Jose Luis Neira Brochs, artista plástico

Jose Luis Neira Brochs, artista plástico

José Luis Neira Brochs nace en Viveiro en 1941. Realiza estudos na Escola de Artes e Oficios de Madrid, e posteriormente no Círculo de Bellas da mesma cidade. Viaxa a París perseguindo unha aprendizaxe de corte máis vangardista coincidindo coa efervescencia cultural do Maio do 68 e matriculándose na École de Beaux -Arts da mesma cidade. Viaxa por Alemaña , na que reside temporalmente en dúas ocasións , por Suíza e Luxemburgo, buscando a efervescencia creativa dunha Europa xa desligada da fonda ferida da Segunda Guerra Mundial.

autorretrato

Autorretrato 2014 

Estas viaxes, sempre formativas, quedarán reflectidas en múltiples facetas da súa creación artística, entre outras, na utilización diversa das técnicas e procedementos, buscando sempre a creatividade artística lonxe de espazos tradicionalmente artesanais , nos que aprende o oficio como unha achega máis da súa formación inicial pero que van resultar traballos que traspasan o propio concepto artesanal.

bodegon

Bodegon1963

apunte

Apunte 1964

almudena

Almudena na cadeira 1966

marte

Campo de Marte 1968

No seu regreso á actividade propiamente laboral, traballa na empresa Hermanos Atienza, S.A, onde é contratado como deseñador de vidreiras e murais cerámicos durante os anos 70 do século XX. Decide volver ao país sobre 1977 e establécese de xeito autónomo no Concello de Ourol onde comezará a carreira en solitario.

abraiada

Máscara Abraiada 1970

indignada

Indignada 1973

patacas

Recollendo patacas 1976

praia

Praia 1978

fragata

Fragata 2013

A súa traxectoria ampla como artista multidisciplinar lévao a realizar múltiples exposicións plásticas en diferentes certames en Madrid, Barcelona, Pontevedra, Viveiro, Ribadeo,…. Conxuga estas exposicións con traballos vítreos para centros relixiosos e laicos por diferentes puntos de Galicia, Avilés, Xixón,….

Escultura, forxa, mural plástico e cerámico , constitúen esa pluralidade creativa de Neira Brochs.

praza

Praza da Mariña 1985

monumento

Monumento Virxe do Carmen Celeiro Viveiro 1999 bronce

naufrago

Monumento ao náufrago Celeiro Viveiro 1998 bronce

No mural cerámico os seus proxectos adquiren proporcións considerables, como o da lonxa de Viveiro ou os das igrexas de Narón Espiñaredo, a residencia Betania en Viveiro, ou os das fábricas de Cervexa Polar de Caracas, e Estrella Galicia. Coruña, Madrid, As Pontes, Burela… son localidades onde os murais do artista viveirense repártense entre a obra civil, relixiosa e particular, estando o inventario deste traballo por facer.

lonxa

Lonxa Nova Celeiro Viveiro 2001 formigon e vidro

jesuitas

Vitrais Igresia dos Xesuitas A Coruña 1992

chantada

Igresia de Chantada Lugo 1992 a 2005

A última exposición antolóxica no Museo Provincial de Lugo de 2014 é unha mostra que descobre moitas desta facetas do artista do Landro, e deixa aberta unha exhaustiva investigación sobre o seu inmenso legado patrimonial. Tres cadros, no Centro de Arte Reina Sofía de Madrid , son proba suficiente da dimensión da obra de Neira Brochs, que segue desenvolvendo a súa faceta creadora e educativa tanto na Mariña como fóra dela.

despertar

Despertar 2021. Acrílico sobre chapa 60×60

jardin

Maternidade 1969

deuxo

Debuxo Tecnica mixta 2021 sobre papel

seres

Seres do bosque1 2021

vidriera

vidriera vivienda particular 2002

Vídeo «Emocións» 1960-2014

Neboa

Néboa 2011

Neira

José Luis Neira Brochs nace en Viveiro en 1941. Realiza estudos na Escola de Artes e Oficios de Madrid, e posteriormente no Círculo de Bellas da mesma cidade. Viaxa a París perseguindo unha aprendizaxe de corte máis vangardista coincidindo coa efervescencia cultural do Maio do 68 e matriculándose na École de Beaux -Arts da mesma cidade. Viaxa por Alemaña , na que reside temporalmente en dúas ocasións , por Suíza e Luxemburgo, buscando a efervescencia creativa dunha Europa xa desligada da fonda ferida da Segunda Guerra Mundial.

Colaborador

máis artigos

Actividades do 14 ao 20 de xuño 2021

Do 7 ao 13 de Xuño

Do 24 ao 30 de Maio 2021

Do 17 ao 23 de maio 2021

Do 10 ao 16 de maio 2021

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

O Tromentelo por Amancio Castro

O Tromentelo por Amancio Castro

por Amancio Castro 

trementelo

O TROMENTELO

É unha das herbas de San Xoán mais utilizadas no ramo que poñemos no cacho ao sereno na noite do santo  para que impregne a auga coa que lavaremos a  cara que nos defenderá das envexas, das meigas e do mal de ollo, e a maiores nos outorgará unha fermosura na pel coma ningunha outra auga é capaz.

Esta planta ten varios nomes populares, o que denota os múltiples usos da mesma. Dependendo dos lugares coñécese por Galicia adiante ademais de tromentelo como carrasquiña ou trementelo. En castelán “carrasquilla” ou “tomillo rastrero” (non é por insultar, é a forma de vida que ten).

A planta crece no monte en solos pobres, mesmo sobre as mesmas rochas, iso si, sempre en zonas húmidas.

Pertence á familia das Labiadas. É o único tomiño  que se dá bravo en Galicia. O nome científico: Timus caespititius Brot.

A especie ten aceites esenciais que lle confiren propiedades beneficiosas para o organismo por iso é moi utilizado tanto como condimento para as comidas, como en infusións ou en compresas para curar feridas ou afeccións da pel. Tamén ten utilidade para desengraxar o pelo.

Así o menciona o dito popular:

 Dime nena bonita!

Con que te lavas o pelo?

Cunha herba que hai no monte,

que lle chaman tromentelo.

—————————————————————-

Datos técnicos da foto:

Cámara.- Canon EOS 5D ; Obxectivo.-  Canon 100mm macro ; Diafragma.- f 14 ; Velocidade.- ¼   de seg. ; ISO.- 100 ; Disparador de cable ; Enfoque manual ; Trípode ; Iluminación.- Unha lámpada lateral e un reflector ; Fondo.- Caixa negra á que non lle chegan as luces laterais.

Amancio Castro García

Amancio Castro García

Fotógrafo

Nacín na zona vella de Pontevedra, nunha familia onde se potenciaban os valores referentes ao respecto polo mundo natural e ás artes por diante dos temas materiais.
Tremendamente curioso dende neno pola natureza estudei para mestre especializándome en ciencias naturais.
Dende 1980 fun percorrendo toda Galicia e zonas limítrofes coa Sociedade Galega de Xeografía fotografando a natureza para ter material de apoio para o estudo dos ecosistemas e formacións xeo-morfolóxicas, materiais que utilizaba para as miñas clases e que figuran en libros de texto e guías didácticas que fun publicando con varios autores.
A partir de 1990 funme especializando na fotografía científica, macro de plantas e fungos de menos de 2mm que saen publicadas nos artigos científicos do micólogo Jaime Blanco Dios co que sigo a colaborar na actualidade.

Flor de San José

máis artigos

Actividades do 14 ao 20 de xuño 2021

Do 7 ao 13 de Xuño

Do 24 ao 30 de Maio 2021

Do 17 ao 23 de maio 2021

Do 10 ao 16 de maio 2021

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Máis impostos aos máis ricos por Jesús Gayoso

Máis impostos aos máis ricos por Jesús Gayoso

"Máis impostos aos máis ricos"

Jesús Gayoso

Só hai dúas maneiras de adquirir grandes riquezas: o comercio e o saqueo. A propiedade privada e os mercados non floreceron durante a maior parte da experiencica humana, así que na súa maioría a xente fíxose moi rica quitándolles aos demais mediante o uso ou a ameaza de violencia física. Baixo tales circunstancias -que, de novo, dominaron a nosa historia- era natural e razoable sospeitar maldade por parte dos ricos. Tiñan privilexios que se negaban a todos os demais.

Privilexio é un termo cargado negativamente, por suposto. Algúns falan de privilexio cando unha persoa simplemente ten máis que outra. Eu uso o termo no sentido de Frédéric Bastiat, o liberal francés do século XIX, como un favor concedido polo goberno a uns poucos a expensas doutros. Un mercado libre é un mercado libre de privilexios.

O privilexio legal nunca desapareceu por completo, nin sequera nos mercados máis libres. Pero onde máis se restrinxiu, gradualmente en gran parte do mundo durante os últimos douscentos anos máis ou menos, os mercados e o comercio floreceron efectivamente, para beneficio de todos, especialmente dos que eran xa algo acomodados da sociedade. A xente fíxose rica e súper rica en cantidades inimaxinables a través do comercio en lugar do saqueo. O saqueo, despois de todo, no mellor dos casos redestribúe inxustamente a riqueza; nunca a crea. Os ricos gañaron “a súa” riqueza.

Nos últimos 60 ou 70 anos o privilexio legal volveu invadir os mercados relativamente libres cunha vinganza. En forma de “intereses especiais”, “búsqueda de rendas”, “financiarización da economía”, prosperou en presenza de tanta riqueza que foi saqueada polo proteccionismo, os subsidios e os impostos. O que hoxe chamamos “capitalismo de amigos” reforza a sospeita popular contra a gran riqueza.

Montecarlo

Participar no aínda máis pequeno grupo de “Multimillonarios para a Humanidade” parece esixir ter unha visión distinta á maior parte deste colectivo, psicoloxicamente e pola súa propia protección a longo prazo.

Ata 83 ultrarricos de distintos países firmaron unha carta na que piden aos seus gobernos que lles suban os impostos para contribuír na factura dos novos programas gubernamentais destinados a reactivar a economía tras a pandemia da covid-19.

Están convencidos de que vivir gozando de grandes sumas de diñeiro e a seguridade que isto achega sen contribuír á sociedade “está mal”. E temen que a medio ou longo prazo a situación se volva contra eles.

Na súa chamada de atención, os asinantes piden aos gobernos que asuman a súa responsabilidade aumentado os impostos aos que teñen máis, de forma “inmediata, substancial e permanente”. Aseguran ademais que o impacto desta crise durará décadas e empuxará a 500 millóns de persoas á pobreza. “Centos de millóns de persoas perderán os seus empregos a medida que pechen as empresas, algunhas de forma permanente. Xa hai case mil millóns de nenos sen escolarizar, moitos sen acceso aos recursos que precisan para continuar a súa aprendizaxe. E, por suposto, a ausencia de camas de hospital, máscaras protectoras e ventiladores é un doloroso recordatorio diario da inversión inadecuada realizada nos sistemas de saúde pública en todo o mundo, din.

As grandes compañías pagan de media no mundo un 41% menos polos seus beneficios que hai 40 anos. O imposto de sociedades, co que os países gravan as empresas, foi minguando pouco a pouco ata acadar no ano 2021 niveis considerados obscenos ata para quen sempre avogou por unha menor presión fiscal e o libre comercio, como é o Fondo Monetario Internacional (FMI). O organismo levantou este mércores a voz para pedir aos estados que suban os impostos ás compañías que saíron fortalecidas da pandemia, como poden ser as farmacéuticas ou os xigantes tecnolóxicos. Pero tamén ás rendas máis altas, ás grandes fortunas que, comparativamente, pagan moito menos que os traballadores. De que forma? os seus expertos estudan varias alternativas, desde aumentar directamente a carga sobre impostos como o de sucesións, patrimonio e renda ata introducir un “imposto covid” a partir de certos umbrais, unha taxa de carácter temporal que serviría para redistribuír o desigual impacto da pandemia entre as rendas.

money

É urxente. Países como España ou Italia quedaron sen marxe fiscal para poder gastar e cada vez resulta máis difícil sufragar servizos básicos como a sanidade ou a educación. E isto débese a que a capacidade recadadora foi minguando nas últimas décadas en favor dos máis ricos. Un fenómeno estendido en todo o mundo, que se acentuou nos países máis desenvolvidos, incluídos os europeos. 

En Bélxica, por exemplo, o imposto de sociedades situábase no ano 2000 no 40,17%, hoxe é igual que o de España (25%), que no 2000 impuña un gravame do 35%. Alemaña tamén fixo o seu, ao baixalo do 52% ao 30%, segundo datos de Tax Foundation. Por non falar das xurisdicións que aplican tantas deducións e exencións especiais ás multinacionais, que fan que as facturas se acheguen a cero, como Irlanda ou Luxemburgo.

Á marxe da introdución deste imposto temporal, o FMI tamén fai fincapé na necesidade de revisar todos os sistemas tributarios para acabar coa impunidade fiscal. E iso esixe pasar a lupa na casa e fóra. De nada serve subir a presión fiscal se outros países a baixan. “Nas economías emerxentes e de baixos ingresos, a prioridade será mellorar a administración fiscal e recadar máis impostos ao consumo, mentres que nas economías avanzadas observamos unha erosión dos ingresos do imposto de sociedades e tamén vemos unha erosión na recadación da renda das persoas na parte máis alta da escala de riqueza”, admitiu hoxe o subdirector do Departamento de Asuntos Fiscais do FMI, Paulo Mauro.

tax

A súa mensaxe chega despois de que a reputada secretaria do Tesouro de Estados Unidos, Janet Yellen, propuxese chegar a un acordo sobre o imposto mínimo de sociedades: “Estamos traballando cos países do G20 para acordar un tipo mínimo do imposto sobre sociedades a nivel global que poida frear a carreira ata o fondo”, anunciou Yellen. 

 A Comisión Europea, que leva tempo intentando pór orde na UE e na OCDE, aplaudiu a disposición da nova Administración norteamericana e espera acadar un acordo para este verán no marco da OCDE. Hai sinais de optimismo. Para empezar, Estados Unidos retirou a esixencia de deixar á marxe algúns dos seus xigantes dixitais.

Pero isto non sucede noutros países onde tamén se gravou o patrimonio. En España, por exemplo, estase dando todo un éxodo. Moitos famosos cantantes, artistas, deportistas e youtubers, cambiaron a súa residencia fiscal a países como Andorra, onde os impostos son moito máis amigables para os ricos.

Aínda que nos pareza mentira, entre 1951 e 1963 o tipo máximo do imposto da renda en Estados Unidos superaba o 90%. Iso quería dicir que a partir de determinado nivel de ingresos, os impostos eran case confiscatorios. Entre os anos 1944 e 1981 o promedio dese tipo máis alto situouse no 81%, segundo os cálculos dos economistas Emmanuel Saez e Gabriel Zucman. “Estes niveis establecéronse para reducir desigualdade, non para obter ingresos”, explican os autores do libro El triunfo de la injusticia citando un discurso do presidente Roosevelt ao Congreso. Donald Trump aplicou a última baixada o 22 de decembro de 2017: do 35% ao 21%.

Hai cada vez máis datos que demostran como os sistemas fiscais dos países avanzados foron perdendo progresividade: é dicir non paga máis quen máis ten. “Os Trump, os Zuckerberg e os Buffet deste mundo pagan tipos impositivos máis baixos que os profesores”, argumentan estes economistas.

O debate sobre que facer cos impostos acabará chegando. É posible que o mundo viva un novo cambio de paradigma como o que se iniciou nos anos oitenta coa “economía de goteo”. O que está claro é que a cuestión fiscal ten abertas moitas frontes: tributos anticuados para unha economía cada vez máis dixital, competencia fiscal nun mundo globalizado e movementos libres do diñeiro, aumento da desigualdade e o seu impacto na economía e as democracias…. Na economía todo está interconectado.

A covid engadiu o último argumento: os países sairán da crise da covid cunha enorme montaña de débeda a costas. O diñeiro para pagala terá que saír dalgunha parte.

E por último dúas preguntas, para min case retóricas e de respostas obvias:

É QUE AS GRANDES RIQUEZAS DE HOXE NON SON FROITO TAMÉN DE LOGROS DE TODA A HUMANIDADE, CON SACRIFICIOS DOS MÁIS POBRES, ESFORZO DOS MÁIS ILUSTRADOS AO LONGO DOS ÚLTIMOS SÉCULOS QUE ESIXE QUE AQUELAS PAGUEN MÁIS POR TANTO RECIBIDO?

pickett

Seguindo ao gran economista Piketty:

É RACIONAL E EFICIENTE EN TERMOS MACROECONÓMICOS E DE XUSTIZA DISTRIBUTIVA, POR EXEMPLO, QUE UNHA PERSOA POSÚA UN PATRIMONIO DE MÁIS DE 100 MILLÓNS DE EUROS?

Jesús Gayoso Álvarez

Jesús Gayoso Álvarez

Psicólogo

Jesús Gayoso naceu en Barcelona en 1943, pero vive en Galiza desde 1979. Estudou Enxeñería Industrial, Dereito e finalmente Psicoloxía na UNED de Pontevedra.

Traballou na Administración de Industria durante corenta anos, primeiro no goberno estatal e despois na Xunta de Galicia como enxeñeiro e máis tarde como Delegado de Industria en Burgos e Pontevedra.Tamén mantivo un gabinete de Psicoloxía Clinica durante algún tempo nesta cidade.

Ao xubilarse  seguiu cultivando a súa paixón polo coñecemento, con especial inclinación cara á filosofía e poesía. Ademais participa como voluntario na Cruz Vermella i e moi aficionado a viaxar i ao senderismo.

A depresión escondida

máis artigos

Actividades do 14 ao 20 de xuño 2021

Do 7 ao 13 de Xuño

Do 24 ao 30 de Maio 2021

Do 17 ao 23 de maio 2021

Do 10 ao 16 de maio 2021

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Luis Vaz de Camões por Graça Foles Amighinho

Luis Vaz de Camões por Graça Foles Amighinho

No dia 10 de junho celebra-se em Portugal o Dia de Portugal, de Camões e das Comunidades Portuguesas. Feriado nacional, esta data presta homenagem ao grande poeta Luís Vaz de Camões, autor d´Os Lusíadas, a maior obra épica de Portugal, que faleceu no dia 10 de junho de 1580.

Falar de Luís Vaz de Camões, o maior poeta português de todos os tempos, não é tarefa fácil, pois, para além do manancial literário que nos legou, pouco recebendo em troca, teve uma vida atribulada no seu percurso, como viajante e personagem irreverente, em muitos momentos da sua permanência terrestre. Contudo, é aliciante recordar quem foi, de onde veio, como viveu e sonhou, este espírito criador e invulgar, homem que adquiriu saber e o transformou, através da Poesia, no mais belo testemunho da História de Portugal e com ele deu um incremento extraordinário, à Literatura, na sua mais rica expressão.

camoes

Em Camões, vamos encontrar, uma vez mais, grandes laços de afinidade com os meus amigos, para quem escrevo estas palavras. A Casa ancestral dos “Camões” tinha as suas origens na GALIZA, não longe do CABO FINISTERRA.
Pelo lado paterno, Luís de Camões seria descendente de Vasco Pires de Camões, trovador Galego, guerreiro e fidalgo, que se terá mudado para Portugal em 1370 e recebeu do rei, grandes benefícios em cargos, honras e terras.

As suas poesias, de índole nacionalista, contribuíram para afugentar as influências italiana e bretã e criar um estilo trovadoresco nacional. O seu filho, Antão Vaz de Camões, serviu no Mar Vermelho e casou com D. Guiomar da Gama, parente de Vasco da Gama. Desta união, nasceram Simão Vaz de Camões, que serviu na Marinha Real e fez transações comerciais na Guiné e na Índia, e outro irmão, Bento, que seguiu a carreira das letras e do sacerdócio, entrando no Mosteiro de Santa Cruz dos Agostinhos, uma ilustre escola para muitos fidalgos portugueses.
Simão casou com Dona Ana de Sá e Macedo, também de origem fidalga, natural de Santarém. O seu filho único, Luís Vaz de Camões, terá nascido em Lisboa, em 1524. Com 3 anos de idade, a família muda-se para Coimbra, para fugirem à peste, acompanhando a família real.

Muito provavelmente, Luís Vaz de Camões, terá sido educado pelo seu tio Bento, até aos 13 anos e depois, encaminhado para Coimbra. Conta-se, ter sido um estudante indisciplinado, mas ávido de conhecimento,
com imenso interesse pela história, cosmografia e literaturas clássica e moderna. A verdade é que, nos registos da UNIVERSIDADE DE COIMBRA, o seu nome não aparece. Mas, pelo seu estilo literário, com imensas citações eruditas, depreende-se, facilmente, que recebeu uma sólida educação.

Muito provavelmente, terá sido o tio Bento, o seu grande Mestre, pois, sendo uma pessoa muito culta, foi chanceler da Universidade e prior do Mosteiro de Santa Cruz, ou talvez tenha estudado no Colégio do Mosteiro. Por volta dos vinte anos, foi para Lisboa, antes de ter concluído os estudos. A sua família era pobre, mas pertencendo à Fidalguia, Luís Vaz de Camões pôde ser admitido na corte de D. João III e aí estabelecer contactos intelectuais, iniciando-se na Poesia, fazendo jus, à herança do seu avô paterno.

A sua vida de boémio, frequentando tabernas e envolvendo-se em escaramuças e relações amorosas complicadas, trouxe-lhe muitos dissabores. Muitas damas aparecem citadas, pelos seus próprios nomes, em algumas biografias do Poeta, como tendo sido motivação para grandes paixões, não se podendo confirmar, se correspondem à verdade, embora ninguém possa negar que foi um homem que se entregava a paixões fulgurantes e tivesse tido vários amores.
Tanto, tanto para contar, desta Alma Poética, cheia de imaginação e não medindo, algumas vezes, as consequências dos seus atos irreverentes. O dia da sua morte, 10 de junho, é comemorado em Portugal e em todos os lugares do mundo, onde se fala A BELA LÍNGUA DE CAMÕES, como o DIA DE CAMÕES E DAS COMUNIDADES, porque este ilustre Poeta foi um cidadão do Mundo, que se imortalizou pela sua grandiosa obra POÉTICA.

AMOR É UM FOGO QUE ARDE SEM SE VER
Amor é um fogo que arde sem se ver;
É ferida que dói, e não se sente;
É um contentamento, descontente;
É dor que desatina sem doer.

É um não querer, mais que bem querer;
É um andar solitário entre a gente;
É nunca contentar-se de contente;
É um cuidar que se ganha em se perder;

É um querer estar preso por vontade;

É servir a quem vence, o vencedor;
É ter com quem nos mata, lealdade.

Mas como causar pode seu favor
Nos corações humanos amizade,
Se tão contrário a si é o mesmo Amor?

Graça Foles Amiguinho

Graça Foles Amiguinho

Colaboradora Portuguesa

“Son Maria de Graça Foles Amiguinho Barros. Vivo en Vila nova de Gaia, pero nascín no Alentejo, nunha aldeia pequena chamada A Flor do Alto Alentejo.

Estudei en Elva. Fiz maxisterio en Portoalegre. Minha vida foi adicada ao ensino durante 32 anos, aos meus alumnos ensineilles a amar as letras, o país, as artes e a cultura. 

Meu começo coa poesia aconteceu de xeito dramático cando partin os dous braços, en 2004 comecei a escribir poesia compulsivamente, en 2005 xa tiña o primero libro editado  O meu sentir…”

Abram-se, de par em par todas as fronteiras

máis artigos

Actividades do 14 ao 20 de xuño 2021

Do 7 ao 13 de Xuño

Do 24 ao 30 de Maio 2021

Do 17 ao 23 de maio 2021

Do 10 ao 16 de maio 2021

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

O movemento de outubro de 1934 por Xosé Álvarez

O movemento de outubro de 1934 por Xosé Álvarez

O movemento revolucionario de outubro de 1934

Xosé Álvarez

A chamada revolución de outubro de 1934 acadou especial importancia en Asturias e Cataluña pero na nosa zona tamén tivo certa repercusión. Neste artigo trataremos os antecedentes, desenvolvemento e consecuencias destes sucesos en Pontevedra, que son practicamente descoñecidos.

            En 1934 o partido gobernante en España era o Radical, liderado por Alejandro Lerroux, que tiña como máximo representante en Pontevedra a Emiliano Iglesias; era un partido  que co tempo fora apagando a súa postura combativa e virando cara á dereita; en 1936 a maioría dos seus militantes adheríronse ao golpe militar. Nunca se veu libre de prácticas corruptas e nas eleccións de 1933 obtivera na nosa provincia seis deputados dun total de trece.

            A situación político-social estaba cada vez máis crispada, a mediados de 1933 promulgouse unha lei de orde pública que impuxo a restrición dos dereitos cidadáns a través de estados de prevención, alarma ou guerra, que estiveron en vigor na práctica totalidade do que restaba do período republicano. A dereita, a través da CEDA de Gil Robles, aumentou a súa influencia sobre o goberno de Lerroux e o 4 de outubro de 1934 entraron no goberno tres membros dese partido.

            A lexislación antisocial do goberno, a situación internacional con avances do fascismo, a frustración e desencanto de gran parte da poboación por non acadar as expectativas postas na chegada da república, alentan a radicalización do movemento obreiro, que contempla o recurso á violencia para adiantarse ao que consideran como previsible golpe de estado dereitista. 

xuventudes

Apréciase esta actitude nos atentados contra os centros da patronal e locais dos partidos de dereitas e importantes sectores do PSOE e UGT, especialmente das Xuventudes Socialistas, conflúen en posturas unitarias cos comunistas a través das Alianzas Obreiras e da Fronte Única.

De cara á transformación da sociedade, as actitudes evolucionistas perden forza fronte ás revolucionarias e prodúcese un distanciamento do que cualifican como “república burguesa”.

Nos actos do primeiro de maio deste ano en Pontevedra notamos un ambiente de gran participación e de unidade entre as forzas obreiras, en contraposición coas divisións de anos anteriores. Na intervención de Alejandro Gama, comunista, faise referencia á división das forzas marxistas que posibilitara a derrota do proletariado alemán e austríaco fronte a Hitler e Dollfus; a consecuencia que extrae é a necesidade da unidade obreira para cortar o avance do fascismo español. Na prensa socialista apréciase unha linguaxe explosiva, como é o caso do seu órgano local La Hora.

Pero este año, cuando los enemigos del trabajador se han apoderado de la república, cuando las leyes sociales que amparan al obrero son un papel mojado, cuando las cárceles están pletóricas de trabajadores honrados, cuando la tiranía fascista se dispone a caer sobre el pueblo español […] convertirse en una viril protesta que haga estremecer en sus guaridas a los chacales que viven de la sangre del proletariado […] Los trabajadores han perdido la fe en la república.

            Non é necesario ser moi perspicaz para deducir dos anteriores parágrafos dúas cousas: unha descualificación do réxime imperante e o anuncio implícito dunha mobilización de carácter revolucionario.

O sentimento de inquietude e de rexeitamento da política do goberno non se percibe só nos portavoces obreiros; nun xornal de liña burguesa, progresista pero sen ningún asomo revolucionario, como era El Pais, voceiro de Izquierda Republicana en Pontevedra, nun editorial do 4 de outubro de 1934, significativamente titulado “Alerta republicanos. ¿Qué se intenta?” afírmase:

 Se pretende arribar a un régimen de fuerza que concluya de abatir las protestas y las rebeldías, que no son tal cosa, sino advertencias sinceras, leales y republicanas de los que entienden que por el camino que lleva el Estado, no le aguardan bonanzas, sino que en esta atmósfera enrarecida todos son barruntos de tormenta. […] La revolución marxista es el pretexto para desencadenar la reacción que concluya por destruir los últimos alientos del espíritu republicano del 14 de abril. El peligro está en otra parte. […] Es a los antimarxistas a los que hay que vigilar. Ellos son los típicos y contumaces enemigos de la República. En ellos radican las causas originarias de los males que aquejan a España. […] No está de más -que va en ello la seguridad del régimen- que la opinión republicana esté alerta ante los acontecimientos y con el ánimo decidido para la defensa de la República.

             O mesmo xornal, xa en pleno estoupido revolucionario (5-10-34) e baixo o estado de alarma e réxime de censura previa, continúa na mesma liña cun editorial titulado “Viva la República” e no que preconiza a formación dun goberno nacional de homes fóra de toda sospeita e insubornables

 sin ministros ladrones […] para disolver el actual engendro de Parlamento, […] para restablecer la legalidad atropellada excarcelando a los que se hallan privados de libertad, por el único delito de defenderla; para reponer a los municipios que se han destituído caprichosamente; para abrir los centenares de centros obreros clausurados por no pensar al igual que la veleidad ministerial.

O ambiente estaba cargándose de máxima tensión con feitos como o asasinato dun militante obreiro efectuado en Vigo por falanxistas o 6 de setembro. O 15 dese mes deteñen en Marín ao pedreiro portugués Afonso González por destacarse nas protestas con motivo da constitución do novo concello e proferir gritos subversivos, insultos ao tenente da Garda de Asalto e resistirse a ser detido.

pasquin
programa

O 24 declárase en Pontevedra o estado de alarma fixando nas rúas o bando do gobernador.

Segundo diversas fontes, foi o sector máis radical do PSOE o encargado da dirección do movemento revolucionario xunto con militantes do PCE, partido este con relativa presenza na nosa capital. En moitas localidades galegas, diversos sindicatos pertencentes á Confederación Regional Galaica (CNT) sumáronse á declaración de folga.

 En Acción Gallega (20-10-34) publícase o programa da Alianza Obreira que encabezaba a folga xeral revolucionaria:

1º.- Todas las tierras de los grandes terratenientes, de la Iglesia, de los monasterios, de las municipalidades y del Estado serán confiscadas, sin indemnización, como así también los útiles de labranza y demás pertenencias, y serán entregadas gratuitamente y repartidas a todos los obreros agrícolas y campesinos trabajadores, para que las trabajen individual o colectivamente, según decidan por su propia voluntad.

2º.- Todas las deudas, obligaciones y gravámenes de los campesinos con los terratenientes, los municipios y los Bancos serán anuladas, todas las cargas feudales y semifeudales, (“foros”, “rabassa morta”, condominio, etc.), serán abolidas, y todos los impuestos del régimen burgués terrateniente, suprimidos.

3º.- El Gobierno Obrero Campesino proveerá a los campesinos trabajadores de maquinaria, útiles de trabajo, simientes, créditos y los elementos técnicos para aumentar en el mayor grado posible la producción agrícola, con objeto de terminar con el hambre y la miseria espantosa que existe en el campo y elevar sistematicamente el bienestar de las masas trabajadoras.

4º.- El Gobierno Obrero Campesino tomará inmediatamente medidas de gran envergadura para mejorar rápida y radicalmente la situación de los obreros agrícolas, aboliendo todos los contratos explotadores y usurarios, aumentando los salarios lo suficiente para las necesidades de los obreros agrícolas y sus familias.

5º.- El Gobierno Obrero Campesino confiscará y nacionalizará las empresas de la gran industria trustificada y establecerá el control de la producción y la distribución por medio de los soviets, nacionalizará los bancos, los ferrocarriles y todos los medios de transporte y de comunicación, hoy en manos del gran capital.

6º.- Establecerá la jornada de siete horas y de seis para las minas y los trabajadores jóvenes, aumentará el nivel de vida de las masas trabajadoras, concederá subsidio a los parados hasta que sean absorbidos en las diversas ramas de la producción, la que será adaptada a las necesidades de las masas trabajadoras y establecerá el seguro general para todos los trabajadores en casos de paro, enfermedad, accidente, vejez y maternidad.

7º.- Liberación nacional de todos los pueblos oprimidos. El Gobierno Obrero y Campesino reconocerá a Cataluña, Vasconia y Galicia el pleno derecho a disponer de si mismas hasta la formación de los Estados independientes.

8º.- Liberación inmediata y completa, sin restricción ni limitación, de Marruecos y demás colonias.

9º.- Disminución radical de los impuestos a los pequeños comerciantes y pequeños productores. Anulación de sus deudas con los Bancos, grandes comerciantes y empresas capitalistas. Prohibición del embargo de su propiedad y del desalojo de los locales que ocupan.

10º.- Supresión de todas las fuerzas armadas de los capitalistas y terratenientes. Armamento de los obreros y campesinos. Liquidación de la burocracia hostil y elección de los funcionarios públicos por los Soviets.

11º.- Supresión del ejército permanente como instrumento de la clase capitalista. Liquidación de los generales y cuerpo de oficiales. Elección democrática de los comandantes por los soldados.

12º.- Solidaridad proletaria con los oprimidos del mundo y alianza fraternal con la Unión Soviética Rusa.

O xoves 4 de outubro non aparece nos xornais ningunha nova referente a folgas ou incidentes destacables no ámbito local. Ese mesmo día xorden na cidade os primeiros incidentes, que non parecen revestir gran importancia, enfrontándose dereitistas e esquerdistas.

            A chegada de novas da revolta en Asturias axita aínda máis o ambiente. Convócase folga xeral revolucionaria a través de follas de propaganda e consignas. O día 6, de madrugada, mediante un bando do xeneral da Octava División, proclámase o estado de guerra. Suspéndese a publicación de xornais.

 A Garda Civil efectúa numerosos rexistros. Coa declaración do estado de guerra as rúas pontevedresas son ocupadas polo exército e forzas de seguridade.

selo

O domingo, día sete, destitúese a corporación municipal logo dunha entrevista entre o gobernador civil e o comandante militar. Noméase unha comisión xestora coa seguinte composición: Manuel Casqueiro polo Colexio de Avogados, Sinforiano Melero pola Cámara de Propietarios, Eulogio Sánchez do Círculo Mercantil, Modesto Lorenzo pola Patronal, Ramón Segura de la Garmilla polos centros do ensino, Luis Sobrino do Colexio Médico e Agustín Sánchez pola Asociación de Inquilinos. O alcalde cesado era Bibiano Fernández-Osorio Tafall, que fixo entrega das chaves acompañado do primeiro tenente de alcalde Arturo Rey. Ao entregar o mando dixo que el chegara ao cargo cando nacía a república e agora que morría, entregábao. O gobernador pediu que constasen en acta estas palabras. A continuación elixiron como alcalde ao señor Segura de la Garmilla. Os dirixentes da Deputación tamén foron destituídos facéndose cargo da mesma unha comisión xestora que levou a cabo unha depuración de funcionarios.

            Posteriormente, o concello de Pontevedra, para cumprimentar un escrito do gobernador militar, fai saber a todo o persoal municipal que ten a obriga, nun prazo de 48 horas, de darse de baixa en calquera centro, partido, agrupación ou sociedade que revista carácter político e a toda organización de carácter sindical ou societario.

            Destitúen a Tafall como director do instituto, trasladan a Alexandre Bóveda e a Castelao  a Cádiz e Badaxoz respectivamente. El País (19-11-34) manifesta:

 La civilidad pontevedresa les hizo objeto ayer tarde en la estación, Castelao y Bóveda con el pie en el estribo del convoy, de un cálido y fervoroso homenaje de simpatía y afecto, cuyo valor y significación se acrecientan, al considerar la espontaneidad del mismo […] Que retornen pronto a Pontevedra es nuestro deseo.

Os deputados radicais afirman que fixeran xestións para deixar sen efecto a sanción a Bóveda e Castelao pero estes non aceptaran desvirtuar as súas manifestacións de hostilidade ao goberno.

            O día 10 de outubro deteñen en Mourente os militantes obreiros Manuel Amoedo e  Constante Tomé ocupándoselles armas cortas. Na madrugada dese día tivo lugar un tiroteo entre forzas do exército que prestaban servizo na Ferrería e un grupo de individuos que non puideron ser detidos. Tamén houbo varios apedramentos e unha muller foi mallada.

Ao día seguinte reanúdase a publicación de xornais e a portada de El País aparece con numerosos manchóns negros causados pola censura. En Pontemuíños, desde o monte, efectúanse disparos sobre un tranvía e tamén sobre a garda do transformador de Mollabao, así como pedradas que feriron un soldado.

            Deteñen os concelleiros de esquerdas Manuel Sanmartín e José Acuña Gallego, o capitán retirado Delmiro Sarmiento, directivo da agrupación socialista, e o presidente da Comarcal Agraria Víctor Moldes. Clausúrase a Casa do Pobo e suspéndense as licencias para armas de caza.

            A prensa do día doce afirma que pode considerarse acabada a folga na capital, que a case totalidade de traballadores volveu ao traballo e a tranquilidade era absoluta. Non parece ser tan completa dita tranquilidade se ollamos, unha vez máis, a sección de sucesos; alí dáse conta de que, no Dispensario da Cruz Vermella, foi asistida unha veciña de Salcedo, con feridas que dixo llas produciran uns descoñecidos ao apedrala cando viña a Pontevedra a vender leite. Hai que significar que a folga de abastecementos á capital implicaba non permitir a entrada de leite, leña, verduras, etc. Non é aventurado supoñer que, en maior ou menor grao, aínda había incidencias nesta fronte.

            Continúa a represión contra os elementos obreiros e someten a sumario, por repartir follas de carácter subversivo, aos marinenses Francisco López Crespo, Ramón Magariños Duro, Ángel Folgar Bermúdez, José Gómez, Miguel Briones Barca, Antonio Blanco Solla, Cristóbal Peñín Alonso e Jesús Canda Crespo; por coaccionar e impedir o abastecemento a José Mojico (de Lérez), Rogelio González (de Salcedo) e Felipe Pérez Moreira (de Poio); a Manuel Martínez Vázquez (de Mourente) por excitar os veciños á folga; Celestino Garrido Viéitez e José Gil Sueiro, de Marín, por posesión de explosivos. A todos se lles tramitaron xuízos sumarísimos.

            Ao día seguinte, as forzas conservadoras pontevedresas comezan a recollida de donativos con destino a unha homenaxe que se tributaría ás forzas do exército e da orde pública e que tiña como finalidade rehabilitar a imaxe das forzas que participaran na represión destes días.

 Pola noite, tiroteo na rúa Cousiño. Instrúese xuízo sumarísimo contra Juan Manuel Gómez Corbacho acusado de fabricar bombas (detivérano no garaxe de Fonseca cando manipulaba botellas de líquidos inflamables) e contra Manuel Amoedo por posesión de armas.

            Continúan as detencións: José Bolaño, Manuel Muíños, Saturnino Fragueiro, presuntos implicados na fabricación de explosivos, Manuel Pérez Calvo, estudante de 16 anos, por dar vivas á revolución social, Luis López Méndez, Valeriano Riobó, Carlos Varela e José Cortizo, o último por atentado. Por falta de espazo e mal estado das instalacións do cárcere capitalino, moitos dos detidos son conducidos ao pontón Minerva do Polígono de Tiro Naval Janer en Marín. O día 18 restablécese a pena de morte.

            Fóra do xugo da censura, o xornal Acción Gallega (20-10-34), órgano da Federación de Sociedades Gallegas de Bos Aires, fai unha durísima crítica da represión gobernamental e escribe:

El triunvirato Alcalá-Lerroux-Gil Robles llenó a España de sangre y lágrimas. Con los cañones, los aeroplanos y tropas y legiones marroquíes, la dictadura monárquico-clerical-fascista aplastó los anhelos de justicia y libertad del pueblo español.

No apartado “No hay nacionalismos, solo hay dos clases” critica a inacción dos partidos nacionalistas:

En cuanto a los nacionalistas vascos y gallegos, tampoco se han movido, a pesar del programa autonomista de la Alianza Obrera. Solo hemos visto a los obreros luchar heroicamente y a las clases privilegiadas apoyando a los tiranos.

            Pouco a pouco recobran a liberdade algúns dos detidos, o 1 de novembro libérase ao policía municipal Dionisio González que fora acusado de “repetidos actos de coacción con las lecheras y otros proveedores de los mercados públicos de la capital, a quienes exhortaba – según dijeron- para no aprovisionar Pontevedra”.

O día 4 poñen en liberdade a Clemente Baltasar, Manuel Loureiro, José Fontán, Valentín Ramírez, Diego Bouzón (de Marcón) e Francisco Piedras (de Xeve), este último detido por repartir follas clandestinas e os outros por coaccións.          

Pena de muerte

Puerta del Sol de Madrid. 7 de Outubro de 1934

  Pero as detencións continúan nos meses seguintes: o 8 de novembro prenden ao dependente de comercio de 19 anos Esteban Beltrán Paz, por asubiar no teatro Principal ao aparecer as imaxes do xeneral López Ochoa e outras autoridades. Publícase unha requisitoria contra Alejandro Gama para que se presente ante o xuíz militar. Volven deter a Manuel García Filgueira, Víctor Lamas e Andrés Rey como consecuencia dunha denuncia por insultos e ameazas; García Filgueira e Rey acababan de saír do cárcere.

Continúan os traslados de detidos ao Polígono Janer en continxentes elevados: un grupo de 30 o día sete e de dez o vinte e tres. Os últimos presos detidos neste recinto militar sería un grupo de nove, liberados o 27 de decembro.     

A dereita pontevedresa mobilízase organizando actos de apoio ás forzas participantes na represión e de lembranza das vítimas: a Juventud Masculina de Acción Católica organiza un funeral polas vítimas do movemento revolucionario na igrexa de Santa María.

            O día 4 de novembro celébrase a homenaxe ás forzas armadas, sérvese un viño de honor no concello para xefes e oficiais. No bar Calixto ofreceuse unha comida aos subalternos de telégrafos e teléfonos, con elocuentes palabras do deputado Isidoro Millán, orador habitual neste tipo de actos. Nos cuarteis sérvense comidas especiais ás clases de tropa e o gobernador Diego Fernández diríxelles unhas palabras:

Porque el establecimiento del orden y el sometimiento de cuantos, miserablemente, se pusieron fuera de la legalidad establecida, y a la estrangulación rápida y total de la revolución amenazante, se llegó por el esfuerzo admirable, por la lealtad y el patriotismo, por nadie superado, por la disciplina, el arrojo y el espíritu de sacrificio de nuestro Ejército y de nuestra Marina, gloriosos cual el que más, del Benemérito Instituto de la Guardia Civil.

            En diversos xornais insístese na necesidade da moderación nas sancións e de evitar inxustas acusacións, vinganzas e delacións anónimas; así o fai o xornal estradense El Emigrado (16-10-34),

En estas horas abrumadoras, somos todos los españoles partícipes obligados a compartir las amarguras de la Patria, y somos todos, también obligados, a laborar por la restauración de una paz moral y material que una los espíritus en hermandad Nacional, por la reconstrucción de cuanto, en unas horas de obsesión, nos hayan hecho destruir […] y esperamos del patriotismo de los hombres que se hallan al frente de los destinos de la Patria la suficiente serenidad y acendrado patriotismo, para que entre hijos de una misma patria se reinstaure el imperio de la conciencia, usando del escalpelo de la justicia con mesura y tino.

            Continúa o goteo de postas en liberdade de presos, alternados con consellos de guerra. O doce de decembro son liberados os destacados dirixentes da federación obreira Manuel García Filgueira (presidente), José Oliveira (vicepresidente) e Andrés Rey (bibliotecario). Son trasladados ao penal de El Dueso varios veciños de A Estrada que estaban presos na capital e foran condenados á pena dun ano 4 meses e un día por participar nos sucesos revolucionarios.

O 18 celébranse consellos de guerra contra Jesús Diéguez Noguerol por tenencia ilícita de armas, Segundo Lorenzo García por intento de agresión a man armada e Carlos Pérez Cameselle, axente de arbitrios de Vigo, por rebelión. Ao día seguinte liberan os veciños de Domaio José Palmás Pastoriza, Josefa González Crespo, Benito Calvar Calvar e Manuela Ríos, que estaban no cárcere acusados de coaccións. O día 29 deteñen en Salcedo a Gerardo Martínez Villanueva, José Gómez Pereira e Enrique Cochón por repartir follas subversivas.

            O 5 de febreiro celebrouse consello de guerra contra Valeriano Riobó acusado de intervir no pasado movemento revolucionario, a petición fiscal foi de dez anos de cárcere; defendeuno José Adrio Barreiro que logrou a absolución do inculpado. Días despois deteñen en Marín os militantes comunistas Daniel Gómez Martí e José García Busto como presuntos autores de rótulos subversivos. O 24 de dito mes refórzase a garda do cárcere debido aos rumores dunha evasión de presos políticos.

Pouco a pouco recóbrase a normalidade e o 7 de marzo do 35 levántase o estado de alarma, substituído polo de prevención; o 29 remata a clausura das sociedades, pero con advertencia da necesidade de que cumpran a legalidade. Aínda así, non se autorizan os actos obreiros do 1º de maio e detense a Antonio Prieto Roque, de Campolongo, que estaba reclamado polo xulgado militar por teren topado no seu domicilio armas e munición en abundancia. En maio deteñen a José Iglesias Rey, canteiro de 23 anos, a quen o capitán da Garda de Asalto atopoulle unha folla clandestina e a  Benigno Vidal Couto, labrador de 18 anos, ambos os dous de Bora; a José Fernández, metalúrxico, José Cortegoso Solla, Eladino Castro Torres, os tres de Mourente, por coaccións a obreiros que ían traballar e tamén a 4 persoas máis como medida preventiva.

            Volvamos a finais de 1934. Os incidentes entre militantes de esquerda e dereita aumentan e sucédense continuos enfrontamentos e denuncias. O 30 de outubro pola noite, o militante fascista José Outerelo Carril foi mallado a paus  en Salcedo “por un grupo de salvajes que campea en aquella parroquia”

A prensa de esquerda denuncia os atropelos de mozos fascistas como o asalto e roubo da imprenta do xornal socialista La Hora mentres o seu dono, Ramiro Paz, estaba no cárcere, asalto que quedou impune a pesar de que o rumor público sinalou inmediatamente como autores a xente do entorno de Víctor Lis; días despois asaltaron o quiosco dos mesmos donos na praza da República.

 Además, estos elementos, descaradamente no solo no niegan nada, sino que dicen estar dispuestos a acabar por todos los medios no solo con las organizaciones de izquierda, cosa ya de por si condenable sino también con lo que es mucho más grave con el Estado republicano que la Autoridad tiene el deber de guardar. (El País 20-12-34.)

            Un grupo de mozos  galeguistas repartiu unhas follas nas que lembraban o aniversario da morte de Pardo de Cela e que remataban coa frase “Viva Galicia Ceibe” e acabaron detidos tres deles e rexistrado o clausurado centro galeguista; a actuación policial contra eles contrastaba coa inhibición cara a elementos fascistas. Hai multitude de denuncias por agresións: Benito Lago Currás denuncia ao fascista José Torres e outros por maltratalo e lesionalo na rúa Xan Guillermo. Na madrugada do día de Nadal, o veciño de Salcedo Gerardo Bao Rúa foi agredido cunha navalla  causándolle unha ferida no peito. No baile do Pino (3-1-35) un grupo de individuos agrediron e lesionaron a un tal José Piñeiro co pretexto das  súas ideas políticas; detiveron o veciño de Salcedo Celestino García. Tamén houbo denuncias contra dous mozos de Salcedo por arrebatarlle a un vendedor varios exemplares do voceiro dereitista J.A.P. e rompelos.

            As consecuencias dos sucesos de outubro foron de diversa orde. A represión foi moi dura, o número de detidos e despedidos alto, clausuráronse moitos centros obreiros, destituíron concelleiros e outros cargos, etc. A esquerda adoptou como obxectivo a consecución da amnistía para os encarcerados e a reposición nos seus postos de traballo dos despedidos.

Foi premonitorio o xornal El País (11-10-34):

Dos distintas maneras de ver la esencia de la República y sus fines han conducido a ellos. Y, cualquiera que sea el resultado de esta gesta trágica, en la vida de España queda trazado un hondo surco que ha de influir sobremanera en el futuro.

funeral

Funeral polas vítimas en Santa María

E así foi, co golpe militar do 36, o ter antecedentes de participación nalgún incidente ou ser detido no 34 constituíu un agravante a ter moi en conta nos xuízos ou para ser vítima dos “paseos”; como exemplo, dos citados neste artigo, foron asasinados (en diversas modalidades): Augusto A. González, Manuel Amoedo, José Acuña Gallego, Víctor Moldes, Antonio Blanco, Alexandre Bóveda, Cristóbal Peñín, Juan M. Gómez, Dionisio González, Andrés Rey, José García Busto, Ramiro Paz e Gerardo Bao, entre outros.

Xosé Álvarez Castro

Xosé Álvarez Castro

Historiador

Xosé Álvarez Castro, mestre, profesor de historia (xubilado) .Licenciado en Xeografía e Historia. 

Máster en Educación Ambiental. Fundación Universidad-Empresa. UNED. 

VI premio Galiza Mártir da Fundación Alexandre Bóveda á recuperación da memoria histórica en 2011. 

 Enlace ao Blog de Xosé Álvarez Castro

A dor infinda:Sofía Kuper

máis artigos

Actividades do 14 ao 20 de xuño 2021

Do 7 ao 13 de Xuño

Do 24 ao 30 de Maio 2021

Do 17 ao 23 de maio 2021

Do 10 ao 16 de maio 2021

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Galego