagonista e doutros personaxes, que nolos van dando a coñecer e van tecendo a narración. 

En canto á ambientación temporal a historia transcorre  varias décadas despois da pandemia mundial, nun mundo afectado polo cambio climático, a escaseza de recursos naturais, a caída da poboación, etc., o que leva as autoridades a executar o que chaman a racionalización de recursos públicos que obriga a trasladarse a vivir ás grandes cidades atlánticas, xa que as aldeas de montaña e as pequenas vilas deixan de ter servizos de primeira necesidade, pechándose paridoiros, escolas, farmacias, etc. (isto resúltanos bastante familiar xa) e creando, para xustificar a súa imaxe de protectores do medio, lugares de vestixio e lugares gaia.  

Sibila

Precisamente o ESPAZO é outro elemento clave. Os principais acontecementos transcorren nunha illa que é realmente un espazo-personaxe de grande importancia, da que non se di o nome, pero que se describe con precisión, presentándoa como unha das Illas Atlánticas situada ao norte, nunha das rías (tampocuco se di cal, a verdade é que esta información non é necesaria) e que vén sendo un deses lugares gaia, que non son outra cousa que lugares de acceso restrinxido nos que só se permite que vivan uns poucos habitantes nados alí e todos de idade superior aos setenta anos. Ese é o lugar no que naceu Sibila e varias xeracións de mulleres da súa familia e é o lugar ao que vai regresar, de incógnito e agochada das autoridades, para levar a cabo unha misión que só descubrimos ao final da novela.

Neste espazo imos coñecendo un a un os seus escasos habitantes, personaxes que van entrando en nós, como entran as continuas treboadas que visitan a illa e que crean un ambiente entre máxico e irreal. Personaxes como Fina, Amalia, Eleuterio, Melgacho… e, como non, a Rubia –alcume da avoa de Sibila que acaba herdando ela.

Desde logo, de entre todos os PERSONAXES, destaca a protagonista, Sibila, unha científica de prestixio que tras unha vida de éxitos profesionais descobre que precisa ser nai.  A procura dese soño convertido en obsesión e a súa relación coa illa e a súa xente é clave na historia. Porén o nome chama a atención, por que Sibila? Non semella algo fortuíto, elixido ao chou, non é un nome común.  Sabemos que Sibila era unha profetisa na mitoloxía grega e romana capaz de coñecer o futuro e ademais que vivía en grutas ou preto de correntes de auga. Mais a propia autora contou na presentación do libro en Pontevedra que o nome elixiuno pola entomóloga Maria Sibylla Merian, pola relación que o pai do noso personaxe ten con ese mundo. Aínda así para os lectores que non pensaran neste dato e si no mitolóxico non é difícil  establecer esa relación xa que a nosa Sibila ten igualmente moito que ver co futuro e co líquido elemento, non só pola illa en si, tamén pola presenza nela dunha fonte que é esencial, a de Setestrelo, cuxa auga  vai buscar para darlla á nai moribunda e que ao final da novela volve cobrar protagonismo…, pero para  saber cal  haberá que lela. Vale a pena.

Así pois novela moi recomendable que, malia as dificultades que atravesa a protagonista e o mundo bastante inxusto e desalentador que describe, agasállanos cun final que nos deixa aínda un fío de esperanza, un chisco de fe na humanidade.

E iso é de agradecer.

 

                                                                                                                                             Charo Valcárcel

 

P.S. En breve publicaremos unha entrevista coa autora, que completará esta información.

Charo Valcárcel Mato

Charo Valcárcel Mato

Profesora de Galego

Nacín nunha pequena freguesía da Estrada (Sta. Cristina de Vinseiro) hai 60 anos, pero xa levo trinta e cinco vivindo en Pontevedra, case tantos como os que traballei no IES Valle Inclán (trinta e dous), toda unha vida…

Estudei Filoloxía Hispánica, aínda que me presentei e aprobei as oposicións para profesora de Lingua galega e sempre exercín como tal, do cal me sinto e sentirei sempre moi orgullosa.

Formamos parte dun grupo de teatro de profesores (en activo e xubilados) que naceu no 2005 no seo do Valle Inclán, Argallada, e que está esperando tempos mellores para retomar a súa actividade.

Agardo que as miñas contribucións no blog devellabella sexan merecedoras do voso beneplácito ou, polo menos, non do voso desgusto.

O paraíso dos inocentes

máis artigos

Contacto

Ana Santos & De Vella a Bella

Hablemos ♥♥♥
No dudes en ponerte en contacto con nosotros, enviándonos un mensaje mediante el formulario siguiente.

Ana Santos & De Vella a Bella

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

“O paraíso dos inocentes” por Charo Valcárcel

“O paraíso dos inocentes” por Charo Valcárcel

Gustaríame comezar destacando o que o propio autor e outros, entre os que se atopa o xurado do Premio Torrente Ballester, comentaron sobre a novela e que opino que actúa como a mellor carta de presentación que, de seguro, xa captará o interese dos posibles lectores aos que diriximos esta recomendación.

A mellor explicación do que é a novela, de como naceu e do que pretende faina, como non, o propio autor nunha entrevista concedida a La Voz de Galicia no 2020:

 “O libro naceu en marzo do 2016, cando fun a Bruxelas a visitar á miña filla pequena. Catro horas despois de estar no aeroporto produciuse o atentado terrorista. Fíxome reflexionar e impresionoume moito a consternación que se vivía na cidade. Emparello esa historia coa guerra de Siria, concretamente na cidade de Alepo, que estaba dividida en dúas. Por un lado o bando do réxime e por outro, o rebelde. Contactei cun refuxiado que chegou a Europa e contoume a súa historia, que era terrible. Un home que traballaba como químico e cando lle chegou a notificación para participar na guerra decidiu fuxir. E tamén expoño a visión dunha xornalista que informa do conflito desde dentro. As historias acaban confluíndo, e trato de expresar como a guerra causa nas persoas uns efectos devastadores.”

inocentes

Con esta novela gañou Riveiro Coello a XXXI edición do  premio Torrente Ballester de narrativa ex aequo coa novela de Alex Alonso: Crónica denigrante.

 No caso da novela que nos ocupa o xurado fixo constar que se trata dun texto:  “no que se reflicte a actualidade na forma en que reconstrúe as viaxes e a vida das persoas refuxiadas en dous escenarios: Siria e Europa, reflexando moi ben a súa dramática situación”.

O fallo fai constar tamén que a obra “conecta coa realidade multicultural de Europa cunha historia na que resalta a personaxe infantil de Karim que ten moita forza ao presentar un drama humano que atañe a todos”

No Caderno da Crítica, blog de Ramón Nicolás  podemos ler:

 “Á plasticidade e á transparencia que encerra a novela contribúe un rexistro literario de altura e teño para min que antolóxicas resultan, por exemplo, as páxinas en que se retrata a explosión dun artefacto nun aeroporto ou as do reencontro de dous personaxes, pola súa intensidade e, ao tempo, pola contención expresiva que as fai precisas e exactas.

Circulan neste libro, e a ferrados, as dimensións da propia condición humana, tantas veces contraditoria. Esculcar nela, facelo inspirándose nunha guerra que, como sinala unha protagonista, destrúe “todos os lugares da memoria” e realizalo coa precisión de ourive para deseñar o paraíso dos inocentes non é tarefa doada e menos aínda saír do reto con tanta brillantez.”

No meu caso, teño que recoñecer que esta novela de Riveiro Coello resultoume difícil de rematar, e non por nada que tivera que ver coa súa calidade literaria, indiscutible, senón polas circunstancias persoais que eu estaba atravesando. Non era quen de concentrarme na lectura, non só deste libro senón de ningún outro, e iso era moi duro para unha persoa coma min á que lle encanta ler.

A verdade é que tampouco axudou o feito de que a trama estivese construída sobre a tremenda traxedia humana xerada pola guerra de Siria, pois ao meu estado anímico non lle favorecía precisamente ter que mergullarse nese mundo. Pero, en fin, como se pode comprobar, finalmente superei as dificultades e conseguino, e o esforzo mereceu a pena.

O paraíso dos inocentes é, como tantas outras novelas de Riveiro Coello, unha novela de personaxes, son eles os que sosteñen a historia: Amira, Isam, Karim, Tristán,  Alfredo, Nasser…;  as súas vidas inmersas nun día a día no que informar sobre o que está ocorrendo, loitar por manterse vivo, a perda dos seres queridos, a destrución, a procura desesperada dunha saída, a perigosísima fuxida dunha cidade convertida nun inferno, as arriscadas actuacións das ONG para facer chegar axuda, a peregrinaxe dun pai que busca atoparlle sentido á morte do fillo…etc.;  todo isto vai construíndo a historia que nos vai levando por distintas localizacións: Amira, Karim e Isam foxen de Alepo, da guerra, desde zonas distintas e por distintos medios. Amira coida de Karim, un neno que rescatara o seu mozo Hamal dos cascallos. Isam deixa atrás a súa familia (fillos e muller) para fuxir tamén do conflito bélico xa que para non acudir á chamada á filas, cuxa notificación acaba recibindo como temía, vese obrigado a desertar.

Finalmente van confluír na mesma balsa que naufragará nas costas de Turquía e viaxarán para reunir a Karim co seu irmán (único supervivente da súa familia) Nasser en Francia.

Outro espazo é Bruxelas onde vive Tristán con Alicia, Tristán, de pai galego: Alfredo, e nai marroquí: Shara, e do que sabemos que está relacionado dalgunha maneira co atentando terrorista no aeroporto da cidade. Sobre el recae unha incógnita que habemos descubrir case ao final da novela, pero que obviamente non imos desvelar aquí.  

Riveiro

Ademais tamén teñen cabida neste crebacabezas espacial dous espazos galegos: Arteixo, onde viven os pais de Tristán, e Compostela, onde se coñeceron, lugar así mesmo relacionado coas actividades do seu fillo. Arteixo, onde viven os pais de Tristán, e Compostela, onde se coñeceron, lugar así mesmo relacionado coas actividades do seu fillo.Os personaxes, que durante boa parte da novela camiñan illados uns dos outros, ao final reúnense ou descubrimos cal é a súa relación e, nese sentido, Alepo, a guerra, a  fuxida e a axuda de occidentais é o fío de unión de todos eles.

Fresco desgarrador da loita pola supervivencia

dos que foxen de Siria,

dos que fican alí sen posibilidades de facelo,

dos que morren no intento,

dos que quedan no camiño,

dos que loitan para axudar os que sofren as inxustizas, inxustizas que non recaen só nos señores da guerra.

Moi dura.

Reflexión necesaria.

                                                                             Charo Valcárcel (maio 2021)

 

Charo Valcárcel Mato

Charo Valcárcel Mato

Profesora de Galego

Nacín nunha pequena freguesía da Estrada (Sta. Cristina de Vinseiro) hai 60 anos, pero xa levo trinta e cinco vivindo en Pontevedra, case tantos como os que traballei no IES Valle Inclán (trinta e dous), toda unha vida…

Estudei Filoloxía Hispánica, aínda que me presentei e aprobei as oposicións para profesora de Lingua galega e sempre exercín como tal, do cal me sinto e sentirei sempre moi orgullosa.

Formamos parte dun grupo de teatro de profesores (en activo e xubilados) que naceu no 2005 no seo do Valle Inclán, Argallada, e que está esperando tempos mellores para retomar a súa actividade.

Agardo que as miñas contribucións no blog devellabella sexan merecedoras do voso beneplácito ou, polo menos, non do voso desgusto.

A caverna de Saramago

máis artigos

Contacto

Ana Santos & De Vella a Bella

Hablemos ♥♥♥ No dudes en ponerte en contacto con nosotros, enviándonos un mensaje mediante el formulario siguiente.

Ana Santos & De Vella a Bella

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

ABRIL dos libros, por Peque González Nóvoa

ABRIL dos libros, por Peque González Nóvoa

ABRIL dos libros, máis libres e máis libros

Nestes tempos de confinamento, toque de queda e retorno á intimidade das casas, neste mes de abril, o mes do libro e a lectura, todas somos un pouco Emily Dickinson, quen pasou os últimos 20 anos da súa vida na soidade do seu fogar, no seu caso por unha decisión voluntaria  e libre. Súa é unha das frases que máis identifica e define o pracer de ler: “Para viaxar lonxe, non hai mellor nave que un libro”.

O día 2 de abril conmemórase o Dia internacional do libro infantil, coincidindo coa data do nacemento de Hans Chrisitian Andersen, o autor de grandes clásicos da literatura infantil que seguen a formar parte do imaxinario da infancia actual. Libros como   “O parruliño feo” ou “O traxe novo do emperador”, nos que conflúen o fantástico e o real, achegan aos lectores a unha mirada irónica da realidade, permitíndolles unha distancia crítica sen caer na moralexa final doutros contos clásicos. Educar ás nenas e nenos no amor a narración, á ilustración, ao descubrimento das librerías e bibliotecas, no dereito a elixir as súas propias lecturas, é formar lectores críticos  e cidadás do futuro. 

A asesoría de Bibliotecas escolares da Consellería de educación, cunha traxectoria encomiable, compartiu hai tempo este Decálogo dos Dereitos dos nenos a escoitar contos, da Asociación Colombiana do Libro Infantil, que pon o peso na liberdade e o goce coa lectura, na familia e na escola.

E o día 23 de abril, coincidindo coa data da morte de Cervantes e Shakespeare, conmemórase o Día internacional do libro. Ler é un dereito, e os libros representan ese dereito que nos permite achegarmos á cultura.

Marcapáxinas de Manolo Moldes

O libro, e para moitas persoas o libro en papel, simboliza esas viaxes das que fala Emily Dickinson, non so por ese momento íntimo ou compartido no que nos achegamos ao autor e ao contido do libro; tamén pola busca na visita á librería na nosa cidade ou noutros lugares, polas diferentes bibliotecas aquí e alá, polas recomendacións entre amigos, polas dedicatorias do autor naquela presentación, polos libros de poemas nos que te atopas, polas bibliotecas dos amigos que amosan quen son, por tantos personaxes variados en xénero e época cos que nos identificamos e compartimos vivencias e emocións, e por eses marabillosos “puntos de libro” que atesoras e encontras no medio das páxinas ( no recordo, os fermosísimos puntos de libro que Manuel R. Moldes debuxou para a querida Librería Michelena).

Nestes tempos de incerteza, o libro e os marabillosos lugares onde o atopamos, as librarías,  son refuxio e espazo para a esperanza. Paz, Cronopios, Metáfora, Seijas (a piques de deixarnos), Cao, Escolma, El Pueblo, son espazos comúns para os lectores de Pontevedra, cidade que alberga tamén a dúas das máis grandes editoriais españolas que achegan a maxia ao público infantil, Kalandraka e OQO.

Como tamén apuntan esperanza os datos que indican que a lectura desenvolveu un papel moi valioso no estado español, axudando a levar mellor a situación durante o confinamento. Segundo datos do Barómetro de lectura que anualmente elabora o gremio dos editores, xunto co Ministerio de Cultura, o número de lectores que ocupa nesta actividade parte do seu tempo de ocio, aumentou durante a pandemia.

A pesares deste dato, segue a ser preocupante o número tan extenso de persoas, un 36%, que non len nunca ou case nunca, persoas que nunca poderán, como Nino, o protagonista de El lector de Julio Verne, de Almudena Grandes, “ascender polo espazo atravesando nubes de estrelas,  ou descender ata o magma incandescente das profundidades do planeta”. Compételle a sociedade en xeral, as institucións, a administración, os medios de comunicación, repensar o camiño para mudar esta outra pandemia.

Peque González Novoa

Peque González Novoa

Profesora

Nacín en Pontevedra hai 63 anos, nunha familia das de aquela, “numerosa”. Estudiei Psicoloxía en Santiago e dediquei toda a miña vida laboral á docencia, no ensino público; nos primeiros anos como mestra de infantil e posteriormente como orientadora, ata que hai dous anos decidín pasar a esta etapa chamada xubilación. 

No meu percorrido de vida acostumo a definirme como muller, mestra, nai e avoa, sen orde prevalente, por que considero que son os elementos que conforman quen son.

Achégome a este grupo de xente que tivo a boa idea de poñer en marcha este proxecto “De vella a bella” coa intención de aprender e poder aportar un micrograo de area. Neste contexto no que vivimos, e nesta situación de pandemia, creo que todo o que implique a activación das persoas, sexa cal sexa a súa idade, é positivo. 

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

“A caverna” de José Saramago por Charo Valcárcel

“A caverna” de José Saramago por Charo Valcárcel

Non podiamos deixar de recomendar nesta sección de LIBROS algunha das novelas do gran José Saramago. Foi difícil escoller nesa  herdanza que nos deixou, moi difícil, porque está ateigada de auténticas xoias literarias. Pero como había que decidirse por algunha finalmente esta foi a elixida. Para presentala escollemos algunhas opinión vertidas aquí e alá sobre esta novela:

“La caverna” deja de ser una novela liviana para convertirse en una crítica al modelo consumista de la sociedad a la vez que nos invita a reflexionar que es lo que tenemos delante de nuestros ojos y no vemos.”                                                                          (publicada no blog Adivina quien lee)

“Una impresionante parábola sobre el mundo actual y sobre el verdadero significado del cambio…”                                                                                                                             (publicada en Quelibroleo.com)

“La caverna, en los tiempos del fin de la historia y del triunfo global del capitalismo, no es un símbolo iniciático de la búsqueda interior de nuestro verdadero ser, sino la representación totémica del triunfo de esa economía y de esa política: un Centro Comercial gigantesco, avasallante, creciente, que se va tragando el entorno (de nuevo Luhmann) y lo asimila, o engulle, en su vasto y protector y aséptico engranaje.”

             (En Revista de Libros, por Ángel García Galiano)

“Afirmaciones como ‘la globalización engullirá al ratoncito de los derechos humanos’, ‘la globalización fabrica excluidos’ o ‘el totalitarismo tiene muchas caras y la globalización es una de ellas’ jalonaron la mayoría de respuestas de Saramago a los periodistas.

Al tiempo que definía a los escaparates de grandes almacenes o centros comerciales como las cavernas de la época contemporánea, ‘inmenso caleidoscopio’ en palabras del escritor portugués, donde al igual que en la alegoría de Platón los prisioneros creen que ven y describen las cosas reales cuando solamente ven y describen sus sombras o apariencias(…)

‘La ausencia de comunicación es total en un centro comercial’, señaló el premio Nobel, ‘donde el comprador no necesita intercambiar ninguna frase con el dependiente, a diferencia del diálogo inevitable que se establece en una tienda pequeña. Pero, junto a esa circunstancia, el único espacio público del mundo de hoy es un centro comercial. Antes las gentes se reunían en las plazas o en los jardines, pero ahora ya no son lugares seguros. Los grandes almacenes son, a la vez, las nuevas catedrales y las nuevas universidades. No tengo nada contra estos establecimientos, pero sí contra una forma de espíritu autista de consumidores obsesionados por comprar”.

                                                  (dunha rolda de prensa publicada por El País en 2001 e asinada por Miguel Ángel Villena)

 “En “La caverna” Saramago vuelve a caminar sobre el sendero que él mismo se marcó desde hace tiempo, al comprender que se vive en un mundo en rápido proceso de extinción y otro que crece y se multiplica como un juego de espejos donde parece no haber límites para la ilusión engañosa. La novela habla de un modo de vivir que cada vez va siendo menos el nuestro y se asoma a la entrada de un supuesto “mundo feliz” cuyas consecuencias sobre la mentalidad humana son cada vez más visibles y amenazadoras”.

                                                                               (publicado en LA PRENSA, xornal arxentino, o 17-12-2000)

Efectivamente esta novela, publicada no ano 2000, recrea o mito da caverna de Platón baseándose na vida de tres personaxes cuxa autenticidade conmove ao lector desde as primeiras páxinas. Sobre todo Cipriano Algor, pai de Marta e sogro de Marçial, que mantén unha loita infrutuosa, pero constante, intentando salvagardar o seu tipo de vida, o das cousas sinxelas, pero de verdade, enfrontándose ao que lle ofrece o gran CENTRO COMERCIAL DA CIDADE, Centro que aparece sempre como algo poderoso e deshumanizado  e para o que traballan os tres. Marçial como garda de seguridade e pai e filla como oleiros que o nutren cos seus produtos.

A relación entre os tres personaxes protagonistas é outro dos acertos da novela, os tres comprenden o que representa o Centro, que tenta absorbelos introducíndoos nunha vida de coma quen, unha vida que copia a realidade, pero que non é real, que pode chegar a cegar coa súa variadísima oferta de comodidades e  alternativas de ocio, e de feito faino con milleiros de persoas  que son atrapadas por ese mundo de mentira, materialista e deshumanizado, vivindo de costas á auténtica vida.

Un momento clave na  novela prodúcese cando descobren unha gruta no subsolo do Centro, e perplexos observan o descrito por Platón na súa caverna: tres homes e tres mulleres mortos atados a un banco mirando unha parede. Esa visión axúdaos a rematar de entender a súa realidade, decátanse de que eses homes e mulleres son eles, represéntanos a eles, cegos ante o mundo exterior, pechados en si mesmos. Pero, convencidos do que deben facer, van abandonar ese cárcere de ouro e van buscar novos horizontes, porque se de algo lles serve a súa experiencia no Centro é que os axuda a comprender tamén as limitacións que supoñía a súa subsistencia anterior, que tampouco lles permitía mirar ao seu redor.

Marabillosa novela.

Quanto à sua língua nai, irmá da nosa, decidimos completar a recomendação desta leitura com informações sobre o seu autor em português, pedindo desde já desculpas pelos possíveis erros cometidos.

BIOGRAFÍA

“Autor de mais de 40 títulos, José Saramago nasceu em 1922, na aldeia de Azinhaga.
As noites passadas na biblioteca pública do Palácio Galveias, em Lisboa, foram fundamentais para a sua formação.

«E foi aí, sem ajudas nem conselhos, apenas guiado pela curiosidade e pela vontade de aprender, que o meu gosto pela leitura se desenvolveu e apurou.»

Em 1947 publicou o seu primeiro livro que, por razões editoriais, viria a sair com o título de Terra do Pecado. Seis anos depois, em 1953,  terminaria o romance Claraboia, publicado apenas após a sua morte.

No final dos anos 50 tornou-se responsável pela produção na Editorial Estúdios Cor, função que conjugaria com a de tradutor, a partir de 1955, e de crítico literário.

Regressa à escrita em 1966 com  Os Poemas Possíveis.
Em 1971 assumiu funções de editorialista no Diário de Lisboa e em abril de 1975 é nomeado director-adjunto do Diário de Notícias.
No princípio de 1976 instala-se no Lavre para documentar o seu projecto de escrever sobre os camponeses sem terra. Assim nasceu o romance Levantado do Chão e o modo de narrar que caracteriza a sua ficção novelesca.

Até 2010, ano da sua morte, a 18 de junho, em Lanzarote, José Saramago construiu uma obra incontornável na literatura portuguesa e universal, com títulos que vão de Memorial do Convento Caim, passando por O Ano da Morte de Ricardo ReisO Evangelho segundo Jesus CristoEnsaio sobre a CegueiraTodos os Nomes ou A Viagem do Elefante, traduzidos em todo o mundo.
No ano de 2007 foi criada em Lisboa uma Fundação com o seu nome, que trabalha pela difusão da literatura, pela defesa dos direitos humanos e do meio ambiente, tomando como documento orientador a Declaração Universal dos Direitos Humanos.

Desde 2012 a Fundação José Saramago tem a sua sede na Casa dos Bicos, em Lisboa.

José Saramago recebeu o Prémio Camões em 1995 e o Prémio Nobel de Literatura em 1998.”

(dados tomados da página da  Fundação José Saramago )

Algumas de suas obras mais notáveis são (em ordem cronológica) :

Levantado do chão (1980)

Memorial do convento (1982)

O ano da morte de Ricardo Reis (1984)

A jangada de pedra (1986)

O evangelho segundo Jesus Cristo(1991)

Ensaio sobre a cegueira (1995)

Todos os nomes (1997)

O homen duplicado (2002)

Ensaio sobre a lucidez (2004)

As intermitências da morte (2005)

As pequenas memórias (2007)

Caim (2009)

Claraboia (2011)

Alabardas, alabardas (2014)

Certamente, alguns ficarão por indicar dentro de um trabalho tão extenso e levando em consideração a disparidade de gostos de seus leitores. Obviamente não é necessário apontar que entre eles estaria aquele que optamos por recomendar: A caverna

Além disso, este autor possui uma profusa bibliografia sobre sua obra que podemos consultar na página de sua fundação.

                                                                                               Charo Valcárcel

Charo Valcárcel Mato

Charo Valcárcel Mato

Profesora de Galego

Nacín nunha pequena freguesía da Estrada (Sta. Cristina de Vinseiro) hai 60 anos, pero xa levo trinta e cinco vivindo en Pontevedra, case tantos como os que traballei no IES Valle Inclán (trinta e dous), toda unha vida…

Estudei Filoloxía Hispánica, aínda que me presentei e aprobei as oposicións para profesora de Lingua galega e sempre exercín como tal, do cal me sinto e sentirei sempre moi orgullosa.

Formamos parte dun grupo de teatro de profesores (en activo e xubilados) que naceu no 2005 no seo do Valle Inclán, Argallada, e que está esperando tempos mellores para retomar a súa actividade.

Agardo que as miñas contribucións no blog devellabella sexan merecedoras do voso beneplácito ou, polo menos, non do voso desgusto.

A pomada de Graña

máis artigos

Contacto

Ana Santos & De Vella a Bella

Hablemos ♥♥♥ No dudes en ponerte en contacto con nosotros, enviándonos un mensaje mediante el formulario siguiente.

Ana Santos & De Vella a Bella

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

“El curioso incidente del perro a medianoche” por Charo

“El curioso incidente del perro a medianoche” por Charo

2 de ABRIL: DÍA MUNDIAL DE CONCIENCIACIÓN SOBRE O AUTISMO

 O día 2 de abril celébrase o Día Mundial de Concienciación sobre o Autismo. Foi declarado por unanimidade como tal pola ONU no ano 2007, na resolución 62/139 do 18 de decembro.

O motivo non foi outro que a preocupación pola presenza de forma preocupante deste trastorno en todas as rexións do mundo, pretendendo a toma das medidas necesarias para a concienciación deste grave problema, que afecta só en Europa a uns sete millóns de persoas,  concienciación que deben asumir todas as organizacións competentes, gobernamentais ou non, sociedade civil, etc., e contribuír así a mellorar a súa calidade de vida promovendo a súa inclusión en todos os ámbitos da sociedade como cidadáns de pleno dereito.

            Pero quizais conviría lembrar brevemente que é o AUTISMO.

            Segundo podemos ler nas distintas páxinas especializadas  parece ser que este trastorno, coñecido como trastorno do espectro autista ou TEA  é de orixe neurobiolóxico  e afecta á configuración do sistema nervioso e ao funcionamento cerebral,  provocando dificultades principalmente en dúas áreas, a da comunicación e interacción social e a do pensamento e conduta.  Aínda que se descoñece a causa sábese que hai unha forte implicación xenética.

É importante tamén reseñar que as manifestacións do TEA son moi diferentes dunhas persoas a outras. Así por exemplo algúns afectados non teñen dificultades para a expresión lingüística pero si para utilizala na interacción con outras persoas, outros en cambio non son quen de empregar a linguaxe verbal e precisan de sistemas substitutorios da mesma. En canto ao comportamento propiamente dito, soe resultarlles moi difícil adaptarse a situacións imprevistas, a cambios na súa rutina e xerarlles angustia ou ansiedade.  Pódese observar neles a insistencia en que as cousas sucedan sempre da mesma maneira, en padróns de comportamento ríxido e repetitivo, p.ex. repetir palabras ou frases unha e outra vez exactamente da mesma forma.

En canto aos tipos de TEA hai que lembrar que desde hai anos a síndrome de Asperger está incluída como un máis dos trastornos do espectro autista, aínda que coa especificidade de non ter discapacidade intelectual asociada nin dificultades nos aspectos formais da linguaxe. O termo foi utilizado por primeira vez en 1981 nunha revista de psiquiatría e psicoloxía e denominouse así en recoñecemento ao traballo previo de Hans Asperger, psiquiatra e pediatra austríaco que xa describira a síndrome en 1943.

En xeral estas persoas son extremadamente boas en habilidades de memoria. Cóntase con moitos estudos que as describen, Asperger chegou a chamar a algúns dos seus pacientes “pequenos profesores” debido aos seus extensos coñecementos no seu tema de interese particular.

Esta sería unha clasificación destas habilidades que poden presentar:

  • A hipermnesia é unha característica moi frecuente dentro de todo o espectro autista e defínese como “grao esaxerado de retención e recordo da memoria”
  • O calendario a perpetuidade que consiste no recordo ou cálculo a gran velocidade de días, datas e anos coma se o estivese vendo nun almanaque.
  • A Hipercalculia: refírese as habilidades matemáticas que van desde a resolución de problemas complexos, análises de secuencias numéricas ou ata simplemente recordar números, mesmo en nenos moi pequenos.
  • A hiperlexia: é a habilidade espontánea e a fascinación por ler palabras a idades moi precoces, antes dos 5 anos, sen ensino previo.

Pero os estereotipos que manexa a sociedade en xeral sobre as persoas con TEA poden chegar a ser moi prexudiciais. Isto advírteo James McGrath nun libro publicado no 2019 titulado Naming Adult Autism: Culture, Science, Identity. James McGrath é profesor de literatura e estudos culturais na Leeds Beckett University do Reino Unido e, ademais, ten autismo. Esta información achéganola José R. Alonso (neurobiólogo, catedrático da universidade de Salamanca e escritor), autor do artigo: Autismo, matemáticas y estereotipos. Conta Alonso que no seu libro McGrath pon de manifesto algúns dos erros máis comúns que se poden observar tanto en artigos científicos como en cuestionarios utilizados para a catalogación do autismo e insiste que é un estereotipo moi perigoso e moi estendido que as persoas con autismo son boas en matemáticas e en ciencias que isto pode ser moi positivo para os que lles gusten estes campos, pero para aqueloutros que, en cambio, prefiren outras disciplinas resulta todo o contrario, pois pode facer que se sintan inútiles no sentido de que pensen que nin sequera saben “facer ben” o seu autismo. José R. Alonso sinala que esa idea chega á sociedade xeral. Desde «Rain Man» ou «The Good Doctor» á triloxía «Maddaddam» de Margaret Atwood, a persoa con autismo é un home branco, sen unha discapacidade observable clara e que é excelente en ciencias ou matemáticas, e pensa que isto é unha caricatura moi prexudicial para acadar unha verdadeira inclusión. El cre que a neurodiversidade tamén se cumpre para o colectivo de persoas con autismo.

James McGrath

José R. Alonso

Efectivamente son de sobra coñecidas por todos as consecuencias altamente negativas que os prexuízos, afecten ao ámbito que afecten, poden chegar a producir e está claro que para unha boa parte da sociedade as persoas con autismo son aínda unhas auténticas descoñecidas, cando non uns bechos raros que producen desconfianza e prevención. Está, pois, máis que xustificada a necesidade de que se tomen as medidas necesarias, por parte de quen corresponda, para dar a coñecer este problema que tantas persoas padecen no mundo co fin de que poidamos entender e colaborar na súa integración na sociedade.

 Precisamente a conmemoración deste día foi o que nos levou a elixir como recomendación  de lectura a dunha novela publicada no ano 2003, a novela máis vendida do ano en literatura inglesa, contando no seu haber con varios premios ( En 2003: Libro do Ano  Whitbread, no 2004 o Premio para Escritores da Commonwealth como mellor primeiro libro e no 2005 o Premio ao Mellor primeiro libro para lectores novos) converténdose ademais na primeira incursión do seu autor (Mark Haddon) na literatura para adultos.  Trátase de  El curioso incidente del perro a medianoche.  

O motivo desta elección é claro: o protagonista desta novela é un neno de 15 anos cun trastorno do espectro autista.

EL CURIOSO INCIDENTE DEL PERRO A MEDIANOCHE

de MARK HADDON

Este curioso título provén dun comentario feito polo detective Sherlock Holmes no conto Silver Blaze de Sir Arthur Conan Doyle, que por suposto lle acae como anel ao dedo a esta interesante novela na que o narrador-protagonista é un neno autista de quince anos, Christopher, cun talento e unhas aptitudes extraordinarias para as ciencias, sobre todo, as matemáticas. Ten Síndrome de Asperger e a Síndrome do Sabio, é incapaz de contar mentiras e ten memoria fotográfica, isto e moitas outras características propias das persoas con TEA.

Desde o principio da novela introdúcenos no seu mundo, así xa podemos ler na segunda páxina da novela:

Christopher escribe un libro: El curioso incidente del perro a medianoche, contando as experiencias da súa vida cotiá (cos pais, no colexio…), sobre todo a partir da morte do can dunha veciña, corpo atopado por el e de cuxa morte acúsano nun principio.  A partir dese momento decide investigar para descubrir quen foi o asasino. As súas indagacións vano levar a descubrir moitas outras cousas, ademais da identidade do asasino, que provocarán cambios moi importantes na súa vida.

Ten unha mascota chamada Toby, unha rata, que o acompañará na súa aventura da busca da verdade.

Penso que é un gran acerto que a historia se conte desde a perspectiva de Christopher, xa que o lector ve o mundo a través dos ollos dun neno autista e pode entender mellor como funciona esa mente. É obvio que o traballo de Haddon con este tipo de pacientes tivo que serlle de gran utilidade á hora de retratar este personaxe entrañable e complexo que é Christopher e tamén a reflectir e dar a coñecer o mundo interior destes nenos, tan descoñecidos e moitas veces tan incomprendidos.

Este libro foi levado ao teatro por vez primeira en México no ano 2013 merecendo o galardón de mellor posta en escena.

 En España estreouse no Teatro Marquina de Madrid en setembro de 2018, a adaptación teatral foi de Simon Stephens e a dirección correu a cargo de José Luís Arellano García. O papel de Christopher foi protagonizado por Álex Villazán que lle valeu o Premio da Unión de Actores e Actrices como mellor actor revelación de teatro

Mark Haddon

Mark Haddon

Escritor

Naceu en Northampton, Inglaterra en 1962. Licenciouse en Literatura Inglesa pola Universidade de Oxford, aínda que os seus primeiros recoñecementos chegáronlle como ilustrador e debuxante de tiras cómicas en diversos medios locais e posteriormente en The Sunday Telegraph e The Guardian. Tamén foi profesor de nenos con minusvalías físicas e psíquicas o que lle foi moi útil para  retratar o personaxe protagonista da súa primeira novela para adultos: El curioso incidente del perro a medianoche. Anteriormente, desde 1987, escribía literatura infantil publicando unha quincena de títulos con ilustracións propias.  É tamén guionista de series e películas para televisión (acadou dous premios BAFTA como tal), e, cansado da ilustración, comezou a adicarse á pintura abstracta, actividade coa que continúa na actualidade ademais de dar clases de literatura creativa na Universidad de Oxford.

Charo Valcárcel Mato

Charo Valcárcel Mato

Profesora de Galego

Nacín nunha pequena freguesía da Estrada (Sta. Cristina de Vinseiro) hai 60 anos, pero xa levo trinta e cinco vivindo en Pontevedra, case tantos como os que traballei no IES Valle Inclán (trinta e dous), toda unha vida…

Estudei Filoloxía Hispánica, aínda que me presentei e aprobei as oposicións para profesora de Lingua galega e sempre exercín como tal, do cal me sinto e sentirei sempre moi orgullosa.

Formamos parte dun grupo de teatro de profesores (en activo e xubilados) que naceu no 2005 no seo do Valle Inclán, Argallada, e que está esperando tempos mellores para retomar a súa actividade.

Agardo que as miñas contribucións no blog devellabella sexan merecedoras do voso beneplácito ou, polo menos, non do voso desgusto.

Día de Rosalía

máis artigos

Contacto

Ana Santos & De Vella a Bella

Hablemos ♥♥♥ No dudes en ponerte en contacto con nosotros, enviándonos un mensaje mediante el formulario siguiente.

Ana Santos & De Vella a Bella

♥♥♥ síguenos ♥♥♥