Seleccionar página
2020 foi o ano de don Ricardo por Anxo González Guerra

2020 foi o ano de don Ricardo por Anxo González Guerra

Carvalho Calero por Anxo González Guerra

2020 foi o ano de Carvalho Calero,  de don Ricardo, como lle chamabamos os alumnos e alumnas. Que tiven a sorte de ser alumno seu dous cursos na Facultade de Filoloxía compostelá, mellor dito, discípulo seu, no sentido de persoa que aprende dun mestre. E con esa perspectiva vou analizar brevemente a súa vida e obra.

Nado en Ferrol en 1910 e finado en Santiago en 1990, desde o 2001 empezou a soar o seu nome para que se lle dedicase o Día das Letras Galegas. Mais ano tras ano, sempre aparecía outro ou outra que resultaba gañador do premio e Carvalho seguía sendo proposto no seguinte. E non foi ata o 2020, case vinte anos despois, que se lle dedicou o 17 de maio e o resto do ano á súa figura e obra.

Con tanta mala sorte que ese foi o primeiro ano da pandemia do coronavirus, o ensino quedou pechado nos primeiros días de marzo, o alumnado non acabou de rematar os traballos en marcha sobre el e non puideron celebrarse todos os actos previstos no seu honor. Mais si se publicaron libros e estudos sobre Carvalho Calero e a repercusión nas redes de Internet foi moi ampla, menos dá un toxo.

Ora ben, eses vinte anos que tardou en ser figura central das Letras Galegas foron debidos á súa opción ortográfica achegada ao portugués que mesmo o levou a cambiar o Carballo polo Carvalho?, como algúns proclamaron. Ou foron debidos a que a súa contribución á literatura galega, agás a Historia da literatura galega contemporánea, tampouco é tan importante?, sinalaron outros. Imos analizar as diferentes facetas de Carvalho Calero para poder decidir por unha ou outra opción.

O poeta

Comezamos pola poesía porque malia non ser o xénero que máis lle coñece o público el sentíase poeta e publicou poemas ao longo de toda a súa vida. Comezou no 1931 con Vieiros, seguiron O silenzo axionllado (1934), Anxo de terra (1950), Poemas pendurados dun cabelo (1952), Salterio de Fingoi (1961), Pretérito imperfeito (1927-1961) (1980), Futuro condicional (1961-1980) (1982), Cantigas de amigo e outros poemas (1986), Reticências (1986-1989) (1990) e algúns poemas máis publicados postumamente.

Segundo Pilar Pallarés «a súa poesía conecta intimamente coa europea e é testemuño, temática e esteticamente, dun século XX do que Carvalho se recoñece fillo”. Hai na súa obra modernismo, neotrobadorismo, hilozoísmo, creacionismo, ultraísmo.

Foi pois unha longa, variada e traballada obra poética. Só por ela ben se lle podían dedicar as Letras Galegas, homenaxeados houbo con menos méritos poéticos.

O dramaturgo

Carvalho Calero é tamén un destacado escritor de teatro, sobre todo nos anos escuros da posguerra. Mentres estivo dirixindo o colexio lugués de Fingoi promovía representacións escolares e publicaba textos.

A súa obra máis coñecida e moitas veces representada é A farsa das zocas, escrita en 1948 e publicada en 1963. Segundo Henrique Rabuñal “é a súa peza máis popular. Ambientada na vida rural galega da posguerra, está baseada nun relato popular recollido en San Sadurniño. Caricaturesca, humorística, próxima ás grandes farsas do noso teatro, aborda o tema do interese económico”.

O fillo, Isabel, A sombra de Orfeo, A arbre, O redondel, O auto do prisioneiro, Os xefes son outras pequenas pezas dramáticas escritas con anterioridade e publicadas todas no Teatro Completo (1982). Para Henrique Montagudo estas obras “sitúanse entre a tradición galega, estilizando a temática popular, e a conexión co teatro europeo coetáneo (teatro do absurdo), entre o clasicismo e a experimentación, con técnicas do teatro chinés, fórmulas expresionistas e aproximacións á linguaxe cinematográfica.»

Nesta faceta teatral tamén destaca a obra do noso autor. Sería ela soa suficiente para lle dedicar as Letras Galegas? Por que non?

O narrador

A súa contribución á narrativa comezou en 1951 con A xente da Barreira, que ten o mérito de ser a primeira novela en galego na posguerra. É unha novela histórica, realista, que narra a vida de tres xeracións da Casa de Barreira, unha novela de fidalguía.

Logo viñeron os relatos Os tumbos, As pitas baixo a chuvia, A cegoña, Os amores serodios, recollidos na Narrativa completa (1984).

E xa en 1987 publicouse Scórpio, a súa grande novela, que foi reeditada varias veces. Para Henrique Dacosta é unha narración centrada no imaxinario autobiográfico do autor e segundo Ramón Nicolás unha novela poliédrica e polifónica. A acción desenvólvese de forma lineal no período que vai de 1910 ao 18 de marzo de 1938, a vida de Scórpio en Ferrol, Santiago, Salamanca, Madrid, Valencia, Andalucía e Barcelona.

Esta novela moderna, ampla e complexa xa capacita por si soa ao autor para ser merecente dunhas Letras Galegas.

O ensaísta

Quizais sexa esta a faceta máis coñecida de Carvalho Calero polas moitas e importantes publicacións. A máis senlleira é sen dúbida a Historia da literatura galega contemporánea (1963 e ampliada en 1975). Comeza nos tempos da invasión francesa e remata cos autores do Seminario de Estudos Galegos. É a primeira grande sistematización de correntes, épocas, grupos, autores e obras deste período da nosa literatura. Foi un traballo inxente realizado en solitario e do que beberon os estudos posteriores. Ademais desde entón xa quedou moi claro que a literatura galega era a escrita en galego, non toda a escrita en Galicia ou por galegos.

Mais tamén foi autor de ensaios sobre a literatura galega: Sete poetas galegos (1955), Versos iñorados e ou esquecidos de Eduardo Pondal (1961), Sobre lingua e literatura galega (1971), entre outros. É, sen dúbida, un dos grandes especialistas na obra de Rosalía de Castro: Rosalía de Castro (1976), Estudos rosalianos: aspectos da vida e da obra de Rosalía de Castro (1979)…

Destacou no estudo da lingua galega. A súa Gramática elemental del gallego común (1966) é a primeira que sistematiza o estudo do galego. Está escrita en castelán porque os seus destinatarios son os estudantes universitarios alfabetizados en castelán. Da fala e da escrita (1983) e Do Galego e da Galiza (1990) son ensaios sobre a lingua nos que, entre outros temas, razoa a necesidade do achegamento entre o galego e o portugués por coherencia histórica e como chave para a supervivencia da nosa lingua.

Queda claro que tan importantes achegas no campo do ensaio o fan de sobra merecente dun ano das Letras Galegas.

O editor de autores

Tanto nas súas publicacións como en traballos promovidos desde a Universidade de Santiago Carvalho Calero achegou e explicou a obra de moitos autores: Eduardo Pondal, Rosalía de Castro, López Ferreiro, Marcial Valladares, López Abente, Lamas Carvajal, o teatro da Xeración Nós, Villar Ponte, Ramón Cabanillas…

Nada máis rematar Filoloxía Galego-Portuguesa achegueime ao seu despacho pedíndolle que me dirixise a tese de licenciatura e me suxerise un tema. A súa proposta foi que estudase a lingua usada por Manuel Antonio, así que a el lle debo o meu idilio con este autor e logo acolleu a edición que do rianxeiro fixemos Xosé Ramón Pena e mais eu nos Clásicos do estudante galego que dirixía. El sempre animando e axudando.

O profesor

Despois da Guerra do 36 e do cárcere, Carvalho Calero foi desde 1950 conselleiro delegado e profesor no Colexio Fingoi de Lugo, un colexio moderno e innovador no que puido desenvolver a súa tarefa docente e impulsar as representacións teatrais. 

Alí foron acollidos profesores novos que despois serían persoeiros da literatura como Bernardino Graña e XL Méndez Ferrín. En 1965 xa puido recuperar o seu posto de profesor de instituto no Rosalía de Castro compostelán naquelas aulas con 64 nenas de dez anos, nas que poucas veces perdía a paciencia, como conta Vitoria Ogando que tivo a sorte de ser alumna súa alí e despois da Facultade de Filoloxía. Pronto empezou a compaxinar coas clases na Universidade e desde 1972 xa foi o primeiro Catedrático de Lingüística e Literatura Galega. En 1976 comezou a subsección de Galego-Portugués na que el foi, para moitos de nós, o principal referente ata a súa xubilación en 1980.

O persoeiro galeguista

Participou activamente no movemento estudantil en Santiago, integrouse e traballou  nas tarefas do Seminario de Estudos Galegos, colaborou no primeiro nivel da redacción do Estatuto de Galicia do 36, estivo na creación do Partido Galeguista, foi compromisario pola Coruña para elixir o Presidente da República, como tenente do exército republicano participou na defensa de Madrid, foi preso polos franquistas e recluído na cadea de Xaén.

De volta a Galicia, en 1958 ingresou na RAG, na que traballou arreo sendo o principal redactor das normas ortográficas da Academia. No 1979 o conselleiro Fernández Barreiro nomeouno presidente da comisión encargada de redactar as normas ortográficas do galego, que unha vez aprobadas foron axiña substituídas por outras do ILG sendo conselleiro Filgueira Valverde. Nese mesmo ano foi presidente da comisión organizadora da magna exposición O libro galego onte e hoxe.

Xa desde moi novo colaborou en multitude de publicacións: A Nosa TerraNósGuión, Galiza, Resol, Universitarios, Papel de Color, Grial… Deixou tamén unha morea de artigos nos xornais galegos.

Foi membro de honra da AGAL e da AELG, e membro da Academia das Ciencias de Lisboa. En 1968 foi Pedrón de Ouro. Tamén Medalla Castelao o ano da súa creación, 1984, con Filgueira Valverde, Ánxel Fole, Antón Fraguas, Emilio González López, Xaquín Lorenzo, Ramón Martínez López, Isidro Parga Pondal e Valentín Paz Andrade, todos prestixiosos persoeiros. Ademais nomeárono Fillo predilecto de Ferrol e Fillo Ilustre de Galicia (póstumo, polo Parlamento galego onde está a súa biblioteca). En Ferrol hai un complexo deportivo e un IES co seu nome, o mesmo que varias rúas galegas.

Remate

Despois da análise dos apartados anteriores, a pesar de que a miña condición de discípulo me fai ver positivamente a súa figura, queda ben claro que Carvalho Calero foi unha das personalidades senlleiras da cultura galega do século XX. Aínda que a cultura oficial e “autonómica” se empeñou desde 1979 en facer de menos a súa figura coa escusa da súa opción ortográfica lusista, aínda que a RAG tardou 20 anos en atopar “o momento” para dedicarlle o Día das Letras Galegas, aínda… a súa inxente obra, o seu traballo, a súa dedicación a Galicia, o seu maxisterio quedarán no noso acervo para sempre.

E remato con tres pingas que tiven a sorte de vivir con el naqueles anos.

Na listaxe de obras de lectura, en 5º de carrreira na facultade, en Literatura galega contemporánea non estaban A esmorga nin Á lus do candil, fomos falar co catedrático don Ricardo e quedaron incluídas no momento, sen ningún problema. No 1979 viaxei con el tres veces en coche de Vigo a Santiago. Non parou de falar e falar de persoas, obras, feitos… sen unha soa mala palabra sobre algúns citados que entón xa lle facían o baleiro. Nunha palestra súa, na quenda de preguntas un dos presentes fixo unha longa crítica da súa escolla ortográfica acusándoo de rematar co galego, a resposta de don Ricardo foi: moitas grazas, e agora podería repetirme cal era a súa pregunta. O aplauso non se fixo agardar.

A homenaxe a Carvalho Calero fíxose agardar, certamente, mais vai perdurar e non só na mente dos que fomos os seus alumnos, seguidores ou discípulos.

Aquel que no horizonte duas vezes
enxergou o cometa, viveu muito.
Nom antecipes o teu próprio luito,
nem ao cabo te laies se esmoreces
(Reticências)

Pontevedra, abril de 2021

Anxo González Guerra

Anxo González Guerra

Profesor de Galego

Son Anxo González Guerra. Crieme entre Trasar de Carballo e a Cervela, lugares da montaña luguesa. No Seminario tiven de profesor ao mestre das etimoloxías Nicandro Ares, no Instituto a Alonso Montero, no Colexio Universitario a Anxo Tarrío e na Facultade de Filoloxía a Carvalho Calero. Terán algo que ver en que sexa un dos integrantes da 1ª promoción de Galego-Portugués?

De xaneiro de 1980 a abril de 2015 fun profesor de Lingua Galega e Literatura no IES Sánchez Cantón onde tiven alumnos e alumnas marabillosos. Desde 2005 Vitoria Ogando e mais eu fomos poñendo materiais na Internet: ogalego.eu. E seguimos de xubilados.

Alá na miña terra da infancia aos xubilados dáselles por traballar unha ribeira ou un morteiro. A min dáseme por cousas de lingua e literatura, alí onde queiran escoitarme. A cabeza non para, non convén estar ocioso.

máis artigos

Do 17 ao 23 de maio 2021

Do 10 ao 16 de maio 2021

Do 3 ao 9 de maio 2021

Do 26 de abril ao 2 de maio

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

1º Mai, «le Muguet» por Ghislaine Gourlaouen

1º Mai, «le Muguet» por Ghislaine Gourlaouen

Que dit-on chez Wikipedia?!

Traditions

D’un point de vue mythologique, mai est, le mois des fêtes en l’honneur de la végétation, des fleurs, des sources et de l’eau. Dans certaines traditions, c’est le mois du retour des morts et des ancêtres mythiques.

Dans la tradition des Romains, le mois de mai était celui de Maia, déesse de la fécondité.

Dans le monde celtique, la date du 1er mai est celle de la fête de Beltaine, la grande fête celtique du dieu Bel, correspondant au dieu gaulois Belenos. C’est une fête du feu.

Chez les catholiques, mai est le mois de Marie. Le mois de mai commence avec la fête de saint Joseph l’artisan le 1er mai. Mai se termine par la célébration de la Visitation de la Vierge Marie à sa cousine Élisabeth.  Les apparitions de Fatima ont eu lieu au mois de mai. Mai est également traditionnellement le mois des communions (première communion et communion solennelle).

Tableau de Raoul Dufy, le mai à Nice

Le mois de mai est aussi celui des arbres de mai, festivité fréquente en Europe occidentale et les pays nordiques, connue sous le nom de Meyboom, Maypole, Maibaum, Maggiolata, etc. Le cœur de ces rites est la plantation d’un arbre (ou d’un mat qui le représente), qui actualise l’acte primordial de la régénération.

Mai est aussi le mois de la déesse des forces de la nuit, Lilith, célébrée pendant les floralies.”

devellabella_muguet

Le Muguet

L’églantine

Le 1er mai n´est pas seulement la fête du travail, c´est aussi le jour  où l´on s´offre des brins de muguet. Comme le muguet fleurit au printemps, il est donc tout d´abord une manière de célébrer le retour des beaux jours. Il paraît que les Celtes lui attribuaient déjà une vertu de porte-bonheur, mais il faut attendre la Renaissance pour que l´on commence à offrir du muguet.

Le 1er mai 1561, le roi Charles IX reçoit en cadeau un brin de muguet porte-bonheur; le cadeau lui fait plait tellement qu´il décide d´en offrir un brin tous les ans  à chacune des dames de sa cour.

La tradition va perdurer jusqu´à la Belle Époque, surtout en Ile-de- France* où les magasins offrent un brin de muguet à toutes ses clientes. Entre 1886 et 1889, de nombreuses manifestations syndicalistes secouent la France. En 1889, les syndicats proposent que le 1er mai soit une journée chômée consacrée à la manifestation. Les participants en général manifestent avec un triangle rouge à la boutonnière qui symbolise la division de la journée en trois partie égale: le travail, le loisir et le sommeil (les 3 huit). Le triangle rouge est ensuite remplacée par l´églantine rouge qui devient le symbole des revendications des travailleurs.  À partir de 1907,le muguet remplace progressivement l´églantine. C´est en 1941 que le gouvernement de Vichy** décide d´institutionnaliser officiellement la fête du travail le 1er mai, mais comme le rouge est traditionnellement associé à la gauche, il décide de mêler définitivement le muguet à la fête du travail.

* Paris et la région parisienne

**Gouvernement collaborationniste établi dans la ville de Vichy pendant la 2è guerre mondiale.

Cette fête du 1er mai comme journée des travailleurs, nous la devons aux ouvriers américains. Le 1er mai 1886, lors d´une manifestation à Chicago, la police tire sur les ouvriers en grève. Le 3 mai la manifestation se solde par 3 morts parmi les grévistes. Le lendemain, une immense marche de protestation a lieu, et le soir, au moment où la manifestation se disperse, une bombe explose devant les forces de l´ordre et fait une quinzaine de morts dans les rangs de la police.  3 syndicalistes anarchistes sont jugés par la suite et condamnés à perpétuité, 5 autres seront pendus le 11 novembre 1886 malgré des preuves incertaines. Aujourd´hui, sur une stèle du cimetière Waldheim de Chicago, on peut encore lire les dernières paroles de l´un des condamnés, Augustin Spies “The day will come when our silence will be more powerful than the voices you are throttling today” ( le jour viendra où notre silence sera plus puissant que les voix que vous étranglez aujourd´hui). 

devellabella_muguet

Augustin Spies

Haymarket martyr´s monument

Vidéo, dans les rues de Paris : Vente de muguet par les associations humanitaires, les partis politiques etc..

En période de confinement: adaptation aux circonstances: service à domicile de la part des fleuristes, cadeau pour les ehpad (établissement d´hébergement pour les personnes âgées dépendantes)

Comment parler du 1er mai sans mentionner la chanson interprétée par Francis Lemarque* en 1959. Celui-ci a su adapter librement une chanson populaire russe, Les nuits de Moscou, écrite par Vassili Soloviov-Sedoï  et Mickhaïl Matoussovski en 1955  dont les premières notes ont longtemps été le générique d´ouverture de radio Moscou.

Francis Lemarque (1917-2002), né Nathan Korb, a écrit beaucoup de chansons pour Yves Montand. Avec Charles Trenet, Henri Salvador, Charles Aznavour, il a eu l´une des plus longues et plus riche carrière de la chanson francophone et nombre de ses titres appartiennent à la mémoire collective et la culture française. Il a également connu la censure pour sa chanson pacifiste Quand un soldat, sortie en 1953.

Le temps du muguet

 Il est revenu le temps du muguet
Comme un vieil ami retrouvé
Il est revenu flâner le long des quais
Jusqu’au banc où je t’attendais
Et j’ai vu refleurir
L’éclat de ton sourire
Aujourd’hui plus beau que jamais

Le temps du muguet ne dure jamais
Plus longtemps que le mois de mai
Quand tous ses bouquets déjà seront fanés
Pour nous deux, rien n’aura changé
Aussi belle qu’avant
Notre chanson d’amour
Chantera comme au premier jour

Il s’en est allé, le temps du muguet
Comme un vieil ami fatigué
Pour toute une année, pour se faire oublier

En partant, il nous a laissé
Un peu de son printemps
Un peu de ses vingt ans
Pour s’aimer, pour s’aimer longtemps

 

Voici, à la suite trois interprétation de cette même chanson: celle de Francis Lemarque en français, celle des choeurs de l’Armée Rouge et finalement une interprétation du pianiste Van Cliburn lors d´une réception officielle,en 1987.

En décembre 1987, Mickail Gorbachov et son épouse Raïsa sont reçus par le couple présidentiel de l´époque – Ronald et Nancy Reagan- Lors d ´une soirée concert, le pianiste, Van Cliburn interprète “Les nuits de Moscou” au piano; Gorbachov est enthousiaste et il le montre bien!… à un moment donné , ce sont tous les assistants qui reprennent en choeur la chanson.

Chanson interprétée par Francis Lemarque

Les choeurs de l´Armée Rouge

En décembre 1987, Mickail Gorbachov et son épouse Raïsa sont reçus par le couple présidentiel de l´époque – Ronald et Nancy Reagan- Lors d ´une soirée concert, le pianiste, Van Cliburn interprète “Les nuits de Moscou” au piano; Gorbachov est enthousiaste et il le montre bien!… à un moment donné , ce sont tous les assistants qui reprennent en choeur la chanson.

8 déc. 1987, State dinner arrival of Mickail Gorbachov and Raisa:  interprétation de la chanson russe à la minute 15´38

Ghislaine Gourlaouen Bryselbout

Ghislaine Gourlaouen Bryselbout

Profesora de francés

máis artigos

Do 17 ao 23 de maio 2021

Do 10 ao 16 de maio 2021

Do 3 ao 9 de maio 2021

Do 26 de abril ao 2 de maio

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Une chanson qui a traversé l’atlantique por Ghislaine Gourlaouen

Une chanson qui a traversé l’atlantique por Ghislaine Gourlaouen

Si je vous dis La Foule, cela ne vous dira rien peut-être, mais Que nadie sepa mi sufrir, cela  vous parlera déjà beaucoup plus !  Et  A multidão en portugais-brésilien, l´avez-vous déjà entendu?

Édith Piaf

De son vrai nom Édith Giovanna Gassion (1915- 1963) connue aussi comme la “môme Piaf”- un piaf étant un moineau en langue populaire-. Piaf est née dans un milieu très défavorisée, et sera souvent délaissée par ses parents.                           

Pendant quelques années elle suivra son père dans des cirques itinérants.  À 15 ans, elle fuit le foyer familial et commence à chanter dans la rue, puis dans des bals musettes. Qui ne connaît  les grands classiques chantés par Piaf?  La vie en rose, Non, je ne regrette rien, Mon légionnaire, Hymne à l´amour, Milord, l´Accordéoniste.  Ses interprétations et sa voix ont marqué le public pour longtemps. De nombreux chanteurs lui doivent aussi beaucoup: Yves Montand, Charles Aznavour, Les Compagnons de la chanson, Georges Moustaki, Charles Dumont ….C´est elle en effet qui les a fait connaître. La renommée d’Edith Piaf sera internationale mais sa fin de carrière deviendra difficile à cause de ses problèmes de santé liée à la maladie et l´alcool entre autres. Elle meurt jeune, à 47 ans.

La foule, une chanson venue de la Pampa

En 1956, Piaf part en tournée en Amérique du Sud. Elle en rapporte l’un de ses plus grands succès : La Foule.

Alors qu’elle chante en Argentine, elle est séduite par Que nadie sepa mi sufrir, ritournelle populaire faisant partie d’une tendance musicale appelée la valse péruvienne. Écrit en 1936 par Angel Cabral, les paroles sont d´ Enrique Dizeo. La chanson est adaptée en français par Michel Rivgauche et interprétée pour la première fois en 1958 lors du troisième Olympia* de la Môme*.

 L´adaptation française a connu un grand succès, ce qui explique que la version originale a été remise à la mode sous le titre espagnol Amor de mis amores. La chanson a été reprise par de nombreux artistes, en français comme en espagnol mais aussi dans d’autres langues.

 La chanson narre l’histoire d’une jeune femme, perdue dans une fête populaire, la foule est dense, tellement importante que les personnes qui la compose n’ont que peu d’emprise sur leur mouvement. Par un mouvement de foule, la jeune femme se retrouve dans les bras d’un inconnu. Tous deux impuissants, ils se laissent emporter par la magie de cet instant, dansant au gré du mouvement de la foule. Il y a quelque chose qui se passe, peut-être le début d’un amour naissant, détruit quelques instants plus tard par un autre mouvement de foule qui séparent ceux qui venaient de se rencontrer. Malgré tous ses efforts, la foule l’emporte loin de cet inconnu que la foule lui a offert et aussitôt repris. Un inconnu qu’elle ne reverra jamais.

*L´Olympia est une salle de spectacle de Paris qui a toujours été une véritable rampe de lancement pour les artistes. C´est le plus ancien music-hall encore en activité.

*La môme: autre façon d´appeler Édith Piaf; une môme étant une enfant; allusion à la petite taille d´Édith Piaf, qui ne mesurait qu´1,47m, taille menue qui contrastait d´autant plus avec la puissance de sa voix!

Paroles en français: 

La Foule

Je revois la ville en fête et en délire

Suffoquant sous le soleil et sous la joie

Et j’entends dans la musique les cris, les rires

Qui éclatent et rebondissent autour de moi

Et perdue parmi ces gens qui me bousculent

Étourdie, désemparée, je reste là

Quand soudain, je me retourne, il se recule

Et la foule vient me jeter entre ses bras

Emportés par la foule qui nous traîne, nous entraîne

Écrasés l’un contre l’autre, nous ne formons qu’un seul corps

Et le flot sans effort nous pousse, enchaînés et l’un et l’autre
Et nous laisse tous deux épanouis, enivrés et heureux

Entraînés par la foule qui s’élance et qui danse une folle farandole

Nos deux mains restent soudées

Et parfois soulevés, nos deux corps enlacés s’envolent

Et retombent tous deux épanouis, enivrés et heureux

Et la joie éclaboussée par son sourire

Me transperce et rejaillit au fond de moi

Mais soudain je pousse un cri parmi les rires

Quand la foule vient l’arracher d’entre mes bras

Emportés par la foule qui nous traîne, nous entraîne

Nous éloigne l’un de l’autre, je lutte et je me débats

Mais le son de ma voix s’étouffe dans les rires des autres

Et je crie de douleur, de fureur et de rage et je pleure

Entraînée par la foule qui s’élance et qui danse une folle farandole

Je suis emportée au loin

Et je crispe mes poings, maudissant la foule qui me vole

L’homme qu’elle m’avait donné et que je n’ai jamais retrouvé

Paroles en portugais-brésilien:  

A Multidão

Eu seguia a multidão e a folia

Sufocado, sob o sol, a gargalhar

Ouço gente pulando à toa em alegria

Que me envolve e me joga de cá pra lá

E jogado entre pessoas que se invadem

Atordoado, desamparado, eu fico ali

De repente, você vira, e me fazem

Cair em seus braços e você em mim…

 Jogados na muvuca que nos leva, nos enleva

Espremidos um com outro

A formar um corpo só

E seguimos engatados um noutro

Achados perdidos embriagados inocentes

Levados na muvuca que se lança e que dança

 Com a banda a tocar

Nossas mãos viram uma só

São dois corpos que tropeçam pra voar

Caídos elevados embriagados inocentes

A jorrar de seu sorriso, a alegria

 Me atravessa e me revolve o coração

De repente me rasgam a fantasia

Quando, dos meus braços, te arranca a multidão

Jogados na muvuca que nos leva, nos enleva

 Afastados um do outro

Eu luto e me debato

Entre as luzes,

Te perco, te desencontro

Xingo o Momo, o palhaço, o arlequim e a Columbina

Puxados na muvuca que se lança e que dança

Com a banda a tocar

Fico ao longe a escutar

Eu me dou conta, ó multidão, da sua graça

A farsa de uma paixão que jamais vou reencontrar

 Adaptation originale de Nicola Són et

Igor Ribeiro de «Que nadie sepa mi sufrir»

Voici donc différentes interprétations en français, espagnol, portugais-brésilien

1.Piaf, 1957

                           digitally remastered                                                                      Piaf sur scène

  1. Autre interprétation, beaucoup moins célèbre celle-là mais très gracieuse et sympathique: celle de deux enfants- Isaac et Nora-, avec leur père Nicolas d´origine sud-coréenne. Ils vivent en Bretagne à Quimper; c´est la maman Catherine qui filme! Ils sont assez connus sur les réseaux….! en français et en espagnol
    1. Interprétation en espagnol: En Espagne, l´interprétation la plus célèbre est certainement celle de María Dolores Pradera, dans son album Sus Primeras Canciones, sorti en 1965. Que nadie sepa mi sufrir

4. A multidão, makinf off:

La chanson : A multidão, in Piaf do Brasil, en portugais-brésilien, Par Nicola Són: Celui-ci  a adapté plusieurs succès d´Édith Piaf au portugais du Brésil et aux rythmes tropicaux et la pressse l´en a bien félicité!

Nicola Són sa page Facebook

Ghislaine Gourlaouen Bryselbout

Ghislaine Gourlaouen Bryselbout

Profesora de francés

máis artigos

Do 17 ao 23 de maio 2021

Do 10 ao 16 de maio 2021

Do 3 ao 9 de maio 2021

Do 26 de abril ao 2 de maio

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

«Poisson d’Avril» por Ghislaine Gourlaouen

«Poisson d’Avril» por Ghislaine Gourlaouen

Le 1er avril, dans de nombreux pays du monde, il est coutume de faire des blagues, de raconter des canulars à ses amis ou sa famille et d´accrocher un petit poisson de papier ou de carton sur le dos d´une personne sans que celle-ci ne s´en rende compte.

Pour ce qui est des blagues et canulars, les médias y participent aussi; les journaux inventent donc tous les ans de fausses nouvelles quelquefois toutes plus loufoques les unes que les autre. Une blague fameuse étant par exemple un reportage élaboré par la BBC en 1957 sur l´arbre à spaghetti:

Comme vous le voyez, la BBC prend très au sérieux les blagues du 1er avril….et tous les ans il est quelqu´un pour tomber  dans le panneau !    : )

       Dans les pays anglophones, on parle de l´April Fool´s Day (= jour de la duperie). En Écosse en ce jour, on part à la “chasse à l´imbécile”. En Allemagne on fête l´Aprilscherz (terme du XIXè). Il est d´usage de faire des blagues et de Jemanden in den April schicken (= envoyer quelqu´un en avril)

En Russsie est célébré “le jour des fous” et au Portugal, est fêté ce que l´on nomme le dia das mentiras ou dia das petas, à savoir le “jour des mensonges”. Portugal 

En Espagne, -et dans les pays sud-américains-, comme tout le monde le sait,  il est de coutume de commémorer le “Jour des saints innocents”, un événement qui retrace le massacre des enfants de moins de deux ans à Bethléem sur ordre de Hérodes, tradition qui dépourvue de toute connotation religieuse s´est transformée en jour de fête humoristique, mais célébrée le 28 décembre. Les Espagnols ont pour habitude de faire des plaisanteries ce jour-là et d´accrocher dans le dos de leurs parents et amis des petits personnages stylisés en papier “los monigotes”

Pourquoi le 1er avril ?

Les origines du poisson d´avril restent un peu obscures. Le poisson aurait à voir avec la fête de Pâques qui marque la fin du jeûne du carême. Le poisson occupant une place de grande importance dans l´alimentation en cette période. N´oublions pas non plus que le poisson était de grande symbologie chez les premiers chrétiens.

En effet, lors des persécutions romaines, ils avaient choisi, en signe de reconnaissance, le symbole du poisson, et ce pour plusieurs raisons. La raison principale réside dans le fait que les premiers chrétiens ont vu dans le terme grec ICHTUS ( ou ichtys, venant du grec ancien,“poisson”)  un acronyme, c’est-à-dire, un mot formé à partir des initiales de plusieurs autres mots. Effectivement, les lettres composant le mot « ICHTUS » (ἰχθύς ) peuvent signifier

« Jésus Christ Fils de Dieu Sauveur”. 

On dit aussi que la date du 1er avril marquait autrefois le début de l´année civile et ce jusqu´au XVIè siècle. C´est en effet seulement vers 1564 que le roi Charles IX décide, par l´Édit de Roussillon, que l´année débuterait désormais le 1er janvier –marque du rallongement des journées, au lieu de fin mars, arrivée du printemps. Le pape Grégoire XIII étend cette mesure à l’ensemble de la chrétienté avec l’adoption du calendrier grégorien en 1582.

Selon la légende, beaucoup de personnes eurent des difficultés à s´adapter au nouveau calendrier, d´autres n´étaient pas au courant du changement et continuèrent à célébrer le 1er avril selon l´ancienne tradition.  Pour se moquer d’elles, certains profitèrent de l’occasion pour raconter aux étourdis des histoires pour rire et leur remettre de faux poissons correspondant à la fin du carême. Ainsi naquit le fameux poisson d’avril, le jour des fous, le jour de ceux qui n’acceptent pas la réalité ou la voient autrement.

Cependant,cette hypothèse de la réforme calendaire au xviè siècle, est contredite car l’expression ou la notion de poisson d’avril est évoquée dans plusieurs écrits antérieurs à 1564 également !

Difficile de s´y retrouver , me direz-vous!

      Une autre origine viendrait de l´usage dans différents pays d´ouvrir la saison de pêche le 1er avril ou au contraire, dans d’autres, de la suspendre, afin de respecter la période de reproduction. Pour faire un cadeau aux pêcheurs, et pour se moquer un peu d´eux car la pêche était soit trop facile (abondance le jour de  l´ouverture), soit infructueuse (jour de la suspension), on leur offrait un hareng. Là encore cette hypothèse est rejetée, les archives historiques mentionnant le choix d’autres dates par les autorités gérant les pêches.

Reste que la tradition du 1er avril se maintient très vivace comme le démontre cette petite vidéo tournée dans une école maternelle /primaire. Tout le monde aime rire, plaisanter, faire des farces et les enfants les premiers !

….et comme c´est bien connu, en France, tout finit par des chansons: “Des milliers de poisson d´avril ”  est chanté par un choeur d´enfants. Ici le poisson d´avril est l´animal sympathique et surtout pacifiste qui fait sourire. La chanson incite à pratiquer cette coutume de se coller des poissons dans le dos plutôt que des balles qui tuent !

Malgré l´origine un peu obscure, la tradition reste donc très vivante et particulièrement chez les enfants ce qui est certainement un gage de sa survie pour l´avenir!

Le 1er avril, étant proche, beaucoup vont donc être à l´affût des gros titres de la presse ce jour-là et essayer de démêler le vrai du faux…. Et ce n´est pas toujours facile, croyez-moi! Certains journalistes sont vraiment de grands experts en ironie…..

 7 poissons d´avril qui ont marqué ….:

Ghislaine Gourlaouen Bryselbout

Ghislaine Gourlaouen Bryselbout

Profesora de francés

máis artigos

Do 17 ao 23 de maio 2021

Do 10 ao 16 de maio 2021

Do 3 ao 9 de maio 2021

Do 26 de abril ao 2 de maio

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Cantar en galego (I). Da tradición oral á modernidade por Marcos Seixo

Cantar en galego (I). Da tradición oral á modernidade por Marcos Seixo

Os primeiros en facer recollidas de cantigas populares de transmisión oral foron os ilustrados (séc. XVIII): frei Martin Sarmiento, o cura de Fruíme, Xosé Cornide Saavedra, o padre Sobreira…, conscientes do valor do patrimonio que se estaba a perder, e non só no plano musical, senón en todo o que se refire á literatura oral-popular. Na seguinte centuria outros eruditos (Marcial Valladares, Perfecto Feixoo…) continuaron este labor, ao tempo que amosaban a súa indignación ao constatar como parte do noso patrimonio inmaterial (cantigas, contos, refráns…) comezaba a ser reproducido en español, moitas veces por mestres, cregos e burócratas chegados de fóra, desvirtuando o tesouro oral transmitido a través do tempo polo pobo; homes e mulleres que cantaban acompañados da pandeireta, as cunchas, o pandeiro…, e os cegos coas súas zanfonas e violíns (por sorte contamos coa  mostra de como sería o labor instrumental e vocal destes cegos materializado nas gravacións discográficas interpretadas polo zanfonista Faustino Santalices e o violinista Florencio, o cego dos Vilares); aínda que tamén moitos dos nosos gaiteiros tradicionais tanxían con mestría o instrumento ao tempo que entoaban os seus cantos mentres tiñan aire no fol; técnica que estivo perdida durante tempo e que se foi rescatando nas últimas décadas.

Entre o último terzo do séc. XIX e as primeiras décadas do XX prodúcese un senlleiro florecemento da nosa música tradicional da man de grandes músicos e investigadores como Perfecto Feixoo, Manuel Castro González  (o gaiteiro de Penalta cantado por Curros),  Faustino Santalices, Manuel Rilo, Xan Míguez (Ventosela), Miguel Liméns, Avelino Cachafeiro… Florecemento no que influíron dun xeito decisivo dous grandes musicólogos e folcloristas como Casto Sampedro e Bal y Gay.  Eran tempos en que nacían moitos coros e orfeóns en ambientes urbanos para transmitir e dignificar a nosa cultura, cunha grande preocupación pola posta en escena (traxe tradicional, abelorios, peiteado, disposición escénica…) na procura do reforzo da identidade nacional:  Aires da terra (Pontevedra) fundado por Perfecto Feixoo en 1883, Orfeón Coruñés, fundado por Pascual Veiga en 1875,  Cantigas e aturuxos (Lugo) en 1917, Toxos e Froles (Ferrol) en 1918, Cántigas da Terra (A Coruña) en 1916,  Cantigas e Agarimos (Santiago de Compostela) en 1921, Coral de Ruada (Ourense) en 1918, no que colaborou Faustino Santalices…  Agrupacións que realizaron un labor inestimábel non só no plano musical e folclórico senón tamén literario, como difusoras dos poemas dos nosos vates e tamén no que atinxe ao teatro e a danza, pois moitas contaban con cadro de declamación e ballet.

Xosé Campos, o cego de Cuntis (1895)

Perfecto Feixoo

Faustino Santalices

O golpe de estado franquista significaría a aniquilación de moitas décadas de traballo a prol da construción dun ambicioso proxecto de recuperación e dignificación da nosa cultura ancestral.

Durante a ditadura franquista a nosa musica tradicional foi tutelada e utilizada polo réxime, presentándoa como manifestación da riqueza rexional dunha España monolítica, agochando todo tipo de vencello cos elementos que conforman a nosa singularidade nacional e boa parte da dignidade que acadara tempo atrás. Isto unido á castelanización de moitas das letras dos cantos e a adulteración de musicas e bailes tradicionais conduciu a un humillante declive social.

A “Sección Femenina” de Falange e “Educación y Descanso” monopolizaron as nosas agrupacións de gaitas e danza, menoscabando cun disfrace de paternalismo a importancia da nosa música tradicional. Foron moitos os casos de grupos que eran contratados pola “Sección Femenina” para actuar en distintos lugares onde realizaban os seus actos (sobre todo charlas encamiñadas ao adoutrinamento nos principios morais do franquismo). Aínda que en ocasións a sección chegou a proporcionarlles traxes e outros trebellos (normalmente de pésima calidade e sen ningún tipo de criterio arqueolóxico), actualmente as persoas que viviron esta experiencia prefiren non lembrala, pois ademais de non cobrar unha boa parte das actuacións e correr eles cos gastos, viron a súa figura socialmente degradada e o noso instrumento nacional, a gaita, rebaixado, obrigado a levar as cores da bandeira española, desposuído de todo tipo de vencello cos elementos que conforman a nosa singularidade nacional e de boa parte da dignidade que acadara en décadas. Dignidade agora lixada pola imaxe dun folclorismo reaccionario, exótico, turístico (que non representaba moito máis do que o marisco, o lacón con grelos ou a queimada), e o noso idioma proscrito no ámbito das representacións, facendo delas verdadeiras fantochadas.

Os Chacentes (1950)

Os da Torre (1960)

Gaiteiros galegos en Ponferrada (1960)

Mais non todo foi unha desfeita para as nosas músicas, pois neste período, especialmente a partir dos anos 50 ou 60, prodúcense algúns avances grazas ao labor comprometido de grandes gaiteiros como Enrique Otero, Ricardo Portela, Patelas, Moxenas, Nando Casal, Ferreirós…, e artesáns luthiers como Xosé Manuel Seivane, Amadeo Goyanes, Xaquín Míguez (Xocas),  Antón Corral…, que acadan melloras técnicas na construción de instrumentos, especialmente das gaitas, que permiten que o cuarteto tradicional poida tocar a dúas voces. Topámonos con numerosas agrupacións que seguían animando as festas e rituais litúrxicos e profanos como é o caso de formacións como Os Campaneiros (Vilagarcía), Os Areeiras (Catoira), Os Montes (Lugo), Os Enxebres (Cacheiras), Os da Torre (Cuntis), Os Chacentes (Campo Lameiro), Os Morenos (Lavadores-Vigo), Os Alegres (Pontevedra), Os Airiños do Eume, Os Raparigos (Ferrol), Os Rosales (Rianxo), Os Encantiños do Umia (Caldas), Lembranzas Galegas (Vigo)… Facían as alboradas, concertos, pasarrúas, procesións…, e en ocasións mesmo tocaban na verbena, no descanso da orquestra. Algúns deles, conscientes do seu papel subsidiario e non sempre valorado na verbena, chegaron a arranxar e incorporar algunhas pezas típicas das orquestras ou da música que se escoitaba pola radio (mesmo ritmos caribeños, rancheiras e corridos), para que a xente bailara e se divertira con pezas acordes cos gustos musicais da época. Mesmo se incorporan instrumentos alleos á nosa tradición como saxofón, clarinete, pratos…, creando as populares murgas e charangas.

Non sería até a caída do franquismo que a música tradicional, especialmente os grupos de gaitas e baile e tamén as cantadeiras, comezan a recuperar a dignidade e respecto que a súa actividade merece. Máis o proceso foi longo e ata a década dos 80 ou 90 a música e o canto tradicional non acadou unha grande notoriedade, a non ser os grupos folk que fusionaban a tradición co pop-rock e/ou incorporaban ritmos e instrumentos importados das illas británicas.

Así polos 90 conviven grupos máis tradicionais, co prestixio de Os Carunchos, Malvela, Leilía (nos primeiros tempos), Chouteira, Quempallou, Muxicas, Treixadura…, e outros que optan por un maior grao de mestizaxe como Milladoiro, Luar na Lubre, Brath, Dhais, Na Lúa, Alecrín, Matto Congrio, Berrogüetto, Carlos Núñez, Os Cempés, Xosé Manuel Budiño, Fía na Roca, Susana Seivane, Quinta Feira, Liorna

Fuxan os ventos

Treixadura 

No tardofranquismo a música popular tivo no noso país dúas tendencias. Por un lado a canción de autor, a canción protesta. E por outro as músicas proxectadas a recuperar e acomodar a tradición aos novos tempos.

A maior parte dos cantautores son persoas de esquerdas, non sempre vencelladas a unha organización política concreta pero comprometidos con Galiza e coas clases traballadoras. Isto conduciunos a sentir como un obxectivo urxente a recuperación do galego. Un idioma proscrito no ensino, na administración, na liturxia, nos medios de comunicación…, nun contexto de fera represión lingüística e cultural. Ademais a ditadura seguía a ser igual de opresiva e violenta que décadas atrás: torturas, asasinatos, detencións… Con todo, no plano político, as loitas populares antifranquistas, tanto desde o movemento obreiro como estudantil, van acadando algúns froitos.

Miro Casabella

Suso Vaamonde

O éxito do concerto do cantautor valenciano Raimon en 1967 na Residencia de Estudantes de Compostela, fixo comprender a necesidade imperiosa de crear unha nova canción en galego. Unha canción feita no noso idioma, con temas de denuncia e reivindicación. Un ano despois nace o colectivo denominado Voces Ceibes, coincidindo co clima de rebeldía internacional que comezou co Maio do 68 francés, e que tivo unha especial proxección no noso país, dadas as arelas de rebeldía que estaban xurdindo, os anceios dunha mudanza radical perante o devalar do réxime e dun tirano que non podía durar moito tempo máis. Ademais entre os factores que pulan neste gromo musical e social cómpre lembrar a difusión que neste intre está a ter en toda Europa a música popular chegada do outro lado do mar, especialmente enchoupada de denuncia social, o que adoitamos denominar como canción protesta especialmente con figuras como Bob Dylan e Joan Baez, entre outros.

Xavier González del Valle, Benedicto, Xerardo Moscoso, Guillermo Rojo, Miro Casabella e Vicente Araguas serán os fundadores deste combativo movemento musical, ao que axiña se suman Suso Vaamonde e Bibiano. Eran intérpretes de letras propias ou de poemas de escritores galegos como Curros Enríquez, Rosalía de Castro, Manuel María, Álvaro Cunqueiro, Celso Emilio, Ramón Cabanillas, Luís Pimentel, etc. Segundo Araguas tratábase de sentar as bases para a canción monolingüe, social, belixerante… Pois fan unha teimosa aposta polo galego como única lingua nas súas cancións. A finais de 1974 disólvense, aínda que algúns dos membros continuarían activos.

Xorde por este anos a Nova Canción Galega, cun carácter aperturista e integrador. Ninguén podía nin imaxinar a mudanza que se estaba a producir no panorama musical galego en todo o país entre finais do franquismo e comezos da transición, ao que se foron incorporando un feixe de grupos e solistas como Fuxan os Ventos, Saraivas, Xocaloma, A Roda, A Quenlla, Xoán Rubia, Amancio Prada, Pilocha, Batallán, Emilio Cao…, algúns dos cales tiveron unha importante proxección internacional, especialmente nos países vencellados á emigración. Os tempos estaban a mudar. Desaparecidas as vellas ruadas, fiadeiros e muiñadas, abríanse novos espazos para as nosas músicas, e había que aproveitar os novos medios e xeitos de difusión como concertos masivos e festivais que tiñan lugar en todo o país, e entre os que compre salientar o de Pardiñas (Guitiriz) ou o Festival Internacional do Mundo Celta de Ortigueira, onde participan grupos galegos a carón doutros chegados desde Escocia, Irlanda ou Bretaña. A popularización dos xiradiscos e a chegada dos casetes axudou á difusión da música galega… Atopámonos pois cunha estrutura comercial gorentosa para as discográficas que aproveitaron o filón coa gravación de numerosos álbums. Unha inédita realidade que foi agochada polos medios de comunicación, especialmente a televisión e a radio.

A consideración da canción popular como medio que mellor expresa e serve ás aspiracións democráticas do pobo evidénciase en todo o Estado e será a base principal da celebración do I Festival de la Canción de los Pueblos Ibéricos, que tivo lugar no campus da Universidade Autónoma de Madrid o 10 de maio de 1976 como acto de reafirmación da personalidade dos pobos e como mostra da vontade de coordinación solidaria para a consecución das liberdades democráticas. As máis de 60.000 persoas que acudiron ao acto amosan o papel que a canción chegou a desempeñar na toma de conciencia fronte á tiranía. No evento participaron cantores como Manuel Gerena (andaluz), Labordeta (por Aragón), Luís Pastor, Julia León e La Fanega (Castela), Unsain e Mikel Laboa (vascos), Taburiente (canarios), Pablo Guerrero (estremeño), Pi de la Serra (catalán), Fausto e Vitorino (portugueses), Raimon e Adolfo Cedrián (valencianos), Victor Manuel (asturiano)…, e como representación do noso país Miro Casabella, Bibiano e Benedicto.

Nalgúns destes cantautores e grupos xa topamos fusión da musica de raíz con algún tipo de pop ou música melódica, nunha liña de evolución e reformulación da música tradicional, e facéndoo na nosa propia lingua. Pero ao mesmo tempo que Voces Ceibes e a Nova Canción, e xa máis propiamente proxectado desde un pop máis explícito, cómpre mencionar a Los Tamara e ao seu cantante Pucho Boedo, ao que alguén bautizou como o Frank Sinatra galego, que gravou a súa música en galego xa polos anos 50; lingua proscrita polos mesmos que asasinaron en 1936 ao seu pai Xosé Boedo, membro da CNT, e ao seu irmán Xosé Antonio un ano despois. Levaron aos campos da festa e aos salóns de baile toda a potencialidade lírica do galego, con moitos temas  compostos por Pucho sobre poemas de Curros, Celso Emilio, Rosalía: «O vello e o sapo», «A meiga», «Negra sombra»… Tamén actuaron con éxito en célebres escenarios de Madrid, París e en distintas cidades de Suíza, Holanda, Alemaña, Reino Unido, Bélxica…, percorrendo ademais países como Marrocos, Túnez, Líbano, Alxeria…

Pucho Boedo

Andrés do Barro

Coincidindo cos tempos de Voces Ceibes topámonos cun fenómeno que situou o galego nun espazo esencial no panorama do pop a un nivel que desbordou as expectativas máis optimistas. Estou a falar do sorprendente éxito de Andrés do Barro, quen a pesar de cantar exclusivamente en galego, conseguía a nivel estatal un resultado sen precedentes tanto do punto de vista discográfico como a nivel televisivo e radiofónico.

En 1970 publicou o sinxelo Corpiño xeitoso, primeira canción en galego en estar no número 1 de “Los 40 Principales”. Mais adiante editou o seu primeiro LP, Me llamo Andrés Lapique do Barro, que inclúe dúas cancións con letra de Xavier Alcalá, «Teño saudade» e «A uns ollos verdes». Alcalá compuxo tamén a letra doutras pezas como «Rapaciña» e «Fogar de Breogán» e definiu ao seu amigo Andrés como “neotrobador do século XX”.

Andrés do Barro conseguiu algo inaudito ata entón en galego: colocar no número 1 varias das súas composicións: «O tren», «Corpiño xeitoso», «San Antón», “Pandeirada»…

O franquismo proscribira durante moitos anos actuacións e gravación de discos en catalán, galego ou vasco, mais fronte ao ton reivindicativo de Voces Ceibes, aos que estivera ligado nos seus comezos, o cantante ferrolán opta agora pola temática costumista (algo polo que recibiu algunhas críticas), mais sen renunciar á súa lingua, pois como el mesmo sinala no seu segundo disco: “quero colaborar con todo interese e cariño a dignificar o meu idioma materno, caído durante moitos anos no máis cruel menosprezo”.

Perante esta eclosión e a popularidade que estaba a acadar a música galega comézase a producir a imprevista aterraxe neste terreo de cantantes como María Ostiz. Era sobre todo cantautora, pero a maior difusión e o maior éxito comercial acadouno cunha versión da popular canción “Na beira do mar” que arranxou en 1969 e foi das pezas máis destacadas durante 1970 en “Los 40 Principales”.

Sorte parella correu o tema “Un canto a Galicia”, composto e gravado en 1971 polo cantante de raíces galegas Julio Iglesias, incluída no seu álbum do mesmo título de 1972. Trátase dun canto á terra natal do seu pai, natural da Peroxa (Ourense), que acadou unha grande notoriedade a nivel internacional, e volveu a ser editado en posteriores discos con outros éxitos do cantante.

O coñecido cantante Juan Pardo tamén compuxo algunhas pezas en galego nos anos 60, que non tiveron a grande difusión que acadou o tema en castelán, aínda que de ambiente galego, titulado “Anduriña” (1968) que compuxo o dúo Juan y Junior, do que formaba parte; ou a canción “Cuando te enamores”, con partes en galego e en castelán. O vencello co galego estivo presente durante tempo, pois  foi produtor discográfico de Andrés do Barro, comezando en 1969, e axudando a este cantante a erguerse ao cume do pop a nivel nacional e internacional. Como anécdota poderíamos relatar que na gravación da coñecida canción titulada «O tren», de Andrés do Barro, fixeron os coros o propio Juan Pardo, a súa muller Emy e Camilo Sesto, que andaba nos comezos da súa carreira.

Juan Pardo

Ademais o excantante de Los Brincos fixo unha gravación enteira en galego no disco titulado Galicia; traballo que causou grande sorpresa ao ser editado en 1976 cun ton moi belixerante e directo para uns tempos en que a liberdade só era unha fermosa utopía, musicando poemas de Antonio Olano («Dinguillidan!!!… Nana pra un neno probe»), Eduardo Pondal («A fala e falade galego»), Ramón Cabanillas (“Irmán Daniel. Na morte de Castelao”, “En pé”, “A Rosalía de Castro”) ou compoñendo el as letras (“Probiña da tola” e “Miña nai dos dous mares”). Mesmo chega a facer unha versión orixinal do Himno Galego.

Xil Ríos

Ana Kiro

Espazo á parte dentro da música melódica merecen Xil Ríos e Ana Kiro. O primeiro, un moañés de familia mariñeira, comezou a súa traxectoria en 1971 no Festival «Dorna» de Vigo co tema «Un anaco de pan». No seu primeiro disco (1972) destaca o tema «Nosa Galicia«, no que trata o problema da emigración. Cómpre subliñar o carácter social de algúns dos seus temas, o que levou a que «Aos meus amigos» fose proscrito na televisión polo franquismo, dada a denuncia social que fai sobre a situación dos mariñeiros. A partir de aí ten unha abondosa produción discográfica ao longo de moitos anos. O seu tema máis emblemático é “Xirarei”, incluído no álbum do mesmo nome (1980).

Pola súa banda os inicios de Ana Kiro como cantante prodúcense no mundo da emigración (en Barcelona) polos anos sesenta. O que nun comezo era unha simple afección rematará en pouco tempo no que será a súa actividade profesional ao longo de toda a súa vida. Axiña comezarán as gravacións discográficas, as xiras e mesmo a participación nun programa de TVE. O seu disco Galicia terra meiga (1973), do que vende máis de 100.000 copias, ábrelle o camiño da emigración, e así comeza unha vida de viaxes por distintos países de Europa e latinoamérica, onde a enxebreza dos seus temas esperta tanta paixón nos saudosos galegos alí establecidos. Nos seus últimos anos traballa como presentadora na TVG.

Nos comezos dos anos 70 foi bastante habitual a aparición de grupos amateur formados por mozos moi novos (ás veces adolescentes) cargados de ilusión pero sen grande formación musical que artellaban os seus repertorios segundo os gustos propios da xente da súa idade. Seguindo os pasos da música pop en boga en todo o Estado, pero introducindo ao mesmo tempo o engadido de cantar en galego algúns dos seus temas. 

Corazón Joven

Foi un fenómeno que se deu nalgunhas cidades e vilas galegas e poucos deles saíron adiante. Foron desaparecendo, algúns pola necesidade dos seus membros de centrarse nos estudos, outros optaron por dedicarse á música de verbena, mesmo de xeito profesional. Moitos dos seus nomes xa se perderon no esquecemento. Poderiamos mencionar neste senso ao dúo Keltia, formado por Álvaro Someso e o agora presentador da TVG Xosé Manuel Gayoso que editaron en 1978 o LP Choca esos cinco con algunhas cancións en galego. Mais eu aínda lembro algún máis por proximidade xeográfica como foi o caso de Toxo Verde (da Estrada) e especialmente Corazón Joven de Cuntis. Deste último recordo que tiñan dúas cancións de composición propia en galego: “Olla pra min” e “Mariñeiro”. Anos máis tarde o grupo Samba, no que tocaban tres dos antigos membros, gravou un single que reproducía dous temas, “Olla pra min” e “Te vas”, moi no estilo do pop da época, e que era frecuente topalo nas máquinas de discos dos bares. Eu mesmo conservo este vinilo que considero unha boa mostra das tendencias musicais máis difundidas no noso país neses anos. Con este dato non pretendo facer moito máis que uns breves apuntamentos sobre o contexto musical dos anos 70, que coido que poden resultar de interese como modelo extrapolábel ao que aconteceu noutras vilas do país, e que nos revelan un clima favorábel á divulgación do noso idioma no ámbito das músicas máis de moda no momento.

Gaiteiros de Soutelo “Foliada de Tenorio

Faustino Santalices “Alalá das Mariñas

Florencio o cego dos vilares “A filla de Bartolo” 

Benedicto “Pola Unión”

Suso Vaamonde “Compañeiro Daniel

Amancio Prada

Fuxan os ventos  “Muller

Chouteira  “A Trabada” 

X. M. Budiño en Canadá

Quinta feira “O señor das Carapazas

Pucho Boedo Airiños airiños aires

Andrés do Barro “O tren” 

Ana Kiro “Galicia terra meiga” 

Xil Ríos  “Xirarei”  

«Olla pra min» de Corazón Joven polo grupo Samba 

Bibliografía

AAVV, “I Festival de Canción de los Pueblos Ibéricos” 1976. Pretérito imperfecto, Difusora Internacional, S.A., Barcelona, 1977.

AAVV, No país das gaitas, Cadernos A Nosa Terra, Promocións Culturais Galegas S.A., Vigo 1995.

AAVV, Cancións para todos nós. Crónica de 20 anos de música galega, Cadernos A Nosa Terra, Promocións Culturais Galegas S.A., Vigo 1996.

CAMPOS CALVO-SOTELO, Javier, Fiesta, identidad y contracultura. Contribuciones al estudio de la gaita en Galicia, ed. Diputación de Pontevedra, Santiago de Compostela 2007.

LÓPEZ COVAS, Lorena, Historia da música en Galicia, Ouvirmos S.L., Sarria 2013.

SCHUBARTH, Dorothé/SANTAMARINA, Antón, Cancioneiro galego de tradición oral, Fundación P. Barrié de la Maza, A Coruña, 1982.

SEIXO PASTOR, Marcos, “Os nosos músicos. Gaiteiros de Cuntis: De Miguel da gaita e Pepe de Pedro aos Airiños de Cuntis”, A Taboada V, Cuntis-Moraña, xullo de 2002, pp. 115-148.

SEIXO PASTOR, Marcos, “Os nosos músicos: Patelas, o gaiteiro de Cuntis” , A Taboada III, Cuntis-Moraña, xuño de 2001, pp. 63-76.

 Recursos informáticos

 http://www.ghastaspista.com/historia/voces.php consultada o 23/02/2021.

http://www.blogoteca.com/cuntis/index.php?cod=134332 consultada o 23/02/2021.

https://www.publico.es/culturas/pucho-boedo-tamara.html consultada o 27/02/2021.

https://www.libertaddigital.com/chic/corazon/2015-08-29/la-vida-atormentada-de-andres-do-barro-1276555890/  consultada o 01/02/2021.

Marcos Seixo Pastor

Marcos Seixo Pastor

Profesor de galego

Chámome Marcos Seixo. Aínda que a miña chegada ao mundo tivo lugar en 1959 na rúa de San Marcos en Lugo, na casa da miña avoa, fun concibido e criado en Navia de Suarna, onde pasei unha feliz infancia e a onde regreso cando menos dúas ou tres veces ao ano. Por mor da profesión do meu pai, estivemos vivindo en distintos concellos. Asentámonos finalmente en Cuntis (Pontevedra), onde vivo a día de hoxe na aldea de Castrolandín.

Fixen estudos de Filoloxía en Compostela e os últimos 16 anos fun profesor do IES Valle Inclán de Pontevedra, até a miña “xubilación forzosa por incapacidade” no ano 2016. Neste instituto coñecín aos compañeiros do grupo de teatro Argallada, algúns deles impulsores do blog devellabella, no que ando a colaborar con algún traballo.

A miña vida na actualidade segue a ser bastante activa, pois podo dedicar o tempo ás miñas moitas afeccións, entre elas escribir. Alén diso tamén son afeccionado á música tradicional, ás motos, sobre todo ás clásicas, a coidar as viñas, e tamén a nadar, podendo ser, no río de Navia

máis artigos

Do 17 ao 23 de maio 2021

Do 10 ao 16 de maio 2021

Do 3 ao 9 de maio 2021

Do 26 de abril ao 2 de maio

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Mains d’or por Ghislaine Gourlaouen

Mains d’or por Ghislaine Gourlaouen

Un auteur compositeur, une chanson

Bernard Lavilliers   Auteur compositeur français  (Saint-Étienne, 1946)

Difficile de caractériser une personne en quelques mots et pourtant le titre de cet album paru fin 2010 pourrait le faire à merveille. Celui-ci s´intitulait Causes perdues et musiques tropicales. Ce titre vient d´une discussion avec François Mitterrand dans les années 1980. Lavilliers avait été invité au ministère de la Culture en compagnie d´autres artistes.  Le président de l´époque lui demande ce qu´il fait de ses journées. Lavilliers répond : “ je chante des causes perdues sur des musiques tropicales”

Un autor compositor, unha canción
Bernard Lavilliers Autor compositor francés ( Saint-Étienne, 1946) Difícil definir a unha persoa en poucas palabras e con todo, o título dun álbum saído a finais de 2010 faio de marabilla. Este titulábase Causas perdidas e músicas tropicais. Este título provén dunha charla con François Mitterrand nos anos 1980. Lavilliers, do mesmo xeito que outros artistas, fora convidado o Ministerio de cultura. O Presidente por aquel entón pregúntalle o que fai ao longo do día. Lavilliers contesta. “Canto causas perdidas con músicas tropicais.”

Une chanson sur la dignité humaine et le droit de travailler.

Cette chanson fait partie de l´album “Arrêt sur image”, sorti en 2001. La chanson est consacrée au désarroi ouvrier ayant perdu son emploi. Ce qui la caractérise c´est ce contraste entre les paroles et la musique: rythme capverdien virevoltant.

Ici Lavilliers chante le désespoir ouvrier sans grande possibilité de reconversion en raison du déclin des secteurs industriels traditionnels, la concurrence étrangère moins chère, l´apparition de nouveaux produits, le coût de la main d´œuvre jugé trop élevé par rapport à ceux des pays émergents…. La progression du pétrole au détriment du charbon, le manque de modernisation. Tout cela plongera les bassins houillers  et les grandes régions de la sidérurgie dans la crise dès la fin des années 1960. Cette crise se soldera par la fermeture progressive des mines et des usines, contribuant ainsi à la désindustrialisation de pans entiers de l´économie française…

Le refrain “Travailler encore” donne un ton de revendication et de résistance à la chanson.

Tout comme les mains d’or savent fondre les métaux, le chanteur fait naître la fusion musicale; le rythme insuffle une énergie, une pulsation dansante à une chanson consacrée aux drames du chômage dans une Europe en désindustrialisation.  

 La grande force de la chanson est qu’elle parle de la dignité de l’ouvrier, détenteur d’un savoir faire précieux, d’un homme toujours animé par la volonté du travail bien fait, accompli grâce à ses «mains d’or».

  La chanson constitue sans doute aussi pour le chanteur un clin d’œil à son histoire personnelle et familiale. En effet, derrière le pseudo Lavilliers se cache Bernard Oillon. Né dans le Forez en 1946, Lavilliers a débuté à 16 ans comme tourneur sur métaux à la Manufacture d’Armes de Saint-Étienne. Son père, ancien résistant (FTP) et communiste, a travaillé toute sa vie dans cette même Manufacture d’armes de Saint-Étienne où il était également délégué syndical CGT. «Lavilliers raconte ainsi la genèse des Mains d’or: «J’étais à Toulouse quand j’ai écrit ce texte, dans ma chambre d’hôtel. À la télévision, je voyais des usines qui fermaient et des salariés qui disaient : » On veut travailler, c’est tout ce qu’on demande.» (…) Grâce au destin, mon père, qui a travaillé toute sa vie à la manufacture d’armes de Saint-Étienne, a échappé à ça. Il n’a pas été viré ni mis en préretraite.«

Les mains d’Or

Un grand soleil noir tourne sur la vallée

Cheminées muettes, portails verrouillés

Wagons immobiles, tours abandonnées

Plus de flamme orange dans le ciel mouillé

 

On dirait, la nuit, de vieux châteaux forts

Bouffés par les ronces, le gel et la mort

Un grand vent glacial fait grincer les dents

Monstre de métal qui va dérivant

 

J’voudrais travailler encore, travailler encore

Forger l’acier rouge avec mes mains d’or

Travailler encore, travailler encoré

Acier rouge et mains d’or

 

J’ai passé ma vie là, dans ce laminoir

Mes poumons, mon sang et mes colères noires

Horizons barrés là, les soleils très rares

Comme une tranchée rouge saignée sur l’espoir

 

On dirait le soir des navires de guerre

Battus par les vagues, rongés par la mer

Tombés sur le flan, giflés des marées

Vaincus par l’argent, les monstres d’acier

 

J’voudrais travailler encore, travailler encore

Forger l’acier rouge avec mes mains d’or

Travailler encore, travailler encore

Acier rouge et mains d’or

 

J’peux plus exister là

J’peux plus habiter là

Je sers plus à rien, moi

Y’a plus rien à faire

Quand je fais plus rien, moi

Je coûte moins cher

Que quand je travaillais, moi, d’après les experts

 

J’me tuais à produire pour gagner des clous

C’est moi qui délire, ou qui deviens fou?

J’peux plus exister là, j’peux plus habiter là

Je sers plus à rien, moi, y’a plus rien à faire

Je voudrais travailler encore, travailler encore

Forger l’acier rouge avec mes mains d’or

Travailler encore, travailler encore

Acier rouge et mains d’or

As mans douradas

Un grande sol negro vira encol do val,

chemineas mudas, portais pechados,

vagóns inmóbiles, torres abandonadas.

Nin unha labarada laranxa no ceo húmido.

 

Pola noite, parecen vellas fortalezas

comestas polas silveiras, a xeada e a morte.

Un forte vento xeado fai renxer os dentes.

Monstro metálico á deriva.

 

Quixera traballar aínda, traballar aínda,

forxar o aceiro vermello coas miñas mans douradas

Traballar aínda, traballar aínda.

Aceiro vermello e mans douradas

 

Pasei alí a miña vida, nese obradoiro de laminado.

Os meus pulmóns, o meu sangue e as miñas carraxes negras.

Horizontes cortados, soles escasos

como unha trincheira vermella desangada na esperanza.

 

No serán, parecen barcos de guerra

batidos polas ondas, roídos polo mar,

deitados polo flanco, golpeados polas mareas,

vencidos polo diñeiro, monstros de aceiro.

 

Eu quixera traballar aínda, traballar aínda,

forxar o aceiro vermello coas miñas mans douradas.

Traballar aínda, traballar aínda,

aceiro vermello e mans douradas.

 

Xa non podo existir alí,

xa non podo vivir alí.

Eu xa non sirvo para nada.

Non hai máis nada que facer,

cando eu non fago nada máis.

Eu son máis barato

que cando traballaba, segundo os expertos

 

Matábame a producir para gañar unha miseria

Son eu quen delira ou quen se volve tolo?

Xa non podo existir alí, Xa non podo vivir alí.

Eu xa non sirvo para nada, Non hai máis nada que facer

Quixera trabalar aínda, traballar aínda.

Forxar o aceiro vermello coas miñas mans douradas.

Traballar aínda, traballar aínda,

aceiro vermello e mans douradas

Ghislaine Gourlaouen Bryselbout

Ghislaine Gourlaouen Bryselbout

Profesora de francés

máis artigos

Do 17 ao 23 de maio 2021

Do 10 ao 16 de maio 2021

Do 3 ao 9 de maio 2021

Do 26 de abril ao 2 de maio

Do 19 ao 25 de abril 2021

Do 12 ao 18 de abril 2021

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Español