Marina de Sáa González por Ana Santos Solla

Marina de Sáa González por Ana Santos Solla

Marina  e mais eu compartimos, á parte da nosa profesión como profesoras de Educación física, os nosos bisavós que eran irmáns, Juan e Josefa Santos Garrido, nados na rúa da Oliva, conforman unha árbore xenealóxica cun tronco común. Josefa casou con Joaquin Bravo Rial e tiveron a Peregrina Bravo Santos que casou en 1901 con José de Sáa Cuñarro de Lalín, tiveron 13 fillos, un deles, Manuel de Sáa Bravo, seu pai, casou con Marina González Abeigón, a súa nai, de Ribadumia, que eran 16 irmáns.

Peregrina Bravo Santos
Peregrina Bravo Santos
pais de Marina
Manuel de Sáa e Marina González

Marina de Sáa González naceu en Barrantes no concello de Ribadumia no ano 1947, filla de Marina González Abeigón e Manuel de Sáa Bravo de Pontevedra.

Os seus pais coñecéronse en Pontevedra, el era taxista no garaxe Miranda e ela traballaba na pastelería de Prieto, coñeceuna nun baile, logo ela marcha para Vigo a traballar de neneira e volvendo soamente as fins de semana. Casaron en Ribadumia, tiveron 4 fillos, ela, Marina, é a máis vella.

Non foi á escola ata os 5 anos, pero xa sabía ler e escribir, nas Calasancias recorda os recreos na praza de Méndez Núñez, o magnolio, a súa clase encima do arco, alí estivo dous anos, aos 7 marchou ao colexio Buela, que era mixto, e alí ficou ata os 10 preparando o ingreso, deulle clase Dona Teresa e D. Ignacio. Sempre lle gustaron máis as ciencias que as letras.

 Pasou ao instituto en 1957, foron os seus profesores, Noya, Marcelino, Antonio Lino de francés, Mercedes Silva (Corrosca), en 4º tivo a Marisol Matos en EF,  aí empezaron a facer baloncesto na parte de atrás do instituto e nas galerías Oliva nunha especie de ximnasio que alí había, o seu campo de xogos era o verxel onde está hoxe o Sánchez Cantón, ían con pololos e saia, para xogar a baloncesto fixéronlle un uniforme enteiro como tenistas con pololos por debaixo

Uniforme de baloncesto 1961
Uniforme de baloncesto 1961, 1ª da dereita
Equipo de baloncesto Marina
Equipo de baloncesto, Marina 1ª a esquerda agachada
balonmano, el vergel
Equipo de balonmán, Marina coa pelota Ano 1963 Zamora
balonman
Equipo de Balomán do instituto, Marina 1ª a esquerda agachada- 1963

Ata 5º  o instituto foi feminino, só en Debuxo e Grego había rapaces. Había unha competición no Nadal, na que debuxar unha escena, que tivese que ver con esta celebración, no encerado e facer un enxoval para un bebé que se doaba ao hospicio, era un concurso por aulas e dábanlles un premio, gañaron case sempre.

Festa dos encerados
Encerados no nadal
Encerados
Encerados no nadal
Nadal dos encerados 1961-62
Instituto 1962
No Instituto 1962

En 4º de bacharelato empezou nas  competicións escolares, lembra a viaxe do sector a Zamora. Ían  xogar balonmán con Corrosca como profesora, foi de adestrador Carlos, porque a profesora tiña que ir de delegada.

 Cando xogaban na casa pintaban as liñas do campo, menos cando era no Teucro que era de cemento. Decidiu quedar co balonmán. Eran as súas compañeiras Mili Paz, Alicia Outón, Tucha Portabales, Ana Conde.

Unha profesora que lle influíu foi Loli Tamames que lle daba labores e díxolle que debía ir a Madrid. Tiña 16 años, iso animouna a dicilo na casa onde tivo o apoio do pai, así que marchou a Madrid ao colexio Ruiz de Alda, tamén chamado La Almudena, de Galicia tamén ía Margarita Concepción Vidal e Josefina Martínez Gómez ambas de Vigo, aínda hoxe seguen a ser amigas.

“Algunha vez gustaríame coller o tren nunha estación, non nun apeadeiro”.

Marina de Sáa González

Aquilo fascinouna sobre todo ver o cambio de espazos e materiais que había para facer educación física;  a carreira eran 3 anos e reválida para ser profesora nacional de E.F.

Para ingresar na Escola, desde que se establece o Plan de tres anos, as aspirantes terán 16 anos cumpridos e menos de vinte e aprobados os estudos de Bacharelato Elemental, Maxisterio ou Peritaxe Mercantil, así como deberán realizar un exame de ingreso, ao que só poderán presentarse en dúas convocatorias, que constará das seguintes probas:

a) Exame Médico-Deportivo.

b) Probas de Aptitude Física.

c) Exame de Cultura Xeral.

d) Presentación dunha composición escrita de dez folios, na que se explique o porqué quere realizar estes estudos.

Tivo que facer probas de entrada: atletismo, aparatos ximnásticos, proba de ritmo etc.…

Entraron 42 mulleres de toda España, había tres especialidades; E.F., Ensinanzas do Fogar e Enfermería. Os homes ían estudar á Academia de mandos José Antonio e terminaban con dobre titulo: profesor e mestre de Educación Física.

 Tiña como materias, teoría da E.F., Fisioloxía, Anatomía, Psicoloxía, Ximnasia, Natación, Baloncesto, Balonmán, Atletismo, Voleibol etc…. Custoulle moito o atletismo e encantáballe o balonmán, o seu profesor era Domingo Bárcenas e logo Juan de Dios Román quen tamén foi o seu director da tesina, a primeira que dirixiu.

Ruiz de Alda
Escola Ruiz de Alda, A Almudena

Naquela época as mulleres tiñan prohibido deportes como o fútbol e a equitación, tampouco deportes de contacto como judo e boxeo etc.  Gustábanlle moito tamén a anatomía  e o voleibol, o profesor, Luis carrero, motivábaas moitísimo. Era un grupo o da súa clase moi unido, estaban internas na residencia, a fin de semana saían por Madrid, salvo que che tocara ser xefa de día, controlar as entradas e saídas, tocar as campás, apagar as luces, espertar as compañeiras etc…

 No 1º trimestre as galegas fixeron as maletas 3 veces, non soportaban no ver o mar, tiñan moita morriña, pero sempre as pillaban na porta, non viñeron ata Nadal. Coincidiron no mesmo cuarto tres galegas e dúas canarias, un mar polo medio.

 Cando viñeron no Nadal e viron o Miño choraron como nenas pequenas, logo xa se afixeron a estar en Madrid.

En Semana Santa tiñan que quedar para facer os exercicios espirituais. O uniforme era unha saia gris con camisa branca e chaqueta azul marino, para as clases short e camisetas e no derradeiro ano as mallas. En segundo tiñan un chándal de la para as clases de prácticas que facían en 2º e 3º, a ela tocoulle nun colexio e logo nun orfanato.

  En 2º e  3º tiñan esquí e ían a Navacerrada, tamén exhibicións de ximnasia nas que participaban varias escolas.

Esquí
Esquí
Navacerrada
Navacerrada 1965

Tiña moi claro a docencia e o balonmán era o seu deporte.

A súa  tesina de  fin de carreira titulábase: É o balonmán un deporte feminino?, tocoulle defendela diante dun psicólogo que era sacerdote, custoulle moito convencelo xa que ás mulleres non se lles permitían os deportes de moito contacto. Ano 1967.

 Cando chegou a Pontevedra a Sección Feminina ofrécelle traballar na Escola Normal (Pagaban 500 pesetas mes por 24 horas de clase pola mañá) e no Sagrado Corazón de Placeres (por 18 horas 2000 pesetas) traballaba todo o día coa incomodidade de coller o trole todos os días.

 En 3º de carreira empezou cun mozo que era de San Martin de Meis e coñecera no verán, xogaba ao fútbol, estaba na Coruña estudando Náutica, tivo un noivado de cartas.  No  67 empezou a traballar e casaron no  69.

Deixou a docencia un ano e incorporouse o curso seguinte, pero só na Escola de Maxisterio. Tiveron o agasallo de Pilar Primo de Rivera pasando a cobrar 11 mil pesetas igual que as materias de Debuxo e Música, as tres “marías”. A súa docencia eran 35 horas.

 Ese ano a Sección Feminina pediulle crear o Club Medina de balonmáns, había o Teucro de mozas, tivo a sorte de estar dando clase en Maxisterio e creou o equipo. Chus e Mari Carmen na portería, Merche, Paz, Mina, etc.….Con ese equipo no 71 celebrouse en Madrid o Campionato de Escolas Normais e as súas rapazas quedaron campioas. Suso Brea foi o adestrador porque ela tiña que ir de delegada.

campeonas de España
Os Campionas de España de Escolas Normais 1971

Ata o ano 1972 seguiu en Maxisterio e  deixou o equipo de balonmán.

Creouse a especialidade de mestre de E.F. e a licenciatura e deu durante dous anos Aprendizaxe e Desenvolvemento motor, Teoría da E.F. e Didáctica.

 Fixo os cursos de doutorado en 2007 antes de xubilarse. Había unha profe na Coruña, Claudina de Mena Rocha, que lle dixo “Marina tes que facer o doutorado antes de xubilarte, o seu compañeiro García Soidan díxolle “adiante” e foi o seu director de tese. O 16 de xullo leuna obtendo sobresaliente  cum laude e o 30 de setembro de 2007 xubilouse.. Estivo 40 anos na docencia.

 Xubilouse porque a universidade ofreceulle unha xubilación anticipada e tamén porque o marido xa estaba xubilado. Ten 4 fillos(2-2) e na súa familia son 9 os que seguiron a carreira de licenciados en E.F.,  o seu fillo David segue a súa estela.

Familia de Marina
Familia de Marina
diante do comercio
Os netos de José de Sáa diante do antigo comercio
Anos 20 en Pontevedra
Benito Corbal, anos 20, comercio de José de Sáa
comercio de José desáa
Casa de Huéspedes de José de Sáa

Cando lle pregunto que bota de menos da súa profesión, dime que ás veces o contacto cos alumnos, o  máis bonito era ensinar a ensinar, é crítica co que ve, convertese en xuíz de como se está a traballar. Fala cos seus fillos da profesión da diferenza xeracional e o esforzo que supuxo empezar.

 “Algunha vez gustaríame coller o tren nunha estación, non nun apeadeiro” isto díxollo ao reitor cando se instaurou a titulación de Licenciado en Ciencias da Actividade Física e Deporte.

 Hai 25 anos que empezaron a xuntarse as compañeiras de carreira, cando comezou o Wasap  a primeira vez en Toledo, a partir de aí quedan todos os anos menos na pandemia e en decembro as que poden fan unha comida de Nadal en Madrid. En Pontevedra fíxose en 2018.

 Desde a xubilación goza da compañía do marido, viaxan, desfrutan dos seis netos.

25 anos despois 1988
Reunión en Toledo 1988 polo 25 aniversario
Reunión en Madrid 2021
Reunión en Madrid 2021

Viaxou moito co seu home no barco, África, Grecia, Turquía, Italia e case toda a costa, el ía de capitán e acompañábao toda a familia. Tamén viaxan moito co seu fillo David e a súa muller. Volvería a Grecia, que lle encantou, e  a Florencia da que veu fascinada.

Encántalle ler e gustáballe ir ao cine máis antes que agora, as redes sociais non as utiliza por preguiza  en aprender a manexalas.

 O seu recuncho favorito está onde escoite o mar, dálle igual onde estea e se hai árbores mellor. Ter o mar cerca é una sensación de relaxación inmensa.

Un soño sen cumprir ten que pensalo moito para dicir que volvería a Grecia.

Marina e Ramón
Marina con Ramón en Tenerife

Xa está preparando a súa viaxe a Tenerife en febreiro buscando sempre o sol, na súa mente inqueda non faltan proxectos.

Operárona hai pouco da cadeira poñéndolle unha prótese e tamén hai uns anos dos meniscos, algo inflúe a práctica deportiva.

Rematamos recordando como sendo muller foi pioneira no deporte en Pontevedra, polas súas mans pasaron moitos alumnos que hoxe son mestres e profesores que non tiveron que loitar tanto polos dereitos para que a Educación física fora considerada unha materia de pleno dereito como as Matemáticas.

 Grazas Marina por compartir con nós un anaquiño da túa frutífera vida.

Gala do deporte
Na carreira da muller, homenaaxe ás pioneiras do deporte feminino
Ana Santos Solla

Ana Santos Solla

Profesora de E.F.

Son Ana Santos, nacín en Pontevedra no ano 1960, a miña infancia estivo moi ligada a Santa María de Xeve, a terra da miña nai, son a terceira de 8 irmáns, a maior das mozas, a máis vella como me dicían de pequena. Sempre me gustou o deporte e estudei INEF en Madrid, estiven 34 anos no IES Valle Inclán impartindo Educación Física alí foi onde coñecín ao resto dos meus compañeiros que agora me acompañan neste proxecto. Decidín xubilarme para dar un novo rumbo á miña vida e levar a cabo este tipo de iniciativas como @devellabella ue pretende que o envellecemento activo convértase en embelecemento persoal e poder achegar a miña experiencia nesta etapa da vida.

Nós os maiores aínda temos moita guerra que dar, espero que este blogue motívevos a querer colaborar connosco.

Rafa Loureiro

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Luis Otero Echart por Ana Santos

Luis Otero Echart por Ana Santos

A Luís coñecino de cura. Enténdase ben, ía vestido de cura nunha representación coa asociación Sete Espadelas. Alí souben que era da Estrada, a terra da miña avoa paterna. Falamos moito e sempre coincidimos nas pasarelas, el cun porte moito máis elegante ca o meu.

Luís Otero Echart naceu en abril de 1944 na Estrada. Seus pais, Vicente Otero Ulloa e Pilar Echart Fernández eran da Estrada e de Valadouro, respectivamente. Tivo Luís 15 irmáns dos que sobreviviron nove, seis mulleres e tres homes. El era o do medio.

O apelido Echart é de orixe vasco-francesa e vén significar casa de fóra. O avó era de Barreiros en Lugo.

Luis Otero Etchar
Familia Otero Echart. Luis 1º pola dereita
Primeira comuñón Luis
Foto antiga da Estrada, Luis 1º esquerda

Os pais de Luís eran mestres, a nai en Ouzande e o pai na Estrada. Vicente, o pai, foi represaliado por Franco: foi denunciado e quitáronlle a escola. Tivo que pagar para non ir á cadea. Axudouno un tío seu, Genaro Otero Vinseiro, médico de profesión, que era propietario de media ribeira de Berres e que fora alcalde entre 1904 e 1906 e que lle ofreceu un traballo de visitador médico.

Luís foi á escola de D. Guillermo na Estrada ata que aos oito anos marchou para Santiago a uha casa na rúa do Matadoiro alugada por Ramón Aller Ulloa, canónigo e amigo da familia. Despois, toda a familia se trasladou a outra casa preto de San Agustín.

Estudou ata sexto e reválida no instituto Xelmírez e do profesorado de alí lembra a dona Julia, de literatura; Rodejas, de Química; D. Benigno, de Política… Como era bastante rebelde foi castigado co traslado ao Manuel Peleterio (despois colexio Minerva) en fronte da clínica de Carrero Blanco. Manuel Peleterio dáballe física, o comandante Franco, Matemáticas; D. Virgilio, Latín e Aldegunde, que tamén era militar, Educación Física.

No Peleteiro lembra que os conserxes, Vara e o bicho, mantiñan a orde cun látigo e as tundas eran continuas.

Tiña moza desde os quince anos. Coñeceuna na Estrada onde ela veraneaba coa familia porque tiña asma e frecuentaba o sanatorio dos irmáns de la Calle. Chamábase M.ª Elena Rosales Noves e era de Marín.

Fixo a mili Luís en parga (Lugo). Alí recuperaron un antigo campo de aviación no que fixeron barracóns de madeira para os soldados. As condicións eran moi malas, unha especie de reformatorio no que estivo perto de dous anos. Fíxose amigo dun tenente, Esteban, que era da Coruña e que tamén tiña moza en Pontevedra. Os dous viñan xuntos a visitalas no 600 de Luís. Tamén M.ª Elena ía visitalo aínda que ás veces estaba arrestado por escapar ás festas de Lugo. O tenente Esteban levantáballe o castigo e prestáballe roupa de paisano.

desfile Luis
Traxe Luis

Lembra como unha vez un cabo primeiro mandoulle cortar o pelo ao cero e arrastrarse polos toxos. Ao enteirarse o tenente fixo o propio co cabo. Aquelo era terrible, a xente desmaiaba cos cintazos que lles daban.

 Luís e o irmán tiveron sorte e pasaron a traballar cos médicos Javier Mareque Abad e Luciano Otero que tamén estaban facendo o servicio.

Despois da mili veu para Pontevedra onde se hospedou na pensión Santa Clara que rexentaba a señora Digna. Levaba a contabilidade na granxa que UTECO tiña na Parda e casou en San Bartolomé en 1969.

“O gusto polos traxes tradicionais comezou indo ás procesións da Peregrina vestido de galego.”

Luis Otero Echart

Fixo oposicións para traballar no Banco Hispano Americano e foi destinado dous anos en Marín onde ía no 600. Despois estivo outros dous anos de apodeirado en Pontevedra e de director en Arcade. Cando o Hispano se integrou no Santander volveu para Pontevedra.

Tivo catro fillos e ten sete netos. A súa muller morreu aos 44 anos dun cancro de mama.

Xubilouse aos 52 anos porque xa estaba moi queimado do traballo: tiña que facer de comercial, vender plans de pensións aos amigos, regalar potas e edredóns, etc. e iso non lle gustaba. Ata os 65 cobrou a paga completa pero a partir de aí rebaixáronlla moito, aínda que a el lle chegaba.

Sempre lle gustaron a caza e a pesca ademais de andar en bicicleta.

O gusto polos traxes tradicionais comezou indo ás procesións da Peregrina vestido de galego. O seu primeiro traxe era de cotío, fíxollo en Dorrón unha modista de Moraña chamada Lola.

Luis de calle

Empezou a relacionarse con xente que tamén ía vestida co traxe tradicional e formou parte, de vocal, da Asociación do Traxe Galego de Pontevedra. O presidente da asociación era Xosé Luís Rodríguez; a secretaria, M.ª Ester Crespo e a tesoureira, Clara Varela. A asociación escindiuse e formouse Sete Espadelas onde comeza a colaborar conseguindo pezas e desfilando para eles. Ultimamente ten problemas nas costas e non pode estar moito tempo de pé polo que a súa presenza nos desfiles é cada vez máis escasa.

O traxe que máis lle gusta é o de cotío e identifícase moito cos zocos.

Hai trinta anos mercou unha casa en Samieira para ter os cans e pasar os veráns coa familia. Alí pasou a pandemia.

Tíralle moito a Estrada onde está a casa familiar que comparte cos irmáns, Teñen calendario para programar quen vai a ela.

Antes viaxaba moito, sobre todo a Portugal onde ía unha vez por semana. Tamén coleccionaba reloxos e bastóns, pero xa non.

O seu soño é ver aos fillos contentos.

Luis Otero

Con esta ledicia de vivir e facer as cousas despídome de Luís ao que chamaron moitas veces por teléfono mentres estabamos a falar. É un home moi solicitado. Grazas polo teu tempo e a túa xenerosidade ao compartir as túas vivencias connosco. Vémonos nas pasarelas.

Luis de cotío

As fotos antigas son de Fotos antigas da Estrada, estamos a espera de poder por as de Luis.

As fotos dos traxes son de Emi Ramírez que sempre colabora coa Asociacón sete espadelas

Ana Santos Solla

Ana Santos Solla

Profesora de E.F.

Son Ana Santos, nacín en Pontevedra no ano 1960, a miña infancia estivo moi ligada a Santa María de Xeve, a terra da miña nai, son a terceira de 8 irmáns, a maior das mozas, a máis vella como me dicían de pequena. Sempre me gustou o deporte e estudei INEF en Madrid, estiven 34 anos no IES Valle Inclán impartindo Educación Física alí foi onde coñecín ao resto dos meus compañeiros que agora me acompañan neste proxecto. Decidín xubilarme para dar un novo rumbo á miña vida e levar a cabo este tipo de iniciativas como @devellabella ue pretende que o envellecemento activo convértase en embelecemento persoal e poder achegar a miña experiencia nesta etapa da vida.

Nós os maiores aínda temos moita guerra que dar, espero que este blogue motívevos a querer colaborar connosco.

Meli Fandiño

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Mª del Carmen Fernández Iglesias por Ana Santos

Mª del Carmen Fernández Iglesias por Ana Santos

Sempre me gustou a lingua de Molière. A miña primeira profesora de francés foi a señora de Páramo, nas Calasancias. Lembro que estaba embarazada e que cando deu a luz a súa filla  foramos algunhas rapazas da clase levarlle un agasallo. A ela débolle que lles dixera a meus pais que continuase cos meus estudos no instituto. Hoxe a historia de vida é a de Mª del Carmen Fernández Iglesias máis coñecida como Macuca.

Macuca 1944
Macuca con un ano 1944
familia Fernández Iglesias
Familia Fernández-Iglesias

Macuca nació el 16 de octubre de 1943 en la calle César Boente nº2 en Pontevedra. Su padre, Enrique Fernández Saburido, de Celanova, era representante de los Herreros del Pino, de aceite Carbonell y también de calzado; su madre, Dolores Iglesias Sar, de Ames, era secretaria en Vigo donde conoció a Enrique. Cuando se casaron se vinieron a vivir a Pontevedra y pusieron un comercio de calzado,  “Fernández”, debajo de su casa.

Dos de los seis hijos que tuvo el matrimonio murieron de tifus en el mismo año con 17 y 14 años. La madre no quería seguir en la casa familiar por lo que aprovechando el veraneo se trasladaron a Dorrón.

Lola Iglesias
Dolores Iglesias Sar

Macuca era la pequeña, la mimada y consentida de su madre, que nunca se sacó el moño ni el luto.

Su hermano el mayor, Mario, se fue a Venezuela donde formó una familia e hizo fortuna con la primera fábrica de bolsas de plástico Milprint. Vino poco a España y murió en Caracas.

Vivía Macuca enfrente del colegio de las Calasancias, que entonces se encontraba en la plaza de Méndez Núñez, propiedad de la familia Muruais y sólo debía cruzar la calle para ir a la escuela. Recuerda a la madre Cecilia, que le daba clase de piano, a la madre Rosa y a la madre Manuela. Allí estuvo hasta el ingreso. Después el colegio se trasladó a Blanco Porto donde sigue actualmente.

comuñon de macuca
O día da primeira comuñón 1950
Co seu pai 1954
Co seu pai Enrique 1954
Macuca 1958
Co seus irmáns e a súa nai 1958

Ella no quería estudiar y tampoco la animaban sus padres, pero a los 9 años viendo como sus mejores amigas se preparaban para el ingreso en el instituto se animó también, aprobó y empezaron el curso juntas.

Para ir al instituto debían pasar primero por las Calasancias desde donde una monja las acompañaba en fila y con el uniforme. Al llegar, la monja se quedaba vigilándolas. Por la tarde, al acabar las clases, volvían del mismo modo al colegio para estudiar y que les explicasen lo que no habían entendido. Este régimen funcionó así durante seis años, mientras duró el bachillerato elemental y superior.

En el instituto
No Instituto 1959

El director del instituto era D. José Filgueira, que les daba lengua; D. Julián, profesor de geografía; Dª Carmiña Bugallo, de filosofía y geografía e historia; Dª Josefina, de lengua; D. Marcelino Jiménez, de filosofía; Dª Angelita Dapena, de latín; D. Ramón Peña, pintor reconocido, de dibujo; y  D. Mariano, que tenía un laboratorio en el último piso, de Ciencias.  (D. Mariano a las que iban a las monjitas les tenía un poco de tirria). D. Antonio Lino, que era un hombre bonachón, de francés;  Dª Mercedes Silva, Corrosca, de Gimnasia. Al profe de matemáticas, D. José González, le llamaban Pepito de acuerdo, recuerda que infundía bastante respeto.

Su asignatura favorita era el francés. Iba a clases particulares de esta asignatura con un profesor ciego de la ONCE de Pontevedra porque una muy amiga suya era hija del director de esta organización, D. Fernando Diez Barandiarán, que llegaría a ser director de la ONCE en Madrid.

También le daría clase Juviol, profesor de idiomas en la Escuela Naval.

“A Macuca le gustó tanto su profesión que se jubiló a los 70 años”.

Macuca Fernández Iglesias

Después de hacer el PREU se fue a estudiar a Santiago  filosofía y letras porque no existía ninguna filología y estuvo dos años sin tocar ningún idioma. Se alojaba en la residencia de las Teresianas, bastante severas, donde las 22:00 era la hora tope de llegada. Al finalizar estos dos años estuvo en un campamento de la Sección Femenina en Rande, que era  obligatorio.

Teresianas 1963
Nas Teresianas 1963, segunda fila, primeira a esquerda
Macuca y Echeverri 1963
Con Echeverri nas Teresianas 1963

En 3º se marchó a la Universidad de Madrid a hacer la especialidad de francés. Estuvo en el colegio mayor Santo Ángel y ese verano, al acabar el curso, se fue con la hija del director del colegio de la ONCE en Madrid a París para profundizar en el idioma. Estuvieron en una residencia de monjas e iban a la Alianza Francesa, aunque no aprovechaban mucho porque los alumnos eran de otras nacionalidades y apenas  chapurreaban el francés. Su amiga Luci quiso volverse a las 3 semanas para España y Macuca aprovechó para ir a Bruselas  a casa de unos anticuarios belgas amigos de sus padres que la acogieron muy bien y la llevaron a conocer y disfrutar por toda Bélgica.

Madrid 1966
Madrid 1966
Macuca en Madrid 1965
En la ONCE, Madrid 1965
orla de Macuca 1966

Los dos últimos años de carrera se fue a un piso más céntrico, en Madrid, en Joaquín María López, en la zona de Argüelles.

Al acabar la carrera había un anuncio en la facultad pidiendo profesor de francés para dar clases de español en un internado del Cluny, en Gourin  Vannes en Bretaña. Presentó la solicitud, le hicieron una entrevista en el Cluny de Madrid y la contrataron por un año. La experiencia fue tan  buena que pidió que le prorrogasen un año más. Así que estuvo en Francia en mayo del 68. Su familia estaba preocupada por todo lo que estaba pasando en Francia. Así que al acabar ese curso, en junio, volvió a España y en agosto se casó. Ya en el mes de octubre empezó a dar clases de francés en las Calasancias donde estuvo casi 10 años. Después entró en el IES Sánchez Cantón.

Gourin Vannes
Gourin Vannes
Macuca en francia1965
Macuca e Lucy. Paris 1966
Francia
En Vannes 1968

Aprobó las oposiciones en 1978 y fue destinada al IES de Cangas para hacer un año de prácticas. Allí entró en el departamento de lengua cuyo jefe era el escritor y profesor Carlos Casares  muy buena persona, que recibía diariamente correos de todas partes del mundo y al que le gustaba mucho jugar con los trenes eléctricos que  tenía en el salón. Recuerda que  cuando iban a tomar café a su casa, los ponía en marcha. Macuca conserva con mucho cariño un ejemplar dedicado del libro Vento ferido.

Vento ferido

Al año siguiente le dieron la plaza definitiva  en Celanova, pero pudo irse con una comisión de servicios a Ourense, al IES O Couto. Allí hizo muy buenas amistades y recuerda que los alumnos eran respetuosos. Le hicieron un buen horario y eso le permitía venir casi todos los días a Pontevedra donde sus 4 hijos, Ernesto, Isabel, Alfonso y Susana, iban creciendo.

En 1981 se vino al IES Sánchez Cantón de Pontevedra, y volvió a entrar en el departamento de lengua. Luego ya cambiaría para el de francés donde permaneció hasta  su jubilación.

Intercambo con Vannes
De intercambio cos alumnos en Vannes
Pontevedra vannes

Macuca quería empezar a hacer intercambios porque le parecían muy provechosos, por ello empezó a escribir a varios lycées de Bretaña y con el 1º que le contestó, un colegio jesuita de la ciudad de Vannes, fue con el que realizó intercambios durante 16 años consecutivos. Con su colega, la profesora de español del lycée Saint François Xavier, Marie Paule Piperaud,  forjó una gran amistad, de manera que todos los veranos ella venía con sus dos hijos a pasar 15 días a la casa de Macuca en Loira. Ahora ya no viene, pero siguen manteniendo su amistad.

Marie Paule es una persona muy culta, una apasionada y especialista en Lorca, leía todos los trabajos que Ian Gibson hacía sobre él y Macuca tuvo la suerte de que una vez estando en Madrid coincidió con el hispanista en un restaurante, la Vaca Verónica, y le pidió que le escribiera sobre un folio una dedicatoria para su amiga lo que encantó a Marie Paule. Asimismo, Marie Paule obsequió a Macuca con el libro Historias de las ciudades francesas, VANNES” de O. Guilleron e A. Robert, un cómic muy famoso dedicado por los autores

Dedicatoria

A Macuca le gustó tanto su profesión que se jubiló a los 70 años y sigue manteniendo lazos con sus compañeros jubilados y con el instituto

Aparte de Francia, viajó por Mónaco, Bélgica, Italia, Reino Unido, Irlanda, Republica Dominicana, Marruecos y últimamente a Qatar donde trabaja el mayor de sus hijos.

Antes soñaba en ir de crucero por el Rhin pero ya no le apetece viajar.

Su rincón favorito se encuentra cerca de donde veraneó durante muchos años, Area de Bon, en Bueu, donde suele ir con sus hijos en los buenos días de mayo, junio y septiembre cuando hay poca gente.

Tiene tres nietos que, aunque no ve con frecuencia, disfruta cuando está con ellos.

Ahora no hace ejercicio de gimnasio pero pasea mucho y todos los días sale a tomar el vermut con las amigas al Blanco y negro y el café de la tarde al Casino.

Seus catro fillos
Os seus catro fillos
Con Marie Paule e a súa filla 1990
Isabel, Macuca e Marie Paule
Na praia con Marie Paule 1996
Na praia 1996
xubilacion
Xubilación en 2014 cun grupo dos asistentes
Sánchez Cantón
Compañeiros do IES Sánchez Cantón

Moitas grazas Macuca por prestarnos o teu tempo e contarnos a túa emocionante vida porque non debeu ser nada fácil para unha rapaza saír da Boa Vila para ir estudar a Madrid naquela época. Agora tes merecido un cambio na túa vida coa familia e os amigos.

Macuca en Paris
Ana Santos Solla

Ana Santos Solla

Profesora de E.F.

Son Ana Santos, nacín en Pontevedra no ano 1960, a miña infancia estivo moi ligada a Santa María de Xeve, a terra da miña nai, son a terceira de 8 irmáns, a maior das mozas, a máis vella como me dicían de pequena. Sempre me gustou o deporte e estudei INEF en Madrid, estiven 34 anos no IES Valle Inclán impartindo Educación Física alí foi onde coñecín ao resto dos meus compañeiros que agora me acompañan neste proxecto. Decidín xubilarme para dar un novo rumbo á miña vida e levar a cabo este tipo de iniciativas como @devellabella ue pretende que o envellecemento activo convértase en embelecemento persoal e poder achegar a miña experiencia nesta etapa da vida.

Nós os maiores aínda temos moita guerra que dar, espero que este blogue motívevos a querer colaborar connosco.

Rafa Loureiro

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Rafael Loureiro Álvarez-Builla por Ana Santos

Rafael Loureiro Álvarez-Builla por Ana Santos

Coñecín a Loureiro, como lle chaman os amigos, por un amigo común. Compartimos viaxe e máis dun viño camiño a Faro Lariño, e na conversa descubrín que, ademais de pintor, foi médico e neto de quen foi un dos mellores amigos do meu avó Gabriel Santos.

 Rafael Loureiro Álvarez-Builla nace en Pontevedra, na rúa Blanco Porto, o 17 de setembro de 1956, no sanatorio San José, do que seu pai era director. Fillo de Xosé Loureiro Pazos e Teresa Álvarez Builla e Álvarez Builla, neto de José Loureiro Crespo, quen dá nome á rúa na que se empraza o Hospital Provincial, do que foi director a principios do século XX. 

sanatorio
Sanatorio San José en Blanco Porto
Xosé e Teresa
Teresa Álvarez Builla e Xosé Loureiro

Os seus avós maternos Xulio Álvarez-Builla, quen foi secretario da Deputación de Pontevedra, e Consejo Álvarez-Builla coñecéronse estando el en Tui, onde participou nas reunións das mancomunidades de montes para conseguir que o monte Aloia fora parque natural, e ela na Cañiza. Vivían en Madrid e trasladáronse a Pontevedra vivindo na rúa Oliva, e tiveron cinco fillos. A nai de Rafael foi a pequena, Mª Teresa, e tendo ela seis meses, trasladáronse de novo a Madrid, á rúa Monteleón, pola enfermidade de Xulio, estaba quedandose cego pola diabetes (retinopatia diabética) en outubro do 1918, pero seguían pasando os veráns en Pontevedra. Aquí coñecéronse Xosé e Teresa, e casaron en Madrid o 11 de Marzo de 1948.

Julio e Consejo
Xulio Álvarez-Builla e Consejo Álvarez-Builla

A parella veu vivir a Pontevedra porque Xosé tiña aquí a súa familia e quixo exercer de médico na súa vila. Xosé Loureiro Pazos, era o terceiro de catro irmáns (María Teresa, Carmen Vitoria, Xosé e Manuel). A súa avoa María Pazos Peleteiro era de Tenorio , e morreu na epidemia de gripe do 18 no ano 1920.

Xosé e Teresa tiveron 5 fillos, María Teresa, María Cristina (morreu ao pouco de nacer) Xosé Carlos e os mellizos Rafael e Antón.

mellizos
Os catro irmáns
Rafa e Antón
Antón e Rafa
catro irmáns
Os catro irmáns 
Rafa de neno
Rafa de neno
Rafa con cresta
Rafa coa cresta

Rafael empezou con 5 anos no colexio que tiña a Inmaculada na praza do Teucro. Case sempre entraba aterrorizado na aula, por unha profesora que empregaba moito os castigos: orellas de burro, varas, pintar a cara…

Aos 8 anos vai ao colexio Sagrado Corazón de Xesús, de onde lembra ao profesor Gallardo e a maioría dos curas. Aos 10 anos a súa nai cambiounos antes de rematar o curso por estar en desacordo co comportamento dalgún relixioso.

dia da comuñón
santa María
no sagrado corazón
Rafa arriba de todo 3º empezando pola esquerda 1965
ingreso
Rafa cando fixo o ingreso

Fixo o ingreso por libre e entrou no colexio da Inmaculada na avenida de Vigo, onde estivo ata que foi facer o COU ao instituto Sánchez Cantón, do que recorda, entre outros profesores, a Agripina de bioloxía, e Castillo de Educación Física e FEN.

Xa tiña claro que quería estudar Medicina, xunto cos seus amigos Manolo Luaces, Miguel Puig, Elías Pintos e Pedro Martín.

Rafa adolescente
tempo de estudos

En Santiago vive cos seus irmáns nun piso alugado na rúa do Hórreo. De profesores da carreira lembra a Navarrina de Anatomía, Echeverri de Historia da Medicina, Xosé Luís Puente de Cirurxía, Ramón Domínguez de Fisioloxía, Carro Otero de Anatomía e Sierra de Neurofisioloxía. De todas estas materias a súa preferida sempre foi Fisioloxía. O profesor máis famoso era o de farmacia, algo excéntrico que separaba aos sudamericanos dos outros.

Como neste pais non se vive” di sorrindo.

Rafael Loureiro Álvarez-Builla

Ao rematar a carreira foi a Barcelona a facer uns cursos e tivo que presentarse a facer a mili, na que entrou o 8 de xaneiro 1981 en san Fernando, Cádiz, onde xurou bandeira o día anterior do intento de golpe de estado do 23 febreiro do 1981, do que non se enteiraron. Despois incorporouse, en Ceuta, á Agrupación loxística nº 6 da sanidade militar- compañía de evacuación, e de alí destinárono ao fortín de Hacho, antiga cadea militar, unidade de costas e canóns e unidade antiaérea onde estivo dous meses, ata que foi reclamado polo Ramix 30 (rexemento mixto de artillaría)  , onde estivo 15 meses nos que suturou o que non cosera na vida, ademais de atender numerosas enfermidades, tuberculose, cortes e accidentes. Ao remate desta etapa, precisou dun descanso.

Ceuta
Ceuta 1980
na mili

O 1 de marzo de 1982 comezou a traballar como médico xeral na Casa do Mar en Pontevedra, con carácter interino. Logo pasou ao ambulatorio facendo substitucións ata que lle ofreceron entrar de médico no colexio da ONCE, no 1986, para atender aos alumnos que tiñan moitos problemas dexenerativos e tumorais. Co peche do internado, pasou a exercer a medicina privada.

Coñeceu a súa parella estando ela de profesora na mesma institución e casaron en febreiro do 1993. Tiveron 2 fillas, Cristina e María Beatriz. O nacemento das súas fillas supuxo unha gran cambio na súa vida e intenta manter esa loucura e paixón cara elas; aínda que por motivos laborais están lonxe, sempre hai un motivo para visitalas, e agradece que as redes sociais faciliten moito o contacto.

Rafa e a súa filla
Rafa e a súa filla
coas fillas
De médico
Exercendo de médico

Fixo moitas viaxes pero lembra que cando tivo unha moza en Rotterdam, deulle pé a coñecer os Países Baixos, Bretaña e París. Chámalle moito a atención Italia que lle fixo ver a vida dunha maneira máis alegre, cousa que non vía no norte de Europa. “Como neste pais non se vive” di sorrindo.

Gústalle moito Andalucía, pero o seu recuncho preferido é Galicia, sempre co mar pretiño Empezou a pintar levando os útiles de Conde Corbal  , amigo do seu pai. Con 14 anos puido desfrutar do pracer de velo pintar, mentres lle pasaba as cores que lle pedía. Na carreira empezou a pintar cando non era tempo de exames e abstraíase cos pinceis, co mar sempre presente dalgunha maneira.

nunha exposición
Nunha exposición súa

Tivo un diario onde escribía cando lle apetecía, pero perdeuno nalgún dos múltiples traslados de residencia. É moito de ler novela negra, Juan Gómez Jurado , Carmen Mola , Belinda Alexandra  , e máis cercana Susana Fortes  que é a lectura coa que está agora. Na televisión gústalle ver concursos sobre todo Pasapalabra, e le a prensa todos os días para estar informado.

Desde que se xubilou vive o tempo de maneira diferente, lonxe de estar supeditado á estupidez de certas persoas inmaduras.

 Sempre fixo deporte de xeito afeccionado, balonmán, fútbol, baloncesto, petanca. Actualmente, por problemas no lombo, dedicase a camiñar, pero pouco. Considérase algo antisocial, pero encóntrase a gusto na súa soidade. Pasa o seu tempo entre pinceis, facendo fotografías, escribindo, intentando descubrir quen é.

Futbol sala
Anos 80. Os Galenos de Fútbol sala

Grazas Rafa por esta charla distendida, contándome a túa vida. Xa sei que non está todo o que dixeches pero hai cousas que un garda para si mesmo e queda na memoria do que escoita e non no papel do que le.

Ana Santos Solla

Ana Santos Solla

Profesora de E.F.

Son Ana Santos, nacín en Pontevedra no ano 1960, a miña infancia estivo moi ligada a Santa María de Xeve, a terra da miña nai, son a terceira de 8 irmáns, a maior das mozas, a máis vella como me dicían de pequena. Sempre me gustou o deporte e estudei INEF en Madrid, estiven 34 anos no IES Valle Inclán impartindo Educación Física alí foi onde coñecín ao resto dos meus compañeiros que agora me acompañan neste proxecto. Decidín xubilarme para dar un novo rumbo á miña vida e levar a cabo este tipo de iniciativas como @devellabella ue pretende que o envellecemento activo convértase en embelecemento persoal e poder achegar a miña experiencia nesta etapa da vida.

Nós os maiores aínda temos moita guerra que dar, espero que este blogue motívevos a querer colaborar connosco.

Meli Fandiño

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Meli Fandiño Barbosa por Ana Santos Solla

Meli Fandiño Barbosa por Ana Santos Solla

A voz inconfundible das ondas de Pontevedra, unha muller de carácter que non tiña o gusto de coñecer. Foi durante as xornadas de “As mulleres que opinan son perigosas” cando me atrevín a falar con ela, sentina moi próxima e decidiu pensar a proposta que lle facía, contestoume uns días despois.

 Hoxe a nosa historia de vida é a de …….

Hermelinda Fandiño Barbosa, máis coñecida como Meli Fandiño,  naceu en Praceres o 16 de xaneiro de 1950, filla de Andrés e Dolores. Unha familia lonxeva xa que a súa avoa morreu uns días antes de cumprir 100 anos, o seu pai con 94 e a súa nai, que aínda vive, ten 95.

voda dos pais
Os seus pais,Andrés e Lola, cando casaron
Meli cos pais
Familia Fandiño- Barbosa

,Andrés Fandiño, o seu pai, naceu en Curtis, A Coruña, pero veu cun irmán traballar cun camión na construción da Escola Naval (1939-1943), logo no trolebús que facía a ruta Marín- Pontevedra, alí coñeceu a Lola Barbosa, a súa nai, que naceu en Pontecaldelas e veu para a capital porque a contrataron de neneira cando tiña 19 anos. Coidaba dos fillos de José Hermida Vidal (propietario de Radio Pontevedra), Lola viña a Estribela dende Pontevedra  con frecuencia xa que alí vivía unha irmá da muller de José Hermida.

Andrés e Lola casaron en San Bartolomé, ela tiña 23 anos e el 10 máis, instaláronse en Praceres e en 1950 naceu Meli na casa coa axuda da comadroa, Silvina, unha rapaza que pesou moi pouco e tiveron que transfundirlle sangue, era a nena cataplasma, pillaba todo tipo de enfermidades antes ca os demais.

Meli espida
Primer desnudo de Meli na praia dos Praceres

Seu pai, alcumado o Rubio, foi traballar a Venezuela a principios dos 50. Alí estivo conducindo un camión facendo a estrada transamazónica, gustáballe traballar cos alemáns porque eran moi firmes e bos traballadores, mais dunha vez díxolles “ se non estiverades vos aquí eu quedaría na selva”, referíndose a quedar en Venezuela . Volveu cando ela tiña 6 anos pero marchou de novo. Escribía con frecuencia e dentro das cartas mandaba uns sobres pequeniños para ela, que lle lía a nai.

Con dous anos empezou no Colexio Sagrado Corazón de Praceres, alí había seccións de ricos e pobres, non se xuntaban nin no recreo e non compartían aula.

Nos carnavais 1952
Nunha festa de disfraces en 1952
Diante do colexio
Diante do colexio de Praceres 1952
Cos pais nos patos
1952 no estanque dos patos 
Colexio de Pracers
Meli de cuarta na primeira fila comezando pola esquerda

Aprendeu a ler nos libros grandes da igrexa, eses que teñen moitos debuxos. Lémbrase da madre Ortega que era pequerrechiña, da madre Crespo, con pencas, da madre Alonso que era moi alta…

en 1954 praceres
No colexio de Praceres 1954
Meli coa nai en 1954
Meli coa súa nai 1954

Con 6 anos mercaron unha casa e viñeron para Mollabao , cambiou de colexio e foi ás Calasancias, cando estaban na Praza de Méndez Núñez, só se lembra dun rapaz que estaba na súa clase. Alí fixo a comuñón aos 7 anos. Seu pai mandou a tea para facer o vestido e seica a súa nai cando o foi buscar a Correos tivo problemas para collelo e non lle quedou máis remedio que recorrer a un coñecido para que intercedese por ela, o estraperlo estaba  a orde do día.

Comuñón
Meli comuñón
Primeira comuñón 1957

Aos dez anos preparou o ingreso e ao aprobar foi ao instituto pero deuse conta que iso de estudiar non lle gustaba moito, era boa en Educación Física e Labores, aínda que o que máis lle gustaba eran as Matemáticas con D. Ignacio, en Francés,  tiñan a D. Antonio, da academia Buela, que un día enfadouse con elas por non traer a tarefa feita e malloulles nas mans, 40 golpes a cada unha. Estivo catro días sen poder pechalas, súa  nai foi ao instituto enfadada e díxolles: “ a miña filla non a volvan a tocar, se teño que facelo xa o farei eu”.

Ela non estudaba porque se aburría. Lembra que o seu profesor D. Ignacio díxolle a súa nai “a súa filla é unha rapaza moi guapa que vai casar e dedicarse ao seu marido e non precisa estudar”, mais do seu grupo casaron todas menos ela.

1956 Meli
O seu primeiro uniforme
Domingo Ramos 1958
Domingo de ramos 1958 estrenando zapatos e calcetíns
Meli 1960
San Bieito de Lérez 1960-primeira pola dereita

Cando tiña 11 anos volveu seu pai definitivamente, Meli non coñecía  aquel home que lle roubou o seu sitio a carón da súa nai  e ademais instaurou a disciplina no fogar cando ata ese momento entraba e saía cando quería da casa, pero o pai  empezou a exixirlle horas de entrada a ela que era un espírito libre.

“D. Ignacio díxolle a súa nai “a súa filla é unha rapaza moi guapa que vai casar e dedicarse ao seu marido e non precisa estudar”

Meli Fandiño Barbosa

Deixou o instituto e preparou por libre o bacharelato, pero ao chegar a cuarto xa non seguiu. Con 14 anos empeza nunha academia taquigrafía e mecanografía para traballar de secretaria.

A súa nai foi falar co seu padriño, que era José Hermida, o propietario de Radio Pontevedra, para ver onde podía traballar. Estaban nun despacho e fíxolle unha proba, colleu unha revista de náutica e díxolle: “le ese artigo”, ela leuno e, aínda que se trabucou moito a el gustoulle a voz que tiña cun ton claro e sen acento, e levouna áa emisora.

De 1966 a 1968 ía á emisora todos os días para  aprender, alí practicaba, lía e presentaba discos. Foron os seus compañeiros Tito Ageitos, Ricardo Barajas, Adrio, Fuentes Mora, Encarna e Lelé, como cariñosamente chamaban a Mª Elena Alonso, aquilo era unha escola de traballo e de vida.  Durante moitos anos foi a máis nova da emisora.

Anos 70 na radio
Agachadas Lelé e Meli. Empezando pola esquerda primeira fila,Carlos Hermida, Jorge Hermida,, Balbino Fuentes Mora,, D. José Hermida, e De la Torre, Segunda fila: Manolo Fernández,Jose Luis Adrio,Pilar Fariña, Margarita Acuña, Hipólito Fraguas,?????,Paco Vélez,e Armindo Fuente Mora

O seu primeiro programa chamábase ¿Que quiere usted oir? no cal lle pedían cancións a través de postais. Recorda que en épocas moi sinaladas coma o Carme, 14 febreiro etc. estaban dende á  mañá á noite lendo dedicatorias no programa Discos dedicados.

Empezou a traballar un 8 de marzo, agora Día da Muller Traballadora.

As mulleres encargábanse dos discos dedicados, de ler as noticias escritas por homes e a publicidade. mentres eles tiñan os deportes e as noticias, elas facían o control para os compañeiros.

Unha vez en España o pai comezou a traballar na construtora de Varela Villamor para conducir un camión alemán, logo mercou un taxi que tiña a parada diante do Hotel Universo ata que se xubilou con 65 anos e se dedicou á casa.

 A súa primeira viaxe soa fíxoa a Madrid, en 1973, visitou Radio Madrid para coñecer a emisora e o xeito de traballar alí. Estivo unha semana na capital percorréndoa de norte a sur, impresionouse co metro no que se perdía constantemente, unha amiga recomendoulle que sempre fora a Sol que dende alí podía ir a calquera sitio.

Meli no Etna
En Sicilia no Etna 2012
Programa de cine Meli

Viaxou por toda España en tren, cun abono que se chamaba quilométrico. Só lle falta, visitar Extremadura. Dende que se xubilou non volveu saír de Pontevedra pero recorda con agarimo as súas viaxes a Sicilia, Roma, París, “súbete a torre á tardiña e agarda que se acenda París” e Bruxelas, onde quedou impresionada co Atomium.

Nas súas vacacións aproveitaba para ir a San Sebastián, ao festival de cine, ía cunha  acreditación que lle permitía ir aos cines e ver as películas, tamén a algunhas ceas e festas. Non era o mesmo unha emisora de provincias que El País ,  por exemplo. Tamén foi a Valencia ao Festival de Cine do Mediterráneo, naquela época as películas non tiñan subtítulos e empapouse de cine italiano.

A súa afección principal é o cine, pode chegar a ver as películas máis de unha vez, por exemplo“ El golpe”, agora é afecionada as series nórdicas e tamén as británicas. O cine en sala escura e pantalla grande agora velas en pantalla pequena.

Cando traballaba na radio recorda que na época da censura raiaban os discos de Voces Ceibes, por exemplo, para non os pór, ao chegar  a democracia alí quedaron os discos inservibles xa que os prohibían e  non se podían poñer.

Non bota de menos o traballo, foi unha etapa que pasou, xubilouse moi consciente do que facía, realmente prexubilouse aos 62 anos, reducindo as horas na emisora, de luns a venres hora e media facendo control de deportes e oferta e demanda.

Non fai uso das redes sociais.

O que non fixo nunca faino agora, non sabía cociñar e divírtese facendo e experimentando receitas.

Nunca perdeu a Feira franca nin o entroido pero a raíz da pandemia xa non ten ganas de aglomeracións.

Gustáballe ler a Fernán Gómez, ao que coñeceu, dáballe a impresión de telo ao lado cando o lía. Agora merca a prensa e le libriños que non pasen de 300 páxinas.

No 2015 feira franca
Coa súa nai na feira franca 2015

Pesoulle ser filla única,, porque tivo un irmán que morreu aos poucos dias de nacer.

Ao alcalde lle diria “ti sigues sendo alcalde e eu sigo vivindo en mollabao nada cambiou”

Considérase  privilexiada porque traballaba ao lado da casa con compañeiros estupendos entre os  que destaca a Lelé, María Elena Alonso, que foi a que lle abriu as portas da súa  casa, foi a irmá que nunca tivo.

No ano 2011 foi a encargada do pregón nas festas da Peregrina. Nos medios locais dixeron: “O seu pregón promete ser sorprendente e ameno, cun claro toque radiofónico”. Se pinchades na foto poderedes escoitalo.

Meli no pregón
Lendo o pregón das festas da Peregrina 2011
Primas
 Meli coas súas primas, Encarna, María, Josefa (Chachá) e Maruja

Se  tivese  que quedar cun lugar onde sempre volver non dubida que sería unha praia das Rías Baixas.

Moitas grazas Meli por contarnos un pouquiño de ti, da túa vida tranquila que é como ti elixes estar.,

Vémonos por Pontevedra que, aínda que é pequena, faise grande coma ti.

Ana Santos Solla

Ana Santos Solla

Profesora de E.F.

Son Ana Santos, nacín en Pontevedra no ano 1960, a miña infancia estivo moi ligada a Santa María de Xeve, a terra da miña nai, son a terceira de 8 irmáns, a maior das mozas, a máis vella como me dicían de pequena. Sempre me gustou o deporte e estudei INEF en Madrid, estiven 34 anos no IES Valle Inclán impartindo Educación Física alí foi onde coñecín ao resto dos meus compañeiros que agora me acompañan neste proxecto. Decidín xubilarme para dar un novo rumbo á miña vida e levar a cabo este tipo de iniciativas como @devellabella ue pretende que o envellecemento activo convértase en embelecemento persoal e poder achegar a miña experiencia nesta etapa da vida.

Nós os maiores aínda temos moita guerra que dar, espero que este blogue motívevos a querer colaborar connosco.

Fernando Filgueira

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Pilar Comesaña por José Cerdeira Soto

Pilar Comesaña por José Cerdeira Soto

Hoxe está con nós, na sección de Historias de Vida, unha boa amiga miña á cal lle profeso moito agarimo e simpatía, polo comprometida, culta, traballadora e boa xente que é: Pilar Comesaña, persoa que traballou na sanidade pontevedresa durante moitos anos e foi e é a Concelleira do Rural, campo que quere moito igual ca a súa paixón pola enfermería.

 Coñecina no Club de Lectura da Biblioteca Pública  de Pontevedra e case sempre coincidimos en conferencias, presentación de libros e eventos nesta capital. Muller que se fixo a si mesma en tempos de dificultades.  Empezou a ler ela soa a base de moito esforzo e dedicación.

 Está xubilada da súa profesión sanitaria pero segue exercendo de Concelleira do Rural do Concello de Pontevedra sen soldo, como acabo de sinalar. O rural marcouna sempre e agora ocúpase con moito agarimo desa laboura.

  Despois destas “ pinceladas” sobre a amiga Pilar, imos comezar coa  súa Historia de Vida, seguindo o modelo no que a entrevistada pasa a ser a protagonista, dunha forma autobiográfica vai respondendo a preguntas sinxelas  a partir das cales relata a súa historia de vida.

Nacín o día 12 de outubro do ano 1949 en Sto. André de Comesaña na cidade de Vigo.

 Meu pai chamábase Sabino, era mecánico torneiro no asteleiro Ruíz de Bouzas. A miña nai era ama de casa, chamábase Peregrina.

Somos catro irmás, todas mulleres, e como dicía miña nai: se seguise parindo querería que foran máis mulleres, que para home xa chega dabondo o marido.

 Estudei na escola da parroquia ata os dez anos, despois deixei un tempo os estudos porque meus pais colleron en aluguer, a un irmán e a súa muller, unha taberna e unha tenda de ultramarinos e eu colaboraba alí mentres miña nai  ía á compra, facía a limpeza da casa e outros mesteres.

Pilar 3 anos
Pilar con 3 anos

Ao cabo dun tempo  díxenlles aos meus pais que quería rematar os estudos primarios, e así o fixen, pero no horario nocturno porque durante o día tiña que seguir no negocio. Cando acabei, matriculeime nunha FP para facer os estudos de Auxiliar de Enfermería. Neste medio tempo meus pais decidiron pechar a taberna e a tenda.

 Se elixín a rama de Enfermería foi porque sempre me preocupaba da xente que o pasaba mal. Víao nos meus propios pais aos que lles gustaba axudar aos que o necesitaban dándolles moitas veces de comer ou cando alguén viña pola tenda e non tiña todos os cartos para pagar dicíanlle que vale,  que daba igual,  que non pasase fame. Esas cousas e moitas máis que facían os meus proxenitores servíronme de exemplo de xenerosidade e quizais provocaron en min esa preocupación polas persoas máis vulnerables.

Pilar de moza

Presenteime ás probas de admisión para traballar na Sanidade no ano 70. Daquela era por concurso aberto e permanente. Aprobei xa á primeira e comecei no Hospital Almirante Vierna,  chamado popularmente O Pirulí. Co tempo, afortunadamente,  quedou como Hospital Xeral de Vigo. Alí traballei ata que  casei no ano 73 xa que o meu marido daquela era funcionario da Deputación polo que me trasladei  a vivir a Pontevedra.

  Traballei no Ambulatorio Virxe Peregrina mentres non remataron a construción do Hospital Montecelo, unha vez se puxo este en funcionamento trasladeime alí permanecendo uns nove anos para volver de novo ao Ambulatorio ata o ano 87 , ano no que, cos cambios que se fixeron na Sanidade Pública creando os Centros de Saúde, opositei para incorporarme ao Centro de Saúde de Lérez onde quedei ata a miña xubilación no ano 2014, ao cumprir os 65 anos.

Durante a miña vida laboral non deixei de preocuparme por ampliar os meus coñecementos sobre a profesión. Asistín a Congresos como o de Sta Coloma de Gramanet ou As Palmas de Gran Canaria, fixen cursos sobre Drogodependencias, Ciencias da Saúde, Maltrato infantil, Maltrato en adultos, Anorexia e Bulimia. Tamén sobre Medicina Preventiva e Saúde Pública na Facultade de Medicina de Santiago, Xeriatría, etc., etc.

Como ves a xuventude actualmente?

 Pois vexo de todo, dende os/as que están moi preocupados polo futuro e con temor a ter que emigrar, como outro/a/s aos que quizais non lles preocupe tanto.

“Como dicía miña nai: se seguise parindo querería que foran máis mulleres, que para home xa chega dabondo o marido.

Pilar Comesaña

,Afeccións, inquietudes, ocio

Como avoa síntome moi ben. Teño tres netas e un neto e procuro dedicarlles todo o tempo que podo. Posiblemente cando era nai non puiden dedicarlles aos meus (filla e fillo) todo o tempo que me gustaría.

 A tele véxoa moi pouco, salvo algún concurso ou programa con algo de entretemento interesante, non me ocupa tempo. Prefiro ler, que é unha afección que me apaixona, así como ir ao cine, procuro ver cine de autor, polo que os meus cines de referencia son: Cine Xeixo de Marín, o Avenida de Caldas de Reis e os Norte de Vigo. Tamén vou aos de Vialia de Pontevedra, pero un pouco menos, Son socia do Cineclub de Pontevedra. As dúas últimas películas que vin foron: No soy un ángel que data do ano 1933 con Mae West no papel principal (esta vina na Casa das Campás) e logo a seguinte  e última foi Alcarrás. Ás dúas gustáronme moito.

Gústame o teatro, saír a camiñar, escoitar música, teño que dicir que o meu gusto musical é  moi variado. Por nomear algo direi que a que interpreta Sondeseu, Treixadura, Luar na Lubre, Xavier Diáz, Serrat, Mecano, Amaral, a dos finados Javier Krae, Pau Donés……….. en fin, moitas músicas e moi variadas, tamén escoitar a radio, practicar natación……..

E que nos dis de viaxar?

Pois en canto ás viaxes que ata o de agora levo realizado, teño que dicir que me considero unha muller moi afortunada. Viaxei a: Bos Aires, Cuba, República Dominicana, Nova Iorque, Londres, Italia, Dubronik, Francia, Suiza, Alemaña, Exipto, Senegal, Estambul………. e creo que me quedan aínda algúns lugares por recordar. No próximo outubro espero viaxar a Austria.

E cal foi o lugar que máis che impactou?

Pois non sabería dicirche. Creo que  todos os lugares foron moi interesantes. Saquei a conclusión de que o mundo é moi amplo, moi diverso e de todos os lugares apréndese para ben e para mal, o importante é observar para darte conta da gran diversidade do mundo.

premio a Pilar
Foto do Faro de Vigo
Grupo BNG

Que tal te alimentas?

A miña alimentación é moi variada pero de pouquiña cantidade. Non padezo, afortunadamente de nada, pero teño que recoñecer que a miña dieta e bastante sá. Moita verdura e froita, bastante peixe e moi pouca carne. Non fumo, non bebo alcohol salvo nalgunha ocasión. A miña forma de comer non variou dende hai moito tempo. O meu prato preferido son patacas fritidas cun par de ovos e pementos vermellos. Ben, tamén a empanada de bacallau con pasas!!!!!!!!!!!!

Fálame das túas lecturas

Dende moi, moi nena sentín curiosidade. Na casa onde nacín, xunto coas miñas irmás, na planta baixa vivían os meus tíos e tiñan oito fillos. Compartiamos o mesmo espazo e polo tanto os xogos. Tiña tres primos maiores ca min que eran moi afeccionados aos cómics (Capitán Trueno, El Jabato…..) Total que tan pronto como eu aprendín a ler pedíalle que mos deixaran, ás veces aceptaban e outras non. Pero como eu vía que os gardaban debaixo do colchón nos seus cuartos, tan pronto como podía, ía alí e subía á miña casa a lelos e logo volvía deixarllos no mesmo sitio.

Tamén tiña dúas compañeiras da escola que, como o seu pai viaxaba, cando regresaba á casa sempre lles traía contos e libros infantís que  gardaban nunha caixa no faiado. Cando un día me levaron a ensinarme o que lles trouxera o seu pai, foi un descubrimento impresionante. Así é que sempre quería ir á súa casa onde pasaba moitas horas lendo ata que xa non entraba a luz do día pola xanela.

Máis adiante xa pasei ás novelas de Corín Tellado, Marcial Lafuente  Estefanía, Mujercitas…….. En fin, que sempre me gustou e me gusta ler. Leo tanto novela como relato ou ensaio, dáme igual. Son unha lectora empedernida. Estou coa novela La anguila de Paula Benet, acabo de terminar Por si la voces vuelven de Angel Martín, e antes lin El prodigio de las migas de pan, por nomear algo porque a lista é moi extensa.

 Tamén leo a prensa sempre que podo, variada, aínda que ultimamente me está cansando un pouco.

Un soño sen cumprir.

 Viaxar a Moscú, San Petersburgo concretamente, pero tal como está o panorama dubido moito que o poida cumprir.

 Os teus rincóns favoritos.

 Rincóns favoritos teño moitos, sen saír de Pontevedra teño a Praza da Leña que me encanta. En Poio: Combarro. Cando viaxei a Dubronik quedei encantada de como manteñen as vilas e as cidades respectando todos os lugares tradicionais, tamén en Alemaña, Suíza…….., moitos e moitos lugares para volver visitar de novo e recrearme na súa culturalidade.

 Agora imos falar da túa Pontevedra á que tanto queres.

Pilar no diario de Pontevedra
Foto do Diario de Pontevedra

Que opinión tes do Alcalde Miguel Lores?   

Como unha cidadá común con respecto ao alcalde teño que dicir que me parece unha persoa moi cercana. Vexo que para con calquera  pola rúa a falar, que conta un chiste en calquera momento e que está moi preocupado por manter a cidade amábel para que os nenos xoguen na rúa e poder convivir e gozar de todos os recunchos nenos e maiores. Así tamén vexo que ten moito interese porque haxa industria, porque baixe o paro e que a economía mellore.

Pilar con Lores
Foto do Faro de Vigo co alcalde e Fernando Búa

Que opinas da Pontevedra de hoxe?

 A Cidade véxoa moi cómoda para vivir. Eu, como xa dixen anteriormente, nacín en Vigo. Cando me trasladei aquí, comprobei que non había distancias, pódese percorrer dun extremo a outro moi facilmente. Nos últimos anos é un pracer ver as persoas que se manexan nas cadeiras de rodas sen impedimentos na rúa. As dos bebés igual e cos carros da compra ou as persoas maiores que teñen que usar bastón. Despois de viaxar un pouco polo mundo recoñezo que Pontevedra é unha cidade moi cómoda.

   En canto a que lle faría falta mellorar, pois  gustaríame que as obras do Teatro Principal finalicen pronto, para seguir podendo acudir aos eventos que se levan a cabo habitualmente alí e, posiblemente,  fará falta remover algunhas rúas que aínda están pendentes. Pero en termos xerais non hai moito do que queixarse.

Fálame un pouco do teu traballo político.

En referencia á miña dedicación á política teño que engadir ao exposto anteriormente, que renunciei dende o primeiro día a percibir os haberes que me poderían corresponder. Comenteilles aos compañeiros que o tomaba como un servizo social á comunidade, e así o sigo mantendo.

foto de Pontevedraviva
Foto de Pontevedraviva

Atendo sete parroquias do rural, ás cales lles dedico todo o tempo posíbel. O rural mudou para ben moitísimo. Unha parte moi importante dos presupostos investímolos en centros sociais, dotándoos de mobiliario, cobertura de internet, cursos de memoria,  de informática, de ximnasia, etc,etc. Arranxo de pistas, levando o saneamento, auga potábel, o cambio de luminarias de led, en fin, que non paramos.

Como ves a Sanidade en Pontevedra?

Pois con moita dor teño que dicir que é unha auténtica desgraza. Non se pode tolerar que o médico de familia tarde ata dez días en atenderte dende que pides cita. Non se viu nunca ( semellante irregularidade por chamarlle algo) É o profesional máis cercano e cando tes un problema de saúde ten que atenderte o máis pronto posíbel, como foi sempre, Antes todo o máis que tardaba era un día. Como o de cerrar camas nos hospitais no verán. Resulta que debe ser unha etapa do ano en que non debemos poñernos enfermos. E xa non falemos da lista de espera para que te consulte un médico especialista, é un auténtico escándalo. Non deberiamos tolerar esta falta de respecto.

Pilar no Diario
Pilar en Onda cero

Como ves a Dependencia en Pontevedra e arredores?

En canto ao Servizo de Dependencia teño que dicir que debe mellorar moito na resolución das concesións xa que, polo que me comentan moitas persoas do rural ás veces están agardando por unha axuda a domicilio máis de dous anos e nalgúns casos chégalle a comunicación da concesión cando o familiar dependente xa finou. Non son casos esporádicos.

Pilar Comesaña

Pois  aquí poñemos fin á historia de Pilar Comesaña, á cal lle dou as grazas pola súa colaboración e por aceptar a miña demanda ao momento.

Pilar todo un exemplo de compromiso e activismo.

José Cerdeira Soto

José Cerdeira Soto

Topógrafo

Eu son Xosé Cerdeira, estou xubilado desde o ano 2004 e vivo en Pontevedra desde 1982.

Nacín en Soutelo de Montes, no Concello de Forcarei, no ano 1946 e xa no 63 entrei na empresa na que transcorrería toda a miña vida laboral Dragados y Construcciones, onde me formei como topógrafo, profesión que exercín ata a miña xubilación.

Pasar a formar parte das “clases pasivas” non se converteu nunha situación traumática para min, ao contrario, enchín as miñas horas de lecer de múltiples actividades para as que, cando traballaba, non tiña tanto tempo: a lectura, a implicación en diversas iniciativas culturais, sociais e políticas;a participación no voluntariado da Cruz Vermella, ir á universidade de maiores, ser moi activo nas redes sociais, etc.

A miña intención é seguir facendo cousas e aprendendo outras, deica o último suspiro.

José Rivas Fontán

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥