Pilar Braga Crespo por Ana Santos Solla

Pilar Braga Crespo por Ana Santos Solla

Coñecín a Pilar por unha amiga común, Carmen Durán, ela foi a que me dixo que Pilara tiña unha historia de vida para ser contada e non esquecida. Pilar Braga Crespo naceu en 1944. É a maior de dous irmáns (ela e Antonio, xa falecido).

A vida de Pilar e da súa familia estivo marcada pola Guerra civil e polo réxime franquista que se “levou” ao seu tío Antonio, desaparecido na batalla de Brunete, e ao seu avó, Manuel Crespo, que faleceu a consecuencia dunha operación dunha úlcera de duodeno causada polo susto que levou cando unha noite o foron buscar á súa casa para “pasealo”. Outro acontecemento terrible que marcou a vida da familia e tamén de Pilar, foi o encarceramento do seu benquerido tío Carlos que pasou verdadeiras penalidades, incluídas torturas varias naqueles anos escuros.

Pilar Braga
Pilar de recén nacida coa nai, tia e avóa

Pilar coa súa filla, a nai e a avóa

Pilar de nena

Pilar de nena

Pilar e Antonio

Pilar co seu irmán Antonio

Pilar con 3 anos

Pilar na alameda de Pontevedra

Pilar pasou a súa infancia e xuventude coa súa avoa Engracia (que vivía da súa pensión de viúva) e cos seus tíos pois os seus pais, José Braga, mestre en Cedeira e Pilar Crespo, secretaria en Vigo, non podían coidar dela. Deste xeito, Pilar, de nena, vivíu na rúa Andrés Mellado de Pontevedra nun piso de 11 habitacións, preto da vía do tren, onde a súa tía Primitiva tamén tiña una academia con moitos alumnos e alumnas que viñan de todas partes. Alí, de ben pequeniña, aprendeu as declinacións en latín o que lle facía moita graza aos alumnos e alumnas da academia como Lolita Portas, Conchita Carral, Gloria Castuela, Tusa Santos… Foi unha época de carencias pero tamén de gratas lembranzas. Na parte de atrás daquel piso recorda que había unha horta, na que tiñan galiñas, que lindaba coa de Celestino Poza Pastrana, coñecido como o “médico dos pobres” pola súa gran bondade. Precisamente fóra el quen atendera á súa nai cando naceu Pilar (lembremos que, naquela época, só acudían a parir ao hospital as mulleres que tiñan moitos cartos… As demais parían na casa).

Pilar, Engracia e Primitiva

Pilar con Primitiva e tía Sole

Comuñón de Pilar Braga

Pilar na súa primeira comunión en Guadalaxara

En 1949, cando Pilar tiña 5 anos, tivo lugar un acontecemento que a marcou de por vida. A detención do seu benquerido tío Carlos acusado de comunista. Como Pilar vivía na misma casa que o seu tío Carlos, aínda que era moi pequena vivíuno en primeira persoa e recorda perfectamnte aquel momento e todo o que aquilo supuxo. Por exemplo, cando ela, a súa avoa Engracia e a súa tía Primitiva (á que Pilar chamaba Pía) foron visitar a Carlos, encarceado no castelo de Santo Antón na Coruña. 

“De ben pequeniña aprendeu as declinacións en latín o que lle facía moita graza aos alumnos e alumnas da academia

Pilar Braga Crespo

Era outra época. Non tiñan coche nin as carreteras eran como as de agora. Para chegar ao cárcere tiveron que depender de persoas coñecidas que as levaran ata aquel lugar. Lembra aquel día con grandes arrepíos a pesares do paso do tempo. Viaxaron ata alí nunha noite de treboada e moi accidentada, pois o coche non funcionaba ben. Tiñan que estar cedo na Coruña ao día seguinte. Para rematar, ao chegar ao cárcere, tiveron que atravesar unha ponte; a súa avoa ben agarrada do brazo da súa filla Primitiva e Pilar no seu colo pois o forte vento tiraba coas tres. Só lles deixaron ver cinco minutos ao tío Carlos e o paquete que lle levaban, cunha pequena manta e algo de tabaco e comida quedaronllo os carceeiros. A viaxe de volta foi moi triste para Pilar… Ver chorar sen parar á súa avoa… Ver ao seu tío Carlos, que sempre fora tan bo con todo o mundo, naquela terrible situación…

Carlos no cárcere do Dueso

Carlos no penal do Dueso en Cantabria  1949

Patos

Carlos no cárcere coa madriña 1949

Pouco tempo despois, Pilar foise a vivir a Guadalajara pois alí tivo que marchar a súa tía Primitiva, que era asmática, por recomendación do médico. Primitiva aprobou nesa provincia as oposicións de Maxisterio non sen loitar pois, a pesares de sacar o número 1, pretenderon sacala das listas de aprobados. Despois de remover Roma con Santiago, apareceu de novo nas listas pero nos últimos postos. O caso é que alá marchou Pilar pois aínda que os seus pais se opuxeron nun principio, puido o querer da pequena Pilar que non se quería separar da súa avoa e da súa tía. O primeiro ano vivíron en Espinosa de Henares (Guadalajara) onde pasaron un frío horrible polas enormes nevadas e pola mísera casa, na que entraba frío por todas partes, onde se aloxaban pois non se podían permitir nada mellor. Naquela casa había ratas que paseaban ás súas anchas polas noites e alí pasaban tanto frío que tiñan que durmir xuntas na mesma cama para poder entrar en calor. 

Juana con un noviete en Compostela

Carlos Crespo con Paco Pedrosa

Os pais de Pilar

José Braga e Pilar Crespo os seus pais

 Ao curso seguinte destinaron a Primitiva a Mazuecos (Guadalajara) e alí estivo Pilar ata que cumplíu 10 anos e o seu tío Carlos saíu do cárcere. Cando se recuperou un pouco daquelas penalidades sufridas nos distintos penais onde estivo, Carlos conseguíu un traballo de contable dunha fábrica de gaseoas en Barrantes (Pontevedra) e alá marcharon con él, Pilar e a súa avoa pois ámbalas dúas tiñan moita morriña de Galicia aínda que os anos en Mazuecos foron moi bos facendo grandes amigos e amigas como Claudio, Anuncia, Esperanza, Juanito…amizades que aínda conserva hoxe en día.

Boda de Pilar e Manolo

Boda de Pilar e Manolo

os seu 4 fillos

Os seus catros fillos Manuel, Pilar, Carlos e Fernando 

Ao retornar a Galiza, Pilar, a súa avoa e o seu tío Carlos viviron primeiro en Ribadumia na casa dos donos do aserradeiro (Lela, Moncho e os seus fillos. O fillo pequeno, Alberto, é afillado de Pilar). Alí estiveron dous ou tres meses ata que atoparon unha casa que máis ben parecía unha choza pero que era o que se podían permitir naquel momento. En Barrantes, Pilar, como moitos dos seus amigos e amigas (Marité Pedrosa, Mechi e Melita Fraga, Tere Cuíñas e a súa irmá Mari Carmen, Conchita Souto, Tilita, Berta, Pili, Rosiña, …) preparou, na academia do seu tío Carlos, que montara co seu amigo Paco Pedrosa, o exame de ingreso, e as probas para examinarse por libre de Bacharelato e de Maxisterio, carreira que non chegou a rematar pois casou co seu mozo, Manolo R. Pereyra, de Cambados, cuando tiña 19 anos. Xa pasaron 59 anos xuntos… Toda unha vida… Os primeiros sete anos viviron en Vilagarcía pois alí traballaba o home de Pilar na Caixa de Aforros. En Vilagarcía tiveron catro fillos: Manuel, Pilar, Carlos e Fernando que lles deron catro netos: Laura, Andrés, Pablo e Miguel. Pasados eses sete anos en Vilagarcía, trasladáronse a vivir a Pontevedra xa de maneira definitiva.

irmáns de Pilar

Os catro irmáns Crespo Alfaya

Pilar e seus netos

Pilar cos netos, Laura, Andrés, Pablo e Miguel

Ao cumplir os 58 anos e despois de coidar dos seus pais, do seu tío, dos fillos, de axudar cos netos… chegou ás mans de Pilar unha propaganda da Fundación Abanca e decidíu apuntarse a pintura e a ximnasia. Unha importante decisión pois significaba, por fin, adicar un tempo só para ela e ás cousas que lle gustaban despois de tantos anos de dedicación aos demais. 

Sen saber pintar, empezou a pintar… Empezou a escribir rimas e poemas, cancións… Fixo teatro… Organizou festas de Entroido coas amigas , comidas con amigos e amigas da súa infancia e xuventude… Participou en programas de radio… Tamén nos Maios de Pontevedra na Ferraría… Foi unha das primeiras en participar na Asemblea de Mulleres de Pontevedra participando, hai poucos anos, no acto do 8 de marzo da Ferraría de Pontevedra… Tamén participou en exposicións de pintura e Santiago de Compostela, na Estrada, en Caldas de Reis… Participou durante anos nos Cantos de Taberna de Pontevedra…

Pilara Braga Crespo

 Unha importante decisión pois significaba, por fin, adicar un tempo só para ela e ás cousas que lle gustaban despois de tantos anos de dedicación aos demais. Na actualidade, con 78 anos, está aprendendo a tocar a pandeireta, vai a ximnasia dous días á semana e fai paseos todos os mércores para manterse en forma… Encántalle ler, viaxar aínda que xa non o fai (estivo por varios sitios de España e Portugal)… e coidar e procurar a felicidade e o benestar dos seus e dos/as que a rodean.

Pilara Braga Crespo
En Pontevedraviva

Grazas Pilar polo teu tempo, pola xenerosidade de dar sen esperar nada a cambio, por ser como eres e pensar máis nos demáis que en ti mesma.

Ana Santos Solla

Ana Santos Solla

Profesora de E.F.

Son Ana Santos, nacín en Pontevedra no ano 1960, a miña infancia estivo moi ligada a Santa María de Xeve, a terra da miña nai, son a terceira de 8 irmáns, a maior das mozas, a máis vella como me dicían de pequena. Sempre me gustou o deporte e estudei INEF en Madrid, estiven 34 anos no IES Valle Inclán impartindo Educación Física alí foi onde coñecín ao resto dos meus compañeiros que agora me acompañan neste proxecto. Decidín xubilarme para dar un novo rumbo á miña vida e levar a cabo este tipo de iniciativas como @devellabella ue pretende que o envellecemento activo convértase en embelecemento persoal e poder achegar a miña experiencia nesta etapa da vida.

Nós os maiores aínda temos moita guerra que dar, espero que este blogue motívevos a querer colaborar connosco.

Gloria Rivas

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Gloria Rivas Canabal por Ana Santos Solla

Gloria Rivas Canabal por Ana Santos Solla

Gloria fue mi alumna de aeróbic, cuando aún impartía esa disciplina en el gimnasio Budo y posteriormente en Campolongo, en el año 1990, después fui paciente y amiga, es fácil encontrarse con ella en cualquier maratón de aeróbic o zumba, una mujer que no para quieta.

María Gloria Patricia Rivas Canabal nació en 1954 en Albacete de Cinca (Huesca), su padre Manuel Rivas Gulias, oriundo de Forcarei, y su madre Gloria Canabal Gamallo, de Folgoso, estaban allí trasladados por el trabajo del padre de secretario del juzgado. Son tres hermanas y ella es la pequeña.

Estuvo en la escuela en Huesca hasta los 5 años, luego, al ser trasladado el padre a Viana do Bolo, fue a la escuela de chicas. Siempre estaba castigada por romper el pizarrín, lo suyo era el castigo en la esquina de la clase.

Tuneado de Isidro

A los 7 años se fueron a Salvaterra do Miño, recuerda al hijo del médico constantemente con las orejas de burro en la puerta castigado y ella de rodillas con arenas para que fuera más penoso el castigo, allí estuvo hasta los 10 años, preparando el ingreso.

Trasladan al padre a Bueu y se vienen a vivir a Pontevedra al barrio de San Blas en el año 1964, entra en el IES Valle Inclán y tiene como profesores a la Puig, la Corrosca, el Petit, Don Jaime, Platero, Don Jesús, Guardiola,etc.  Dice que sus asignaturas preferidas fueron las ciencias naturales.

Faltaba mucho a clase, había profesores que apenas la conocían, sus hermanas le regañaban pero no les hacía ni caso.

En 4º de bachillerato suspendió 6 asignaturas en junio y sacó 3 en septiembre y esta fue la causa de que la mandasen un año castigada a Coruña a una institución que se llamaba “Las Adoratrices, allí tenía un profesor particular para las 3 asignaturas, Matemáticas, Física y Química y ,además, tenía que trabajar. 

“Dió a luz el 18 de diciembre y el 27 recibió su primera paliza”.

Gloria Rivas Canabal

Eran más de 100 mujeres de todas las edades y condiciones, de 16 hasta 40, había una Mis España cuyo padre la castigó (era el dueño de pañuelos Guachs) y varias prostitutas, a alguna de ellas la enseñó a leer. Sus labores diarias eran cocina, comedor, limpieza, labores, lavandería, plantas, bordado creativo y colectivo para las monjas y curas… Todo esto hasta el oremus de las 12 de la noche. También era casa de acogida. En mitad de la  noche (era frecuente que  irrumpiera) la Guardia Civil trayendo a alguna mujer. Venía a casa los fines de semana y vacaciones.

En junio se examinó aprobando todas por lo que volvió al instituto para cursar 5º de bachillerato y le fue muy bien, pero en 6º cambió de actitud pasando el día en “La Jarra”, un bar cerca de la Cruz Roja, quería aprender a jugar a las cartas, cuando sus hermanas se enteraron de que no iba a clase  fueron a preguntar al instituto, allí le dijeron: “¿No será una que viste de negro? esa no viene nunca”. Supo  que la iban a expulsar y se puso a estudiar como nunca en el mes y medio que quedaba, aprobó todas y se quedó en 47 kg. Cosa distinta fue COU, ya que eran asignaturas que le gustaban y aprobó sin problemas.

Tenía muy claro que quería hacer enfermería, como no pasó en Santiago decidió volver a Coruña a las Adoratrices para ejercer como voluntaria pero no la quisieron.  Hizo Auxiliar de Enfermería y se presentó en Ourense a Enfermería, aprobó.

Gloria Rivas 1

Estaba sola en una pensión y únicamente se dedicaba a estudiar, Microbiología con el Doctor Mosquera, Anatomía con el Doctor García, Fisiología, Psicología etc… Eran 60 alumnas, solo chicas, tenían las prácticas de 8 a 13:30 y clases por las tardes, debían llevar obligatoriamente uniforme de traje de rayas gris y blanco y los cuernos en la cabeza, además comían en el comedor de la escuela. Allí los profesores eran todos hombres menos la directora que era mujer.

Cuando estaba en 2º conoció a Isauro, recién llegado de Suiza, cuyo cometido era contar chistes y no trabajar. En 3º se quedó embarazada, acabó el curso de 3 meses, él tenía 28 años, ella 23.  Se lo dijo a sus padres que le ofrecieron su ayuda, proponiéndole incluso  que si no quería casarse que no lo hiciera, pero acabó haciéndolo:  se casaron el 18 de junio de 1977 y dio a luz el 18 de diciembre en Ourense. Desgraciadamente la boda y el nacimiento de su bebé no fueron los únicos cambios que se produjeron en su vida,  pues esta sufrirá un giro radical cuando comenzó a ser víctima de maltrato en ese mismo año, el 27 de diciembre, al recibir la primera paliza que le luxó el maxilar.

Empezó a trabajar en julio del 77 en el laboratorio de la Residencia Nuestra señora del Cristal, él vivía con ella sin trabajar. Volvió a quedarse embarazada al año siguiente y con 3 meses se vio “obligada” a abortar en Oporto con un aborto inducido.  Fue muy duro, recuerda, era el 16 de diciembre de 1978, el maltrato era continuo tanto físico como psicológico hasta que en el año 1982 decidió separarse y él le hizo la vida imposible…

En 1983 empezó Fisioterapia en Ourense, pasó el examen previo que superaron  sólo 10.

Se puso a tratamiento psicológico, le tenía miedo. Al acabar Fisioterapia quiso presentarse a Medicina y él le decía delante de sus amigos que era una avariciosa.

Gloria e a súa nai

En 1986 salió una plaza en Vilagarcía y decide venirse para casa de sus padres, en Pontevedra, mientras no le acababan la suya. Estuvo trabajando 5 años en San Roque de fisioterapeuta hasta que en 1990 obtiene una plaza por oposición en la Casa del Mar, antes perteneciente a la Marina, allí estuvo 12 años, donde también tenía alumnos en prácticas de la asignatura Algias de columna, también trabajó en el Gimsport de fisio y no dejaba de asistir a cursos de acupuntura, puntos thriller, manipulación etc…

Más tarde fueron desplazados para el hospital, donde estuvo 14 años. Luego  montó un gabinete de fisioterapia, Gabinete Rivas, en el año 1995 hasta el 2015. Estando en La Parda rompió la mano y se jubiló a los 58 años, aunque le ofrecieron ser supervisora, pero dijo que no porque consideraba que no valía.

En el año 1988 conoció a José, pensionista, y se casó con él, mientras estuvo casada cuidó a su suegra que tenía una parálisis cerebral hasta que murió 16 años después, él la dejó en ese mismo año para irse a vivir a México con otra.

Gloria Ximnasio

Tuvo una época en la que el champán le hacía olvidar los problemas, tanto económicos, ya que él le robaba, como psicológicos, a raíz de cuidar a su suegra. El psicólogo le decía tú no eres alcohólica, él te induce. Dejó de beber un 16 de diciembre.

Es abuela de un niño de 11 años que educa como si fuera su hijo, éste le reprocha cariñosamente “Mamá que no soy yo

No es de redes sociales,  pero tiene facebook y whatsapp. En la tele prefiere una película de risa antes que un telediario, le gustaron mucho  El niño del pijama de rayas, la vida es bella.

Se considera una persona tímida y algo introvertida, yo que la conozco desde hace 30 años, desconocía su vida.

Tiene un perro que la acompaña desde hace 15 años. Antes tuvo otros tres desde un bóxer, fox terrier,  Yorkshire, Shih Tzu …, para ella el perro lo es todo.

Vivió en pareja con un chico que iba a limpiar las cuadras donde montaba a caballo, él tenía tuberculosis y lo cuidó. Era 23 años más joven que ella, pero a los 6 meses le cortaron la pensión y se lo llevó para su casa donde también tenía acogida a una chica que se estaba separando. Ella nunca se dio cuenta de que consumía a pesar de llevar 15 años con él.  Murió el 13 de febrero de 2020 de una sobredosis.

Gloria

Empezó a viajar cuando la dejó José, primero a Liverpool con una amiga, luego a Túnez, Lanzarote, Córdoba… Recuerda como su mejor viaje el Algarve por el clima y por la gente.

Durante su época de trabajo no dejaba de ir al gimnasio todos los días, era mi terapia dice, ahora va también diariamente a zumba y a máquinas de hora a hora y media, come mucho mejor que antes, se cuida y comparte su vida saludable con su hermana,  a la que visita diariamente, la del medio, la mayor le hizo mucho daño en sus años de estudiante y no mantiene relación con ella

Su sueño es aprender a bailar reggaetón, le encanta y con lo bailona que es seguro que lo pilla rápido.

Su rincón favorito es la playa de Chiclana en Cádiz.

Gracias, Gloria, por compartir con nosotros tu historia de fortaleza y superación, Me tomo muy en serio lo del cursillo de posturas relajantes para nuestra columna lumbar.

Gloria Rivas Canabal
Ana Santos Solla

Ana Santos Solla

Profesora de E.F.

Son Ana Santos, nacín en Pontevedra no ano 1960, a miña infancia estivo moi ligada a Santa María de Xeve, a terra da miña nai, son a terceira de 8 irmáns, a maior das mozas, a máis vella como me dicían de pequena. Sempre me gustou o deporte e estudei INEF en Madrid, estiven 34 anos no IES Valle Inclán impartindo Educación Física alí foi onde coñecín ao resto dos meus compañeiros que agora me acompañan neste proxecto. Decidín xubilarme para dar un novo rumbo á miña vida e levar a cabo este tipo de iniciativas como @devellabella que pretende que o envellecemento activo convértase en embelecemento persoal e poder achegar a miña experiencia nesta etapa da vida.

Nós os maiores debemos continuar aportando, compartindo TODO aquelo que reflexionando SUME a unha vida máis digna e un mundo mellor, espero que este blogue motívevos a querer colaborar connosco.

Xaime Domínguez Toxo

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Xaime Domínguez Toxo por Ana Santos Solla

Xaime Domínguez Toxo por Ana Santos Solla

A Xaime coñecino no Culturgal do ano 2018, no stand do Ateneo, vaia por diante que para min o Ateneo era unha organización de xente maior que organizaban charlas de vez en cando, ben lonxe da realidade porque cando coñecín o traballo que fan por Pontevedra e o dinamismo cultural que teñen quedei abraiada.

Coincidimos en presentacións de libros e actos culturais diversos en Pontevedra.

Xaime

Xaime Domínguez Toxo naceu en Santiago de Compostela, é dicir, a súa nai foi parir alí porque nacera na capital galega, pero eles eran de Bueu como tamén o era seu pai, José Ramón Domínguez Sobral, máis coñecido como Pin Cabanillas, emparentado cos Cabanillas de Cambados pola bisavoa Ramona Cabanillas, curmá de Ramón Cabanillas. Naqueles tempos había pataches (barcos de finais do XIX) que facían a travesía Bueu-Cambados.

Xaime pequeno
Xaime e seus irmas
pai Xaime
rayas

O pai de Xaime fixo o bacharelato en Pontevedra e estudou Ciencias Químicas en Santiago. A súa era unha familia burguesa de comerciantes, o seu avó era industrial, tiña terras, coches de cabalos, recorda que cando alguén falaba mal dicíanlle aquilo de “falas coma un cocheiro”.

Xaime e seu pai
Xaime neno
Xaime co irmán

En Santiago coñece a Carmiña Tojo Tie, filla de comerciantes de maletas e bolso. Nos ambientes de festa santiagueses, el era abandeirado da tuna, moi guapo e deportista, chegara a ser campión de España de relevos 4×100.

Viaxar foi “Outra maneira de vivir”.

Xaime Domínguez Toxo

Cando acaba a carreira casan e veñen vivir a Bueu, seu pai regálalle a casa de Pescadoira. Monta unha fábrica de fariña de peixe na ría de Aldán (Rio de Esteiro) e teñen 5 fillos, tres mulleres e dous home, Xaime fai o número catro.

As primeiras letras apréndeas na escola de Bueu e e ensínalle a ler e escribir dona Maruja que aínda vive. Unha escola que era mixta onde as clases eran impartidas por mestras, logo foi á escola da Capela Vella preparándose para o ingreso, xa os profesores eran todo homes, D.Manuel, D. Jacobo, D. José, D. Celestino.

Hermanos Xaime
familia
xogando a pelota

Examínase, por libre, de ingreso en Pontevedra, e fai o Bacharelato, interno no colexio dos Paules en Marín, as fins de semana vai para á casa, agás cando queda castigado que non o deixan ir, o réxime do colexio era dunha rixidez disciplinaria atroz, os castigos físicos estaban á orde do día. As súas materias preferidas eran a xeografía, filosofía, historia e literatura.

Fai COU no IES de Rodeira en Cangas, que era a vila que tiñan de referencia, máis aínda que Pontevedra. O instituto de Rodeira foi un revulsivo, tiña moi bo profesorado, xente como Carlos Casares, Paco Rodríguez, Camilo Gonsar impartían aula alí. Había moita efervescencia política e cultural de índole nacionalista, editaban unha revista que saía cando podía. Xaime  pertence ao equipo de elaboración e comeza a escribir. Faise politicamente nacionalista en Cangas.

Xaime na igresa dos santos reis
pandilla Xaime

Sen aclararse marcha a Santiago, a facer Dereito. Fai primeiro e muda de carreira matriculándose en Filosofía e Ciencias da Educación en Fonseca. É unha época dura contra a ditadura, ano 1974, milita en ERGA (Estudantes Revolucionarios Galegos), que era unha asociación de esquerdas nacionalistas totalmente clandestina. Súa nai queixábase de que lle saíra un fillo comunista, porque a súa familia era moi conservadora.

O equipo de profesores da facultade eran moi progresistas, había un gran balbordo político moi identificado coa esquerda, partidos clandestinos moi reivindicativos, a maioría eran xente nova coa praza provisional e academicamente moi competentes. Xente que deixou unha lembranza que pervive no tempo, e que xogaron un papel fundamental na formación intelectual e humana de Xaime como Herminio Barreiro, do que tanto apredemos, Esperanza Guisán e Guillermo Domínguez

Ramiro e Xaime
Xaime

Xaime participaba moito da vida da facultade, tanto a nivel político como cultural, foi nese sentido moi universitario, as reclamacións pola amnistia, o ensino democrático en galego e a legalización dos partidos políticos forman parte das reivindicacións para acabar dunha vez por todas coa ditadura.

Tiñan asociacións culturais como O Galo e o Eixo e organizaban multitude de actos de tipo cultural  que estaban maioritariamente prohibidas e baixo o control policial.

Mentres estivo en Compostela poucos eran os días que ía á casa, nin sequera nas vacacións que se dedicaban a viaxar. Viaxar foi “Outra maneira de vivir”.

Viviu na rúa da Calderería durante un tempo e compartiu piso co seu irmán Ramón, estudante de medicina, e Antón Sobral que estaba estudando Matemáticas.

Librou da mili por unha lesión nun ollo cando era rapaz, foi declarado inútil total.

socio dunha revista
expulsion

A súa primeira incursión europea foi en abril do 74, foron a Porto e Lisboa a vivir en directo a Revolución dos Cravos, para a súa xeración importantísima. Foron en tren desde Santiago, recorrían a pensións baratas e facían amigos para ficar nas súas casas.

A raíz da morte do ditador prodúcese unha crise nos partidos da esquerda e a política pasa de ser a máxima preocupación a converterse en algo secundario. Chega a época do Desencanto, empezan a viaxar a Marrocos, van en coche ata Andalucía logo o ferry  e cruzan a Ceuta, culturalmente chámalle moito a atención, as viaxes duraban o que duraban os cartos. Marrocos pasa a ser un destino inevitable. Chauen, Fez, Marraquech… e, máis ao sur, o deserto.

Para obter os cartos dedicábase a traballar nas bateas, ía ao mar, descargaba marisco etc…

Cando remata a carreira vai vivir a Londres, traballando nun restaurante de fregapratos, despois de 6 meses volve a Galicia coa intención de preparar as oposicións, pero regresa a Londres para instalarse definitivamente. Iso era a intención, ao cabo de catro meses deciden marchar a India por tempo indeterminado. Entre os preparativos, volve a España e xa queda aquí porque sae unha praza, de pedagogo, para dirixir a residencia da ONCE en Pontevedra, preséntase coa intención de marchar a India se suspende , pero aproba e empeza a traballar e vivir en Pontevedra no ano 1983 sendo director e xestionando unha residencia de máis de 100 nenos e moita responsabilidade, cambiou por completo a súa vida.

reunion ERGA
Xaime e a diversidade

A partir de aquí dedícase exclusivamente ao seu traballo, xestionando equipos educativos e formativos, é un traballo moi humano. Case todos os rapaces estaban internos e el era a figura paternal.

Incorpórase á vida de Pontevedra. El viña de Londres e Pontevedra era unha cidade sen vida cultural, caótica no tráfico, moi conservadora, con poucos atractivos, absolutamente gris, son os anos da movida pero non en Pontevedra. Mais atopa xente nova con ganas de facer outras cousas.

Hai moita vida nocturna as fins de semana nos pubs e discotecas. Cun grupo de profesores de Santiago que traballaban en Pontevedra deciden revitalizar algunhas estruturas culturais xa decaídas , empeza no Ateneo de Pontevedra cuxo presidente era Juan Vidal Fraga e comezan a programar actos, desa época aínda quedan media ducia de persoas activas: Carmen Duran, Antón Louro, Marisa Paredes, Carlota Román, Antón Sobral… Camiñan en paralelo co cambio político municipal que coincide coa chegada da universidade á cidade e unha nova efervescencia cultural. O cambio urbano é tan espectacular que agora Pontevedra vive unha época dourada coa recuperación da zona monumental, a peonalización. a chegada das facultades, a recuperación dos espazos verdes e a forza que adquire a cultura como sinal de identidade.

Xaime en Bueu
Xaime no Ateneo
Xaime ateneo

Cando xa se establece en Pontevedra coñece a María, nos ambientes de amizade, coa que casa e ten dous fillos, Xacobo e Marco. Foi pai case con 40 anos. A relación cos seus fillos é moito máis fácil que a que tivo co seu pai nos anos de estudante, cando os vínculos eran máis ríxidos e tradicionais.

Empezou a escribir en Santiago, primeiro poesía co seu amigo Ramiro Fonte e logo relato curto e crónica persoal, o que escribe déixao para que o lean pero non edita. Cando chega a Pontevedra e vendo a falta de contos infantís, en braille, comeza a escribir sendo unha das etapas máis satisfactorias da súa formación como escritor, que aínda continúa.

Na súa etapa como ensinante colabora na edición de dúas revistas: “El joven Topo”, con anexos en braille en castelán e Badaladas, en galego. Ao mesmo tempo escribe artigos na revista Os Galos que revitaliza a cultura mariñeira de Bueu.

Mouro e o rostro da memoria
Caderno de mar
Caderno 2
Xaime e Antón
Xaime e Antón

Segue escribindo relatos e recibe premios en certames literarios, tamén edita en libros colectivos. O seu primeiro libro foi un relato longo “Mouro é o rostro da memoria” no 2001 nunha colección que mantiña o Ateneo de Pontevedra, a partir de aí edita con Xerais, Laiovento, Ancoradouro e a Deputación de Pontevedra. No 2016 edita Protexer o invisible, un feixe de relatos que apareceran publicados na Voz de Galicia na sección Contos de Verán. Tamén empeza a editar poesía con Antón Sobral nos Cadernos de mar que eran viaxes polas costas portuguesas, o primeiro foi Pontevedra-Lisboa en coche sen perder de vista a liña da costa, chamouse “Caderno de bitácora dun mariñeiro sentimental”no 2004, unha viaxe que durou 10 días e foi publicado por Ancoradouro, o segundo Lisboa-Cabo San Vicente chamouse “Caderno de mar 1” autoeditado e o terceiro  a viaxe de Pontevedra-Bilbao chamouse “Caderno de mar 2” 2014  editado pola Deputación de Pontevedra, son poesías e acuarelas.

Búscame

polos territorios

perdidos dos mapas.

palabras que no ven o mar
a casa sen nós
Protexer o invisible

A escrita é un traballo moi duro, fai falla tenacidade, hai que dedicarlle moitas horas, e é unha experiencia da soidade, require pasar moito tempo só, Xaime intenta ser constante, metódico, disciplinado e lento, recoñece que corrixe moitísimo. Para escribir fai falta ler, ter unha bagaxe lectora e compaxinar ambas cousas é necesario e imprescindible, e ten que elexir un libro opta por “Relatos” de Jose Luis Borges e “Danubio” de Claudio Magris.

Non ve programas de televisión pero si cine nela, lembra El último tango en Paris de Marlon Brandon como a súa película de culto como tamén foi Apocalypse Now

Falamos do Ateneo, do que é presidente, para el supón inmiscirsena cultura da cidade e ser partícipe dela, non concibe a existencia sen cultura, o Ateneo está moi vinculado a unha xeración da democracia, e terá futuro cando haxa recambio xeracional e se incorpore xente nova.

Non é moito de redes sociais pero participa indirectamente a través do Ateneo.

Seguimos falando de viaxes, da que máis lle marcou que foi unha que empezou en Pontevedra cun amigo e un Renault 5, saíron rumbo a Venecia de alí a Dubrovnik logo Atenas, Lesbos, Cos, Turquía e cando chegaron a fronteira de Siria decidiron que xa era hora de voltar, era o ano 1986. A viaxe que lle falta é ir á India, ten unha espiniña cravada dos seus anos en Londres cando marcharon os seus amigos e el quedou.

Sobre os seus soños el vese vivindo nun sitio pequeno rodeado de natureza, algún sitio na montaña, lonxe de todo, preto de nada.

Xaime, María e a súa nai

Grazas Xaime por contarnos uns anacos da túa vida, dos soños por cumprir, do traballo, da cultura que nos enriquece, das viaxes pasadas  e as que están por vir e por eses artigos tan persoais que tan xenerosamente compartes con nós.

Ana Santos Solla

Ana Santos Solla

Profesora de E.F.

Son Ana Santos, nacín en Pontevedra no ano 1960, a miña infancia estivo moi ligada a Santa María de Xeve, a terra da miña nai, son a terceira de 8 irmáns, a maior das mozas, a máis vella como me dicían de pequena. Sempre me gustou o deporte e estudei INEF en Madrid, estiven 34 anos no IES Valle Inclán impartindo Educación Física alí foi onde coñecín ao resto dos meus compañeiros que agora me acompañan neste proxecto. Decidín xubilarme para dar un novo rumbo á miña vida e levar a cabo este tipo de iniciativas como @devellabella que pretende que o envellecemento activo convértase en embelecemento persoal e poder achegar a miña experiencia nesta etapa da vida.

Nós os maiores debemos continuar aportando, compartindo TODO aquelo que reflexionando SUME a unha vida máis digna e un mundo mellor, espero que este blogue motívevos a querer colaborar connosco.

Juana Bernabéu

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Carmen Durán Martínez por Ana Santos

Carmen Durán Martínez por Ana Santos

A Carmen coñecina en Cambados no ano 1985 cando me chamaron para dar clases de aeróbic nun ximnasio, eu traballaba en Vilagarcía e ao rematar as clases ía tres días á semana a Cambados, enseguida conxeniamos e dende aquela somos amigas. Vital, explosiva, implicada e boa persoa son os cualificativos que a definen.

Carmen Durán

María Carmen Durán Martínez naceu en Cambados no ano 1951, os seus pais sempre foron o norte da súa vida, súa nai naceu en Sisán pero aos 4 anos marchou a San Martiño aínda que toda a vida fíxoa en Barrantes. Asistiu a escola da república. O seu pai era de Cambados foi patrón de pesca e logo armador, tiña dous barcos e a súa muller colaboraba con el ía a lonxa e atendía unha tenda que era bar e ultramarinos.

Carmen ten 4 irmás tres mulleres e un home, ela é a maior a máis vella, empezou na escola con 3 anos a infantil de Cambados, pero os avós querían que marchara con eles a Barrantes e aos 4 anos e medio cambiou para a escola de nenas de San Martiño, con dona Carmen Piñeiro alí estivo ata os 7 anos.

““Se ti queres ir a Santiago vas ir nos traballaremos un pouco máis pero en xuño todas aprobadas, a Santiago vas estudar”

Carmen Durán Martínez

Gustáballe recitar poesías e vestíana cun traxe branco que non lle gustaba nada ata que un día rebelouse e dixo que se querían que recitara vestía como quería. Fixo a comuñón con 6 anos e medio porque a profesora véndoa tan alta díxolle que si a deixaban para o ano seguinte ía parecer a noiva.

No verán con 8 anos foi con outra profesora para non perder o tempo, era unha escola privada e a mestra chamábase Dona Lola Abuín véndoa tan aplicada chamou aos pais para que fixera o ingreso e ela sempre xogaba a ser profe.

Examinouse no instituto en Pontevedra, as probas duraron tres días (oral, escrito, probas obxectivas etc.), as notas máis altas da provincia de Pontevedra foron para ela e para un rapaz da súa escola.

Estudou 1º de bacharelato por libre en Barrantes nunha academia dun profesor represariado Carlos Alfaya, 2º tamén por libre en Cambados pero ela quería ir para Santiago coas súas amigas e primas maiores, e seu pai dixolle “se ti queres ir a Santiago vas ir nos traballaremos un pouco máis pero en xuño todas aprobadas, a Santiago vas estudar”.

Carmen pequena
Carmen cos pais
Carmen adolescente
Carmen na escola

Con 12 anos, vai para Santiago interna,  a un colexio segrar, o San Pelaio, cuxa directora se chamaba Enma equiparábase ao Peleteiro que era de homes. Alí estudou de 3º a 5º o 6º fixo no IES Rosalía de Castro e tivo como profesores a Gonzalo Anaya de filosofía que era o seu titor e xa lles falaba da democracia, do referéndum, do Mercado común Europeo, do concilio Vaticano II, sempre temas de actualidade, sempre quixo parecerse a ese profesor, tamén lle influíu Antonio Vilaxó profesor de relixión que abordaba asuntos de actualidade que eles elixían, ían ao cineforum co titor que moi innovador pero “chamábanlle tolo”. Tamén lle deu clase de historia de arte Antón Fraguas que as sacaba á rúa para ver os monumentos, con el aprendeu moito. Lembra que el lle dixo ”señorita siendo de un pueblo tan bonito ¿por que vino a Santiago?”

 Mentres estaba interna soamente ía á casa nos períodos de vacacions e apenas chamaban por teléfono porque se escribían cartas, cando recibía a roupa limpa da casa sempre a sua nai agachaba entre as sabas algunha larpeirada e unha carta

Cando rematou o bacharelato tiña moi claro que o seu era a docencia así que matriculóuse en Maxisterio e foi vivir a unha pensión, logo serían pisos de aluguer, en Santiago xa non eran os cuartos de 16 , o timbre ás 8 da mañá e as présas por facer a cama e mandar a roupa sucia a lavar á casa, alí encontrou unha liberdade que soubo espremer ao máximo acudindo a    actos culturais e de ocio, tertulias estudantís entre diferentes facultades e actos interculturais xa que Santiago era distrito único universitario.

As visitas a casa xa se fixeron máis frecuentes, descubriu o cariño da familia, reencontrouse con Cambados coas súas raíces. Alí tiña un grupo de compañeiros de maxisterio en cambados cos que se reunía na parroquia para falar de temas tales como da biblioteca que non tiñan. Era o ano 1970, xente inquieta sen ser crente ao redor da igrexa, empezaron a moverse falaban da emigración, dos problemas da vila, de que os colexios tiñan que ser as luces no pobo transformar e formar o alumnado, fixeron ciclos de charlas para a comunidade educativa e social.

O seu primeiro destino foi o colexio Magariños , estivo contratada dende o ano 72, levaban sen convocarse oposicións 4 anos e ela seguiu estudando a vez que ensinaba. Por fin no ano 74 convocáronse as oposicións por especialidade, plan 71, e en 3 meses tivo que preparala. Pasou a ser funcionaria de carreira no ano 75 especialidade en Matemáticas e naturais.

Carmen posando
Carmen na bici
Carmen facendo Jazz

A lei xeral de educación de 1970, Villar Palasí máis o índice de natalidade determinan unha explosión demográfica escolar chegando haber máis de 40 alumnos por aula polo que decidiron facer en Cambados un instituto, no ano 1977 inauguraron o colexio de San Tomé, todos os provisionais compañeiros de carreira e con ganas de cambiar moitas cousas. Defendeu a necesidade dos equipos directivos, ela mesma foi xefa de estudos e directora, íalle a pedagoxía..

Como era provisional tiña que pedir cada ano un destino, no curso 79 por medo a que non lle deran destino pediu ata Alacante e alá tivo que marchar, cando 3 meses despois a reclamaron xa non quixo vir.

No ano 80 puido pedir por lista única a seu destino definitivo foi Corbillon, adscrita a secundaria pasa ao instituto Cabanillas de Cambados e remata no Asorey sempre no concello de Cambados.

Carmen na operación nécora
Carmen con Garzón

Sempre foi unha muller empoderada, compartindo profesionalidade coa vida social, sempre houbo homes na súa vida cada un tivo a sua importancia, os amigos son o que máis valora e se hai algo mais mellor………….cada un na súa casa seguindo a Simone de Beauvoir.

Sempre tivo unha preocupación especial polos los temas sociais, partindo dunha educación como practica de liberdade para unha vida digna o que hoxe seria defensa dos dereitos humanos e da xustiza social. Involucrouse no tema do  narcotráfico tanto na denuncia como na defensa dos drogodependentes e a sua familia, sendo unha das fundadoras e primeira presidenta da Asociación DESPERTA CAMBADOS. Cando se dou a Operación Nécora 1990 coñeceu ao xuíz que levou a cabo a operación, Baltasar Garzón,  este feito determinou un cambio social e xurídico. Ela involucrouse coas asociacións galegas e estatais  para que o Parlamento asumira o tema do narcotráfico.

Seguiron anos de moita implicación social, no desenvolvemento da Lei da MMHH, quedando pendente a parte xurídica e sendo asumida desde  a Audiencia Nacional por o xuíz Baltasar Garzón, auto de outubro do 2008, xenerase un “revulsivo” xurídico-gubernamental que leva a imputación  de B Garzón ano 2009, con gran resposta social. Neste proceso e no apoio a XUSTIZA, representada por o xuíz B Garzón Carmen toma parte activa  sobre a divulgación da  MMHH, baixo o lema: Verdade, Xustiza e Reparación e así como pasa a formar parte do equipo/patronato da FUNDACIÓN INTERNACIONAL BALTASAR GARZÓN – FIBGAR– ocupando ata a actualidade o cargo de vicepresidenta, e tendo como prioridade que a XUSTIZA esté máis próxima a cidadanía  e sexa camiño para esa PAZ,  sempre buscada,  porque non hai PAZ, sen xustiza “

 A fundación FIBGAR,presidida por B Garzón ten como obxetivos a divulgación dos DDHH e da XXUU (xurisdición universal). …
Carmen Wilpf
Carmen mulleres
Carmen congreso

Formou parte da directiva do SGEP-Cultura de Paz. De aí entra no grupo WILPF, asociación feminista mais antiga coñecida, mulleres pola paz e o desarme, tendo como obxectivo a igualdade de dereitos e deberes para que nos escoiten e formemos partes de todas as decisións gobernamentais e fundamentalmente nas decisións de participar en procesos de paz. Esta asociación é de 1915, como anécdota non se logrou ese grado de participación ata o ano 2000, resolución 1325.

Foi determinante a educación recibida no entorno familiares e o apoio recibido polos seus pais..

Reconverteuse en profesora de Educación física outras das materias que lle gustaba, deixou de fumar e seguiu facendo deporte, camiña, xoga ao golf e a súa paixón é a vida sana e o mundo das relacións sociais, dedíca todos os días unha hora e media a facer exercicio.

Carmen e Baltasar
Carmen e mulleres da asociación

Considera importante estar informada, Gústalle moito ler e non pode quedar cun só título para dicirme, sempre son libros de ensaio e de carácter humanista, “Corazones, no sólo cabezas en la escuela” de Alexander Neill, Zona a defender” de Manolo Rivas, e “la encrucijada” de Baltasar Garzón que son os últimos que leu.

Ten redes sociais non dedicandolle mais de unha hora ao día en Twiter e imstagran. Si falamos de cine iluminásenlle os ollos, xunto co teatro e unha das súas afeccións favoritas, fálame do “Olivo” e “Meritxell” de Iciar bollaín, pero sería interminable poñer aquí as películas e documentais que forman parte da sua vida.

A viaxe que máis lle impactou foi á India, por todas as diferenzas culturais que supuxo, pero volve a París sempre, Cambados é a  terra onde ten as súas raíces, tamén Santiago e  Madrid.

Os seus soños sen cumprir, pero que vai camiño de acadar, son ser mellor bailarina de danza contemporánea, coincidimos nas clases de François hai xa 30 anos, tamén tocar mellor a guitarra, facer máis fotos compartilas e mostralas e por suposto cultivando amizades e seguir viaxando…

Grazas Carmen pola túa xenerosidade nesta entrevista, seguimos véndonos no cine, teatro, exposicións e  noutras actividades culturáis en especial as programadas polo Ateneo de Pontevedra do que forma parte .

Golf

Enlaces a unha entrevista do proxecto Memorízate:

https://youtu.be/xO5RNIb6jY4 parte 1

https://youtu.be/x0tuIOrD74k parte 2

https://youtu.be/BPgNCr-FsuU parte 3

Ana Santos Solla

Ana Santos Solla

Profesora de E.F.

Son Ana Santos, nacín en Pontevedra no ano 1960, a miña infancia estivo moi ligada a Santa María de Xeve, a terra da miña nai, son a terceira de 8 irmáns, a maior das mozas, a máis vella como me dicían de pequena. Sempre me gustou o deporte e estudei INEF en Madrid, estiven 34 anos no IES Valle Inclán impartindo Educación Física alí foi onde coñecín ao resto dos meus compañeiros que agora me acompañan neste proxecto. Decidín xubilarme para dar un novo rumbo á miña vida e levar a cabo este tipo de iniciativas como @devellabella que pretende que o envellecemento activo convértase en embelecemento persoal e poder achegar a miña experiencia nesta etapa da vida.

Nós os maiores debemos continuar aportando, compartindo TODO aquelo que reflexionando SUME a unha vida máis digna e un mundo mellor, espero que este blogue motívevos a querer colaborar connosco.

Juana Bernabéu

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Marina Filgueira García por Ana Santos Solla

Marina Filgueira García por Ana Santos Solla

Coñecín a Marina a través de Pepe Cerdeira. Souben que fora amiga de miña nai, xente de Xeve. Ela empezou a colaborar con nós con algún poema

Marina naceu no lugar das Raposeiras, en Santa María de Xeve, en Pontevedra, o 27 de marzo de 1934. Seus pais, Eduardo Filgueira Ogando e Concepción García Sobral tiveron catro fillos, dous rapaces e dúas raparigas. Os nenos faleceron sendo nenos, e quedaron Cándida e Marina. Cándida era 12 anos maior. O pai despois de viaxar por Inglaterra, Bos aires e norte América veu enfermo de tuberculose e morreu cando Marina tiña 2 anos.

Botouno de menos toda a vida. Criouse coa súa nai, que tiña unha parálises de medio corpo, coa irmá e cos . A súa irmá casou con 19 anos, Marina tiña sete. A vida complicóuselles moito a ela e mais a súa nai.

Marina

Botouno de menos toda a vida. Criouse coa súa nai, que tiña unha parálises de medio corpo, coa irmá e cos . A súa irmá casou con 19 anos, Marina tiña sete. A vida complicóuselles moito a ela e mais a súa nai.

Foi á escola primaria ata os 11 anos, mentres axudaba tamén nos labores do campo. Gustáballe moitísimo ir a escola e adquirir os coñecementos que a única profesora, Dª Elvira, moi estirada ela, ensinaba con esmero e autoridade. Era esta Dona Elvira de ideoloxía franquista e facía ás nenas erguer o brazo e berrar “arriba España” e “viva Franco”. A escola estaba pretiño da casa. Facíalles estudar o catecismo e memorizalo, Gustáballe un libro que había na escola, titulábase La Buena Juanita  Unha especie de lenda moi bonita. Cre que as letras eran o que máis lle gustaba. 

La buena juanita
Juanita

A súa nenez e adolescencia non foron fáciles. A dura situación económica xerada durante a posguerra fixo necesario que, moi a pesar da familia e con gran tristeza pola súa parte, con 11 anos deixase a escola e fose aprender a coser con Aurora, unha veciña, e púxose a traballar para poder calzarse e vestirse. Aos 12 años xa traballaba como costureira e gañaba a vida e así continuou ata que casou.  Lembra que cosía para Pampín.

“Con 11 anos deixou a escola, e púxose a traballar para poder calzarse e vestirse

Marina Filgueira García

Coñeceu ao seu marido, Pepe, o 27 de maio de 1953, nunha festa na parroquia de Lérez, e pode dicirse que foi amor a primeira vista. Desde entón foron inseparables e casaron 3 anos despois.  El tiña un taller de bicicletas na porta do Sol en Lérez, que foi onde se foron a vivir unha vez casados.

Co matrimonio viñeron os fillos: catro nenos e unha nena, os seus cinco tesouros, e a dedicación foi xa exclusiva para a familia.

Viaxou a Turquía con Pepe e tamén a Mallorca, sempre sen os rapaces que quedaban a cargo dun familiar.

Cando xa os seus fillos foron independentes, sentiu a necesidade de continuar con aqueles estudos que tivera que abandonar sendo nena, e fixo diversos cursos para mellorar a ortografía e, máis adiante, tamén cursos de informática, ata que xa con 72 anos foi a Escola de Maiores da Universidade de Vigo, onde estudiou 3 anos e recibiu unha formación integral ademais de coñecer xente marabillosa da que pode presumir e da que conserva a súa amizade.

Séntese orgullosa de que os seus fillos puideran desfrutar da liberdade que ela non tivo e de que puideron elixir estudar, formarse e vivir de forma máis libre, acorde con outro tempo político. Di o mesmo dos seus netos dos que desfruta dunha maneira diferente á dos seus fillos, porque no cabe dúbida de que exercer de avoa é moito máis livián que o papel de nai.  

Cando enviuvou tiña 69 anos. Sentiu un grande baleiro ao faltar o marido. Estivo bastante tempo facendo unha vida moi caseira e introvertida. Pero pronto os seus fillos déronlle o empurrón que precisaba e comezou a viaxar, e aí comezou unha nova etapa na súa vida. Coñeceu outros países, outras culturas, e tivo vivencias inesquecibles que a enriqueceron moito. Tenas gardadas na memoria, de modo que, agora que xa o corpo non está para viaxes, a súa mente segue viaxando coa lembranza daqueles lugares marabillosos e, se ten que resaltar algunha viaxe, diría que a que fixo a Viena, onde a miúdo segue indo co pensamento, paseando polos xardíns e o Palacio de Sisi, a Emperatriz ou escoitando a Plácido Domingo nunha boa ópera.  

Empezou a escribir nuns cadernos que destruíu pensando que a ninguén lle ían interesar. Eran exercicios para non esquecer o que sabía.

Agora, ademais de viaxar coa mente, tamén adoita facelo vendo unha película, escoitando a radio ou lendo un libro. Salientaría Cien años de Soledad, de García Márquez.

Presume do seu blog: “Mi pasión, la Poesía , onde publica algunha poesía, pero, sobre todo, onde recibe un inmenso calor de todas as persoas que o visitan e comparten as súas emocións con ela.

Marina Filgueira

 Ese blog teno dende o 2007 por indicación dun profesor da escola de maiores que lle ensinou a facelo.

Leva unha vida tranquila e sa, coidando moito a alimentación, camiñando e facendo algún exercicio físico na casa. Gústalle cando fai bo tempo, quedar con algunha amiga para dar un paseo e tomar cafecito en calquera terraza de Pontevedra.

Ao alcalde lle daría as grazas por arranxar a rúa da Torre en Lérez, só falta que lles poña contedores para reciclar vidro, plástico e papel.

Leme a súa última poesía e propóñolle que a recite. Eu gravo e logo escoitamos en silencio. As imaxes, a voz e a forza das súas palabras xa me dan a próxima publicación da súa escrita

Grazas, Marina, por relatarme un pouquiño da vida da aldea, da xabalina que tanto medo lle tiñas, da escola, de teu pai, da costura e, sobre todo, das ganas que tes de seguir aprendendo.

Ana Santos Solla

Ana Santos Solla

Profesora de E.F.

Son Ana Santos, nacín en Pontevedra no ano 1960, a miña infancia estivo moi ligada a Santa María de Xeve, a terra da miña nai, son a terceira de 8 irmáns, a maior das mozas, a máis vella como me dicían de pequena. Sempre me gustou o deporte e estudei INEF en Madrid, estiven 34 anos no IES Valle Inclán impartindo Educación Física alí foi onde coñecín ao resto dos meus compañeiros que agora me acompañan neste proxecto. Decidín xubilarme para dar un novo rumbo á miña vida e levar a cabo este tipo de iniciativas como @devellabella ue pretende que o envellecemento activo convértase en embelecemento persoal e poder achegar a miña experiencia nesta etapa da vida.

Nós os maiores aínda temos moita guerra que dar, espero que este blogue motívevos a querer colaborar connosco.

Marita De León

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥

Salomé Álvarez Blanco por Peque González Novoa

Salomé Álvarez Blanco por Peque González Novoa

Conversa entre PTVs

Salomé Álvarez Blanco, nada en Pontevedra o 29 de outubro de 1947, reivindica para ela e para todas as que estamos orgullosas da cidade na que nacemos e escollemos vivir, a etiqueta PTV, de Pontevedra de Toda a Vida, rexeitando o carácter pexorativo que se lle adxudica.

E que Salomé é unha muller que podemos cualificar de meliorativa. De ascendencia pontevedresa por parte de pai, do cerne da cidade, da Moureira, e por liña materna, de Bora, naceu e criouse na rúa Real, na emblemática fonte dos Tornos. Estudou o bacharelato no Instituto de Pontevedra, cursou a carreira de Filoloxía Románica na Universidade de Santiago, e a súa vida profesional como profesora de Lingua española, transcorreu sempre en Pontevedra, maioritariamente no IES A Xunqueira, ata a súa xubilación.

Foi concelleira en Pontevedra polo BNG durante 10 anos, 8 deles na oposición e 2 no equipo de goberno, e deputada no Parlamento de Galicia durante dúas lexislaturas, ocupando a vicepresidencia segunda na VI lexislatura galega.

Salomé

Podemos dicir que toda a túa vida está dedicada a docencia. Porque escolles esta profesión?

Nun principio pensei en facer Dereito, pero tamén me gustaba a literatura e a historia, e non sabería moi ben que me levou a escoller Filoloxía, que te levaba directamente á educación. E así, comecei a traballar no que antes era a Escola de Mestría, cando xa tiña fillos.

 Algún profesor ou profesora que recordes especialmente da túa etapa de estudante?

Daquela había no Instituto profesores moi emblemáticos, como o señor Noya, que era unha persoa marabillosa ou don Mariano, don Augusto (todos eran don), ou Carmiña Bugallo. E tiven moi bos profesores de Matemáticas.

Empezaches a traballar de moi nova e tamén tiveches os fillos moi nova. Cando casaches entón?

Moi nova, con 23 anos, e os fillos tívenos todos seguidos, o primeiro aos dous anos de comezar a traballar. Catro fillos en catro anos. Daquela era distinto de agora.

 E logo, deixas o mundo da educación e entras de cheo na política. Como foi esa decisión?

Entrei na política un pouco por casualidade. Estaba de directora no Instituto e un compañeiro meu que era do BNG ofreceume ir na lista das municipais, cousa que eu en principio rexeitei, e acabei aceptando ir nun posto baixo. Fun de número 4 convencida de que non ía saír, xa que daquela o BNG so tiña a un, a Miguel Anxo, e mira ti, acabei de concelleira, entramos catro. E é como un círculo, líaste e acabei máis metida.

Porque uns anos despois dás o salto ao Parlamento de Galicia.

Eu tampouco quería ir, porque non me vía. A política é complicada, tes que ter unha forma de ser particular para aguantar moitas cousas. E ademais, opino que a política ten que ser transitoria, non a política como tal, que é para toda a vida, pero si a política  de cargos institucionais, que deberían ter un tempo limitado para non asentarte na rutina e acomodarte. Pero ao final convencéronme, ía tamén de número 4, e no ano 1997 entrei no Parlamento, e continuei na seguinte lexislatura,  cando xa levabamos dous anos no goberno municipal. No Concello de Pontevedra fun responsable da Concellaría da muller e de educación. Pero ao entrar a formar parte da mesa do Parlamento, no ano 2001, renunciei ao Concello porque non podía atendelo todo.

Levando a Concellaría da muller, definiríaste como feminista? Como ves o movemento feminista?

Eu nunca me definín como feminista, nunca estiven nas loitas feministas daquela época. Teño moitas amigas que estiveron desde os inicios, e mentiría se dixera agora que eu tamén estiven e quixera adxudicarme un papel que nunca exercín. É un labor que me parece fundamental, os problemas das mulleres seguen existindo, creo que avanzamos moito pero non o suficiente, incluso parece que estamos indo un pouco para atrás. Si que foi un tema que sempre me preocupou. Cando collemos o goberno do concello, unha das cousas que fixemos foi crear a concellaría da muller, que xa existía na maioría das cidades galegas; en Vigo estaba Ana Gandón e en Santiago, Encarna Otero, coas que contactei e quedei abraiada cos orzamentos que tiñan. Aquí non había dotación orzamentaria, conseguín facelo e creamos o CIM, o Centro de Información á Muller, o Consello da muller, e todo iso tivo continuidade coas concelleiras que viñeron despois. Foi unha época moi importante, porque empezaron a poñerse piares que antes non había. E sempre lle estarei agradecida ao persoal técnico do concello que me axudou enormemente, tanto os de educación como as da concellaría de igualdade, que non había nada. Estou orgullosa e contenta do que fixemos, visitei todos os colexios e aprendín e asombreime de todo o que se facía, sobre todo nos colexios de primaria, que traballaban moito e moi ben, pero que nunca divulgaron todo o traballo que se fai neles. Cando marchei, xuntáronse todos os directores dos colexios, de todas as cores políticas, e fixéronme un agasallo. Púidose facer máis, pero traballei moi a gusto.

Salomé 2
Salomé 2

Que persoa ou persoas sinalarías, do teu paso por esa vida política da que fuches parte tan activa, que consideres que foi máis relevante ou te marcou máis?

Hai unha personalidade que a min me parece que foi dos políticos máis importantes e mellores que houbo no país, que foi Xosé Manuel Beiras. A súa personalidade é irrepetible. E tamén hai outra persoa que me gustaba moito como era, Alfredo Suárez Canal. Creo que na política o máis importante é ser boa persoa, podes ser moi traballador, pero se non es boa persoa, a min non me vale.

 Dúas maneiras diferentes de facer política, no plano de país e no plano municipal. Con cal quedarías?

Coa local, sen dúbida. Pero a miña experiencia a nivel galego tamén é boa. Estou contenta de ter sido deputada, da época que vivín; creo que foi moi boa época, tanto para min coma para a política. Había outro clima, outras formas, que fixeron que eu estivera a gusto. Pero ao final xa estaba un pouco cansa, necesitaba desconectar, e deixeino e volvín á docencia.

 Custouche a volta a docencia? Aínda que levaras tempo na profesión, o certo é que é un cambio de escenario.

A verdade que non me custou nada, porque é algo que sempre me gustou,  e no instituto había bo ambiente. Recicleime antes de reincorporarme, cheguei alí e parecía que non pasara o tempo, que estivera o día anterior. Tamén creo que agora cambiou moito o ensino. A relación que tiñamos entre os compañeiros era moi boa, o centro era como a túa segunda casa; pasabamos horas charlando despois das clases, chegabamos antes á sala de profesores para conversar. Eu creo que o feito de meter os ordenadores na sala de profesores cambiou a dinámica, porque todo o mundo chegaba ao ordenador a facer as cousas, e perdeuse a relación, ese ambiente máis social. É certo que cambiaron máis cousas, como na sociedade.

E como articulabas a conciliación, o coidado dos fillos, co traballo? O feito de ter familia na cidade seguro que tamén te axudou.

A verdade é que leveino bastante ben, porque os rapaces estaban no colexio do lado, e eu procuraba compaxinar os meus horarios de clase cos seus horarios. E miña nai tamén me axudou moito, a pesares de traballar fora da casa. Meus pais tiñan unha tinturería, pero meu pai morreu moi novo, e miña nai tivo que traballar moito, pero aínda así, axudoume.

Salomé 1

E nesta cidade, da que te sentes e es parte, como ves os cambios que se produciron nos últimos anos?

A min sempre me gustou a cidade, non só o bonita que é, a ubicación, o entorno, o clima, todo me gusta de Pontevedra. E nos últimos anos converteuse nunha cidade máis acolledora e ben coidada.

 Agora que formas parte deste grupo que conformamos as persoas xubiladas, botas algo en falta do que ocupou a túa traxectoria profesional, do ensino ou da política?

A verdade é que non, estou moi tranquila, teño o que poderíamos dicir unha xubilación vaga. Non teño ganas nin de facer inglés, nin nada diso. O único que fago de xeito sistemático é aquagym, que me encanta, pero nada máis. Teño un terreo pero traballo pouco nel. O que me gusta é charlar coas amigas, teño varios grupos, que vou alternando, e leo, paseo e vexo televisión. E alégrome moito de non estar nestes momentos nin no ensino nin na política. Todo cambiou moito, e neste último ano de pandemia, no ensino debeu ser un horror, polos medos e o estrés, iso sen contar co exceso de burocratización no que se converteu nos últimos tempos. E na política tampouco me apetece nada, prefiro vela desde fóra. Procuro pasar un pouco do ruído, os medios de comunicación dan medo e cústame comprender a sociedade, preocúpame.

En devellabella andamos a darlle voltas ás propostas que se fan desde o concello ou outras administracións para o tempo de lecer que temos as persoas xubiladas, aínda que a túa sexa unha xubilación máis vaga, coma dis, botas en falta algunha iniciativa?

É certo que teño amigas que comentan que en Pontevedra non hai propostas de actividades, como hai en Poio, e si que creo que hai demanda de actividades para xente xubilada, demanda que non está cuberta.

 Ocupas entón o tempo de xeito máis acaído. Por exemplo coa lectura. Que estás lendo ou que che gustou dos últimos libros que tiveches entre mans?

Non penses que leo tanto, aínda que me gusta moito, pero é que non me dá tempo a nada.  Leo mesturado, pero ultimamente  gustoume e paréceme interesante, “A viaxe xeométrica de Domingo Fontán” de Alberto Fortes sobre o poliédrico que era este personaxe, do que descoñecemos moitas das súas facetas, todas interesantísimas. E “As mulleres da casa da Bouça”, de Adela Figueroa, unha novela sobre a represión sobre as mulleres. Tamén me gustou moito “El infinito en un junco” de Isabel Vallejo, que é a historia dos libros partindo da biblioteca de Alejandría.

Nesta época que estamos a vivir, tan impensable hai nada, cunha pandemia só vislumbrada desde a ciencia ficción, como viviches o confinamento, e que pensas do que nos agarda?

O feito de vivir nunha casa con terreo, permitiunos pasar o confinamento dun xeito bastante bo, en comparación coas circunstancias que rodearon a moita xente. Non podiamos vir a Pontevedra, pero non o botei en falta, vivimos ben. Non observamos como nas cidades esa sensación de época postnuclear; é certo que outras xeracións viviron épocas terribles, como os nosos pais, pero isto foi un golpe moi importante que aínda estamos a pagar. A xente anda con medo, non quere relacionarse, hai un cambio importante nas relacións, porque foi algo impensable, medio mundo sen poder saír da casa, é como de ciencia ficción. E ese pensamento que se transmitía de que iamos saír mellor, foi mentira, saímos peor, menos solidarios, máis individualistas, afectounos para mal. A sociedade quedou moi tocada, e individualmente, quen máis e quen menos, tamén.

 Despois desta reflexión, como ves o futuro?

A pesares de todo, non son moi pesimista. Vexo un futuro incerto, en ocasións negro, as veces gris, pero incerto, que se vai a haber un apagón, se non vai a haber subministros…parece que estás volvendo 50 anos atrás. Non sei se é algo orquestrado coa finalidade de sementar o caos, e na política tampouco encontro grandes políticos que teñan peso e a mirada posta a longo prazo, todo é o curtopracismo, o mañá, e non se fai nada para pasado mañá. Sería necesaria xente que primara o acordo sobre o futuro por encima de todo.

 Algún soño que teñas pendente, algo que quixeras facer de nova e tes aí latente sen cumprir?

Teríame gustado ser pianista, pero son un desastre para a música, desde nova encantábame ver a xente tocando o piano, pero sempre souben que é iso, só un soño.

Moitas grazas Salomé, polos teus outros soños, os que te levaron á docencia e á política, para facer das futuras xeracións e do país un mundo mellor.

Peque González Novoa

Peque González Novoa

Profesora

Son Peque González Nóvoa. Nacín en Pontevedra hai 63 anos, nunha familia das de aquela, “numerosa”. Estudiei Psicoloxía en Santiago e dediquei toda a miña vida laboral á docencia, no ensino público; nos primeiros anos como mestra de infantil e posteriormente como orientadora, ata que hai dous anos decidín pasar a esta etapa chamada xubilación. 

No meu percorrido de vida acostumo a definirme como muller, mestra, nai e avoa, sen orde prevalente, por que considero que son os elementos que conforman quen son.

Achégome a este grupo de xente que tivo a boa idea de poñer en marcha este proxecto “De vella a bella” coa intención de aprender e poder aportar un micrograo de area. Neste contexto no que vivimos, e nesta situación de pandemia, creo que todo o que implique a activación das persoas, sexa cal sexa a súa idade, é positivo. 

Encarna Otero

máis artigos

♥♥♥ síguenos ♥♥♥