Esta novela de Ledicia Costas publicada no 2021, e que xa conta con varias reedicións, está construída con tres personaxes protagonistas que representan a tres xeracións dunha mesma familia: avoa, filla, neto; o que é o mesmo: Luz, Xulia e Sebas.

A primeira impresión que me produciu a súa lectura é a de recoñecer no discurso narrativo, principalmente nos capítulos nos que o narrador e o punto de vista son o de Sebas, a dilatada experiencia da autora no manexo da narrativa dirixida aos lectores máis novos, movéndose coma un peixe na auga cando utiliza a perspectiva infantil.

Este xogo narrativo é un dos grandes méritos de Golpes de luz, pois o cambio dun personaxe a outro, dunha avoa de oitenta anos a un neno de dez ou a unha nai de corenta e pico mantense con sorprendente coherencia ao longo de toda a novela, máxime cando son personaxes complexas, como é o caso de Luz, a avoa, unha anciá con demencia e momentos de extraordinaria lucidez que arrastra os duros golpes dun pasado que sempre ocultou á súa filla, Xulia. Luz convértese sen buscalo na heroína de Sebas e os seus amigos que a identifican con Thor, o deus do trono e a forza na mitoloxía nórdica, descrito abríndose paso co seu inseparable martelo, xa que esta figura mitolóxica foi convertida por Marvel nun superheroe dos seus cómics, pasando posteriormente ao cine, de aí que os rapaces estivesen tan familiarizados con el e mesmo coas súas orixes coma fillo de Odín, etc. A identificación de Luz con Thor nace da actitude dela, inseparable do seu martelo, co que incluso dorme, e que utiliza como arma de defensa e ataque cando considera que é necesario. É tamén a personaxe que nos regala os momentos máis divertidos da novela, cando reproduce os seus pensamentos, ou nos seus diálogos coa filla, co neto ou coa nai morta. Pero así mesmo os de maior tensión dramática, debido ao seu estado mental.

Sebas é un rapaz que debe adaptarse á vida nunha pequena vila galega ao chegar de Madrid con Xulia para vivir coa súa avoa tras o divorcio de seus pais. É un neno tremendamente imaxinativo e tenro e a súa perspectiva achega un sopro de aire fresco a unha historia difícil de traumas non superados, a súa inocencia e fantasía así como a súa sorprendente madurez para enfrontar moitas situacións son o contrapunto ideal aos problemas creados pola complicada convivencia entre nai e filla.

Xulia, a filla de Luz, representa a cordura, o sentido común, a paciencia, pero tamén é unha muller obstinada que non se rende ante o seu afán por coñecer un pasado que sempre se lle ocultou e iso, sumado ao seu bo facer como periodista, vaina levar finalmente a descubrir esa verdade dura que forma parte da súa vida. Ademais, a través dela e das súas investigacións, entramos en contacto co mundo do narcotráfico, ese mundo escuro cheo de traxedias persoais e colectivas de presenza constante nos medios de comunicación durante tantos anos e ao que a vila na que se criou Xulia e na que viven agora tampouco foi allea.

A segunda parte da novela leva o título de O Arxentino, que é como Luz, a Animaliña, se refire ao que foi o seu home. Este é o personaxe ausente, o personaxe pantasma que non estando forma parte fundamental da historia, unha historia na que el é a clave de moitos comportamentos e da gran frustación de Xulia. Teremos que esperar ás últimas páxinas para coñecer o que se oculta realmente tras o misterio que o rodea.

Trátase, pois, dunha novela de personaxes, chea de dinamismo, misterio e dor, pero tamén humor e tenrura; sabia combinación de ingredientes que converten a súa lectura nun acto pracenteiro e estimulante.

O seu percorrido literario iníciase no ano 2000, cando contaba só 21 anos, coa novela Unha estrela no vento, moi popular entre as lecturas recomendadas na ESO durante anos.

Gañou o Premio Lazarillo en tres ocasións con: Jules Verne e a vida secreta das mulleres planta (2016), A balada dos unicornios (2018) e A lebre mecánica (2022), é a única escritora en recibir este galardón en tres ocasións. Co primeiro dos tres gañou tamén o Premio Gala do Libro Galego, que lle sería concedido así mesmo por A señorita Bubble no 2018, con A balada… obtivo o Premio Kelvin 505.

O Premio Merlín recibiuno en dúas ocasión, a primeira por Escarlatina, a cociñeira defunta (2014) e a segunda por O neno de lume (2022). Por Escarlatina… concedéuselle tamén o Premio Nacional de Literatura Infantil e Xuvenil.

Ademais no 2012 gañou o Premio Neira Vilas por O corazón de Xúpiter e no 2015 o Premio Losada Diéguez polo seu libro de relatos: Un animal chamado néboa.

Entre as denominadas novelas fronteira atoparíanse O corazón de Xúpiter ou Recinto Gris.

En 2021 foi recoñecida co Premio da Cultura Galega de Creación Literaria.

No ano 2022 gaña tamén o Premio de Poesía A Fundación co seu poemario Ultraluz.

Case a totalidade da súa obra está traducida ao castelán e mesmo a outros idiomas coma o portugués, o italiano ou o coreano.

Agardamos que nos siga agasallando moito tempo máis coas súas historias, esas das que ela mesma di que “as mellores son as que se escriben coa cabeza, pero sobre todo con corazón”.

 Bibliografía: https://lediciacostas.com/es/sobre-mi/

Se tentamos realizar unha análise profunda da novela atopámonos con moitas incógnitas, con personaxes inquietantes, con feitos difíciles de explicar ou entender:

 Xa desde o primeiro capítulo nos discursos narrativos en primeira persoa -que non é outra que a do protagonista Kafka Tamura– aparece o personaxe do mozo chamado Corvo, un personaxe que lle fala ao protagonista, que semella reflectir a voz da súa conciencia, ou quizais a do seu álter-ego. Unha segunda personalidade?

 Nun dos últimos capítulos este mozo sobrevoa o bosque e atopa o home que rouba as almas dos gatos (o pai de Kafka Tamura?). O home está no limbo, segundo el mesmo di, morto, pero sen cruzar ao outro lado. O “mozo chamado corvo” intenta destruílo, mais é incapaz malia o empeño que pon e o home acúsao de ser só un eco, unha ilusión, e non ter a capacidade para poder acabar con el.  Este episodio parece confirmar a tese de que ese “mozo chamado Corvo” é unha especie de “outro eu” de Kafka Tamura, que aínda se está formando, e que finalmente encherá a intensa personalidade do rapaz; por iso as últimas palabras da novela son pronunciadas polo “mozo chamado Corvo” anunciando  a chegada a un mundo novo do “auténtico mozo de quince anos máis forte do mundo”.

O personaxe de Nakata que xoga un papel tan importante no desenlace. A actuación deste home é crucial no desenvolvemento da vida de Kafka Tamura tras marchar da casa. Porén non chegan a coñecerse, pero están estreitamente relacionados: a misteriosa morte do pai do rapaz e a búsqueda da pedra da entrada establece un vínculo entre eles que serve ademais de fío condutor e de enlace entre os capítulos protagonizados por un e outro.

 Ao lado de Nakata enseguida cobra importancia tamén o personaxe de Hoshino, o mozo que acompaña a Nakata na búsqueda da pedra da entrada e posteriormente na de Saeki. O que encontra a pedra e abre e pecha a entrada. O rapaz que descobre a música clásica, “O Trío do Arquiduque” de Beethoven e comeza a gozar da lectura, cousas que non fixera ata o momento e que descubrirá cando se converte no compañeiro de viaxe de Nakata.

 A señora Saeki e Oshima. Aos dous coñéceos na Biblioteca Commemorativa Komura.

Ela é un personaxe clave no percorrido vital de Kafka Tamura, a Saeki adulta e tamén á Saeki de quince anos, que visita de madrugada o cuarto que el ocupa na Biblioteca e da que se namora profundamente. É a muller que idealiza como nai, pero tamén como amante.

El, confidente e compañeiro, amigo e cómplice. Coa súa axuda chega ao bosque buscando un refuxio.

 A Biblioteca Commemorativa Komura, lugar no que Kafka Tamura sente o máis parecido á felicidade. Por unha parte porque unha biblioteca é un lugar no que hai moreas de libros e pode ler ás súas anchas, afección principal e case única, poderiamos dicir, de Tamura, lector incansable de todo tipo de libros. Por outra porque, como dixemos, aquí coñece a señora Saeki.

 O bosque: Kafka Tamura chega ao bosque a través de Oshima. En realidade Oshima facilítalle a cabana que está no bosque como refuxio, pero advírtelle que non se interne na súa espesura porque pode non voltar.

Finalmente Kafka crúzao, porque está aberta a porta de entrada, e regresa tras permanecer no mundo que se atopa ao outro lado.

É evidente o significado simbólico do bosque.

Como debemos interpretalo?

En pobos e culturas distintas e distantes o bosque relaciónase co coñecemento, coa sabiduría, tamén co descubrimento do que está oculto, mesmo coa morada de Deus e polo tanto a entrada á outra vida, ao MÁIS ALÁ.

Quizais poida ser ese o seu significado xa que nese mundo no que chega a entrar (a través do bosque) non existe o paso do tempo, as persoas que están alí non precisan comer e ten un encontro coa señora Saeki tras esta morrer na Biblioteca Komura. É ela a que o convence de que debe volver, que debe saír de alí.

 Personaxes fantásticos, metafóricos, como Jhony Walker ou o Coronel Sanders, que semellan saídos dun pesadelo, dunha mente confusa ou simplemente diferente na percepción da realidade.

Kafka Tamura é un ser infeliz, presa dunha inmensa soedade, un ser que se interna no bosque porque cre que non hai nada que deixe atrás que valla realmente a pena, nada polo que voltar, ninguén polo que regresar.

Será a Señora Saeki, a súa nai ou a que el quixera que fose a súa nai, a que o convenza de que ten que regresar, de que si valerá a pena. O seu apoio será o cadro de Kafka en la orilla del mar. Kafka, que era o nome do amor da señora Saeki  que morreu nunha manifestación, ese Kafka que está inmortalizado no cadro á beira do mar. K. Tamura sente coma se el fose ese Kafka, sente a brisa do mar, vese a si mesmo sendo inmortalizado polo pintor mentres a señora Saeki o observa.

Kafka Tamura soña unha vida que quixo ter, soña ser un home que quixo ser. Ama a unha muller que pode ser a súa nai e odia ao seu pai, que é representando na novela polo personaxe malvado asasino de gatos e ladrón das súas almas.

 Por que este rapaz xaponés de quince anos decide poñerse o nome de Kafka? 

 Na novela hai unha breve referencia ao escritor checo que xorde da curiosidade de Oshima cando coñece o nome do noso protagonista. Se temos en conta que nesta obra hai múltiples referencias literarias, musicais, filosóficas, etc. sorprende quizais que as liñas adicadas a Franz Kafka sexan tan escasas. Non é un nome común e menos na sociedade xaponesa. Cabería esperar que se xustificase a elección deste nome cunha ampla alusión á obra do escritor, que polo menos se presentase como o favorito de Tamura. Non é así.

 Talvez a explicación haxa que buscala máis nas semellanzas que si se poden observar entre a personalidade do rapaz xaponés e a do escritor checo.

Kafka foi un home de personalidade complexa, inquedo, solitario, rebelde, cunha vida interior intensa que reflectiu na súa obra. Os seus biógrafos falan asemade dunha relación difícil co pai e da importancia da muller na súa vida, a muller concebida como nai-deusa- amante.

Porén as semellanzas van moito máis alá, xa que esta novela, como boa parte da narrativa do autor xaponés mestura soño e realidade, mundo real e mundo das ilusións, dos soños e dos pesadelos ,como tamén sucede na obra kafkiana.

 Novela para ler e reler, para gozar e somerxerse na reflexión á que nos conducen os seus complexos personaxes e as complexas accións que protagonizan.