Encarna Otero Cepeda por Peque González Novoa

Encarna Otero Cepeda por Peque González Novoa

Traspasamos as fronteiras pontevedresas para achegarnos, nesta entrevista, a unha muller compostelá, figura importante en Santiago e Galicia, cunha traxectoria de vida de compromiso que aínda mantén.

Cítame, na que vai ser a miña estrea como afeccionada ao xornalismo, no Hostal, lugar emblemático da cidade e que Encarna reivindica e frecuenta como un espazo a recuperar e visitar por todas as persoas compostelás. É doada para min esta primeira entrevista que fago, a enerxía e vitalidade de Encarna, a súa participación activa na vida política e social deste país durante moito tempo, e a súa ollada feminina, permiten que a conversa flúa por si mesma. Coñecina persoalmente nunha fin de semana sendeirista, cun grupo de amigos comúns, e como nas camiñadas, o camiño foise andando e a conversa vaise dando.

Notas biográficas:

Nada en Compostela o 29 de xullo de 1950. Licenciada en Historia pola Universidade de Toulouse, cidade na que viviu durante a súa etapa universitaria e na que coñeceu de primeira man a historia e vida do exilio español. Profesora de historia no ensino público, profesión que aparcou durante un tempo no que participou da política institucional, como Primeira Tenente de Alcalde e Concelleira -Delegada de rehabilitación do Casco Histórico, de relacións co Consorcio e da Muller en Santiago, e como directora xeral de Fomento e Calidade da Vivenda no goberno bipartito da Xunta de Galicia. Volveu ás aulas no 2010, o IES Eduardo Pondal de Santiago.

Ten publicada unha obra de ensaio, Anacos de esperanza, dous libros de literatura infantil, O país branco sen neve e A serea do mundo, colaborado en obras colectivas, e dirixido dous documentais, A luz do negro, sobre a historia das mulleres galegas nas minas de volframio e Mulleres cun mundo na cabeza, sobre a vida das mulleres de Carnota. A muller sempre no centro da súa obra.

Comezando pola túa biografía, fixeches a carreira en Francia, en Toulouse. Como foi iso, por que non Santiago?

Por motivos persoais. Trasladeime a Francia por que namorei dun rapaz que se tiña que exiliar e marchei con el. Marchamos no ano 1971 e voltamos no 1976, polo que eu, que comezara os comúns aquí, rematei alí a carreira e incluso comecei o doutoramento.

Foi en Toulouse onde entraches no mundo da política ou xa o levabas dos teus primeiros anos universitarios aquí, nas loitas contra a dictadura?

Realmente podo dicir que si, que foi onde entrei de cheo. Aquí era unha muller de esquerdas, con inquedanzas, pero pouco máis. Na facultade tiñamos uns comités clandestinos, e apoiabamos cousas concretas, como a loita dos obreiros de Ferrol, o movemento contra as penas de morte do proceso de Burgos, pero realmente, con 20 anos, que foi a idade coa que marchei, pouco entrara de cheo no mundo da política. En Francia descubrín a universidade, cando o sistema universitario post-68 estaba en pleno vigor, coa sorte de ter moi bo profesorado nas materias que estudei, e tamén alí descubrín o movemento feminista e o exilio. No departamento xeográfico onde está Toulouse, había 80.000 exiliados españois.

Coñecías esa realidade cando marchaches ou foi algo que descubriches alí?

Era descoñecida para min. Aquí non se falaba nada diso, era un segredo, había un silencio enorme, sobre todo o que rodeu a guerra e a postguerra. Incluso na miña familia non se falaba. Descubrín toda esa realidade alí, por iso sempre digo que gran parte do que son débollo a aqueles seis anos que vivín alí, á parte dos estudos, pero tamén nesas idades, con 20 anos, que comes o mundo, se tes a sorte de estar nun sitio que che permite abrir e abrir, é moi enriquecedor.

E volves a Galicia, a Santiago, e que realidade encontras aquí, cos cambios que se estaban a producir naqueles anos tan intensos social e politicamente? E unha muller feminista coma ti, como vías o incipiente movemento feminista naquel momento?

Efectivamente, voltamos no 76, e aí xa entro de cheo, entro na ANPG, nos movementos anti Otan, todo o que eran mobilizacións neses momentos. O movemento feminista non era tan pequeno naquel momento, eu estaba na AGM (Asociación Galega da Muller), e é certo que eramos poucas miiitantes, pero moi activas e participamos en gran parte da conquista de dereitos democráticos como a Lei do divorcio, ou os dereitos laborais, así como loitamos polo dereito a pisar as rúas, a saír de noite.

Ao mellor non era un movemento moi maioritario polo número de persoas, pero o nivel de activismo era moi grande, tanto no feminismo como na esquerda en xeral. Eu formaba parte do que lle chamabamos a esquerda rupturista que pensabamos que podiamos cambiar o mundo. Eramos nacionalistas e tiñamos tamén moi presente a Portugal, que eu xa fun seguindo desde a miña etapa en Touluse, e que creo que en Galiza tivo unha influencia moi grande, co impacto que tivo o 25 de abril, tan próximo. Esa efervescencia foi a que vivín intensamente ao chegar, e logo xa no ano 77 centreime en convalidar os estudos e preparar as oposicións, que aprobo no ano 78 e saco praza en instituto.

Porque te decidiches pola docencia. Houbo algunha profesora ou profesor que deixara unha pegada importante en ti?

Eu tiña moi claro desde o bacharelato que quería facer Historia, e sempre apostei pola docencia, que sempre me gustou, e docencia con persoas novas, entre os 14 e os 18 anos, nas que ves que se tes sorte e enganchas, podes axudalas a pensar, coñecer as súas inquedanzas, ver como traballan. A miña profesión, a que eu escollín, foi docente. O mundo da universidade, aínda que me gusta a investigación, pola contra, non me gustaba tanto, paréceme máis de rivalidades.

Agora que estou xubilada si que podo dedicarme á investigación, o que fago no Consello da Cultura.

Está claro que non podo preguntarche como levas a xubilación, porque ti non es unha xubilada típica, es totalmente atípica. Cóntame en que invistes o tempo agora, entón.

Podo ser atípica, pero eu creo que hai máis coma nós. Mulleres traballando en temas de voluntariado hai moitas Eu teño a inmensa sorte de poder colaborar no Consello da Cultura, na Comisión de igualdade que puxemos en marcha no 2004 e que agora é o Centro de investigación e estudos feministas do Consello da Cultura; comecei a investigar no tema das mulleres, que é o que me interesa.

Interésache tanto que ata te metiches a directora de documentais.

Fixen “A luz do negro”, sobre o wolframio, e este último que é “Mulleres cun mundo na cabeza”.  Agora temos un terceiro, que está parado pola pandemia, pero estamos traballando na recolleita de memorias de mulleres. E tamén traballo de voluntaria no Museo do pobo galego, que conta cunha inmensa hemeroteca que comezamos a ordenar e estamos facendo unha entrada con toda a información que ten sobre mulleres. Somos dúas voluntarias xubiladas, que temos a sorte de poder colaborar neste campo. Pero o que teño clarísimo, é que  moitas mulleres están sacando para adiante a xeración das fillas e fillos, entregando o seu tempo a netas e netos, algo que habería que visibilizar, pola cantidade inmensa de esforzo económico e afectivo que lle quita tempo ás mulleres, e porque permite que estas xeracións, cunha situación tan precaria, poidan construír un proxecto de vida.

Isto que ti expós vai na liña das reivindicacións do movemento feminista neste 8M e no ano pasado, co lema de “sen coidados non hai vida”, poñendo o peso en que somos nós, as mulleres quen estamos encargándonos, coma sempre, dos coidados.

Efectivamente, por iso habería que poñer o peso no prioritario, que son os coidados, porque a saúde e o afecto son imprescindibles, sen eles non hai vida. E tamén teño a teima de poñer voz e nome a todas as persoas que morreron en condicións terribles, que son persoas da xeración que construíu o benestar, e agora a sociedade desbótaas. Cumpría facer unha reflexión colectiva sobre todo o que pasou e esixir unha revisión de todo ese mundo dos maiores, que non poden ser un negocio, e aos que se lles aplicou a medicina de guerra: es maior, fóra, non interesas. Temos unha débeda con esa xeración.

Cres que é posible unha reflexión colectiva despois da COVID. Cres que no mundo hai aínda espazo para “Anacos de esperanza”?

Teño tamén, ademais dese libro, dous contos que fixen cunha amiga, e en “O branco pais sen neve” apuntamos a que é posible soñar unha utopía para logo construíla. A utopía permíteche andar un camiño, por iso habería que empezar esa reflexión colectiva; certo que hai moito ruído aí fora, ruído que non nos merecemos, necesitamos alegría e esperanza, e o unico que hai é ruído, non só aquí, só hai cobiza e ansia de poder. Compétenos lanzar esa reflexión, e somos as mulleres as que estamos en condicións de facelo, lanzalo como unha pinga de auga, comezando na nosa contorna e ir creando círculos para que iso se convirta no debate importante, que se trate onde hai que tratalo. Igual que vós con esta revista estades buscando un espazo, isto pódese facer con todo. Nese sentido sempre fun, e sigo a ser optimista, e creo que desde unha posición feminista, as mulleres que ocupan postos de decisión poden facer moito.

Hai referentes como en Nova Zelanda e Islandia, que fixeron as cousas doutra maneira. E en Galicia sempre poño como referentes a dúas mulleres, unha é Rosalía Mera, que forma parte do mundo inicial de Inditex, e puxo en marcha empresas de economía social, puntualmente para axudar no problema dun fillo, pero ao mesmo tempo que ese problema sexa universal, e crea o grupo Paideia, cun carácter completamente diferente ao que fai o que foi  o seu home. E a outra referente é Marta Álvarez Quintero quen montou Granxa Maruxa , posteriormente a empresa Milhulloa, e pon en marcha no rural, para denunciar a discriminación, un festival marabilloso que se chama Agrocuir, que intenta mostrar a diversidade sexual e cultural no rural. Son exemplos de mulleres nos que nos debemos mirar, o liderado feminino é fundamental para que as mulleres se vexan representadas en mulleres que si puideron.

A min non me gusta falar de feminismo, prefiro falar de feminismos. Hai moitísimas mulleres pelexando por dereitos en moitos campos, e o que hai que facer é confluír, para que ese movemento avance conxuntamente. E consolide, porque tamén é fácil dar marcha atrás, non hai máis que mirar o 36, que matou os dereitos que as mulleres acadaran na república. Para min, como historiadora, o gran movemento de metade do século XX,  e do século XXI é o feminismo, os feminismos.

Escoitándote é fácil entender porque deixas a docencia, nunha época da túa vida, para dedicarte de cheo á política.

É certo que me gusta moito a docencia, pero sempre pensei que nos merecemos un mundo mellor, que había que cambialo, e a única maneira é traballando. E cando o Bloque se remodela no ano 82, entro nese proxecto chamado común, encabezo a lista de Santiago e estou 12 anos no concello e logo na Xunta. Desa experiencia aprendín que estar na oposición é moi necesario, porque aprendes moito, pero non hai como gobernar para cambiar o mundo; todo o que podes facer se estás no goberno, e contas cunha masa social, porque nada existe se a xente non o apoia. A miña avoa sempre dicía  “Non hai pouco que non chegue, nin moito que non se acabe”, e é verdade, se tes proxectos, sempre hai maneira de conseguir fondos,pelexando.

O alcalde que goberna agora Santiago é o mesmo co que ti compartiches goberno. Como ves a situación da cidade agora? E a situación da política que vivimos nestes tempos, que parece que só existe o inmediato, que non o urxente

Son momentos diferentes. Aquel foi un goberno de coalición, no que hai que dialogar e chegar a acordos; eu sempre estiven en gobernos de coalición, e a miña experiencia foi moi positiva. Creo que as maiorías absolutas son moi nefastas, porque as persoas que compoñemos unha cidade ou un país somos moi diversas, e a única maneira de gobernar para todas é escoitando a todo o mundo, facer políticas inclusivas. É certo que a idade tamiza a visión, pero creo que a confrontación no ámbito da xestión ordinaria, non ten cabida, outra cousa é o debate, que ten que habelo. E aí as mulleres si que somos máis pragmáticas.

“Teño a teima de poñer voz e nome a todas as persoas que morreron en condicións terribles, que son persoas da xeración que construíu o benestar, e agora a sociedade desbótaas ”

Encarna Otero Cepeda

Nas túas experiencias de goberno, no concello e na Xunta, entras nun campo intenso e complexo, do que tanto se está a falar nestes tempos, a vivenda, o espazo onde se fai a vida máis íntima. Como foi esa inmersión?

Para min o urbanismo, a capacidade de ordenar o territorio, foi un descubrimento tan importante como a historia, e hai moitísimas posibilidades de actuar, de influír na vida das persoas. E non digamos xa a vivenda, que é un ben básico, un ben esencial, como recolle a Constitución, un dereito fundamental que hai que protexer. As posibilidades de actuación neste terreo son enormes, e aí enfrontámonos a un dos piares da especulación, e iso si que é unha confrontación total e unha liña divisoria infranqueable.

Cando gobernamos na Xunta foi a única vez que houbo unha Consellería de Vivenda, e puidemos facer políticas moi activas de vivenda, incluso unha Lei de vivenda, que a contemplaba como un dereito, que me tocou a min consensuar, e que o primeiro que fixo o PP cando entrou a gobernar, foi derogala, porque eles entenden a vivenda como un negocio. Fixemos algún proxecto moi bonito, como no barrio da Tinería en Lugo, ou as primeiras vivendas de madeira que se fixeron en Cotobade. Foi unha etapa moi intensa e de moita aprendizaxe e cooperación coa conselleira, Teresa Táboas, e varias arquitectas que traballaban con nós.

Ademais destas persoas coas que cooperaches e aprendiches, que persoas destacarías da túa etapa de política, digamos institucional.

Foi das oportunidades que me deu a política, coñecer a xente moi interesante, en todo o mundo. No foro de cidades patrimonio da humanidade en Quebec, coñecín a unha gobernadora, non recordo o nome, que estaba facendo políticas moi interesantes de combinación de patrimonio, cidadanía e calidade de vida. Tamén tiven oportunidade de participar no Foro Social Mundial, en Portoalegre, o que me permitiu descubrir, entre outras cousas, a obra do arquitecto Eladio Dieste que hai alí, e todo o que estaba a facer o Partido do Traballo a nivel municipal e a nivel de estado; aí coñecín a Lula e a Eduardo Galeano. En Bruselas, de onde lembro a unha deputada do Partido nacionalista galés, da que tamén aprendín moitísimo. E na Marcha Mundial das Mulleres, na que tamén participei, que me permitíu coñecer como os feminismos se moven nas distintas partes do mundo.

A través da historia, hai unha muller que sempre me marcou, que é Alexandra Kolontai, unha muller que compaxinou vida pública e privada, perseguida dentro do propio movemento bolchevique, cunha escrita e unhas memorias que me encantan. E en Galicia, hai dúas mulleres que son Concepción Arenal e Xoana de Vega que para min son un referente, que tiñan moi claro que o acceso das mulleres á formación e á riqueza para ter unha vida autónoma era moi importante. Agora ando detrás da historia dunha muller moi pouco coñecida que se chama Rosita Comunión, que foi unha gran musicóloga e forma parte, como tantas, deste mundo de mulleres descoñecidas, que queremos facer visibles e referenciar.

Despois de toda esa actividade tan intensa e que che permite coñecer de primeira man persoas e accións que para a maioría só están no imaxinario, como é o teu regreso a, digamos, a vida cotiá ?

Cando a asemblea de Amio, abandono a militancia, que non a política, que nunca se deixa de participar para cambiar a vida. No barrio no que vivo, en Galeras, participo do movemento veciñal, estou na plataforma polo mantemento e dignificación das pensións, apoio as accións ou actividades que comparto, pero a primeira fila correspóndelle xa ás persoas novas que teñen a enerxía

Toda a nosa xeneración fomos moi xenerosas co noso tempo, para o común, polas enormes ganas que tiñamos de cambiar o mundo, sen pedir nada a cambio; chegábanos coa satisfacción persoal e moral de que aquilo que estabas a facer, servía. Para que as clases foran mellores, para pular polo galego, para que as mulleres apareceran na historia, ou para militar, simplemente, aportar e construír.

No 2009 volvo as aulas, que nunca me custou, porque é a profesión que escollín. Regreso ao Instituto Eduardo Pondal, no que estiven sempre moi a gusto, cunha mestura de compoñente rural e urbano, cun bo equipo de compañeiras.

Algún libro, algunha película, algunha viaxe especial que queiras compartir con nos.

Gustáme moitísimo viaxar, e creo que temos un país por descubrir que é Portugal, que ten unha cultura moi diversa, que fala coma nós, e hai un escritor mozambicano que se chama Mia Couto, cunha obra diversa, con poesia, ensaio e novela, que me gusta moito. Logo está Galeano, a quen coñecín a través de Xosé Manuel Beiras,  que tamén ten unha obra marabillosa. E de cine, ao que son moi afeccionada, acabo de ver O pai, con Anthony Hopkins, que me gustou, e vin tamén Nación, de Margartita Ledo, que aborda un tema que está esquecido, da fábrica de Pontesa, un exemplo de resistencia das mulleres que aínda seguen a pelexar pola indemnización, que me gustou moitísimo polo que significa e pola súa música e a imaxe.

E xa de remate, ou de resumo, como ves o mundo despois da Covid, cal sería a túa  expectativa ou desexo ?

Teño unha contradición, teño vinagre e azucre. A saída debera ser unha reflexión para mellorar o mundo, despois desta proba na que morreu tanta xente, que non deberiamos esquencer, e a decidación do noso esforzo e o diñeiro para mellorar a vida da xente. Pero corremos o risco de que a resposta sexa que agora toca vivir a tope sen mirar atrás. O que estou segura é que hai cousas que van quedar, como pasou co Maio do 68, que houbo pousos que quedaron como a loita polo sindicalismo ou as conquistas de dereitos das mulleres, que apareceron ao cabo do tempo. Desta pandemia, a pesares de todo o barullo que hai, da piratería que están levando a cabo as empresas farmaceúticas, seguro que queda un pouso, que ao mellor nós non o veremos cando emerxa, pero o que está claro e que non queda máis remedio que seguir pelexando e quedar coa fotografía do que pasou neste ano, que demostrou que o importante e o imprescindible é a vida e os coidados, e para iso cómpre feminizar a vida.

Moitas grazas Encarna por facer a conversa tan doada, polo teu compromiso agora e sempre, e desde De vella a bella, parabéns pola túa actividade neste tempo que compartimos de xubilación,

Peque González Novoa

Peque González Novoa

Profesora

Son Peque González Nóvoa. Nacín en Pontevedra hai 63 anos, nunha familia das de aquela, “numerosa”. Estudiei Psicoloxía en Santiago e dediquei toda a miña vida laboral á docencia, no ensino público; nos primeiros anos como mestra de infantil e posteriormente como orientadora, ata que hai dous anos decidín pasar a esta etapa chamada xubilación. 

No meu percorrido de vida acostumo a definirme como muller, mestra, nai e avoa, sen orde prevalente, por que considero que son os elementos que conforman quen son.

Achégome a este grupo de xente que tivo a boa idea de poñer en marcha este proxecto “De vella a bella” coa intención de aprender e poder aportar un micrograo de area. Neste contexto no que vivimos, e nesta situación de pandemia, creo que todo o que implique a activación das persoas, sexa cal sexa a súa idade, é positivo. 

Día da Muller

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Chicho Tilve por Ana Santos – devellabella

Chicho Tilve por Ana Santos – devellabella

Eugenio naceu en Santa María de Xeve o 2 de decembro de 1948. Consta bautizado en xaneiro de 1949. Lembra que sempre lle chamaron Chicho e, curiosamente, á súa muller tamén lle chaman Chicha aínda que o seu nome é Asunción.

Eran tres irmáns, os nenos ían á escola con D. Abel e a nena con Da. Enriqueta na antiga sé do concello. Despois tamén tivo de profesor a Manolo Rivas. Non sempre podía ir á escola xa que tiña que atender os animais e axudar na casa. a nai morreu aos 40 anos, el apenas tiña tres. Seu pai tivo que marchar para gañar cartos aos altos do Sil e viña á casa unha vez por mes.

Os rapaces criáronse coa avoa que era unha muller maior que recolleu da inclusa a súa nai. Debía de ser solteira porque aínda que aparece o nome dun suposto pai seguramente era un irmán porque comparten o mesmo apelido.

Na casa plantaban centeo, millo, patacas etc. e cando era día de feira baixaban a Barcelos, en Pontevedra. Lembra como seu irmán nunha ocasión baixou a vender un porco e levouno andando a Pontevedra 6 km por camiños ata a feira do gando.

“O seu irmán nunha ocasión baixou a vender un porco e levouno andando a Pontevedra 6 km por camiños ata a feira do gando.

Chicho Tilve García

Empezou a traballar de pintor con 16 anos. Aos 18 coñeceu nunha festa a súa muller, Asunción, tamén veciña da parroquia e coñecida xa da escola e a igrexa. Estiveron de mozos 6 anos. Entre tanto foi á mili. Tocoulle facer a a instrución en Cáceres e o cuartel en Madrid.

Empezou a traballar de pintor con 16 anos. Aos 18 coñeceu nunha festa a súa muller, Asunción, tamén veciña da parroquia e coñecida xa da escola e a igrexa. Estiveron de mozos 6 anos. Entre tanto foi á mili. Tocoulle facer a a instrución en Cáceres e o cuartel en Madrid. Casaron en 1972 e el seguiu traballando de pintor e acudindo aos cursos de cociña con Elena Argüello, cociñeira do restaurante Rúa, que aínda vive, di.

 No ano 1974 decidiron ir a Suíza cun contrato de traballo para unha parella sen fillos, así poñía na oferta. Recorda facer a viaxe en tren de Pontevedra a Irún e logo a Xenebra. Non falaban con ninguén porque non entendían nada. Fóronos buscar a estación pero antes de pasar a fronteira tiñan que pasar un recoñecemento médico. Chamáronos varias veces, pero como non entendían o idioma non se decataron ata que os foron buscar.

Tiñan vivenda pagada e traballaban nunha empresa de reloxos en Le Locle, unha cidade na comuna Suíza do cantón de Neuchâtel que é dende o ano 2019 patrimonio da UNESCO. Alí traballou na fábrica de reloxos Asortement, logo chamada Nivaros. Despois de 8 anos cambiou a outra que se chamaba Metalem onde estivo 11 anos. Era o encargado de pintar as esferas dos reloxos. Tiveron que aprender francés para adaptarse á vida daquela cidade. Cando naceu o fillo aos tres meses xa o meteron nunha gardería. Traballaba de 6:30 da mañá a 7 da tarde.

Cada ano viñan dúas veces a Xeve onde xa mercaran un terreo ademais dun piso en Pontevedra. Cando o fillo cumpriu 10 anos decidiron volver definitivamente a Galicia. Chicho comezou a traballar de cociñeiro en A Gruta e a muller de pantaloneira para un xastre. Durante 19 anos fixo comidas para comunións, vodas, banquetes etc. sen ter descanso nin domingos nin festivos. Chegou a facer máis de 60 tortillas diarias. Xubilouse aos 63 anos porque xa estaba canso de cociñar e non ter tempo para a familia.

Agora cociña de vez en cando para festas de máis de 100 persoas. É famoso polos callos e as paellas que fai para tanta xente.

Non ten tempo para ver a tele xa que ten unha horta e animais que hai que atender. En inverno ve o parte e algunha película de noite, no verán xa non ve nada. Recoñece comer mellor agora que antes xa que cando estaba de cociñeiro papou moita tortilla e agora cóidase máis con verdura da horta e peixe fresco.

Desfruta moito facendo de avó porque non puido facer de pai xa que estaba traballando arreo.

Gústalle viaxar e antes da pandemia foi coas viaxes do IMSERSO a Valencia, Barcelona e Mallorca. tamén excursións de fin de semana.

Gustaríalle moito ir a Brasil onde teñen familiares que veñen visitalos pero eles nunca van alá.

Facemos esta charla mentres fai os callos. Ten todo calculado para que lle dea tempo para ir buscar o neto ao colexio. A muller está coa neta e calquera día veño para facer unha empanada de millo que sei que a fai moi ben e cóntame a súa historia de vida.

Gracias Chicho por compartir a túa cociña comigo e contarme un pouquiño da túa vida.

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Concepción Suárez Fragueiro por Ana Santos

Concepción Suárez Fragueiro por Ana Santos

Conchi naceu en Toutón, unha parroquia pertencente ao concello de Mondariz, no ano 1951. Ten un irmán mais pequeno. Seu pai emigrou a Bahía no Brasil cando ela tiña 5 meses e regresou cando contaba con 6 anos. Non lle gustou que ese home lle quitara o sitio da cama xa que ela durmía coa nai. Logo naceu seu irmán.

Estudou na escola da aldea coa mestra Carmiña, que aínda vive, que durmía na casa da súa avoa. Alí estudou ata os 14 anos conseguindo o certificado de estudos primarios. Cando seu pai veu definitivamente de América quixo que a súa filla seguira estudando pero ela víase maior e preferiu aprender a coser. Seu pai mercoulle a seu irmán unha bicicleta e a ela unha máquina de coser Refrey que aínda conserva.

Viñeron vivir para Pontevedra onde seu pai colleu o traspaso da cafeteira Emi na rúa García Camba e ela foi aprender a coser á academia de Dorita en Andrés Muruais e despois con Amparo Poza. Tiña entre a súa clientela as donas do Branco e Negro e do Carabela. Influía o seu pai dende a barra do Emi dicindo que a súa filla cosía de marabilla.

Fixo moitos traxes de noiva, comunión, bautizo e festas. Prefire empezar a prenda desde cero que facer amaños.

Coñeceu a Daniel aos 16 anos en Festín, unha aldea de Toutón o 24 de xuño nunha festa en honor a San Xoán de Xisto. El traballaba en Vigo e comunicábanse por carta. Ela pedíalle a unha amiga que contestara a súas cartas. Así pasaron dous anos ata que el volveu aparecer na aldea. Ela xa tiña 18 e el 26. Casaron dous anos despois e el empezou a traballar de camareiro no Emi. Ela cosía nun despacho pequeno nas galerías de Mardy. Teñen dúas fillas.

Seu pai mercoulle a seu irmán unha bicicleta e a ela unha máquina de coser Refrey que aínda conserva.

Concepción Suárez Fragueiro

Como nai, considera que é moi amiga das súas fillas e como avoa é moi consentidora e gústalle desfrutar moito cos netos. Coa neta maior bromea dicíndolle que lle queda un ano para ter noivo. Alba ten 15 anos e ten tamén a Yara de 11 e Borja de 6.

Cando montou a academia de corte e confección comprou unha máquina de tecer que tivo que aprender a utilizar e a casualidade fixo que contactara cunha señora que despois lle vendería a tenda e así acabou montando unha mercería: Anabety, nas galerías Virxe do camiño. Logo expandíronse a Marín e abriron outras dúas na rúa Marquesa e en Benito Corbal.

Finalmente inauguraron unha máis grande na rúa Sagasta. A academia montouna na calle Cruz Gallástegui, no antigo local do PP e foi o mesmo Rajoy o que asinou a venta. Alí, aínda que xubilada, segue indo todos os días, o mesmo que á mercería de Sagasta que rexentan desde hai uns anos as súas fillas.

Creou un método novo de corte e confección a base de plantillas desde a talla 0 en adiante. Ela segue cosendo para as netas. Ninguha das súas fillas quixo seguir a súa profesión. Ela cre que é porque a vían traballar moitas horas e durmir pouco, porque había prazos de entrega.

Case non ten tempo para ver a televisión, aínda que cando estivemos confinados vía películas todas as noites. Gústanlle os documentais sobre todo de viaxes e tamén o fútbol.

Esta conectada ás novas tecnoloxías e gústalle estar a última en todo, ten conta en Facebook e Instagram.

Antes da pandemia ía á piscina, ioga e pilates. Recoñece que precisa dunha persoa que a motive para saír a camiñar.

Como empresaria recoñece que moita xente das aldeas deixou de vir a Pontevedra porque non é doado aparcar no centro sen que teñan que ir a un aparcadoiro de pago. Esa é unha das cousas que lle diría o alcalde. Nas actuais circunstancias tamén lle pediría axuda para os autónomos porque pensa que moitos non volverán a exercer os seus traballos.

A viaxe que mais lle gustou foi a Xordania, cun grupo de empresarios. Durou unha semana. Logo a Londres , París, Pises Baixos, Río de Janeiro, Rusia, Cuba, Santo Domingo, Estambul…

Un soño sen cumprir foi non ter estudado máis, aínda que recoñece que sempre fixo o que quixo. Tamén ter tido outro fillo.

Cociña todos os días para 9 persoas pero se ten que comer fóra gústalle o Restaurante Sevilla en Mondariz, o Muxica en Arcade e o Román en Pontevedra. Un café tranquilo tómao no Branco e negro.

Teño que dicir que Conchi e mais eu somos veciñas. Cando eu cheguei a esta casa foi a que me ensinou a facer as lentellas, unha receita fácil pero que tes que sabela. Falamos de proxectos con xente coma nós que xa estamos xubiladas pero con gañas de facer cousas. Conchi, unha muller que segue traballando aínda que xa podía dedicarse a ela mesma.

Ana Santos Solla

Ana Santos Solla

Profesora de Educación Física

Son Ana Santos, nacín en Pontevedra no ano 1960, a miña infancia estivo moi ligada a Santa María de Xeve, a terra da miña nai, son a terceira de 8 irmáns, a maior das mozas, a máis vella como me dicían de pequena. Sempre me gustou o deporte e estudei INEF en Madrid, estiven 34 anos no IES Valle Inclán impartindo Educación Física alí foi onde coñecín ao resto dos meus compañeiros que agora me acompañan neste proxecto. Decidín xubilarme para dar un novo rumbo á miña vida e levar a cabo este tipo de iniciativas como @devellabella ue pretende que o envellecemento activo convértase en embelecemento persoal e poder achegar a miña experiencia nesta etapa da vida.

Nós os maiores aínda temos moita guerra que dar, espero que este blogue motívevos a querer colaborar connosco.

Historia de vida de Guirado

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Miguel Ángel Cuña Casasbellas por Ana Santos

Miguel Ángel Cuña Casasbellas por Ana Santos

Miguel, nació en Vigo en septiembre de 1946, en la rúa de Santiago, a pocas decenas de metros del mítico olivo, símbolo de la ciudad. Estudió en una escuela pública viguesa hasta que a los 8 años, juntamente con su hermano, se trasladó a vivir a Pontevedra, en el Barrio del Burgo. Entró en el instituto, donde estuvo un año en la preparatoria con D. Luis. Las asignaturas que más le gustaban eran las ciencias naturales, la historia y la literatura. Al finalizar sus estudios de bachillerato se matriculó en la Universidad de Santiago, para cursar el primer año selectivo de la rama de ciencias y, al año siguiente, el primer curso de la rama de filosofía y letras. En esos dos cursos, se incorpora al naciente movimiento estudiantil de protesta contra el régimen político vigente y sus instituciones.

Como su hermano Jorge ya estaba en Madrid, el también se fue para allá a estudiar biología. Recuerda que fue un choque cultural y existencial apasionante. A partir de 1965 se involucra cada vez más fuertemente en el movimiento universitario, desde una perspectiva anarquista. Fue expedientado en varias ocasiones, llegando a anularle la matrícula. En 1968 ya no pudo seguir en la universidad. Acabará la carrera 10 años más tarde, una vez  muerto Franco, pero antes aún pasarían  más cosas.

En Madrid estuvo casi dos meses en la cárcel de Carabanchel con su hermano Jorge.  Le suspendieron la prórroga del servicio militar y lo mandaron a Coruña (cuartel de A Grela) pasando antes por Figueirido, desde septiembre del 68 a 1970.

Se vino definitivamente para Pontevedra y empezó a trabajar en la Academia Giner de los Ríos, hasta que con su hermano fundó una propia, la Germinal, luego se la cederían a los profesores que allí trabajaban.  También estuvo de director en la revista Vagalume, era en gallego y los textos e ilustraciones las hacían los niños, había mucha conexión con las escuelas y los maestros

No hay distinción entre tiempo libre y tiempo ocupado, pues todo es tiempo de vida”

Miguel Cuña Casasbellas

Conoció a Celia Gregorio, su mujer, en la terraza del Carabela. Fue un encuentro fortuito en el verano de 1972, aunque pronto comprobaron que tenían muchos amigos y conocidos en común.

Antes de culminar la carrera de Biología, trabajó en A Coruña como oficial preparador en el Instituto Español de Oceanografía. En esos años, su mujer, por sorpresa, recuperó su expediente académico de Madrid y lo matriculó en la Universidad de Santiago consiguiendo así que terminase la carrera de Biología por libre. 

Tuvo que volver a cursar la mayoría de las asignaturas que aunque las había aprobado no se las convalidaron por diferencias burocráticas.

Tras lograr el título de biólogo, solicitó en el mismo Instituto Español de Oceanografía, una beca de cooperación norteamericana- española, en el marco de un estudio de los sedimentos en las rías gallegas. Se la concedieron, duró un año.

Trabajando en la empresa Industrial Marisquera (Vilaxoán), montó y lideró como director técnico una industria pionera en el cultivo de la ostra durante tres años. Ante diversas dificultades de la empresa, se matriculó en las oposiciones a enseñanza media. Estudiaba a la par que trabajaba, incluso en el momento de examinarse.

Aprobó las oposiciones y su primer destino fue el Instituto de Formación Profesional del Meixueiro en Vigo, luego Tui donde fue director por años y finalmente Monteporreiro donde se jubilaría. Entre medias, durante ocho años,  estuvo de excedencia en servicios especiales en la Consellería de pesca, primero como subdirector general de Formación e Investigación pesquera, y después, para montar, iniciar la puesta en marcha y dirigir el  Instituto Galego de Formación en Acuicultura (IGAFA) en la Illa de Arousa.

Se jubiló anticipadamente como profesor con 61 años sobre todo como rechazo a la burocracia que las autoridades educativas impusieron a la labor docente, y no por su relación con sus compañeros del profesorado o con el alumnado que era muy buena.

De la juventud de hoy en día dice que a pesar de estar más formados académica, profesional y técnicamente que las generaciones precedentes, no afrontan la vida con la energía necesaria. Están desorientados y en precario. Bien formados para el trabajo, que no encuentran, pero no para una vida empobrecida, que si encuentran.

Una película que le gusto mucho RAM de Akira Kurosawa; le gusta mucho leer me habla de una recomendación que le hizo un amigo, también biólogo, de dos novelas del escritor peruano, Manuel Scorza, “Garabombo, el invisible” y “Redoble por Rancas”. Scorza murió en Madrid en un accidente de avión en 1983. De poesía relee a menudo a Luis Cernuda

Dedica 8 horas al día a la Fundación Cuña-Casasbellas, creada por su madre y él en 2005, un año después de la muerte de su hermano Jorge.  Para él no hay distinción entre tiempo libre y tiempo ocupado, pues todo es tiempo de vida. Desde muy joven participa activamente en actividades sindicales, primero en CNT y ahora en CGT. Le gusta pasear al aire libre con su mujer.

Si algo le diría al alcalde es que siguiera favoreciendo la ocupación y uso de los espacios públicos por los que tienen inquietudes culturales y facilite el acceso a esos espacios.

Le encanta viajar pero quizás el viaje que más disfrutó fue el que hizo cuando recuperó su pasaporte en 1976 y pudo visitar el extranjero por primera vez. Escogió Italia como primer destino al que se desplazó en coche acompañado por su mujer y  su cuñado Miguel. Fue un viaje de un mes inolvidable, como otro que hicieron poco después, ya sólo con su mujer, a Yugoslavia también en coche, llegando a Kosovo.

Un sueño sin cumplir haber sido un buen carpintero como su abuelo, intentó matricularse en Pontevedra en un módulo de FP de carpintería pero por falta de tiempo no pudo hacerlo.

Le encantan los espacios abiertos y si toma un café siempre lo hace en la terraza.

 Dejamos a Miguel rodeado de obras de arte que para él ya son familiares. Nos enseña con orgullo la biblioteca, que es accesible para todo el mundo que quiera conocerla, aunque no se realizan préstamos, pero sí consulta.

Está terminando un artículo para nuestro Blog en el que hablará del libro que se acaba de presentar en la fundación sobre Pontevedra.

Me quedo con su frase “No hay tiempo libre todo es tiempo de vida”. Gracias Miguel.

Ana Santos Solla

Ana Santos Solla

Profesora de E.F.

Son Ana Santos, nacín en Pontevedra no ano 1960, a miña infancia estivo moi ligada a Santa María de Xeve, a terra da miña nai, son a terceira de 8 irmáns, a maior das mozas, a máis vella como me dicían de pequena. Sempre me gustou o deporte e estudei INEF en Madrid, estiven 34 anos no IES Valle Inclán impartindo Educación Física alí foi onde coñecín ao resto dos meus compañeiros que agora me acompañan neste proxecto. Decidín xubilarme para dar un novo rumbo á miña vida e levar a cabo este tipo de iniciativas como @devellabella ue pretende que o envellecemento activo convértase en embelecemento persoal e poder achegar a miña experiencia nesta etapa da vida.

Nós os maiores aínda temos moita guerra que dar, espero que este blogue motívevos a querer colaborar connosco.

Mª Jesús López Escudeiro

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Mª Xesús López Escudeiro por Ana Santos – devellabella

Mª Xesús López Escudeiro por Ana Santos – devellabella

Coincidín con Mª Xesús nunha viaxe a Francia. Ela ía co seu instituto, A Xunqueira I, e fiquei marabillada cos relatos das súas Viaxes, en especial dunha que fixera a Vietnam.
María Xesús López Escudeiro naceu en Santiago de Compostela en 1950.
Foi a única muller entre cinco irmáns e sempre botou en falta unha irmá.
Máis tarde sabería que, antes dela nacer, a súa nai tivera unha nena que morreu de meninxite e que levaba o seu mesmo nome.
O seu pai era militar e a familia materna era moi relixiosa, pero a nai non quixo que a nena fosé a colexios de monxas.
Aprendeu as primeiras letras na escola de Socorrito, na rúa de Santa Cristina. Despois andou na de dona Emma, unha escola feminina cuxo referente masculino era o Peleteiro. Os constantes abusos por parte das profesoras, os castigos físicos e as expulsións ao corredor ás alumnas fixeron que a nai optase por cambiala para o IES Rosalía de Castro onde faría a preparatoria e todo o bacharelato.

Era boa estudante e a súa materia preferida eran as matemáticas, pero en quinto tivo que elixir entre ciencias ou letras e unha mala experiencia cos profesores de matemáticas e física fixeron que se inclinase polas letras. Mesmo un profesor de filosofía, Gonzalo Anaya, dicíalle á nai que fose por ciencias que era moi boa alumna.

A nai non quixo que a nena fora a colexios de monxas

María Xesús López Escudeiro

Ese profesor, Gonzalo Anaya, marcouna de maneira especial porque non era o típico academicista. Facía razoar ás alumnas e que abriesen as súas mentes. Firme defensor dos ideais da ILE, facía das súas clases unha aula de aprendizaxe para a vida. Lembra que en clase de lingua, con Balduino (alcume cariñoso das alumnas) había campionatos de busca rápida de palabras no dicionario e que sempre gañaba ela, menos unha vez na que o profesor a ridiculizou cando respostou “billa” á definición de “grifo” que el acababa de dar. Na súa casa sempre se lle chamaba “billa” ao “grifo”.

Quería estudar psicoloxía pero debía desplazarse a Salamanca e optou por filosofía e letras. A súa nai quería que fixese maxisterio e empezouno examinándose por libre. Estudou os dous anos de comúns de filosofía e letras e xa en terceiro decantouse por filoloxía francesa.

Tamén empezou a viaxar a Francia nos veráns, a primeira vez a un campamento de traballo en Carcassonne onde viaxou coa súa amiga Conchita.

Na casa Dixo que ía a un curso coas monxas. No campamento non aprendeu nada de francés pero serviulle para abrir a mente en moitos sentidos.

Os dous veráns seguintes foi de au pair cunhas familias de París que veraneaban unha na Rochelle e outra na Bretaña. Alí aproveitaba para ler libros do curso seguinte. Lembra Moderato Cantabile e L’amant, ambos de Marguerite Duras. Era inmersión lingüística total xa que convivía as vintecatro horas coa familia francesa.

Ao final do verán, ao rematar o traballo, ficaba uns oito días en París con tres amigas, para disfrutalo e coñecelo a fondo. Como non tiñan moito diñeiro vivían na casa dunha coñecida que lles prestaba unha portería pero tiñan que acceder a ela de noite.

Ao rematar a carreira, foise de lectora a Blois, no val do Loira, ao lycée Augustin Thierry. Alí estivo un ano e pediu e foille concedida unha prórroga, pero renunciou e volveu para comenzar a traballar como profesora nun instituto: ao final de outubro de 1973, unha amiga comentoulle que había unha praza en Ondarroa, Bizkaia, e que se quería ir. Foi e Estivo dous anos moi feliz, mais sempre pensando en voltar á terra.
Un feito que asombrou a súa estadía en Bizkaia foi o asasinato a mans da garda civil de Luis Arriola o 24 de maio de 1975 (enlace á notícia), un alumno cuyo único delito era ir pola rúa cantando en euskera. Eses anos foron moi intensos e mudaron a súa visión do nacionalismo.

En octubro do 75 enteirase de novo por unha amiga da existencia dunha praza en Monforte e como xa empezaran as clases tivo que pedir o traslado. Foille concedido e, despois dun tempo en que a praza foi ocupada por outra profesora, puido por fin dar as súas clases. Ao ano seguinte aprobou as oposicións e foise para Sarria porque xa o amor chamara á súa porta.
Coñeceu a Alberto na presentación da revista Cuadernos de pedagogía organizada polo sindicato do ensino UTEG (Unión de traballadores do ensino galego). Ela non tiña coche e el ofereceuse a levala ata Sarria e aí xurdiu o frechazo. Pasaron once anos en Sarria onde el era profesor de bioloxía e ela de francés. Alí aprendeu a valorar a riqueza do interior de Galicia, as paisaxes de montaña en toda a súa inmensidade. Tiñan unha asociación cultural, Ergueitos, que foi pioneira na iniciación ao coñecemento dos cogomelos. Tiñan tamén un teatro de guiñol e contaban cun guía de excepción, O poeta Manuel María, nas diferentes excursións que organizaban pola zona. El ofrecíase de xeito desinteresado sempre que llo pedían. Desde entón conservan lazos de amizade coa xente de alí.

Entre os anos 2017 e 2019 dirixiu o programa Vivas e visibles, organizado pola concellaría de igualdade. Tamén o comisariado da exposición Esquecidas, con Jaime Félix López Arias. Isto foi moi gratificante porque era a primeira vez que se organizaba en Sarria un programa deste tipo.
Como o seu pai, xa viúvo, estaba a fazerse maior, decidiron aproximarse a Santiago. Obtivo primeiro praza en Carril, onde estivo dous anos e despois, en Pontevedra, no IES Xunqueira I. Tardou en incorporarse á vida social de Pontevedra porque todos os fins de semana os pasaba en Santiago, pero recoñece que Pontevedra sempre lle gustara. Os seus pais casaran en Santa María e adoraba o casco histórico.
Entre os anos 2001 e 2007 exerceu como Concelleira polo BNG no Concello de Pontevedra nas áreas de Cultura, Educación, Normalización lingüística e Igualdade. Como non quería renunciar ao ensino, estivo compaxinando ambas funcións ata que chegou un momento en que xa non puido e decidiu deixar o ensino. Tamén polo BNG foi delegada da Xunta de Galicia en Pontevedra, levando Patrimonio e Cultura e deportes desde 2007 a 2009. Despois volveu ao instituto ata a xubilación en 2013.
Desde entón participa no programa Memoria das mulleres, do Concello de Pontevedra. En 2015, Xunto con Helena Torres e Montse Fajardo elaborou a exposición Do Gris ao Violeta. Actualmente dirixe o roteiro Pontevedra en feminino e imparte charlas sobre As mulleres pioneiras, heterodoxas e rebeldes.
A xubilación supúxolle non ter horários, viaxar e levar a vida ao seu ritmo. Aínda que lle gustaba moito o ensino recoñece que agora tamén está moi ben. Ten tempo para ler, ir ao cine, gozar das amizades, etc.
O primeiro que fixo ao se xubilar foi ir á Arxentina un mes cunha amiga, unha viaxe que desexaba moito facer. Segue estando no BNG, pero colaborando en segunda liña. Di que hai que deixar sitio para as novas xeracións que aporten ideas innovadoras.
Un libro que lle gusta é Lecturas fáciles de Cristina Morales ou Carrusel de Berta Dávila e, por suposto, Follas novas de Rosalía De Castro.
Unha película, O que arde, de Óliver Laxe
Da mocidade de hoxe en día di que ten máis acceso á información, pero que deben saber facer un bo uso dela.

Come mellor desde que ten máis tempo para ela e como restaurantes recomenda O Saudade e O Padal da Santiña.
Camiña todos os días unha media dunha hora e gústalle facelo soa. Tamén lle gusta ir á Praia e ás clases de Pilates que tivo que deixar por vertixe. Agora a única actividade con horario fixo que ten son as clases de pandeireta.
Acabamos o noso café no Carabela, un lugar tranquilo que lle gusta moito. Chus é unha persoa comprometida co feminismo, coa memoria histórica e co nacionalismo. Autora de publicacións sobre a didáctica da língua francesa, estivo na directiva da Asociación de profesores de francés de Galicia.
Quen diría que non naceu aquí? Eu creo que Pontevedra xa ten Filla adoptiva. Grazas por compartir comigo esta mañá e, aínda que penses non merecelo, a túa vida interésanos e inspíranos.

Ana Santos Solla

Ana Santos Solla

Profesora de E.F.

Son Ana Santos, nacín en Pontevedra no ano 1960, a miña infancia estivo moi ligada a Santa María de Xeve, a terra da miña nai, son a terceira de 8 irmáns, a maior das mozas, a máis vella como me dicían de pequena. Sempre me gustou o deporte e estudei INEF en Madrid, estiven 34 anos no IES Valle Inclán impartindo Educación Física alí foi onde coñecín ao resto dos meus compañeiros que agora me acompañan neste proxecto. Decidín xubilarme para dar un novo rumbo á miña vida e levar a cabo este tipo de iniciativas como @devellabella ue pretende que o envellecemento activo convértase en embelecemento persoal e poder achegar a miña experiencia nesta etapa da vida.

Nós os maiores aínda temos moita guerra que dar, espero que este blogue motívevos a querer colaborar connosco.

Xosé Álvarez

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Xosé Álvarez Castro por Ana Santos – devellabella

Xosé Álvarez Castro por Ana Santos – devellabella

Xosé naceu en Cons, Mourente, no ano 1953. Era o maior de dous irmáns. Seu pai, ebanista, inculcoulle desde moi novo o hábito do traballo. Súa nai, moi traballadora, facíao estudar na casa porque na escola había demasiados nenos. Tiñan vacas (Cuca e Pinta), segaba na herba, tiraba do arado e non foi ata os sete anos que acudiu a escola pública no Pazo con D. Fernando Quinteiro Filgueira, curmán de Filgueira Valverde, veciño daquel lugar. Lembra mirarlle ao mestre unha revista en portugués “un tiro de espingarda puxo fin a sua vida” referíndose á morte de Hemingway. Iso quedoulle como anécdota. Lembra que na escola pegaban moito aos nenos e había castigos físicos: poñerse de xeonllos, ser golpeados coa vara, etc…

Aos 9 anos marchou para o instituto de Pontevedra para examinarse de ingreso. O seu ídolo indiscutible foi D. Mariano, profesor de ciencias naturais. Con el ían ás Palmeiras recoller plantas e flores. Sempre eran clases prácticas cunha base teórica. Iso marcouno moito a el e a moitos compañeiros.

“A sua lúa de mel foi polo norte de España en tenda de campaña, ían cos días xustos porque tiñan que vir a plantar os repolos

Xosé Álvarez Castro

Cando saíu do instituto fixo maxisterio por ciencias e aprobou as oposicións. Marchou á mili a facer o campamento a Almería e despois enviárono a Melilla e puido escoller destino. Elixiu onde estivera o seu avó, en cabalaría, en carros de combate.

Ao volver da mili en 1976 era propietario provisional dunha praza de mestre en Salceda de Caselas que se converteu en definitiva ao ano seguinte. Por esas datas coñeceu a súa muller, Marisé, nuns cursos de iniciación ao galego que impartía un compañeiro. Casaron no ano 1979 e teñen 2 fillos. Como ela tamén era mestra puideron optar ao dereito de consorte e obter o mesmo destino en Dorrón a onde se desprazaron. 

Decidiu cursar pola UNED a licenciatura de xeografía e historia que cualifica como moi dura. Cando se inaugurou o instituto de Sanxenxo foi adscrito á praza de xeografía e historia.

Da súa estancia en Dorrón lembra que fixo cousas moi novidosas como radio na escola, clases no exterior para coñecer a fauna e flora local, obradoiros de xabróns, de papel… e sempre contou co apoio dos pais dos alumnos.

Continuou estudando e fixo o posgrado en educación ambiental, interesándose pola investigación en áreas de historia contemporánea, a república e o franquismo.

Grazas aos arquivos militares puido investigar, e dinos que eses arquivos son grandes descoñecidos malia seren máis accesibles do que a xente pensa.

Acaba de rematar unha publicación sobre a Resistencia e represión entre 1936-1951

Da mocidade de agora di que ten máis valores e que é moi distinta á de antes. O seu nivel de sinceridade é maior. Agora todos teñen dereito á educación, mentras que antes se non querías ou non valías poñíante a traballar. Hoxe todo o mundo estuda.

Pregúntolle como é como avó e ilumínanselle os ollos: “A verdadeira comunicación dáse entre avó e neta. Notas algo que non tiveches cos fillos, máis proximidade, cousa que non cría ter antes de telos”.

Xubilouse porque xa tiña os anos cotizados e non lle gustaba a burocracia que envolve o ensino. Papeis que non se traducen en nada, máis ben quitan tempo ao profesorado para reflexionar e iso matou a creatividade.

Na televisión gústanlle as reportaxes de viaxes pero detesta as tertulias. Encántalle ler. Cando tiña 9 anos estivo un mes na casa a causa dunha hepatite e un señor que era albanel prestoulle uns libros, En tinieblas de Rudyard kipling e Almas Mortas de Nikolái Gógol ambos os dous gustáronlle moito.

De pequeno lía novela e poesía. Agora le sobre todo historia e recomenda dous libros Soberanos e intervenidos de Juan Garcés e Armas, gérmenes y acero de Jared Diamond.

A radio (cadea SER) acompáñao durante todo o día e mesmo se cabrea con ela. Decote adoita asubiar e cantar e gústalle moito cociñar. Din que fai moi ben a pizza de cabaciño que cultiva na súa propia horta. Tamen ten espárragos e alcachofas e fai viño. É un granxeiro autosuficiente.

Le o Diario de Pontevedra na súa versión en papel e os demais xornais en dixital. Colabora con Nós diario e manda artigos para diferentes publicacións.

No cine, gústanlle os clásicos e se se ten que quedar cunha película sería Casablanca. As redes sociais utilízaas para grupos de traballo. Ten unha páxina Web coa asociación Cedofeita e un blog que se chama os anos do medo

É un pozo de sabedoría. Tanto che fala de cogomelos como de masonería, receitas, de tintes naturais, etc…

Ao alcalde e a todas as administracións lles faría unha suxestión: que fixeran o seguimento das obras que se fan, porque non se controlan na súa execución e non se manteñen e isto supón un gasto terrible.

Unha viaxe que recorda é a sua lúa de mel polo norte de España en tenda de campaña. Ían cos días xustos porque tiñan que vir a plantar os repolos.

Outra viaxe que desfrutou moito foi a volta de Grenoble en Francia e todas as vilas polas que pasou coma Périgord.

Se ten que quedar con alguén para falar ou tomar un café faino no Moderno pola tranquilidade e, para cear, antes tiñan unha tertulia os martes no Saudade.

Como recomendación dime que o mellor é ter iniciativas e divulgar o que un sabe. Aprendemos para ser transmisores e é a nosa obriga continuar para perpetuar a memoria.

Queda pendente, Pepe, esa pizza de cabaciño e xa falaremos dos obradoiros para facer con xente tan vellabella coma ti.

Ana Santos Solla

Ana Santos Solla

Profesora de E.F.

Son Ana Santos, nacín en Pontevedra no ano 1960, a miña infancia estivo moi ligada a Santa María de Xeve, a terra da miña nai, son a terceira de 8 irmáns, a maior das mozas, a máis vella como me dicían de pequena. Sempre me gustou o deporte e estudei INEF en Madrid, estiven 34 anos no IES Valle Inclán impartindo Educación Física alí foi onde coñecín ao resto dos meus compañeiros que agora me acompañan neste proxecto. Decidín xubilarme para dar un novo rumbo á miña vida e levar a cabo este tipo de iniciativas como @devellabella ue pretende que o envellecemento activo convértase en embelecemento persoal e poder achegar a miña experiencia nesta etapa da vida.

Nós os maiores aínda temos moita guerra que dar, espero que este blogue motívevos a querer colaborar connosco.

Elena Ramos

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥