Teño que recoñecer que a primeira vez que vin un império pensei que era unha capela. Algo non cadraba: era demasiado pequena, non parecía ter acceso desde o exterior… e, por riba, había un coche aparcado xusto diante. Aquilo, máis que unha descuberta, pareceume case unha irreverencia.

Estivemos na Terceira en febreiro, en pleno entroido. Xa coñeciamos São Miguel, pero esta illa era outra cousa. Aquel día chegamos a Biscoitos, unha poboación pequena onde asistimos ás chirigotas nun local social pechado, con aire de teatro improvisado, ateigado de xente. Ao saír, xa de noite, foi cando nos fixamos nunha pequena construción colorida no barrio de San Pedro. Logo viría outra no camiño do concello, e máis tarde a de Altares.

Pero, que eran realmente aqueles edificios? E por que aquelas cores?

Hai algo nos impérios da Terceira que escapa á lóxica das guías. Aparecen sen aviso, ao virar unha esquina ou ao saír dunha curva, coma se a illa estivese sementada de pequenas promesas. Algúns teñen nome, historia e memoria compartida; outros quedan para quen pasa, silenciosos, sen máis identidade ca a súa cor e a súa presenza.

Seguimos pola costa, deténdonos alí onde se adiviñaba outro império dedicado ao Espírito Santo. O de Raminho, o da Serreta, o da Rua Nova, os das Doze Ribeiras, o de Santa Bárbara… foron os primeiros, vistos case sen saber o que estabamos a mirar, sen intuír sequera que aquilo acabaría por converterse nun pequeno ritual de viaxe.

Nos días seguintes xa non puidemos evitalo. Cada desvío era unha promesa. Cada curva, unha sospeita. Decidimos facer a ruta dos Mistérios Negros e, camiño dela, apareceu o império de Posto Santo, amarelo e luminoso. Despois da camiñada, rumbo a Angra do Heroísmo, foron caendo outros: o da Boa Hora, Terra Chã —e outro alí mesmo, sen nome para nós—, Canada de Belém, San Carlos, a rúa de abaixo de San Pedro…

Esas pequenas capelas do Espírito Santo están ligadas ás freguesías e á vida comunitaria. Teñen algo de arquitectura humilde e tamén de orgullo colectivo. Destacan pola cor, pola escala, por esa estética popular que non busca grandiosidade senón presenza. Algúns contan a súa historia nunha inscrición; outros, a maioría, permanecen discretos, como se non quixesen ser atopados.

Pero unha, que é curiosa por natureza, acaba aprendendo a velos de lonxe, a intuír a súa presenza, a baixar do coche, a achegarse, a preguntar.

Decidimos quedar en Angra e dedicar un tempo a buscalos dentro da cidade. Apareceron o da rúa de Santo António de Arriba, o dos Quatro Cantos (de 1916), e dous case xemelgos no barrio de Santa Luzia. Máis tarde, camiño de San Mateus para cear, cruzámonos co Santo do Torreiro, cheo de cor, e co império do Cantinho.

Ao día seguinte fomos ata Praia da Vitória —cidade que merece historia propia—, pero eu seguía coa mirada posta nos impérios. E alí estaban: o da Caridade, outro na propia praia, o do Rossio, Trunqueiras, Cabo da Praia, Porto Martins, São Sebastião, Porto Judeu, Ribeira do Testo, Galinho, Feteira, Ponta Nova…

E máis: Canada das Mercês en Feteira, Ladeira Grande en Ribeirinha, o da Serra da Ribeirinha, Canada de San Pedro, Canada de Ponta Ruiva, Santo Amaro, Largo de San Bento, os Inocentes da Guarita…

Un mapa imposible de reconstruír con exactitude, pero inesquecible.

O curioso dos impérios é que apenas aparecen nas guías, nin sequera en Google Maps. Hai algúns sinalados, si, pero non a cantidade real. Como se formasen parte dunha illa paralela, máis íntima, máis cotiá, reservada a quen se detén.

Na zona de Feteira eran especialmente vistosos, case orgullosos das súas cores. Vermellos intensos, azuis limpos, detalles que falan de coidado e pertenza.

As festas do Espírito Santo son o gran acontecemento do arquipélago dos Azores. Celebradas na primavera —e na Terceira prolongadas ata ben entrado o outono—, son o momento no que estes pequenos edificios cobran sentido pleno. Cada freguesía ten o seu império, a súa coroa, a súa irmandade. E todo xira arredor da comunidade, do reparto, da celebración compartida.

Eu quedei cunha idea sinxela: non fai falta coñecer todos os nomes para sentir un lugar. Ás veces chega con deixarse sorprender, con seguir as cores, con aceptar que hai cousas que se entenden mellor sen mapa.

 Agora é a túa quenda. Non deixes para os últimos días a descuberta dos impérios: están aí desde o primeiro momento, agardando a ser atopados.